Các giai thoại và bà i hát bình dân
Giữa nhà con và nhà Francisco là nÆ¡i sinh sống cá»§a cha đỡ đầu cá»§a con, tên Anastacio, ngưá»i kết hôn vá»›i má»™t phụ nữ già hÆ¡n ông mà Thiên Chúa đã không ban Æ¡n cho có con. Hai ngưá»i theo nghá» nông và thuá»™c loại khá giả, nên há» không cần phải là m việc. Cha cá»§a con là ngưá»i trông coi nông trại cá»§a há» và trông nom các lao công trong ngà y. Vì biết Æ¡n, nên há» biểu lá»™ vá»›i con má»™t lòng yêu thÃch đặc biệt, nhất là bà vợ cha đỡ đầu cá»§a con, ngưá»i được con gá»i là vú đỡ đầu Teresa. Nếu con không qua thăm ban ngà y, thì ban đêm con phải qua đó ngá»§ qua đêm, vì bà ấy không thể chịu đựng được cảnh thiếu “cục thịt dịu ngá»t†nhá» bé cá»§a bà , như bà vốn gá»i con.
Và o các dịp lá»… lạy, bà rất thÃch được Ä‘eo dây chuyá»n và ng cÅ©ng như các bông tai nặng cá»§a bà cho con, những bông tai chấm đến quá vai cá»§a con, và còn chiếc nón nhá» xinh xinh trang hoà ng bằng các thứ lông đủ mầu sắc khác nhau và được cá»™t vá»›i nhau bằng những chuá»—i há»™t bằng và ng nữa. Trong các lá»… lạy nà y, không ai xuất hiện đẹp đẽ hÆ¡n con, và các chị con cÅ©ng như mẹ đỡ đầu cá»§a con hết sức hãnh diện vá» Ä‘iá»u nà y. Các trẻ em khác xúm quanh con để tấm tắc trước vẻ lá»™ng lẫy cá»§a con. Nói cho ngay, con rất thÃch những ngà y lá»… lạc nà y, và việc ưa là m Ä‘á»m là tÃnh hư danh tệ hại nhất cá»§a con. Má»i ngưá»i tá» ra thÃch và mến con, ngoại trừ đứa trẻ gái mồ côi mà vú đỡ đầu Teresa cá»§a con đã nháºn nuôi lúc mẹ em qua Ä‘á»i. Con nhá» sợ con lấy mất má»™t phần gia sản mà nó vốn hy vá»ng nháºn được, và quả tình ná»—i sợ nà y có thể đúng, nếu Chúa đã không định cho con hưởng má»™t gia sản qúy giá hÆ¡n thế nhiá»u.
Ngay khi tin tức vá» các lần hiện ra được loan truyá»n, cha đỡ đầu cá»§a con không tá» ra quan tâm chi, còn vú đỡ đầu cá»§a con thì hoà n toà n chống đối việc nà y. Bà lá»™ rõ sá»± không chấp thuáºn cá»§a bà đối vá»›i “những tạo hoẹt†ấy, bà gá»i các lần hiện ra như váºy. Bởi thế, con bắt đầu cố gắng cà ng tránh xa nhà bà cà ng hay. Việc con biến mất, chẳng bao lâu, được tiếp nối vá»›i việc thôi xuất hiện cá»§a má»™t nhóm trẻ em vẫn hay tụ táºp nhau ở đấy, và mẹ đỡ đầu cá»§a con thÃch ngắm các em hát và múa. Bà đãi các em các trái vả phÆ¡i khô, quả hạch, quả hạnh, hạt dẻ, trái cây, v.v…
Má»™t chiá»u Chúa Nháºt kia, con Ä‘ang gần tá»›i nhà bà cùng vá»›i Francisco và Jacinta, thì bà gá»i chúng con “Tá»›i đây Ä‘i, những kẻ lừa đảo bé bá»ng cá»§a tôi, tá»›i đây Ä‘i! Äã lâu, bá»n con chưa tá»›i đây rồi!†Khi đã và o trong, bà hết lòng săn sóc chúng con. Những trẻ em khác dưá»ng như Ä‘oán trước chúng con sẽ có mặt ở đây, nên cÅ©ng đã kéo nhau tá»›i.Vú đỡ đầu tốt bụng cá»§a con, vì sung sướng thấy chúng con lại tụ táºp tại nhà mình sau má»™t thá»i gian vắng bóng lâu, nên đã cho chúng con đủ thứ ngon ngá»t, và muốn chúng con ca hát và nhẩy múa.
Chúng con nói: “Như váºy chúng con sẽ phải hát bà i nà o đây, bà i nà y hay bà i nà y?â€
Vú đỡ đầu cá»§a con tá»± ý chá»n. Äó là bà i “Chúc Khen nhưng không Ảo Tưởngâ€, má»™t bà i hát dà nh cho cả con trai lẫn con gái.
Hợp ca 1
Các em, mặt trá»i tinh cầu,
Äừng từ khước soi sáng nó!
Äây là nụ cưá»i xuân thì,
Äừng biến nó thà nh tiếng than!
Chúc khen thục nữ yêu kiá»u
ThÆ¡m như hừng đông sương tá»a
Mỉm cưá»i, em dá»± ứng trước
Sự mơn trớn buổi mai khác.
Năm nay hoa nở tháºt rá»™
Rá»™ trái cây, má»i Ä‘iá»u tốt!
Ước mong năm tháng khai mà n
Mang đến em nhiá»u hy vá»ng!
Hy vá»ng thà nh ân phúc lá»›n,
Lá»i chúc nồng nhất cho em!
Hãy đặt nó lên trên trán
Sẽ thà nh triá»u thiên tuyệt hảo!
Nếu quá khứ rất đáng yêu
Thì tương lai cũng sẽ thế!
Chúc mừng năm cũ đã qua,
Năm mới đang đến tốt là nh!
Trong bà n tiệc sống vui tươi
Hoa Äại Tây Dương kiá»u diá»…m,
Ngưá»i là m vưá»n và chợ hoa
Äá»u được sung sướng ngợi ca!
Lòng em mong ước nụ hoa
Nở trên mảnh đất quê hương,
Mong nhà , tình yêu tinh khiết
Quấn quit quanh trái tim em!
Hợp ca 2
Ngà i có nghÄ© Ä‘iá»u nà y đúng
Khi buồm chÃnh hiện trước mắt
Berlenga, Catvoeiro
Ôi, cùng tắt đèn hải đăng?
Nhưng biển đang nổi lôi đình:
Biển cả muôn Ä‘á»i gió xoáy!
Hà ng đêm rối loạn thét gà o
Tạo nên cả một mồ nước.
Bãi cát Papoa u ám
Estela, Farilhoes!
Thảm kịch cứ mãi vang dội
Trong là n sóng bạc đẩy sô!
Má»i đá hiểm cá»§a biển nước nà y
Äá»u báo trước tá» thần ảm đạm!
Má»i sóng vá»— rống bà i truy Ä‘iệu
Má»—i chữ tháºp nhắc má»™t đắm tầu!
Rồi, tại sao ngươi quá bạo tà n
Tắt ánh sáng vốn là sự sống
Chỉ đưá»ng thoát khá»i sóng nước Ä‘en
Hướng đoà n tầu tới bến an là nh.
Hợp ca 3
Tôi không còn nhỠnhững dòng lệ
Khi nói lá»i vÄ©nh biệt ra Ä‘i,
Ngáºp ngừng chỉ xẩy ra má»™t lúc
Ôi, mất mát kéo dà i cả Ä‘á»i.
Äi nói vá»›i trá»i hãy dừng lại
Dòng suối tuôn trà n các hồng ân,
Äể hoa lá héo úa chết mòn
Không còn nói ngà i chăm sóc
Äi Ä‘i, tôi đã quá buồn phiá»n
Nơi tôi trú chỉ còn tang chế
Trên cao những đỉnh núi chót vót
Các chuông đồng báo giá» lâm tá»
Nhưng ngà i để tôi buồn cô độc
Trong sân nhà thỠxám xịt nhẫn tâm,
Tôi để lá»i than khóc muôn thuở
Khắc và o mặt đen phần mộ ngà i.
