Tất cả má»i cuá»™c hôn nhân đúng nghÄ©a Ä‘á»u phải xuất phát từ tình yêu dà nh cho nhau. Khi má»™t ngưá»i nam và má»™t ngưá»i nữ yêu thương nhau, há» tá»± thấy có má»™t lá»±c đẩy nà o đó, muốn há» tiến lại gần nhau hÆ¡n, kết láºp vá»›i nhau má»™t giao ước, là m nên má»™t gia đình riêng để chung hưởng hạnh phúc vá»›i nhau. Äây là má»™t huyá»n nhiệm mà Tạo Hoá chỉ dà nh cho con ngưá»i. Từ hai ngưá»i xa lạ hoà n toà n, há» bá»—ng trở nên thấy không thể sống thiếu nhau. Há» sẵn sà ng hy sinh và từ bá» tất cả để kết hiệp vá»›i nhau. Chuyện kết hôn trở nên thưá»ng hằng đến ná»—i, nếu không vì má»™t lý tưởng cao đẹp hay vì má»™t lý do bất khả kháng nà o đó, ngưá»i nà o không biết yêu, không kết hôn vá»›i ai dưá»ng như bị xem là “có vấn Ä‘á»â€. Tháºm chÃ, các báºc cha mẹ cÅ©ng thấy “sốt ruá»™t†khi con mình đã lá»›n mà không có ngưá»i yêu, không hẹn há» vá»›i ai, không nghÄ© đến chuyện láºp gia đình.
Äã đà nh tình yêu là ná»n tảng cho hôn nhân, nhưng những ngưá»i Kitô hữu được má»i gá»i để tìm hiểu thêm vá» nguồn gốc cá»§a tình yêu mà hỠđã nháºn lãnh. Hẳn nhiên, đó không phải là má»™t cảm xúc nảy sinh từ chÃnh bản thân há» như thể chÃnh há» tá»± mình là m phát sinh tình yêu dà nh cho ai đó. Con ngưá»i không phải là nguồn cá»™i cá»§a tình yêu. Tình yêu trong hôn nhân nói chung và hôn nhân Kitô giáo nói riêng có nguồn gốc từ chÃnh Äấng là Tình Yêu. ChÃnh Tình Yêu ấy đã thổi bùng lên những tình yêu khác trên dương gian, trong đó có tình yêu giữa nam và nữ. Như thế, tình yêu giữa hai ngưá»i muốn kết láºp mối dây hôn phối là phản ánh tình yêu cá»§a Thiên Chúa, má»™t tình yêu luôn tá»± hiến cho Ä‘i cách hoà n toà n, vì lợi Ãch cá»§a ngưá»i mình yêu.
Triết há»c Hy Lạp có phân chia thà nh ba loại tình yêu. Tình yêu ở cấp thấp nhất được gá»i là  eros, có ý nói đến tình yêu theo kiểu tÃnh dục, khi ngưá»i nà y muốn sở hữu ngưá»i kia như là cái cá»§a riêng mình. Tình yêu ở cấp cao hÆ¡n là  filia, má»™t kiểu tình yêu đặt ná»n trên tương quan tá»± do, ngang hà ng, hoà nhã chứ không có ý chiếm hữu. Tình yêu ở cấp độ cao nhất gá»i là  agape, má»™t tình yêu trao hiến hoà n toà n chÃnh mình cho ngưá»i khác. Ba loại tình yêu nà y dưá»ng như cÅ©ng muốn nói đến ba cấp độ hoà n thiện cá»§a tình yêu. Cả ba Ä‘á»u tồn tại, chứ không loại trừ nhau, nhưng lý tưởng là đạt đến cấp agape, là kiểu mẫu tình yêu trong Ba Ngôi Thiên Chúa và tình yêu Thiên Chúa dà nh cho nhân loại.
Như thế, kiểu mẫu cho bất cứ tình yêu nà o trên trái đất nà y, cách cụ thể là cho tình yêu hôn nhân, là chÃnh Thiên Chúa. Ba Ngôi Thiên Chúa luôn tá»± trao hiến cho nhau cách trá»n vẹn. ChÃnh Ngôi Hai – Äức Giêsu Kitô đã cho chúng ta thấy Ä‘iá»u đó nÆ¡i cuá»™c tế lá»… trên Äồi Golgotha năm xưa. Cái chết cá»§a Äức Giêsu mang ý nghÄ©a cứu độ, nghÄ©a là nhá» cái chết đó mà muôn loà i thụ tạo được cứu thoát khá»i sá»± chết. Nhưng trước hết, ta phải nhìn thấy nÆ¡i đó má»™t sá»± tá»± hiến cá»§a Äức Giêsu dà nh cho Chúa Cha. Ngà i đã không từ chối Cha Ä‘iá»u gì, đã trao dâng tất cả cho Cha, trá»n vẹn thân xác và linh hồn. Tá»± bản thân cái chết thì chẳng có ý nghÄ©a gì, nhưng cái chết cá»§a Ngôi Hai Thiên Chúa trong hình hà i Giêsu, được đón nháºn má»™t cách tá»± nguyện và được cá» hà nh như má»™t hy lá»… thì có sức là m lan toả Æ¡n sá»§ng từ Trá»i cho muôn loà i.
