Rau thÆ¡m không chỉ là thứ gia vị quen thuá»™c trang trà các món ăn mà còn là cây thuốc thông dụng phòng trị nhiá»u bệnh. Má»i ngưá»i nên lưu lại, chắc chắn ai cÅ©ng dùng đến Ãt nhất 1 lần trong Ä‘á»i đấy.

Bạc hÃ
Vị cay, mát không độc, và o 2 kinh can và phế, có tác dụng phát tán phong nhiệt, hạ sốt, là m ra mồ hôi, giảm uất, dùng chữa cảm nắng (cảm thá»), Ä‘au bụng, đầy bụng, tiêu hoá không tốt, nhức đầu, dị ứng nổi má» Ä‘ay, viêm há»ng có sốt, đà m vướng cổ, Ä‘au há»ng khản tiếng, thúc sởi mau má»c, là m thuốc sát trùng ngoà i da, tai mÅ©i há»ng, chống viêm.
Chữa cảm mạo, nhức đầu: Lá Bạc hà 6 g, Kinh giá»›i 6 g, Phong phong 5 g, Hà nh hoa 6 g. Äổ nước sôi và o chá» 29 phút, uống nóng.
Chữa nôn, giúp tiêu hoá tốt: Lá hoặc cả cây Bạc hà (bỠrễ) 5 g pha và o 200ml nước sôi, cách 3 giỠuống 1 lần.
Diếp cá
TÃnh hÆ¡i lạnh vị cay chua và o phế kinh. Có tác dụng thanh nhiệt giải độc, tiêu thÅ©ng, sát trùng, trị táo bón, lòi dom trẻ em lên sởi, phổi ung có má»§, Ä‘au mắt đỠhoặc nhiá»…m trùng gây má»§ xanh, viêm ruá»™t, kiết lỵ, kinh nguyệt không Ä‘á»u. Chá»§ trị cá»§a Diếp cá là trÄ© háºu môn (đại tiện ra máu) chân tay phù ná» do tháºn hư.
Chữa sốt ban sởi mà không xuất hết ban sởi cho trẻ em: Giã nát Diếp cá vắt nước cốt cho uống, còn xác trá»™n vá»›i Ãt rượu trắng xoa hai bên cá»™t sống lưng, nốt sởi sẽ má»c nhanh, cÆ¡n sốt sẽ giảm dần, trẻ không váºt vã kêu khóc nữa.
Trị Ä‘au mắt Ä‘á»: Giã nhá» lá Diếp cá ép và o 2 miếng giấy bản đắp lên mắt khi ngá»§, là m 2 – 3 lần khá»i.
Chữa trÄ©, lòi dom: Diếp cá 6 – 12 g, sắc uống thưá»ng xuyên đồng thá»i sắc nước lấy hÆ¡i xông, rồi rá»a trÄ©.
Chữa viêm sưng tai giữa, sưng tắc tia sữa: Diếp cá khô 20 g (tươi 40 g), táo đỠ10 quả, nước 600 ml. Sắc còn 200 ml. Chia 3 lần uống trong ngà y.
Các bệnh khác dùng từ 6 – 12 g sắc uống hoặc dùng dạng bột, viên.
HÃ nh hoa
TÃnh ấm, vị cay ngá»t. Tác dụng giải cảm, sát trùng, thông khÃ. Hà nh hoa tươi ăn chữa ho cảm, chữa trướng bụng, khó tiêu.
Chữa trẻ em bà tiểu tiện: Bắt má»™t con nhện to, giã nát vá»›i 2 cá»§ Hà nh hoa rồi đắp lên bụng ở phÃa dưới rốn khoảng 2cm, chỉ và i phút sau là công hiệu (trẻ Ä‘i tiểu được).

TÃnh bình, vị cay có năng lá»±c phát biểu hoà trung, thông dương hoạt huyết, là m ra mồ hôi, lợi tiểu , sát trùng, chữa Ä‘au răng, chữa các chứng sốt, cảm, nhức đầu, mặt mà y phù thÅ©ng, là m yên thai, sáng mắt, lợi ngÅ© tạng, kÃch thÃch thần kinh, tăng bà i tiết dịch tiêu hoá, đỠphòng ký sinh trùng đưá»ng ruá»™t, trị tê thấp. Tinh dầu hà nh có tác dụng sát khuẩn mạnh, dùng ngoà i chữa mụn nhá»t mưng má»§. Dùng nước hà nh nhá» mÅ©i chữa ngạt mÅ©i cấp và mãn tÃnh và viêm niêm mạc mÅ©i. Và o 2 kinh phế và vị. Má»—i lần có thể dùng 30 – 60 g ở dạng sắc thuốc hoặc giã nát ép nước uống.