Thá»a vưá»n nà y nay sao trÆ¡ trụi
Mà ngà y xưa mỉm cưá»i tươi sáng
Trước đây không thiếu sự quan tâm,
Ngưá»i là m vưá»n để nó chết mòn.
Tôi tin tưởng Quan Phòng ban phát
Các mơn trớn thân tình sắp tới!
Hy vá»ng chuẩn bị cho má»i ngưá»i
Cho những ngưá»i rá»i bá» tổ ấmâ€
Francisco, nhà luân lý há»c nhá» tuổi
Các phụ nữ các nhà lân cáºn, ngay khi nghe các lá»i ca sinh động trên, đã ùa tá»›i tham gia vá»›i chúng con, và cuối cùng, yêu cầu chúng con hát lại má»™t lần nữa. Tuy nhiên, Francisco đến nói vá»›i con: “Chúng ta đừng hát bà i hát đó nữa. Lúc nà y, Thiên Chúa không muốn chúng ta hát những Ä‘iá»u như thế nữaâ€. Bởi thế, chúng con lách ra khá»i các trẻ em khác và chạy tá»›i chiếc giếng chúng con vẫn ưa thÃch.
Nói cho ngay, giỠđây con chỉ viết ra các bà i hát trên vì đức vâng lá»i thôi, chứ con thấy xấu hổ lắm. Nhưng, theo lá»i yêu cầu cá»§a Cha Tiến SÄ© Galamba, Äức Cha đã rất thÃch đáng khi ra lệnh cho con viết lại các bà i hát bình dân mà chúng con biết. Váºy thì đây, chúng ở đây! Con không biết tại sao chúng được lệnh viết ra, nhưng đối vá»›i con, con chỉ cần biết con đã chu toà n thánh ý Chúa.
Trong khi ấy, đã gần đến ngà y Há»™i Trá Hình (Carnival) năm 1918. Các thanh niên thiếu nữ lại gặp nhau năm đó để chuẩn bị các bữa ăn linh đình và các trò vui chÆ¡i cho các ngà y nà y. Má»—i ngưá»i mang má»™t món gì đó từ nhà , như dầu ôliu, bá»™t mì, thịt, v.v… tá»›i má»™t trong các nhà trong là ng, còn các thiếu nữ, thì, sau đó, nấu nướng cho bữa tiệc thịnh soạn. Trong 3 ngà y nà y, ăn uống và nhẩy nhót diá»…n ra cho tá»›i đêm, nhất là ngà y cuối cùng.
Các trẻ dưới 14 tuổi có buổi cá» hà nh riêng tại má»™t căn nhà khác. Má»™t số trẻ gái đến yêu cầu con giúp há» tổ chức “ngà y há»™i†cá»§a chúng con. Thoạt đầu, con từ chối. Nhưng cuối cùng, con nhượng bá»™ như má»™t ngưá»i nhát gan, nhất là sau khi nghe lá»i khẩn khoản cá»§a các con trai con gái ông José Carreira, vì chÃnh ông đã để căn nhà tại Casa Velha cho chúng con sá» dụng. Ông và vợ ông nà i nỉ con tá»›i đó. Con bằng lòng và cùng má»™t nhóm thiếu niên tá»›i tham quan địa Ä‘iểm đó. Thì ra địa Ä‘iểm nà y có má»™t căn phòng lá»›n đẹp đẽ, gần như má»™t há»™i trưá»ng, rất thÃch hợp cho các trò vui chÆ¡i, và má»™t chiếc sân rá»™ng rãi để ăn tối! Má»i sá»± được xếp đặt xong, con má»›i vá» nhà , bá» ngoà i thì có sắc khà há»™i hè, nhưng bá» trong, lương tâm con phản đối dữ dá»™i. Vừa gặp Jacinta và Francisco, con kể lại cho hai em những gì xẩy ra.
Francisco trừng mắt há»i con: “Chị có trở lại các trò ăn uống vui chÆ¡i đó nữa không? Có phải chị quên khuấy rằng chúng ta đã hứa sẽ không bao giá» là m những Ä‘iá»u như thế nữa?â€
“Chị không muốn tá»›i đó nữa đâu. Nhưng các em phải biết há» không bao giá» thôi nà i nỉ chị tá»›i đó; thà nh thá» lúc nà y, chị không biết phải là m gì?â€
Thá»±c váºy, không bao giá» ngưng các cuá»™c vui chÆ¡i, cÅ©ng như số trẻ gái tá»›i năn nỉ con tá»›i chÆ¡i vá»›i há». Má»™t số còn đến từ những là ng xa xôi, như Rosa, Ana Caetano và Ana Brogueira đến từ Moita; hai con gái cá»§a ông Manuel da Ramira và cả hai con gái ông Joaquim Chapeleta đến từ Fatima; hai con gái nhà Silva đến từ Amoreira; Laura Cato, Josefa Valinho, và má»™t số trẻ gái nữa mà cpon không nhá»› tên đến từ Currais; ngoà i ra, còn có những em đến từ Boleiros và Lomba de Pederneia, v.v… ấy là chưa kể những em đến từ Eira da Pedra, Casa Velha, và Aljustrel. Là m thế nà o con có thể bá»—ng nhiên là m thất vá»ng các trẻ gái nà y, những đứa trẻ xem ra không biết là m sao vui chÆ¡i nếu không có con, và là m sao con có thể là m há» hiểu rằng con phải ngưng tá»›i những nÆ¡i tụ há»™i như thế mãi mãi được? Thiên Chúa soi sáng cho Francisco tìm ra câu trả lá»i:
“Chị có biết là m thế nà o là m được Ä‘iá»u đó không? Má»i ngưá»i Ä‘á»u biết Äức Mẹ đã hiện ra vá»›i chị. Do đó, chị có thể nói chị đã hứa vá»›i ngà i là chị không nhẩy múa nữa, và vì thế, chị không tá»›i nữa! Như thế, và o những ngà y đó, chúng ta có thể chạy Ä‘i ẩn ở hang Cabeço. Trên đó, không ai tìm thấy chúng ta đâu!â€
Con chấp nháºn lá»i đỠnghị cá»§a em, và má»™t khi con đã quyết định, không má»™t ai khác nghÄ© tá»›i việc tổ chức những buổi tụ táºp như thế nữa. Chúa luôn chúc là nh cho chúng con. Các ngưá»i bạn cá»§a con, những ngưá»i cho tá»›i lúc đó luôn kiếm con để cùng vui chÆ¡i vá»›i há», nay theo gương con, tá»›i nhà con má»—i chiá»u Chúa Nháºt để yêu cầu con Ä‘i Ä‘á»c kinh Mân Côi vá»›i há» tại Cova de Iria.
Francisco, ngưá»i thÃch ở má»™t mình và cầu nguyện
Francisco là má»™t cáºu bé Ãt nói. Má»—i khi cầu nguyện hay dâng các hy sinh, em thÃch Ä‘i ra chá»— riêng và kÃn đáo, tránh cả con lẫn Jacinta. Chúng con thưá»ng bất ngá» thấy em Ä‘ang ẩn sau má»™t bức tưá»ng hay sau các đám bụi mâm xôi nÆ¡i em cố tình trốn và o để qùy cầu nguyện hay để “nghÄ© đến Chúa, Äấng Ä‘ang buồn sầu vì có quá nhiá»u tá»™i lá»—i†như em vẫn nói.
Nếu con há»i em: “nà y Francisco, tại sao em không nói để chị cùng cầu nguyện vá»›i em, và cả Jacinta nữa?â€, thì em trả lá»i: “Em thÃch cầu nguyện má»™t mình, để em có thể nghÄ© và an á»§i Chúa; Ngưá»i rất buồn sầu!â€
Má»™t hôm, con há»i em: “Nà y Francisco, Ä‘iá»u nà o em thÃch hÆ¡n: an á»§i Chúa hay là m cho ngưá»i tá»™i lá»—i ăn năn trở lại, để không còn linh hồn nà o phải xuống há»a ngục?â€
“Em thÃch an á»§i Chúa hÆ¡n. Há chị không để ý việc Äức Mẹ buồn đến ná»—i tháng vừa rồi, khi ngà i nói rằng ngưá»i ta không nên xúc phạm tá»›i Chúa nữa, vì Ngưá»i đã bị xúc phạm nhiá»u rồi sao? Em thÃch được an á»§i Chúa, và sau đó, là m cho ngưá»i tá»™i lá»—i ăn năn trở lại, để hỠđừng xúc phạm đến Ngưá»i nữaâ€.