ChÃnh Chúa Cha cÅ©ng đã trao ban chÃnh mình cho Chúa Con. CÅ©ng như Chúa Con là Äấng “tuy là Thiên Chúa nhưng không nhất quyết duy trì địa vị ngang hà ng vá»›i Thiên Chúa†(x. Pl 2,6), Chúa Cha cÅ©ng đã không dà nh riêng vinh quanh Thiên Chúa cho mình. Từ cá»§a lá»… mà Con dâng lên, là sá»± hy sinh vì tình yêu cá»§a mình, Chúa Cha đã “siêu tôn Ngưá»i và tặng ban cho Ngưá»i má»™t danh hiệu, trá»—i vượt trên muôn ngà n danh hiệu, để từ nay, cả trên trá»i dưới đất và trong nÆ¡i âm phá»§, muôn váºt phải bái quỳ. Và để tôn vinh Thiên Chúa Cha, má»i loà i phải mở miệng tuyên xưng rằng Äức Giêsu Kito là Chúa†(x. Pl 2,8-11). Có thể nói, giữa Cha và Con luôn có má»™t sá»± trao hiến trá»n vẹn chÃnh mình và Thánh Thần chÃnh là nhiệm xuất từ sá»± trao hiến ấy.
Không chỉ trong ná»™i tại Ba Ngôi, Thiên Chúa còn tá» lá»™ tình yêu cá»§a mình dà nh cho con ngưá»i. Ta thấy rất nhiá»u dẫn chứng trong Kinh Thánh nói vá» việc Thiên Chúa luôn ngá» lá»i vá»›i con ngưá»i và má»i gá»i con ngưá»i Ä‘i và o trong sá»± hiệp thông vá»›i mình. Tình yêu bắt đầu từ sá»± gặp gỡ, sau đó thiết láºp vá»›i nhau má»™t tương quan, mặc khải chÃnh mình cho nhau, thiết láºp vá»›i nhau giao ước. Giao ước ấy như má»™t chứng thá»±c cho tình cảm mà cả hai dà nh cho nhau. Dù con ngưá»i không biết bao nhiêu lần bá»™i ước, nhưng Thiên Chúa vẫn luôn trung thà nh vá»›i những gì mình cam kết từ xa xưa. Äỉnh cao cá»§a tình yêu Thiên Chúa dà nh cho nhân loại được nhìn thấy nÆ¡i cái chết tá»± hiến cá»§a Äức Giêsu trên tháºp giá, khai mở má»™t ká»· nguyên má»›i cho toà n thể muôn loại thụ tạo trong vÅ© hoà n. Thiên Chúa đã luôn Ä‘i bước trước, và mở lá»i má»i gá»i con ngưá»i Ä‘i và o trong sá»± hiệp thông vá»›i mình. ChÃnh từ mầu nhiệm Thương Khó và Vượt Qua nà y cá»§a Äức Giêsu, ta hiểu được ý nghÄ©a cá»§a tÃnh dục con ngưá»i và tình yêu hôn nhân: má»™t sá»± cho Ä‘i để hướng đến sá»± sống má»›i.
Khi kết hôn vá»›i nhau, đôi phối ngẫu được má»i gá»i chiêm ngắm và phác hoạ lại tình yêu cá»§a Ba Ngôi dà nh cho nhau và cho toà n thể nhân loại. Kết hôn là bước và o má»™t giao ước má»›i, nÆ¡i đó, hai ngưá»i là m sống lại hình ảnh Thiên Chúa trong tương quan vá»›i nhau và vá»›i má»i ngưá»i. Trước hết, đó phải là sá»± hiệp thông vá»›i nhau nên má»™t, vì cả hai “chỉ là má»™t xương má»™t thịtâ€. Tiếp đến là má»™t sá»± trao ban, hy sinh, thông truyá»n chÃnh mình cho nhau, vì đây là cách thức duy nhất để là m cho hôn nhân được thăng tiến. Sau nữa là hướng đến má»™t sá»± sống má»›i sẽ xuất hiện như kết quả cá»§a tình yêu tuyệt đẹp nà y. Tình yêu không phải là má»™t năng động khép kÃn. Nó sẽ lá»›n lên hoặc lụi tà n. Khi được chăm sóc kỹ lưỡng, nó sẽ trưởng thà nh và sinh hoa trái. Ngưá»i nà o kết hôn mà không muốn có con thì đã Ä‘i ngược lại vá»›i ý định cá»§a Tạo Hoá và không được Giáo Há»™i chấp nháºn. Các cặp vợ chồng và con cái được má»i gá»i để sống chiá»u kÃch trao hiến cho nhau, hướng đến việc nên thánh trong báºc sống cá»§a mình.
Gia đình – vợ chồng và con cái – lý tưởng mà nói, phải là hiện thân cá»§a gia đình Ba Ngôi Thiên Chúa, Äấng là Tình Yêu. Ngưá»i ta gá»i gia đình là tổ ấm, chÃnh vì nÆ¡i đó có sá»± hiện diện cá»§a tình yêu; tình yêu là m cho bầu khà trở nên ấm cúng, gần gÅ©i, đáng quý. Từng thà nh viên trong gia đình, đặc biệt là vợ chồng, phải luôn sống được chiá»u kÃch Vượt Qua cá»§a Äức Giêsu. NghÄ©a là , phải luôn sống trong sá»± tá»± hiến, hy sinh cho nhau, để từ đó, cả hai vượt qua được bóng tối cá»§a sá»± chết mà tiến vá» hạnh phúc vÄ©nh viá»…n trong Thiên Chúa. Äúng ra, cuá»™c hôn nhân nà o cÅ©ng tháºt sá»± là má»™t cuá»™c tá»± hiến. Vợ – chồng – con cái là thánh giá cá»§a nhau. Nhưng như Äức Kitô đã cho chúng ta thấy, ta tiến vá» Thiên Äà ng là nhá» thánh giá, chứ không phải bằng con đưá»ng nà o khác. Thánh giá tuy rất nặng, nhưng khi có tình yêu, nó sẽ trở nên cánh hoa toả ngát hương thÆ¡m.
Pr. Lê Hoà ng Nam, SJ
dongten

