Chung quanh việc �ức Phanxicô cải tổ Viện Gioan Phaolô II nghiên cứu v� hôn nhân và gia đình

Ngày 8 tháng 9, Tòa Thánh đã cho công bố Tự Sắc “Summa familiae cura� của �ức Phanxicô, vừa để đặt tên lại vừa để nới rộng phạm vi nghiên cứu của Viện Giáo Hoàng Gioan Phaolô II Nghiên Cứu Hôn Nhân và Gia đình.

Tên mới là: Giáo Hoàng Thần H�c Viện Gioan Phaolô II V� Các Khoa H�c Hôn Nhân Và Gia �ình. Phạm vi nới rộng: không những chỉ tập chú vào thần h�c luân lý và bí tích, mà còn bao trùm cả các chi�u kích Thánh Kinh, Tín Lý và Lịch Sử cũng như các thách đố hiện nay nữa.

Dù nhìn nhận công trình quan tr�ng của Viện Giáo Hoàng Gioan Phaolô II Nghiên Cứu Hôn Nhân Và Gia đình trong nhi�u thập niên qua, �ức Phanxicộ cho rằng hai Thượng Hội �ồng năm 2014 và 2015 đã đem lại một ý thức mới đối với “các thách đố mục vụ mới� liên quan tới gia đình “mà cộng đồng Kitô Giáo được m�i g�i đáp ứng�. Trong số các thách thức mới này là các thay đổi nhân h�c và văn hóa diễn ra trên thế giới; chúng “đòi một phương thức có tính phân tích và đa dạng hóa, và không cho phép ta tự giới hạn mình vào các thực hành mục vụ và truy�n giáo phản ảnh các hình thức và khuôn mẫu trong quá khứ�.

Nguyên văn l�i �ưc Phanxicô: “Với một đ� xuất rõ ràng luôn trung thành với giáo huấn của Chúa Kitô, ta phải nhìn vào thực tại gia đình ngày nay trong tất cả sự phức tạp của nó, gồm cả điểm sáng lẫn điểm tối của nó, bằng một trí khôn biết yêu thương và một tính hiện thực khôn ngoan�.

Giống ti�n thân của nó, h�c viện thần h�c mới sẽ có “một mối tương quan đặc biệt với thừa tác vụ và huấn quy�n của Tòa Thánh� và sẽ duy trì các mối liên hệ định chế của nó với Giáo Hoàng �ại H�c Lateran. Nó cũng sẽ liên kết chặt chẽ với Tòa Thánh qua Thánh Bộ Giáo Dục, Giáo Hoàng Hàn Lâm Viện Sự Sống và Bộ mới lập là Bộ Giáo Dân, Gia �ình Và Sự Sống. H�c viện này được quy�n cấp cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ v� các khoa h�c hôn nhân và gia đình.

Khi mở rộng phạm vi hoạt động của h�c viện bằng cách biến nó thành một viện “thần h�c� chuyên nghiên cứu các “khoa h�c� nhân bản, �ức Phanxicô mong nó nghiên cứu “sâu sắc hơn và nghiêm túc hơn sự thật của mạc khải và sự khôn ngoan của truy�n thống đức tin�.
Ngài nói: “Ta phải trở thành các nhà giải thích sự khôn ngoan của đức tin một cách có hiểu biết và say mê� trong một bối cảnh trong đó các cá nhân ít được các cơ cấu xã hội, các mối liên hệ và gia đình nâng đỡ hơn so với quá khứ�.

Phản ứng thuận

Ngày nay, hầu như �ức Phanxicô công bố bất cứ đi�u gì cũng có ngư�i ủng hộ và ngư�i chống đối, dưới hình thức này hay hình thức khác.

�ức Tổng Giám Mục Vincenzo Paglia, Chưởng Ấn của H�c Viện, lẽ dĩ nhiên thuộc phe ủng hộ. Ngài g�i công bố của �ức Phanxicô là một “cuộc tái phát động và mở rộng ý tưởng vĩ đại� của �ức Gioan Phaolô II.

Còn �ức Ông Pierangelo Sequeri, Viện Trưởng H�c Viện, nói với các nhà báo rằng chỉ có �ức Giáo Hoàng Phanxicô mới biết lý do tại sao cần phải tái phát động như thế. Tuy nhiên, theo �ức Ông, cử chỉ của �ức Phanxicô nói to cho m�i ngư�i thấy rằng công trình của �ức Gioan Phaolô II vẫn còn rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

�ức Ông cũng cho hay thần h�c thân xác của �ức Gioan Phaolô II vẫn là một phần quan tr�ng trong chương trình giảng dậy tại H�c Viện; �ức Ông coi nó như một thứ “châu báu�.