Chữa cảm cúm: Ä‚n bát cháo hà nh có thêm lá tÃa tô, hạt tiêu, gừng.
Chữa cảm, đầu nhức, mÅ©i ngạt: Hà nh 30 g, đạm Ä‘áºu sị 15 g, gừng sống 10 g, chè hương 10 g. Nước 300ml, Ä‘un sôi, gạn bá» bã, uống còn nóng, nằm đắp chăn kÃn cho ra mồ hôi.
Trẻ con cảm mạo: Hà nh 60 g, gừng sống 10 g. Hai thứ giã nát cho nước sôi và o, dùng hơi xông miệng mũi trẻ, ngà y là m 2 – 3 lần không cần uống.
Chữa mụn nhá»t: Hà nh tươi giã nát trá»™n vá»›i máºt đắp lên mụn há»… ngòi ra thì dùng dấm rá»a mụn.
Phụ nữ động thai: Hà nh tươi 60 g, 1 bát nước sắc kỹ lá»c bá» bã uống.
Hà nh tây
Tác dụng: Chữa ho trừ Ä‘á»m, là m ra mồ hôi, lợi tiểu, chống phong thấp mạnh, trị phù thÅ©ng, cổ trướng, bệnh đái đưá»ng, giúp ngá»§ ngon, là m tiêu nhanh các chất bá»™t, trừ giun đũa, trừ ho chống béo phì, xÆ¡ cứng động mạnh, kÃch dục, chống muá»—i. Dùng ngoà i trị áp xe, chÃn mé, mụn nhá»t, chân nứt nẻ, mụn cóc, vết thương Ä‘au ná»a đâu, Ä‘au thần kinh ngoại biên. Dùng hà nh sống mạnh hÆ¡n. Có thể dùng cồn thuốc tươi: nước ép Cá»§ hà nh tươi 1 phần, cồn 90 độ 1 phần hoà chung. Dùng dần, ngà y uống 15 – 20 g sau khi ăn. Hoặc dùng dạng rượu vang: Hà nh tươi 200 g ép lấy nước, máºt ong 100 g, rượu vang hoặc rượu nhẹ 12 – 14 độ vừa đủ 1 lÃt, hoà đá»u, dùng dần. Ngà y uống 2 lần và o sáng, tối sau bữa ăn. Má»—i lần uống 30 – 60 g.
Hẹ

TÃnh ấm, vị cay ngá»t và o hai kinh can và tháºn. Tác dụng bổ can tháºn, ấm lưng gối, chữa tiểu tiện nhiá»u lần do tháºn hư, tiểu xẻn vặt, đái són, má»™ng tinh, bạch trá»c.
Lá và cá»§ dùng chữa ho trẻ em (Lá hẹ hấp vá»›i đưá»ng hay đưá»ng phèn trong nồi cÆ¡m hoặc Ä‘un cách thuá»·). Còn dùng chữa các bệnh kiết lỵ ra máu, giúp tiêu hoá, tốt gan tháºn (di má»™ng tinh, Ä‘i tiểu nhiá»u lần). Liá»u dùng hà ng ngà y: từ 20 – 30 g. Sắc nước hẹ uống chữa giun kim. Hạt hẹ dùng chữa di má»™ng tinh, tiểu tiện ra máu, Ä‘au má»i đầu gối, Ä‘au lưng, khà hư. Liá»u dùng ngà y từ 6 – 12 g. Hẹ dùng phòng chữa các bệnh sau:
– Liệt dương: Gốc hẹ 200 g, Hồ đà o 50 g sắc uống.
– Hạ cơn suyễn: Sắc một nắm lá Hẹ uống.
– Äái đưá»ng: Nấu canh lá Hẹ ăn
– Lòi dom: Lá hẹ xà o nóng chưá»m
– Dạ dà y bị lạnh nôn: Hẹ giã vắt nước thêm nước gừng và sữa, uống,
– Bụng đầy anh ách: Rễ hẹ, VỠvối, Chỉ thực lượng bằng nhau, sắc uống.
