SUY GẪM VỀ MẦU NHIỆM THỜI GIAN

Tôi bắt đầu Lễ �êm Giao Thừa khá trễ (lúc 23 gi� 15 phút) với sự gợi ý cho m�i ngư�i rằng: chúng ta bắt đầu Thánh Lễ ở năm này nhưng lại kết thúc Thánh Lễ ở năm sau. �êm Giao Thừa làm nổi bật mầu nhiệm giao thoa giữa các năm. Theo một cách nào đó, tôi cho rằng nó không có gì mầu nhiệm hơn sự giao thoa giữa thứ Năm và thứ Sáu, hoặc 10 gi� sáng và 10 gi� 1 phút sáng. Trong một ý nghĩa nào đó, không gì đơn giản hơn th�i gian. Tôi h�i bạn: “Mấy gi� rồi ?� Bạn sẽ trả l�i: “1 gi� 15 phút�. �ơn giản! Nhưng th�i gian mang trong mình mầu nhiệm của nó.

Th�i gian là gì ? Một vài ngư�i trả l�i nó đơn thuần chỉ là mực thước của những thay đổi. Nhưng đi�u đó không thật sự mang nhi�u ý nghĩa, vì sự thay đổi không diễn ra với một tốc độ ổn định.

Vài ngư�i khác cho rằng nó chỉ là cách thức khác nhau của việc đo lư�ng khoảng cách trong tính liên tục của không gian – th�i gian. Th�i gian và không gian có một tương quan mật thiết. Nhìn các ngôi sao ban đêm là nhìn vào quá khứ; nó phải mất hàng triệu năm ánh sáng từ những ngôi sao đến được với chúng ta vượt qua những khoảng cách bao la của khoảng không vũ trụ. Ngay cả ánh sáng từ mặt tr�i cũng đã mất 8 phút để đến với chúng ta.

Nhưng th�i gian có nhi�u ý nghĩa hơn khoảng cách mà tất cả chúng ta đ�u biết. Có một số từ ngữ khác nhau v� th�i gian trong tiếng Hy Lạp. Chronos chỉ v� th�i gi� [đồng hồ th�i gian]. Kairos bao hàm một khái niệm phức tạp v� th�i gian trải nghiệm một cách chủ quan. �ôi khi 10 phút có vẻ như 1 gi�, nhưng cũng có lúc 1 gi� có thể trôi qua cách nhanh chóng. Hơn nữa, những thứ có vẻ phù hợp ở những th�i điểm nhất định, thì lại không phù hợp ở những th�i điểm khác. Do đó, Kairos diễn tả một khái niệm co giãn của th�i gian. Cuối cùng, từ aeon (sự vĩnh cửu, hoặc sự viên mãn của th�i gian). Tôi sẽ bàn thêm aeon ở dưới đây.

Mỗi năm vào th�i điểm này tôi suy gẫm mầu nhiệm của th�i gian, bởi lẽ th�i gian hiện diện quá nhi�u trong tâm trí chúng ta. Khi làm như thế, tôi để ý rằng, hầu hết chúng ta nghĩ rằng, chúng ta biết th�i gian là gì cho đến khi chúng ta được yêu cầu định nghĩa nó trong một vài ý nghĩa. �i�u đó làm tôi nhớ lại những gì mà thánh Augustinô đã từng nói đến một mầu nhiệm khác: Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi. Nếu ai đó h�i tôi định nghĩa v� th�i gian, tôi bị cám dỗ trích dẫn l�i của thánh Augustinô: “Nếu bạn không h�i tôi [th�i gian là gì ?], tôi sẽ biết trả l�i cho bạn. Nhưng nếu bạn h�i tôi [th�i gian là gì ?], tôi sẽ không biết trả l�i cho bạn�. Vì vậy, th�i gian, ở một mức độ nào đó thì rõ ràng và đơn giản, nhưng ở những mức độ khác thì lại là mầu nhiệm.