Nhân dịp này, �ức Tổng Giám Mục Paglia cũng cho hay: bộ phận giáo sư cũ vẫn được duy trì, với một phân khoa mới sẽ được thiết lập để đáp ứng h�c trình mở rộng. Cụ thể, việc mở rộng này bao gồm môn lịch sử gia đình, cũng như nhi�u khía cạnh có tính khoa h�c v� gia đình, đi từ nhân h�c tới đạo đức sinh h�c.

Và tuy làm việc một cách chặt chẽ với Giáo Hoàng Hàn Lâm Viện v� Sự Sống, H�c Viện này sẽ có nhi�u cuộc đối thoại với những cơ sở không Công Giáo. Vì xét cho cùng, hôn nhân và gia đình không hẳn chỉ là việc của Giáo Hội Công Giáo, mà là việc hoàn cầu, do đó, cần đối thoại với tất cả những ai “yêu mến gia đình nhân loại duy nhất�.

Phản ứng không thuận

Còn phản ứng không thuận? Không thiếu ngư�i coi việc này là việc �ức Phanxicô đóng cửa Viện của �ức Gioan Phaolô II và thay thế nó bằng Viện mới với tên khác và tập chú khác.

H� coi tự sắc Summa Familiae Cura đã chính thức kết liễu công trình đã bắt đầu vào năm 1981 với Viện Giáo Hoàng Gioan Phaolô II Nghiên Cứu Hôn Nhân và Gia �ình. Vì H�c Viện mới có mục đích đi theo một phương thức khác trong việc nghiên cứu hôn nhân và gia đình nhằm phản ảnh công trình của hai Thượng Hội �ồng mới đây và Tông Huấn Ni�m Vui Yêu Thươngsau đó.

Trong Summa Familiae Cura, �ức Phanxicô trở v� với chủ đ� ngài đã nhấn mạnh trong Ni�m Vui Yêu Thương: Giáo Hội phải đáp ứng nhu cầu của các gia đình và các cặp gặp khó khăn, đang lao đao với cuộc hôn nhân của h�, trong một xã hội không còn hỗ trợ cái hiểu Kitô Giáo v� hôn nhân nữa. Ngài nhấn mạnh việc Giáo Hội phải tích hợp các viễn tượng của khoa h�c đương th�i khi phân tích đ�i sống gia đình.

Ký giả Edward Pentin, ngư�i được coi là có khuynh hướng bảo thủ, thì cho rằng mục đích của vụ “tái phát động� này là đẩy mạnh giáo huấn của Ni�m Vui Yêu Thương và biến nó thành bất khả phản hồi.

Theo ký giả Pentin, cả hai vị chưởng ấn và viện trưởng của h�c viện mới đ�u nổi tiếng là những ngư�i ủng hộ lối giải thích “l�ng lẻo� đối với Ni�m Vui Yêu Thương, nhằm cho phép các ngư�i Công Giáo ly dị tái hôn được lãnh các bí tích. Hai vị này cũng ủng hộ việc làm nhẹ giáo huấn của Chân Phúc Giáo Hoàng Phaolô VI trong Humanae Vitae.

Các h�c giả trong Viện của �ức Gioan Phaolô II từng chỉ trích cả hai lập trư�ng trên là hoàn toàn đi ngược lại giáo huấn của �ức Gioan Phaolô II.

Pentin cho rằng: không ngạc nhiên gì khi Viện của �ức Gioan Phaolô II trở thành cái gai đâm vào cạnh sư�n những ngư�i vận động cho các thay đổi như thế.

Cũng nên biết nhi�u giáo sư thuộc Viện của �ức Gioan Phaolô II, trong hai Thượng Hội �ồng Năm 2014 và 2015 đã viết nhi�u cuốn sách chống lại các mưu toan cho phép ngư�i ly dị tái hôn và những ngư�i sống trong các cuộc kếp hợp bất hợp lệ được rước lễ. H� dựa vào việc giải thích trung thành các giáo huấn của �ức Gioan Phaolô II trong Familiaris consortio và nhất là Veritatis splendor.

Thành thử, theo Pentin, khai triển trên đây được nhi�u ngư�i ở Rôma coi như “một bước nữa để loại b� các chướng ngại vật do các giáo huấn của �ức Gioan Phaolô II tạo nên�.