Äôi khi, trên đưá»ng chúng con Ä‘i há»c, vừa tá»›i Fatima, em nói vá»›i con: “Chị nà y, chị đến trưá»ng Ä‘i, em sẽ ở lại đây, trong nhà thá», gần gÅ©i vá»›i Chúa Giêsu Ẩn Mình. Há»c Ä‘á»c có đáng gì đâu đối vá»›i em, vì nay mai em lên thiên đà ng rồi. Trên đưá»ng Ä‘i há»c vá», chị đến đây gá»i emâ€.
Hồi ấy, Thánh Thể được lưu giữ gần cá»a ra và o nhà thá», ở phÃa trái, vì nhà thá» Ä‘ang được tu sá»a. Francisco tá»›i đó, giữa giếng rá»a tá»™i và bà n thá», và đó là nÆ¡i con thấy em lúc Ä‘i há»c vá».
Sau nà y, khi em ngã bệnh, em thưá»ng nói vá»›i con, khi con tá»›i thăm em trên đưá»ng Ä‘i há»c: “Nà y chị, chị hãy đến nhà thá» và chuyển tình yêu cá»§a em đến Chúa Giêsu Ẩn Mình. Äiá»u là m em buồn hÆ¡n cả là em không thể đến đó và ở lại đó má»™t lúc vá»›i Chúa Giêsu Ẩn Mìnhâ€.
Má»™t hôm, khi con tá»›i nhà em, con nói tạm biệt vá»›i má»™t nhóm há»c sinh trước đây đã cùng đến vá»›i con, rồi bước và o để thăm em và em gái em. Vừa nghe tiếng ồn à o, em há»i con:
“Chị đến vá»›i đám đông ấy sao?â€
“Äúng, chị đến vá»›i há»â€.
“Chị đừng Ä‘i vá»›i há», vì chị có thể bắt chước há» mà phạm tá»™i. Lúc Ä‘i há»c vá», chị hãy tá»›i đây để ở gần Chúa Giêsu Ẩn Mình Ãt phút, rồi sau đó hãy vá» nhà â€.
Má»™t dịp kia, con há»i em: “Nà y Francsico, Em có cảm thấy ốm lắm không?â€
“Có, em thấy ốm lắm, nhưng em chịu Ä‘au khổ để an á»§i Chúaâ€.
Má»™t hôm, lúc Jacinta và con và o phòng em, em nói vá»›i chúng con: “Hôm nay bá»n chị đừng nói nhiá»u, đầu em Ä‘au lắm!†Jacinta nhắc nhở em:
“Anh đừng quên dâng hy sinh cho các ngưá»i có tá»™iâ€.
“Äúng. Nhưng trước hết anh phải dâng để an á»§i Chúa và Äức Mẹ, rồi sau đó, cho các ngưá»i có tá»™i và cho Äức Thánh Chaâ€.
Má»™t dịp khác, lúc con tá»›i, con thấy em rất vui vẻ, con há»i em:
“Em thấy có đỡ hÆ¡n không?â€
“Không. Em thấy tệ hÆ¡n. GiỠđây, không còn bao lâu nữa em sẽ được lên thiên đà ng. Khi lên đó, em sẽ an á»§i Chúa và Äức Mẹ rất nhiá»u. Jacinta sẽ cầu nguyện nhiá»u cho ngưá»i có tá»™i, cho Äức Thánh Cha và cho cả chị nữa. Chị sẽ ở lại đây, vì Äức Mẹ muốn như váºy. Nà y chị, chị phải là m má»i sá»± ngà i bảo chị là mâ€.
Trong khi Jacinta xem ra chỉ quan tâm đến má»™t ý nghÄ© duy nhất là là m cho các ngưá»i tá»™i lá»—i ăn năn trở lại và cứu các linh hồn khá»i sa há»a ngục, thì Francisco hình như chỉ nghÄ© đến việc an á»§i Äức Mẹ là đấng, đối vá»›i em, Ä‘ang rất buồn sầu.
Francisco thấy ma qủy
Biến cố mà giỠđây con nhá»› lại thì rất khác. Má»™t hôm, chúng con tá»›i má»™t nÆ¡i gá»i là Pedreia, và trong khi đà n chiên Ä‘ang gặm cá», chúng con nhẩy từ tảng đá nà y qua tảng đá ná», vừa nhẩy vừa là m cho tiếng nói cá»§a chúng con vang vá»ng xuống khe núi. Như thói quen, Francisco rút lui, tá»›i má»™t chiếc hang giữa các tảng đá.
Má»™t thá»i gian rất lâu sau, chúng con bá»—ng nghe tiếng em kêu tên chúng con và kêu tên Äức Mẹ. Sợ có Ä‘iá»u gì không là nh xẩy đến cho em, bá»n con chạy tá»›i tìm em, vừa chạy vừa réo tên em.
“Em Ä‘ang ở đâu?â€
“Ở đây! Ở đây nè!â€
Nhưng phải má»™t lúc lâu sau chúng con má»›i định được vị trà cá»§a em. Cuối cùng, chúng con xuống được vá»›i em, lúc ấy Ä‘ang run bần báºt vì sợ, tuy vẫn tiếp tục qùy gối, và bối rối vì không thể đứng lên được.
“Sao thế? Em gặp chuyện gì?â€
Bằng má»™t giá»ng đầy sợ sệt, em trả lá»i: “Äó là má»™t trong những con thú dữ khổng lồ mà chúng ta thấy ở trong há»a ngục. Nó ở ngay đà ng kia, miệng phun đầy lá»a!â€
Con không thấy gì, cả Jacinta cÅ©ng thế, thà nh thá» con báºt cưá»i và nói vá»›i em: “Em chưa bao giá» nghÄ© tá»›i há»a ngục, để khá»i phải sợ; nay em là ngưá»i đầu tiên bị khiếp đảm!â€
Thá»±c váºy, má»—i khi Jacinta tá» ra xúc động đặc biệt vì nghÄ© tá»›i há»a ngục, em thưá»ng nói vá»›i Jacinta: “Em đừng nghÄ© quá nhiá»u đến há»a ngục! Thay và o đó, em hãy nghÄ© đến Chúa và Äức Mẹ. Anh không nghÄ© tá»›i há»a ngục, để khá»i phải sợ sệtâ€.
Em không há» sợ sệt. Em có thể Ä‘i má»™t mình bất cứ nÆ¡i nà o trong bóng tối ban đêm mà không má»™t chút do dá»±. Em chÆ¡i vá»›i mấy con thằn lằn, và khi gặp mấy con rắn, em bắt chúng và quà ng chúng quanh cây gáºy, tháºm chà đổ sữa chiên xuống má»™t chá»— trÅ©ng trong đá để chúng uống. Em Ä‘i săn các hang cáo và hang thá», chồn hương (genet) và đủ thứ thú hoang.
Francisco và các bằng hữu có lông của em
Francisco rất thÃch các loà i chim và không chịu thấy ai đánh cướp tổ cá»§a chúng. Em luôn để dà nh má»™t phần bánh mì ăn trưa, Ä‘áºp nó vụn ra và rải trên đá để chim ăn. Lùi đà ng sau mấy bước, em gá»i chúng như thể em mong chúng hiểu em. Em không muốn bất cứ ai khác lại gần, kẻo chúng sợ.
Em nói như thể đà m thoại vá»›i chúng: “Ôi những bạn nhỠđáng thương! Các bạn đói lắm hả. Hãy đến mà ăn!â€
Còn chúng, mắt ngau ngáu, chẳng đợi được má»i, sà xuống quanh em. Em khoái chà thấy chúng bay trở lại đỉnh cây, diá»u no cứng, hát lÃu lo trong má»™t bản hợp ca Ä‘iếc ráy, được Francisco phụ há»a tà i tình.