– Sưá»n Ä‘au tức: Hẹ giã nát chưng vá»›i dấm, chưá»m.
– Äổ mồ hôi giữa ngá»±c, vì lo nghÄ© nhiá»u: Dùng 49 gốc hẹ sắc uống.
– Tai chảy mủ, côn trùng chui và o tai: giã Hẹ vắt nước nhỠvà o tai .
– Phạm phòng : Hẹ, Phân chuột, Dà nh dà nh, lượng bằng nhau, sắc uống.
– Trẻ sÆ¡ sinh: Giã rá»… Hẹ vắt nước, nhá» và o miệng cháu mấy giá»t cho nôn hết chất dãi đục, phòng được các bệnh cho trẻ.
Húng quế
TÃnh ấm, vị cay. Có tác dụng là m ra mồ hôi, giải cảm, giảm Ä‘au, tán huyết ứ sưng Ä‘au. Dùng cả cây, lá chữa cảm cúm, ho. Dùng hoa có lợi tiêu hoá, chữa bệnh thần kinh trẻ em mất ngá»§, ngưá»i lá»›n Ä‘au đầu chóng mặt, Ä‘au bụng, ho viêm há»ng và ho gà . Chữa Ä‘au có nguồn gốc thần kinh hay dạ dà y, là m tiết sữa các bà mẹ má»›i đẻ thiếu sữa, chữa bệnh vá» răng miệng. Ngà y dùng 20 – 40 nhúm lá và hoa khô trong 1 lÃt nước, hãm uống 2 – 3 ly để chữa Ä‘au đầu, ho, viêm há»ng hay lo âu. Sắc uống chữa Ãt sữa, sắc đặc súc miệng chữa bệnh răng miệng.
Nếu hà ng ngà y ăn rau Húng quế sẽ ngừa được cảm cúm hoặc đau nhức chân tay. Lá Húng quế khô sắc nước uống chữa mẩn ngứa rất tốt (nếu kết hợp tắm nước lá khế đun sôi để nguội cà ng tốt).
Húng chanh
TÃnh ấm vị cay thÆ¡m, có tác dụng kháng sinh mạnh vá»›i má»™t số vi trùng, phát tán phong hà n, tiêu đà m tiêu độc trừ phong. Thưá»ng dùng là m thuốc chữa bệnh đưá»ng hô hấp, chữa cảm cúm, ho Ä‘au há»ng. Bị kiến độc đốt, rết, bá» cạp đốt thì giã nát Húng chanh đắp lên vết đốt sẽ giảm Ä‘au nhức.
– Chữa cảm cúm thì dùng lá tươi nấu nước xông hoặc có kết hợp và i loại lá hương thơm khác.
– Chữa ho viêm há»ng khan tiếng: Lá tươi rá»a sạch, ngáºm vá»›i tà muối, nuốt nước dần dần, hoặc giã nhá» 1 nắm vắt nước uống là m 2 lần trong ngà y. Vá»›i trẻ con thì thêm tà đưá»ng, Ä‘em hấp cÆ¡m cho uống 2 lần trong ngà y (Húng chanh còn gá»i rau lá tần dà y lá).
Kinh giá»›i
Vị cay tÃnh ấm và o hai kinh can và phế. Có tác dụng phát biểu, khá» phong, thông huyết mạnh, trị yết hầu, thanh nhiệt là m tan máu ứ bầm, hết sưng Ä‘au. Dùng chữa ngoại cảm sốt đầu nhức mắt hoa, hầu há»ng sưng Ä‘au, nôn má»a, đẻ xong bị huyết váºng. Sao cháy Ä‘en tồn tÃnh, uống có tác dụng chữa thổ huyết, chảy máu cam, băng huyết, đại tiểu tiện ra máu, kiết lỵ. Liá»u dùng hà ng ngà y từ 6 – 12 g dưới dạng thuốc sắc hoặc thuốc bá»™t.
Ngò
Vị cay thÆ¡m, tÃnh ấm. Công năng giải độc, khá» phong trừ thấp, phát tán phong hà n, thông khà uất kÃch thÃch tiêu hoá chống rối loạn tiêu hoá. Ä‚n lá tươi chữa cảm cúm, tiêu chảy hoặc bị Ä‘ay bụng (do ăn thức ăn ôi thiu).