Trang mạng LifeSiteNews đi xa hơn qua hàng tít lớn trên số ra ngày 19 tháng 9: “Phải chăng �ức Giáo Hoàng vừa trả l�i ‘Dubia’ (các nghi vấn) bằng cách dẹp b� Viện của �ức Gioan Phaolô II?�.

Trang mạng trên cho rằng đúng thế, ngài đã trả l�i các “dubia� của 4 vị Hồng Y một cách gián tiếp. Vì nhân dịp qua đ�i của một trong 4 vị, tức �ức Hồng Y Caffarra, �ức Phanxicô đã dẹp b� Viện Nghiên Cứu Hôn Nhân và Gia �ình vốn do vị Hồng Y này làm chủ tịch sáng lập.
Hơn nữa, đi�u trùng hợp là �ức Phanxicô bãi b� Viện Nghiên Cứu của �ức Gioan Phaolô II đúng một năm 4 vị Hồng Y xin ngài trả l�i các “dubia� của h�.

Vào trong rồi cần sửa bảo lẫn nhau

Các lo ngại trên không hẳn không có gốc rễ. Bài báo ngày 22 tháng 9 trên t� Osservatore Romano của �ức Ông Pierangelo Sequeri, ngư�i vốn là viện trưởng của Viện Nghiên Cứu Hôn Nhân và Gia �ình từ năm 2016, càng làm cho những ngư�i trên thêm lo lắng.
Ngài cho rằng Công �ồng Vatican II từng đưa ra một viễn kiến thần h�c tích cực v� sự thân mật vợ chồng và tìm cách làm sống lại tinh thần phúc âm hóa của các gia đình Kitô Giáo tiên khởi, trong khi nhấn mạnh rằng Giáo Hội là một gia đình.

Ngài quả quyết “từ đó, con thuy�n Phêrô đã cương quyết đi theo các t�a độ trên� với thần h�c thân xác của Thánh Gioan Phaolô II và Thượng Hội �ồng năm1980 v� gia đình nhằm củng cố hóa các nhấn mạnh này.

Nhưng, hoàn cảnh văn hóa nay đã thay đổi “tình yêu phu phụ, các liên hệ sinh sản và đ�i sống gia đình không còn là qui chiếu độc nhất nữa�. Các n�n kỹ trị kinh tế coi gia đình như một bất lợi và chính sách nhân quy�n nhấn mạnh tới chủ nghĩa cá nhân.

Theo �ức Ông Sequeri, trong hoàn cảnh trên, tiếp theo sau 2 Thượng Hội �ồng và Tông HuấnNi�m Vui Yêu Thương, �ức Phanxicô kêu g�i ta công bố l�i Chúa một cách khẩn trương nhưng nên cư xử với ngư�i ta một cách đầy thông cảm.

�ức Ông kết luận: “Ta thán đủ rồi�, phải công bố ni�m vui thân mật với Thiên Chúa và “l�i lẽ tốt lành nhằm hỗ trợ sự m�ng dòn yếu ớt của những ngư�i cha, ngư�i mẹ, và các tạo vật�.

Không ai cho rằng câu kết luận của ngài sai. Nhưng 3 chức vụ tư tế, vương giả và tiên tri phải cùng nhịp bước, chứ cớ sự gì ta lại quên mất vai trò tiên tri để cứ g�i là chạy phía sau “các dấu chỉ th�i đại� như một trong các vị giám mục Việt Nam được tấn phong ở ngoại quốc mới đây đã dạy bảo!

Vị chưởng ấn của H�c Viện mới quả quyết với t� Crux rằng: “Cuộc cách mạng thực sự đã diễn ra rồi, dưới th�i �ức Gioan Phaolô II, chứ không phải dưới th�i �ức Phanxicô, đi�u mà cho đến nay thực sự ngư�i ta vẫn chưa hiểu. Quý bạn phải nhớ rằng trước Familiaris Consortio, ngư�i ly dị tái hôn không những không được rước lễ, mà thực tế, còn bị tuyệt thông và trục xuất nữa. H� là những kẻ ở bên ngoài. Sau �ức Gioan Phaolô II, m�i ngư�i đ�u ở trong nhà�.

Nhưng chỉ sợ khi vào trong rồi, thì vàng thau lẫn lộn, và cuối cùng, ta thành thau cả, nếu chức vụ tiên tri không nghiêm chỉnh được thi hành, nói cách khác ta coi thư�ng diễn trình “correctio� như khuynh hướng đang hiển thị trong Giáo Hội.

Vũ Văn An

Thanhlinh