Má»™t hôm, chúng con gặp má»™t bé trai tay cầm má»™t con chim nhá» mà chÃnh em đã bắt được. Äầy lòng cảm thương, Francisco hứa tặng em nà y hai đồng bạc cắc nếu em chịu thả để con chim bay Ä‘i. Bé trai sẵn sà ng thá»a thuáºn. Nhưng trước hết, em muốn thấy tiá»n trong tay đã. Francisco bèn từ ao Carreira chạy má»™t mạch vá» nhà , khá cách xa Cova da Iria, để lấy mấy đồng bạc cắc, hòng trả tá»± do cho con chim. Và khi ngắm con chim bay Ä‘i, em vá»— tay hân hoan, và nói: “Cẩn tháºn nhé, đừng để bị bắt lạiâ€.
Gần đó, có ngưá»i đà n bà cao tuổi tên là Ti Maria Carreira, được các con trai thỉnh thoảng nhá» ra đồng trông nom đà n chiên và dê cá»§a há». Các súc váºt nà y rất hoang nên thưá»ng hay Ä‘i lạc đủ má»i hướng. Bất cứ gặp Ti Maria lúc nà o ở khu nà y, Francisco Ä‘á»u là ngưá»i đầu tiên chạy tá»›i giúp bà . Em giúp bà dẫn đà n váºt tá»›i khu gặm cá», Ä‘uổi theo các con lạc và đưa chúng vá» má»™t nÆ¡i vá»›i nhau. Bà già tá»™i nghiệp cám Æ¡n Francisco rối rÃt và gá»i em là thiên thần há»™ mệnh cá»§a bà .
Khi chúng con gặp bất cứ ngưá»i bệnh nà o, em Ä‘á»u hết sức cảm thương mà nói: “Em không chịu được khi thấy há», vì em cảm thấy rất thương hại há»! Hãy nói vá»›i há» là em cầu nguyện cho há»â€.
Má»™t hôm, ngưá»i ta muốn đưa chúng con Ä‘i Montelo, tá»›i nhà cá»§a má»™t ngưá»i tên là Joaquim Chapeleta. Francisco không muốn Ä‘i. “Em không Ä‘i, vì em không thể chịu đựng được khi thấy ngưá»i muốn nói mà nói không được†(mẹ cá»§a ông nà y câm).
Khi Jacinta và con trở vá» lúc nhá nhem, con há»i dì con xem Francisco ở đâu. Bà trả lá»i: “Là m sao dì biết được! Dì mệt nhoà i vì suốt buổi chiá»u Ä‘i tìm nó. Má»™t số bà đến đây, muốn gặp các con nhưng hai đứa con đâu có ở đây. Nó chạy Ä‘i, và mất hút luôn. Bây giá» hai con hãy Ä‘i tìm nó Ä‘i!â€
Chúng con ngồi xuống ghế dà i ở trong bếp má»™t lúc, nghÄ© rằng sau đó nên Ä‘i Loca do Cabeço, vì biết chắc chúng con sẽ thấy em ở đó. Nhưng ngay sau khi dì con rá»i nhà , thì tiếng em đã thốt ra từ gác xép qua má»™t chiếc lá»— nhỠở trần. Em leo lên đó khi nghÄ© rằng má»™t ai đó sẽ đến đây. Từ vá»ng gác nà y, em quan sát má»i việc diá»…n ra, và sau nà y thuáºt cho chúng con hay:
“Nhiá»u ngưá»i đến quá! Thiên đà ng đã giúp em khá»i để há» bắt gặp em! Nếu không, em không biết phải nói vá»›i há» ra sao?â€
(Có má»™t chiếc cá»a sáºp ở trong bếp, rất dá»… vá»›i tá»›i bằng cách để má»™t chiếc ghê lên bà n, nhá» thế mà leo lên được gác xép).
Lòng yêu mến và nhiệt thà nh của Francisco
Như con đã thưa, dì con bán đà n váºt trước mẹ con. Từ đó trở Ä‘i, trước khi con ra ngoà i và o buổi sáng, con cho Jacinta và Francisco biết địa Ä‘iểm con sẽ cho chiên gặm cá» ngà y ấy: ngay lúc có thể rá»i nhà , hai em đã tá»›i gặp con.
Má»™t hôm, hai em đứng chá» con tá»›i. “Ồ, là m thế nà o hai em đến sá»›m thế?†Francisco trả lá»i: “Em đến, vì, em không biết tại sao, ở vá»›i chị chẳng ăn nhằm gì vá»›i em trước đây, em đến chỉ vì Jacinta thôi; nhưng nay, em không ngá»§ được và o buổi sáng vì mong được ở vá»›i chịâ€
Khi các lần hiện ra và o các ngà y 13 má»—i tháng đã qua Ä‘i, em nói vá»›i chúng con và o buổi chiá»u trước má»—i ngà y 13 tiếp theo rằng: “Nà y, sáng sá»›m mai, em sẽ trốn ra ngoà i qua vưá»n phÃa sau, tá»›i chiếc hang ở trên đồi Cabeço. Ngay khi có thể, bá»n chị hãy đến gặp em ở đóâ€.
Ôi thân thương thay! Con Ä‘ang viết những Ä‘iá»u quanh việc em ngã bệnh và gần qua Ä‘á»i, mà giỠđây lại thấy mình trở vá» vá»›i thá»i kỳ hạnh phúc chúng con còn ở bên rặng núi, vá»›i chim kêu vui vẻ quanh chúng con. Con xin Äức Cha tha thứ cho. Con viết bất cứ Ä‘iá»u gì con bá»—ng nhá»› ra, như con cua bò ngược bò xuôi không lo đến chuyện tá»›i nÆ¡i kết thúc cuá»™c hà nh trình. Con trao việc là m cá»§a con cho Tiến SÄ© Galamba, tùy ngà i sá» dụng bất cứ Ä‘iá»u gì trong đó, dù con vẫn cho rằng ngà i tìm được rất Ãt hay không được gì cả.
Do đó, con xin trở lại vá»›i bệnh tình cá»§a Francisco. Nhưng, trước hết, con xin kể cho Äức Cha và i Ä‘iá»u vá» việc Ä‘i há»c cá»§a em. Má»™t hôm, em ra khá»i nhà và gặp con cùng chị Teresa cá»§a con, ngưá»i đã láºp gia đình và sống ở Lomba. Má»™t ngưá»i đà n bà khác ở ấp lân cáºn yêu cầu chị tá»›i gặp con vá» ngưá»i con trai cá»§a bà phạm má»™t tá»™i gì đó mà con không nhá»›, và nếu cáºu ta không chứng minh được sá»± vô tá»™i, thì sẽ bị kết án má»™t là biệt xứ hai là mấy năm tù. Nhân danh ngưá»i đà n bà khốn khổ nà y, ngưá»i mà chị muốn thấy được Æ¡n, Chị Teresa năn nỉ con xin Æ¡n nà y cùng Äức Mẹ. Sau khi nháºn được lá»i nhắn nhe nà y, con lên đưá»ng tá»›i trưá»ng, và trên đưá»ng Ä‘i, con kể cho Jacinta và Francisco nghe. Lúc tá»›i Fatima, Francisco bảo con:
“Nà y, trong khi bá»n chị tá»›i trưá»ng, em sẽ ở lại đây vá»›i Chúa Giêsu Ẩn Mình, để xin Ngưá»i ban Æ¡n đóâ€.
Khi từ trưá»ng trở vá», con đến gá»i và há»i em: “Em đã cầu xin Chúa ban Æ¡n ấy chưa?†Em thưa: “Có, em đã xin rồi. Chị nói vá»›i chị Teresa rằng mấy ngà y nữa, cáºu ấy sẽ có mặt ở nhà â€.
Và quả tháºt, mấy ngà y sau, cáºu trai đáng thương ấy đã trở vá» nhà . Và o ngà y 13, cáºu và cả gia đình cáºu tá»›i cám Æ¡n Äức Mẹ vì Æ¡n đã nháºn được.
Má»™t dịp khác, khi chúng con rá»i nhà , để ý thấy Francisco bước rất cháºm, con há»i em:
“Chuyện gì váºy, em như ngưá»i không thể cất bước!â€
“Em bị Ä‘au đầu quá, và cảm thấy như muốn téâ€.
“Váºy em đừng tá»›i. Cứ ở nhà đi!â€
“Em không muốn thế. Em thÃch được ở nhà thá» gần bên Chúa Giêsu Ẩn Mình, trong khi bá»n chị Ä‘i há»câ€.
