+ Thánh Timôthê (qua Ä‘á»i năm 97?): Äiá»u chúng ta biết qua Tân ước vá» cuá»™c Ä‘á»i Thánh Timôthê là má»™t vị giám mục bị phiá»n nhiá»…u hiện đại. Ngà i vinh dá»± là tông đồ bạn cá»§a Thánh Phaolô, cùng chia sẻ việc rao giảng Phúc Âm và đồng lao cá»™ng khổ.
Thánh Timothê có cha là ngưá»i Hy Lạp và mẹ là ngưá»i Do Thái – bà Eunice. Là kết quả cá»§a cuá»™c hôn nhân khác chá»§ng tá»™c, ngà i bị ngưá»i Do Thái coi là bất hợp pháp. Bà Lois, bà ná»™i (ngoại) cá»§a ngà i, là ngưá»i đầu tiên trở thà nh Kitô hữu. Thánh Timôthê là ngưá»i được Thánh Phaolô cảm hóa và o khoảng năm 47 và được là m công việc tông đồ vá»›i Thánh Phaolô. Ngà i ở vá»›i Thánh Phaolô khi thà nh láºp giáo Ä‘oà n Côrintô. Trong 15 năm là m việc vá»›i Thánh Phaolô, ngà i là má»™t trong số bạn bè trung tÃn nhất cá»§a Thánh Phaolô. Ngà i được Thánh Phaolô sai Ä‘i là m nhiá»u nhiệm vụ khó khăn – thưá»ng gặp nhiá»u phiá»n toái ở các giáo Ä‘oà n địa phương mà Thánh Phaolô đã thà nh láºp.
Thánh Timôthê ở vá»›i Thánh Phaolô tại Rôma trong khi nhà bị chiếm giữ. Có má»™t thá»i gian chÃnh Thánh Timôthê đã bị tù (x. Dt 13:23). Thánh Phaolô đặt ngà i là m ngưá»i đại diện ở giáo Ä‘oà n Êphêsô. Thánh Timôthê tương đối non trẻ đối vá»›i công việc ngà i Ä‘ang là m lúc đó. Thánh Phaolô viết trong 1 Tm 4:12a: “Äừng coi thưá»ng ngưá»i trẻâ€. Má»™t số Ä‘iểm cho thấy ngà i nhút nhát. Má»™t trong các câu Thánh Phaolô viết vá» ngà i: “Äừng chỉ uống nước lã, nhưng hãy dùng thêm Ãt rượu vì anh thưá»ng Ä‘au bao tá» và ốm yếu luôn†(1 Tm 5:23).
+ Thánh Titô (qua Ä‘á»i năm 94?): Thánh Titô là bạn thân và là môn đệ cá»§a Thánh Phaolô, đồng thá»i cÅ©ng là bạn truyá»n giáo. Ngà i là ngưá»i Hy Lạp, vùng Antiokia. Mặc dù Titô là dân ngoại, Thánh Phaolô vẫn không để ngà i phải chịu cắt bì (circumcision) ở Giêrusalem. Thánh Titô được coi là ngưá»i kiến tạo hòa bình, nhà quản lý, ngưá»i bạn vÄ© đại. Thư thứ 2 cá»§a Thánh Phaolô gởi giáo Ä‘oà n Côrintô cho thấy sá»± thấu hiểu tình bằng hữu vá»›i Thánh Titô, má»™t tình bạn trong việc rao giảng Phúc Âm: “Khi tôi đến Troas… Tôi không yên tâm vì tôi không gặp Titô, ngưá»i anh em cá»§a tôi. Nên tôi giã từ hỠđể Ä‘i Macedonia…. Tháºm chà khi chúng tôi đến Macedonia, thân xác chúng tôi không yên chút nà o, nhưng chúng tôi khổ sở trăm bỠ– xung đột bên ngoà i, lo sợ bên trong. Nhưng Thiên Chúa, Äấng an á»§i những ngưá»i nản chà thất vá»ng, đã khuyến khÃch chúng tôi bằng cách gởi Titô đến…†(2 Cr 2:12a, 13; 7:5-6).
Khi Thánh Phaolô gặp rắc rối vá»›i giáo Ä‘oà n Côrintô, Thánh Titô là ngưá»i Ä‘em thư cá»§a Thánh Phaolô Ä‘i và là m cho má»i chuyện êm xuôi. Thánh Phaolô viết rằng ngà i được vững mạnh không chỉ nhá» Thánh Titô đến mà còn “vì anh ấy đã được anh em an á»§i. Anh ấy đã cho chúng tôi biết là anh em nóng lòng mong đợi, buồn phiá»n, nhưng vẫn đầy nhiệt tình đối vá»›i tôi, khiến tôi cà ng vui mừng hÆ¡n nữa…. Lòng anh ấy cà ng tha thiết quý mến anh em, khi nhá»› lại anh em đã vâng lá»i, đã kÃnh sợ và run rẩy đón tiếp anh†(2 Cr 7:7a, 15). Thư gởi Titô nói ngà i là ngưá»i quản lý giáo Ä‘oà n ở đảo Crete, có trách nhiệm tổ chức, chấn chỉnh và bổ nhiệm các giám mục.
Lá»i Bà n
Qua Ä‘á»i sống cá»§a Thánh Titô, chúng ta có được chút hiểu biết vá» Ä‘á»i sống Giáo Há»™i thá»i tiên khởi: hăng say trong việc tông đồ, kết hợp máºt thiết vá»›i Ãức Kitô, triển nở tình bạn. Tuy nhiên, luôn luôn có những vấn đỠcá»§a bản tÃnh con ngưá»i và những chi tiết không hấp dẫn chút nà o trong Ä‘á»i sống hà ng ngà y: cần phải sống bác ái và kiên nhẫn trong “sá»± cãi cá» vá»›i ngưá»i khác, lo sợ trong tâm hồn”. Qua tất cả những Ä‘iá»u ấy, tình yêu cá»§a Ãức Kitô đã gìn giữ há».