Thúc Ä‘áºu sởi chóng má»c: Hạt mùi giã nhá» hoà rượu phun thì Ä‘áºu sởi má»c ngay.
Trị ho, mẹ Ãt sữa, là m tiêu hoá tốt: Má»—i ngà y dùng 4 – 10 g hạt Mùi hoặc 10 – 20 g cây tươi sắc uống hoặc ngâm rượu uống.
Rau ngá»—
Vị cay thÆ¡m tÃnh mát, có tác dụng tiêu thá»±c, cầm máu. Nhân dân thưá»ng hái lá rau Ngổ non ăn sống, là m gia vị. Là m thuốc trong trưá»ng hợp ăn uống không tiêu, đầy tức bụng, thổ huyết băng huyết. Dùng ngoà i giã nát đắp lên những nÆ¡i viêm sưng tấy.
Ngà y dùng 10 – 20 g dưới dạng thuốc sắc. Dùng ngoà i không kể liá»u lượng.
Ngò tà u (ngò tây)
Vị cay thÆ¡m, tÃnh ấm. Có tác dụng thông khà trừ hà n, tiêu thá»±c giải cảm. Phụ nữ thưá»ng dùng Ngò tà u nấu chung vá»›i bồ kết để gá»™i đầu. Dùng là m thuốc chữa đầy hÆ¡i, ăn uống kém tiêu, cảm mạo sốt. Ngà y dùng 10 – 16 g dưới dạng thuốc hãm nước sôi uống nhiá»u lần trong ngà y.
Chữa cảm mạo, ăn uống không tiêu: Ngò tà u khô 10 g (tươi 20 g), Cam thảo nam 6 g, nước 300ml, đun sôi trong 15 phút, chia 3 lần uống nóng trong ngà y.
Rau răm
Vị cay tÃnh ấm, có tác dụng tiêu thá»±c kÃch thÃch tiêu hoá, là m dịu khoái cảm, ngưá»i Ä‘i tu thưá»ng dùng để giảm cÆ¡n bốc dục, chữa rắn cắn. Má»—i ngà y dùng 15 – 20 g cả thân và lá tươi.
Chữa rắn cắn: Khi bị rắn cắn phải sÆ¡ cứu ngay: dùng khoảng 20 – 25 ngá»n rau Răm giã nát vắt nước cốt uống còn bã đắp vết rắn cắn và phải buá»™c chặt (là m garô) phÃa trên vết rắn cắn không cho ná»c rắn độc chạy vá» tim. Uống và đắp nhiá»u lần. Nếu là rắn độc thì sÆ¡ cứu xong đưa Ä‘i bệnh viện ngay.
TÃa tô
Vị cay tÃnh ấm phát tán phong hà n, giải độc, tiêu tÃch hạ khÃ, và o 2 kinh phế và tỳ. Thưá»ng dùng để chữa bệnh cảm cúm, nhức đầu, ho, sốt, buồn nôn, là m ra mồ hôi, tiêu đà m, chữa động thai gây oẹ má»a, chống dị ứng ngá»™ độc do ăn uống (cá cua sò hến).
Chữa cảm sốt Ä‘au đầu Ä‘au khá»›p xương: Lá TÃa tô, Nhân sâm, Trần bì, Chỉ xác, Cát cánh, Cam thảo, Má»™c hương, Bán hạ, Tiá»n hồ, Gừng khô. Má»—i vị 2 g, Nước 600ml, sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngà y.
Ä‚n cua cá… trúng độc có Ä‘au bụng: Lá TÃa tô 10 g, gừng sống 8 g, Cam thảo sống 4 g, nước 600ml, sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngà y, khi còn nóng. Nếu không có Ä‘au bụng thì chỉ giã lá TÃa tô vắt nước uống hoặc dùng lá khô 10 g sắc uống.
Trị mụn cóc (mục ghẹ): Má»c ở tay chân, sau gáy. Mụn nhá» hÆ¡i Ä‘au: Lá TÃa tô rá»a sạch, để khô, đặt lên mụn, chà xát nhiá»u lần đến khi lá nát, hết nước thì bá» ra.
 Benhtat.net