Francisco lúc đó đã ngã bệnh rồi nhưng vẫn cố gắng bước Ä‘i, nên má»™t hôm con Ä‘i vá»›i em tá»›i chiếc hang ở Cabeço, và tá»›i Valinhos. Lúc vá» nhà , chúng con thấy nhà đầy ngưá»i. Má»™t ngưá»i đà n bà đáng thương đứng cạnh chiếc bà n, Ä‘ang như là m phép rất nhiá»u đồ váºt đạo đức: trà ng hạt, mẫu ảnh, tượng chịu nạn, v.v… Jacinta và con chẳng bao lâu bị vây quanh bởi đám đông muốn há»i han chúng con. Francisco bị ngưá»i xưng mình là “là m phép†ấy nắm lấy, muốn em giúp bà ta.
Em trả lá»i rất nghiêm nghị rằng “Cháu không thể là m phép và cả bà nữa cÅ©ng không thể! Chỉ có các cha má»›i được là m!â€.
Lá»i lẽ cá»§a em truyá»n Ä‘i giữa đám đông nhanh như chá»›p, như thể được nói trên loa phóng thanh, khiến ngưá»i đà n bà đáng thương vá»™i tẩu thoát giữa nhiá»u lá»i chá»§i rá»§a cá»§a đám đông, má»i ngưá»i đòi lại các đồ váºt đã đưa cho bà ta.
Khi thuáºt truyện vá» Jacinta, con đã kể Francisco má»™t hôm đã đến được Cova da Iria ra sao; em đã mang má»™t sợi dây và đã đưa lại cho con thế nà o; và o những ngà y nóng ná»±c, em đã là ngưá»i đầu tiên dâng hy sinh không uống nước ra sao; và thỉnh thoảng em nhắc em gái phải chịu Ä‘au khổ vì các ngưá»i có tá»™i như thế nà o, và v.v…Do đó, con nghÄ© không cần phải nhắc lại các việc ấy ở đây.
Má»™t hôm, con ngồi cạnh giưá»ng em, để chuyện trò vá»›i em, Jacinta, ngưá»i phải đứng lên má»™t lúc, cÅ©ng ở đó. Bá»—ng nhiên, chị Teresa cá»§a em và o báo cho chúng con hay có má»™t đám khá đông ngưá»i Ä‘ang tá»›i ở ngoà i lá»™, và chắc chắn sẽ đến tìm chúng con. Ngay khi chị ra ngoà i, con nói vá»›i Francisco: â€œÄÆ°á»£c rồi, hai em đợi hỠở đây, chị Ä‘i trốnâ€.
Jacinta tìm cách chạy phÃa sau con, và cả hai chúng con trốn được ở phÃa sau chiếc thùng bị láºt úp ngay ở ngoà i chiếc cá»a dẫn tá»›i vưá»n sau nhà . Không lâu sau, chúng con nghe thấy tiếng ồn à o cá»§a những ngưá»i lục soát căn nhà , Ä‘i và o vưá»n và đứng ngay phÃa sau chiếc thùng; nhưng chúng con không há» hấn gì vì phÃa trống cá»§a chiếc thùng quay vá» hướng đối nghịch.
Khi thấy hỠđã Ä‘i rồi, chúng con ra khá»i chá»— trốn, và tá»›i gặp lại Francisco; em kể cho chúng con nghe má»i Ä‘iá»u xẩy ra.
“Có nhiá»u ngưá»i lắm và há» muốn em cho há» hay bá»n chị ở đâu, nhưng em đâu biết. Há» muốn gặp chúng ta để há»i đủ thứ. Ngoà i ra, còn có má»™t bà đến từ AlqueidÄo, bà muốn má»™t ngưá»i bệnh được chữa khá»i và má»™t ngưá»i tá»™i lá»—i được ăn năn trở lại. Em sẽ cầu xin cho ngưá»i đà n bà ấy, còn bá»n chị sẽ cầu xin cho các ngưá»i khác, nhiá»u ngưá»i như thế lắmâ€.
Sau khi Francisco qua Ä‘á»i được Ãt lâu, ngưá»i đà n bà trên đến gặp chúng con và yêu cầu con chỉ cho bà phần má»™ cá»§a em. Bà muốn tá»›i đó cám Æ¡n em vì hai Æ¡n mà bà đã xin em cầu xin cho.
Má»™t hôm, chúng con vừa ra khá»i Aljustrel, trên đưá»ng tá»›i Cova de Iria, má»™t nhóm ngưá»i tình cá» gặp chúng con ở chá»— rẽ. Äể thấy và nghe rõ chúng con, há» nâng Jacinta và con lên má»™t bức tưá»ng. Francisco không chịu để há» nâng lên đó, như thể em sợ bị té. Rồi từ từ, em qua bên kia và tá»±a và o má»™t bức tưá»ng đổ nát ở phÃa đối diện. Má»™t ngưá»i đà n bà đáng thương và đứa con trai, thấy há» có thể Ä‘Ãch thân nói vá»›i chúng con, như lòng mong ước, bèn tá»›i qùy xuống trước mặt Francisco. Há» năn nỉ em xin vá»›i Äức Mẹ ban Æ¡n cho ngưá»i cha gia đình được khá»i bệnh và không phải ra ngoà i mặt tráºn. Francisco cÅ©ng qùy gối, lấy mÅ© ra,và há»i xem há» có thÃch Ä‘á»c kinh mân côi vá»›i em không. Há» nói há» thÃch, và bắt đầu Ä‘á»c. Chẳng bao lâu sau, tất cả những ngưá»i nà y Ä‘á»u ngừng há»i những câu há»i kỳ cục và đến qùy gối cầu nguyện. Sau đó, tất cả cùng Ä‘i vá»›i chúng con tá»›i Cova da Iria, vừa Ä‘i vừa Ä‘á»c kinh mân côi. Khi đã tá»›i đó, chúng con Ä‘á»c má»™t trà ng mân côi nữa, rồi há» má»›i ra vá», lòng đầy sung sướng.
Ngưá»i đà n bà đáng thương hứa sẽ trở lại và cám Æ¡n Äức Mẹ vì các Æ¡n đã cầu xin, nếu nháºn được. Bà đã trở lại nhiá»u lần, không những có con trai Ä‘i cùng mà cả chồng bà nữa, ngưá»i nay đã bình phục. HỠđến từ giáo xứ Thánh Mamede và chúng con gá»i há» là gia đình Casaleiros.
Bệnh tình của Francisco
Dù Ä‘ang bệnh, Francisco lúc nà o cÅ©ng tá» ra vui vẻ và hà i lòng. Thỉnh thoảng, con há»i em:
“Nà y Francisco, em có đau lắm không?
“Em khá Ä‘au, nhưng không hệ gì! Em chịu Ä‘au khổ để an á»§i Chúa, và sau đó, chỉ Ãt lâu nữa htôi, em sẽ lên thiên đà ng!â€
“Khi lên đó, em đừng quên cầu xin Äức Mẹ mau Ä‘em chị lên đó nữa nghe!â€
“Äiá»u đó, em sẽ không cầu xin đâu! Chị biết rõ ngà i chưa muốn chị ở đó!â€
“Váºy em nghe đây. Khi lên đó, em đừng quên cầu nguyện nhiá»u cho các ngưá»i có tá»™i, cho Äức Thánh Cha, cho chị và cho Jacintaâ€
“Vâng, em sẽ cầu nguyện. Nhưng nà y chị, tốt hÆ¡n, chị nên yêu cầu Jacinta xin những Ä‘iá»u ấy, vì em sợ em sẽ quên khi em thấy Chúa. Lúc ấy, em chỉ muốn được an á»§i Ngưá»i mà thôiâ€.
Một hôm, và o buổi sáng sớm, chị Teresa của em đến tìm con.
“Chị hãy mau đến nhà em! Francisco sức khá»e tệ lắm, và cho hay nó cần nói vá»›i chị Ä‘iá»u gì đóâ€.
Con mặc quần áo vá»™i và ng rồi ra Ä‘i. Francisco yêu cầu mẹ và các anh chị em rá»i khá»i phòng, nói rằng em muốn yêu cầu con má»™t việc bà máºt. Má»i ngưá»i ra ngoà i, và em nói vá»›i con:
“Em sắp sá»a xưng tá»™i để rước Mình Thánh, và sau đó, qua Ä‘á»i. Em muốn chị cho em hay chị có thấy em phạm bất cứ tá»™i nà o không; chị cÅ©ng Ä‘i và há»i xem Jacinta có thấy em phạm bất cứ tá»™i nà o hay khôngâ€. Con trả lá»i:
“Em không vâng lá»i mẹ em mấy lần, khi dì nói em phải ở lại nhà , nhưng em lại chạy trốn để ở vá»›i chị hoặc Ä‘i trốnâ€.
“Äúng váºy. Em nhá»›. Bây giá» chị Ä‘i há»i Jacinta xem nó có nhá»› Ä‘iá»u gì khác nữa không?â€
Con Ä‘i, và Jacinta nghÄ© má»™t lúc, rồi trả lá»i: “À, chị nói vá»›i anh ấy rằng trước khi Äức Mẹ hiện ra vá»›i chúng ta, anh ấy có lấy cá»§a cha em má»™t đồng cắc để mua má»™t chiếc há»™p nhạc cá»§a José Marto ở Casa Velha; và khi mấy đứa con trai từ Aljustrel ném đá và o những đứa ở Boleiros, anh ấy cÅ©ng có ném má»™t và i viên!â€
Khi con Ä‘em lá»i nhắn cá»§a Jacinta tá»›i cho em, em nói: “Em đã xưng các tá»™i ấy rồi, nhưng em sẽ xưng chúng má»™t lần nữa. Có thể vì các tá»™i nà y mà Chúa buồn sầu đến thế! Nhưng dù không chết, em cÅ©ng sẽ không bao giá» tái phạm chúng nữa. GiỠđây, em tháºt lòng hối háºn vì chúngâ€.
Rồi chắp hai tay lại, em Ä‘á»c kinh: “Ôi lạy Chúa Giêsu cá»§a con, xin Chúa tha tá»™i chúng con, xin Chúa cứu chúng con khá»i lá»a há»a ngục, xin Ä‘em các linh hồn lên thiên đà ng nhất là các linh hồn cần [được cứu] nhấtâ€. Rồi em nói:
“Bây giá», chị cÅ©ng cần xin Chúa tha các tá»™i lá»—i cho emâ€.
“Em đừng lo, chị sẽ cầu xin như thế. Nếu Chúa chưa tha thứ các tá»™i cá»§a em, thì Äức Mẹ đã không nói vá»›i Jacinta hôm trước rằng nay mai ngà i sẽ tá»›i Ä‘em em vá» thiên đà ng. Bây giá», chị sẽ Ä‘i lá»…, và trong Thánh Lá»…, chị sẽ cầu nguyện vá»›i Chúa Giêsu Ẩn Mình cho emâ€.
“Váºy, chị hãy xin Ngưá»i để cha xứ cho em rước lá»…â€
“Nhất định chị sẽ xinâ€.
Khi con từ nhà thá» trở vá», Jacinta đã thức dáºy và đang ngồi cạnh giưá»ng cá»§a Francisco. Ngay khi thấy con, Francisco há»i ngay:
“Chị có xin vá»›i Chúa Giêsu Ẩn Mình để cha xứ cho em rước lá»… không?â€
“Chị đã xinâ€.
“Váºy khi ở thiên đà ng, em sẽ cầu nguyện cho chịâ€.
“Tháºt không? Sao hôm trước em bảo em sẽ không cầu nguyện cho chị?â€
“Hôm đó [chị có ý xin] cho chị mau mau được Ä‘em vá» trá»i. Nhưng nếu đó là điá»u chị muốn em xin, em sẽ xin, và lúc đó, ta cứ để Äức Mẹ muốn là m gì thì là mâ€.
“Äúng, em cầu xin như thế Ä‘iâ€.
“Rồi. Chị đừng lo. Em sẽ cầuâ€
Sau đó, con chia tay các em và đi thi hà nh các nghÄ©a vụ há»c hà nh và là m việc thông thưá»ng hà ng ngay. Khi vỠđến nhà lúc ban đêm, con thấy em hân hoan rạng rỡ. Em đã xưng tá»™i, và cha xứ đã hứa sẽ Ä‘em Mình Thánh đến cho em và o hôm sau.
Ngà y hôm sau, sau khi rước lá»…, em nói vá»›i em gái: “Anh hạnh phúc hÆ¡n em, vì anh đã có Chúa Giêsu Ẩn Mình trong lòng anh. Anh sắp sá»a lên thiên đà ng, nhưng anh sẽ cầu xin nhiá»u vá»›i Äức Mẹ để các Äấng Ä‘em cả em lên đó nay maiâ€.
Jacinta và con dà nh gần hết hôm đó để ở bên giưá»ng em. Vì không còn khả năng Ä‘á»c kinh, nên em yêu cầu chúng con Ä‘á»c kinh mân côi cho em. Rồi em nói vá»›i con:
“Chắc chắn khi ở thiên đà ng, em sẽ nhá»› chị kinh khá»§ng. Ước chi Äức Mẹ cÅ©ng mau Ä‘em chị lên đó!â€
“Em sẽ không nhá»› chị đâu! Cứ tưởng tượng mà xem! Em ở trên đó vá»›i Chúa và Äức Mẹ! Các Äấng tốt là nh xiết bao!â€
“Äúng váºy! Có lẽ, em sẽ không nhá»›!â€
Rồi con nói thêm: “Có lẽ em sẽ quên! Nhưng không hệ gì!â€
Cái chết thánh thiện của Francisco
Äêm đó, con nói lá»i tạm biệt em.
“Tạm biệt Francisco! Nếu đêm nay em lên thiên đà ng, đừng quên chị khi lên đó, em có nghe chị nói không?â€
“Không, em sẽ không quên. Chị hãy nắm chắc Ä‘iá»u đó!†Rồi nắm lấy bà n tay phải cá»§a con, em giữ nó tháºt chặt má»™t hồi lâu, nhìn con trong nước mắt đầm đìa.
Con cÅ©ng nước mắt đầm đìa há»i em: “Em có muốn Ä‘iá»u gì khác nữa không?†Em nhá» tiếng trả lá»i, hoà n toà n tá»± chá»§: “Không!â€
Vì khung cảnh trở nên quá xúc động, nên dì con yêu cầu con rá»i khá»i phòng.
“Váºy tạm biệt Francisco! Cho tá»›i khi chúng ta gặp nhau lại ở trên thiên đà ng, tạm biệt em…â€
Thiên Äà ng quả Ä‘ang gần ká». Em bay vỠđó ngà y hôm sau trong vòng tay cá»§a Mẹ Trên Trá»i. Không bao giá» con có thể mô tả được con nhá»› em đến thế nà o. Ná»—i buồn mất mát nà y xé nát trái tim vốn đã bị đâm thâu qua cá»§a con trong nhiá»u năm sắp tá»›i. ChÃnh hồi ức quá khứ sẽ vang vá»ng mãi mãi thiên thu.
Tiếng thơm thánh thiện của Jacinta và Phanxicô
Sau các chi tiết trên vá» Francisco, chị Lucia tưá»ng trình lại các lần hiện ra, rồi viết lá»i bạt cho cuốn hồi ký 4. Tuy nhiên, sau đó, chị viết thêm má»™t số hoà i niệm khác vá» Jacinta theo lá»i yêu cầu cá»§a linh mục tiến sÄ© Galamba, trong đó có việc nhá» lá»i cầu nguyện cá»§a em, mà má»™t ngưá»i đà n ông bị nấc cụt liên tục trong 3 năm đã được chữa là nh và má»™t chà ng thanh niên hoang đà ng trở vá» nhà cha mẹ sau khi biến dạng má»™t thá»i gian không ai biết ở đâu. Chị cÅ©ng nhân dịp nà y nháºn định vá» cuốn sách cá»§a Cha Fonseca, Dòng Tên, tá»±a là “Äức Mẹ Fatima†mà theo chị có nhiá»u chá»— không đúng. Cuối cùng là phần chị nói tá»›i cảm nháºn cá»§a chÃnh bản thân chị vỠ“Tiếng ThÆ¡m Thánh Thiện cá»§a Jacintaâ€. Chị viết:
“Má»i hà nh động cá»§a Jacinta rõ rà ng phản ảnh thánh nhan Thiên Chúa theo cung cách ngưá»i lá»›n và giầu nhân đức. Con không bao giá» thấy nÆ¡i em tÃnh phù phiếm thái quá hay hứng chà ấu trÄ© chỉ thÃch các trò chÆ¡i và đồ váºt đẹp mã, rất đặc trưng nÆ¡i các trẻ nhá». Äiá»u nà y, dÄ© nhiên, diá»…n ra sau các lần Äức Mẹ đã hiện ra; trước đó, em là hiện thân cá»§a hứng chà và thất thưá»ng! Con không thể nói các trẻ em khác vây quanh em như chúng vây quanh con. Äiá»u nà y có lẽ do sá»± kiện nà y là em không biết nhiá»u bà i hát và truyện kể để dạy chúng và tiêu khiển chúng, hay có lẽ nÆ¡i em, có má»™t sá»± nghiêm túc Ä‘i trước tuổi cá»§a em.
Trước mặt em, nếu má»™t đứa trẻ, tháºm chà cả ngưá»i lá»›n cÅ©ng váºy, nói hay là m má»™t Ä‘iá»u khó coi, em sẽ la ngay, nói rằng ‘em đừng là m việc đó, vì là m thế là xúc phạm đến Thiên Chúa là Chúa chúng ta, mà Ngưá»i thì đã bị xúc phạm quá nhiá»u rồi!’â€
Lucia nháºn định rằng: má»™t mình Jacinta không lôi cuốn được nhiá»u trẻ em khác, nhưng có cả Lucia, thì các trẻ em khác rất muốn chÆ¡i vá»›i Jacinta. Nhân những cÆ¡ há»™i nà y, Jacinta dạy chúng Kinh Lạy Cha, Kinh KÃnh Mừng, cách là m dấu thánh giá, ca hát, Ä‘á»c kinh Mân Côi vá»›i nhau và khuyên chúng “đừng phạm tá»™i, nhá» thế tránh được việc xúc phạm đến Chúa và phải sa há»a ngụcâ€.
Chị Lucia coi Jacinta như má»™t “mẫu má»±c nhân đứcâ€. Chị cho biết: cả ngưá»i lá»›n cÅ©ng hay tá»›i gặp Jacinta, má»™t ngưá»i “luôn nhẫn nại, không hỠđòi há»i hay kêu ca gì. Bất cứ nằm ở thế nằm nà o khi mẹ em bá» Ä‘i, em cứ nằm như thế. Nếu có ai há»i xem em có cảm thấy đỡ hÆ¡n không, em Ä‘á»u trả lá»i: “em vẫn váºy†hoặc “em nghÄ© em tệ hÆ¡n, cám Æ¡n chịâ€.
Ngưá»i lá»›n đến vá»›i em khá đông, nhiá»u khi chỉ để ngồi bên giưá»ng em như thể há» thÃch được ở bên cạnh em. Nhưng cÅ©ng vì thế, em phải nghe nhiá»u câu há»i gây khó chịu. Nhưng em không bao giá» tá» vẻ thiếu kiên nhẫn hay giáºn dữ, để “dâng nhiá»u hy sinh hÆ¡n cho Chúaâ€.
Nhiá»u ngưá»i mến Jacinta và Francisco vì các nhân đức cá»§a các em. Chị Lucia kể lại nháºn xét cá»§a má»™t số ngưá»i đến thăm Jacinta và Francisco, sau đó đến thăm chị để kiểm chứng. Chị nghe lóm má»™t ngưá»i nói: “Äể xem em nà y nói vá»›i ta Ä‘iá»u gìâ€. Má»™t ngưá»i khác nói tiếp: “Äiá»u gây ấn tượng nÆ¡i tôi là sá»± ngây thÆ¡ và thà nh tháºt cá»§a Jacinta và Francisco. Nếu em nà y không tá»± mâu thuẫn, tôi sẽ tin. Tôi không biết tôi cảm thấy gì trước mặt hai em bé nà yâ€. Má»™t linh mục trong Ä‘oà n lên tiếng: “dưá»ng như ta cảm thấy có Ä‘iá»u gì siêu nhiên quanh con ngưá»i các emâ€.
Francisco, theo chị Lucia, có khác vá»›i Jacinta. Em có phong cách dá»… dãi hÆ¡n, luôn luôn thân hữu và mỉm cưá»i, chÆ¡i vá»›i má»i trẻ em khác không há» phân biệt. Em không la mắng ai. Em chỉ lẳng lặng bá» Ä‘i, bất cứ khi nà o thấy má»™t Ä‘iá»u không như mong muốn. Nếu có ai há»i tại sao bá» Ä‘i, em chỉ trả lá»i “tại chị/anh không tốt†hoặc “tôi không muốn chÆ¡i nữaâ€.
Khi ngưá»i lá»›n tá»›i thăm, em thưá»ng giữ im lặng, hoặc chỉ lên tiếng khi có ngưá»i há»i em trá»±c tiếp và lúc ấy, chỉ trả lá»i ngắn gá»n. Dù thế, nhiá»u ngưá»i vẫn thÃch tá»›i thăm em. Há» bảo: “tôi không biết gì vá» Francisco, nhưng ở đây, tôi cảm thấy rất tốt!â€.
Có má»™t bà tâm sá»± vá»›i mẹ Lucia và mẹ Francisco rằng: “Äây là má»™t mầu nhiệm khó lưá»ng! Chúng là con nÃt như má»i đứa trẻ khác, chúng không nói gì vá»›i chúng ta, ấy thế nhưng trước mặt chúng, ngưá»i ta cảm thấy má»™t Ä‘iá»u gì đó khó giải thÃch, và điá»u nà y là m chúng khác vá»›i các trẻ em khácâ€.
Có ngưá»i còn và bầu khà quanh Francisco như bầu khà trong nhà thá». Chị Lucia nháºn định rằng: “con không lấy là m lạ khi ngưá»i ta có cảm giác đó, vì hỠđã quá quen thuá»™c vá»›i việc chỉ tìm thấy nÆ¡i má»i ngưá»i khác sá»± lo lắng vá» cá»§a cải váºt chất vốn Ä‘i đôi vá»›i cuá»™c sống trống rá»—ng, há»i hợt. Trong khi đó, chỉ nhìn thấy mấy em nà y (Jacinta và Francisco) đủ hướng tâm trà ngưá»i ta vá» Mẹ trên trá»i, Äấng mà ngưá»i ta tin các trẻ em nà y luôn hiệp thông vá»›i; hướng vá» cõi Ä‘á»i Ä‘á»i, vì há» thấy các em háo hức, hân hoan và hạnh phúc xiết bao khi nghÄ© tá»›i lúc được vỠđó; hướng tá»›i Thiên Chúa, vì các em nói các em yêu mến Ngưá»i hÆ¡n cả cha mẹ các em; và nghÄ© tá»›i cả há»a ngục nữa, vì các em cảnh báo há» rằng ngưá»i ta sẽ sa xuống đó nếu há» tiếp tục phạm tá»™i…â€
Vá» Francisco, chị kể thêm má»™t phép lạ: Có ngưá»i đà n bà tên Mariana ở là ng Casa Velha đến táºn phòng xin em cầu nguyện cho đứa con trai cá»§a bà là m hòa vá»›i cha cáºu sau khi bị ông giáºn Ä‘uổi Ä‘i. Francisco hứa vá»›i bà : “Bác đừng lo. Cháu sắp sá»a lên thiên đà ng rồi, và khi lên đó, cháu sẽ xin Äức Mẹ ban Æ¡n ấyâ€.
Äúng buổi chiá»u Francisco qua Ä‘á»i, cáºu thanh niên đã xin cha cáºu tha thứ. Ngưá»i chị cáºu nà y, sau đó, kết hôn vá»›i anh trai Francisco và Jacinta và có ngưá»i con gái “mà Äức Cha đã gặp ở Cova da Iria, khi cô sắp sá»a và o Dòng Dorothyâ€.
Thay lá»i kết luáºn
Tuy nhiên, không ai thâm thúy bằng Thánh Giáo Hoà ng Gioan Phaolô II trong bà i giảng lá»… phong chân phúc cho Francisco và Jacinta Marto tại Vương Cung Thánh ÄÆ°á»ng Äức Mẹ Mân Côi Fatima ngà y 13 tháng Năm năm 2000 trước sá»± tham dá»± cá»§a nhiá»u Hồng Y, giám mục thế giá»›i và hÆ¡n 600,000 tÃn hữu tụ táºp tại quảng trưá»ng Nhà Thá», dÄ© nhiên, trong đó, có Nữ Tu Maria Lucia cá»§a Trái Tim Vô Nhiá»…m.
Ngà i và Francisco như Môsê xưa thấy ngá»n lá»a bốc cháy mà không thiêu rụi. Theo ngà i, Ä‘iá»u gây ấn tượng nhất và cuốn hút trá»n vẹn con ngưá»i cá»§a chân phúc Francisco là vị Thiên Chúa trong ánh sáng mênh mông soi thấu những chiá»u sâu thẳm nhất cá»§a ba trẻ ấy. Nhưng Ngưá»i chỉ cho má»™t mình Francisco biết Ngưá»i “buồn sầu†xiết bao! Nên chân phúc đã chỉ có má»™t nguyện ước là “an á»§i Chúa Giêsu và là m cho Ngưá»i hạnh phúcâ€.
Äức Gioan Phaolô II nói tiếp: “Má»™t biến đổi đã diá»…n ra trong Ä‘á»i sống cáºu, má»™t sá»± biến đổi mà ta có thể gá»i là triệt để: má»™t sá»± biến đổi chắc chắn không quen thuá»™c chút nà o vá»›i các trẻ em bằng tuổi cáºu. Cáºu hoà n toà n dấn thân và o má»™t Ä‘á»i sống thiêng liêng thâm háºu, phát biểu qua việc cầu nguyện liên lỉ và sốt mến, và đạt tá»›i má»™t hình thức kết hợp huyá»n nhiệm thá»±c sá»± vá»›i Chúa. Việc nà y thúc đẩy cáºu thá»±c hiện cuá»™c thanh tẩy tinh thần cách tiệm tiến qua việc từ bá» các vui thú riêng cá»§a cáºu, tháºm chà cả các trò chÆ¡i trong trắng cá»§a tuổi thÆ¡ cáºu.
“Francisco chịu đựng các Ä‘au khổ lá»›n lao không há» ta thán, do căn bệnh khiến cáºu qua Ä‘á»i gây ra. Dưá»ng như tất cả những Ä‘au khổ nà y chẳng đáng kể bao nhiêu khi được an á»§i Chúa Giêsu: cáºu qua Ä‘á»i vá»›i nụ cưá»i trên môi. Cáºu bé Francisco có má»™t nguyện ước lá»›n lao là đá»n tạ các xúc phạm cá»§a các ngưá»i tá»™i lá»—i bằng cách cố sống tốt và dâng các hy sinh và lá»i cầu nguyện. Äá»i sống Jacinta, em gái cáºu, cÅ©ng được cổ vÅ© bằng cùng các tình cảm như thế…
“Bé Jacinta cảm nháºn và đÃch thân trải nghiệm ná»—i buồn sầu cá»§a Äức Mẹ, nên đã anh dÅ©ng hiến thân là m cá»§a lá»… hy sinh cho các ngưá»i có tá»™i. Má»™t ngà y kia, khi em và Francisco đã ngã bệnh buá»™c phải liệt giưá»ng, Trinh Nữ Maria đến thăm hai em tại nhà , như chÃnh em thuáºt lại: ‘Äức Mẹ đến thăm chúng em và nói rằng chẳng bao lâu nữa, ngà i sẽ đến và đem Francisco lên thiên đà ng. Và ngà i há»i xem em có còn muốn là m nhiá»u ngưá»i tá»™i lá»—i ăn năn trở lại không. Em nói vá»›i ngà i là em muốn’. Và khi đến lúc Francisco ra Ä‘i, Jacinta bảo anh trai: ‘Gá»i lá»i em kÃnh chà o Chúa và Äức Mẹ và thưa vá»›i các Äấng rằng em chịu má»i sá»± các Äấng muốn để các ngưá»i tá»™i lá»—i ăn năn trở lại’. Jacinta xúc động sâu xa vì thị kiến há»a ngục trong cuá»™c hiện ra ngà y 13 tháng Bẩy đến ná»—i không má»™t việc hãm mình hay Ä‘á»n tá»™i nà o được em coi là quá lá»›n để cứu các ngưá»i có tá»™iâ€.
Nhân dịp nà y, Äức Gioan Phaolô II cám Æ¡n Chúa đã cứu ngà i khá»i chết trong mưu toan ám sát ngà y 13 tháng Năm năm 1981. Ngà i cÅ©ng “cám Æ¡n chân phúc Jacinta vì các hy sinh và lá»i cầu nguyện cho Äức Thánh Cha, ngưá»i mà chân phúc thấy phải chịu Ä‘au khổ rất nhiá»uâ€.
Äức Gioan Phaolô II nói rằng: “vá»›i nghi thức phong chân phúc nà y, Giáo Há»™i muốn đặt lên bệ đèn hai cây nến được Thiên Chúa đốt để soi sáng cho nhân loại trong các giá» phút Ä‘en tối và âu lo cá»§a há» nà yâ€.
Trước khi kết thúc, Äức Giáo Hoà ng ngá» lá»i vá»›i các thiếu nhi nam nữ: “Các lá»i cuối cùng cá»§a cha dà nh cho các thiếu nhi: các trẻ trai trẻ gái thân mến, cha thấy rất nhiá»u đứa trong chúng con ăn mặc giống như Francisco và Jacinta. Chúng con trông rất xinh! Nhưng chỉ Ãt lâu nữa hoặc ngà y mai chúng con sẽ cởi mấy thứ quần áo nà y ra và … các trẻ mục đồng sẽ biến mất. Há» không nên biến mất, phải không? Äức Mẹ cần tất cả chúng con để an á»§i Chúa Giêsu, Äấng Ä‘ang buồn sầu vì những Ä‘iá»u xấu xa là m cho Ngưá»i; Ngưá»i cần các lá»i cầu nguyện và hy sinh cá»§a chúng con cho các ngưá»i tá»™i lá»—i.
“Các con hãy xin cha mẹ và các thầy cô cá»§a các con ghi danh há»c “trưá»ng†Äức Mẹ, để ngà i dạy chúng con nên giống như các mục đồng nà y, những em đã cố gắng là m bất cứ Ä‘iá»u gì ngà i yêu cầu há». Cha cho các con hay ‘ngưá»i ta thá»±c hiện nhiá»u tiến bá»™ trong má»™t thá»i gian ngắn bằng cách tùng phục và lệ thuá»™c Äức Mẹ hÆ¡n là cả năm trưá»ng vá»›i các sáng kiến cá nhân, chỉ dá»±a và o má»™t mình mình’ (Thánh Louis de Montfort, Lòng Sùng KÃnh ÄÃch Thá»±c Äức Nữ Trinh Maria, số 155). Äó là lý do là m cho các mục đồng nà y nên thánh nhanh như thế. Má»™t ngưá»i đà n bà cho Jacinta trỠở Lisbon, khi nghe lá»i khuyên rất đẹp đẽ và khôn ngoan cá»§a bé gái nà y, đã há»i ai đã dạy em. Em đáp”chÃnh Äức Mẹâ€. Hoà n toà n phó thác cho sá»± hướng dẫn cá»§a má»™t Cô Giáo tốt như thế, Jacinta và Francisco chẳng bao lâu đã đạt tá»›i đình cao cá»§a hoà n hảoâ€.
Viết theo cuốn “Fatima In Lucia’s Own Words†do Cha Louis Kondor, SVD, Thỉnh Nguyện Viên Ãn Phong Chân Phước cho Francisco và Jacinta là m chá»§ biên, vá»›i các lá»i giá»›i thiệu và chú thÃch cá»§a Cha  Joaquim M. Alonso, Văn Khố Trưởng cá»§a Äá»n Thánh Fatima, bản tiếng Anh cá»§a Các Nữ Tu Äa Minh Mân Côi Muôn Äá»i, do Trung Tâm Thỉnh Nguyện Fatima ấn hà nh năm 1976.
Thanhlinh