Tôi không thể liệt kê tất cả những mầu nhiệm của th�i gian, nhưng chỉ xem xét một vài mầu nhiệm:

Mầu nhiệm co giãn của th�i gian

Chúng ta nghĩ rằng th�i gian thì không có gì thay đổi, 10 phút ở đây cũng giống như 10 phút ở kia. Nhưng khoa h�c phần lớn đã bác b� đi�u đó. Ví dụ, khi một vật tiệm cận với tốc độ ánh sáng, thì th�i gian chậm lại. Hơn nữa, lực hấp dẫn mạnh cũng làm chậm th�i gian. Trên một hành tinh rộng lớn với lực hấp dẫn mạnh làm cho tôi già đi nhanh hơn so với trên một hành tinh nh� hơn. Cứ cho là nó có một sự khác biệt rất lớn v� tốc độ hoặc tr�ng lực có thể quan sát nhi�u cách khác nhau, nhưng luật tương đối chứng minh rằng, th�i gian không trôi qua giống nhau ở m�i nơi. Theo một cách nào đó, nó gần giống như việc so sánh khập khiễng giữa một con voi với một con chuột nhắt. Khi con chuột chạy quanh sàn nhà (bị con mèo đuổi) với tốc độ thật đáng kinh ngạc, gần như thể con chuột đang hoạt động trong một khung th�i gian khác.

Mầu nhiệm của những vòng đ�i

Tại sao vòng đ�i của những chủng loại thì lại quá là khác nhau ? Giống như tôi, con mèo Daniel của tôi cũng là một động vật có vú; sinh lý của cả tôi và nó thì khá giống nhau ở hầu hết các khía cạnh. Tuy nhiên, vòng đ�i của nó rất có thể sẽ kết thúc sau 15 năm, trong khi của tôi có nhi�u khả năng được gần 80 năm. Một số loài rùa có thể sống đến 150 năm. Nhi�u loài vẹt có thể sống hơn 100 năm, trong khi các loại chim khác chỉ sống được 10 đến 15 năm. Hầu hết, cá chỉ sống được một vài năm, nhưng cá chép có thể sống tới 100 năm. Tất cả chúng ta dư�ng như có một chiếc đồng hồ, một vòng đ�i đã được định sẵn. Nhưng vòng đ�i đó dư�ng như khá khác nhau, thậm chí giữa những loài vật rất giống nhau. Chúng ta dư�ng như mang mầu nhiệm của th�i gian trong chúng ta. Tôi chưa bao gi� nghe được một giải thích th�a đáng v� sự khác nhau của các vòng đ�i.

Mầu nhiệm của “đồng hồ bên trong� chúng ta

Hầu hết, các ranh giới của th�i gian được bắt nguồn rõ ràng từ chu kỳ của các hành tinh. Một ngày là chu kỳ của trái đất quay quanh trục của nó. Một năm là chu kỳ của trái đất quay quanh mặt tr�i. Một tháng (ít nhất ban đầu) bắt nguồn từ chu kỳ của mặt trăng quay quanh trái đất (từ “month – tháng� chỉ là một cách phát âm sai của từ “moonth�). Các mùa là kết quả của quỹ đạo trái đất xung quanh mặt tr�i, cũng như độ nghiêng của trục trái đất trong tương quan với mặt phẳng quỹ đạo của nó. Mầu nhiệm hơn là chu kỳ của 7 ngày mà chúng ta g�i là “tuần�. Nó đến từ đâu ? Con ngư�i trong hầu hết các n�n văn hóa dư�ng như có một nhu cầu “thiết lập lại đồng hồ� cứ sau 7 ngày. Sách Sáng Thế giải thích v� sự sáng tạo trong 7 ngày, chắc chắn đã ảnh hưởng của văn hóa Do Thái – Kitô giáo, nhưng những n�n văn hóa khác cũng cho thấy xu hướng như thế đối với 7 ngày. Một tuần 7 ngày có nguồn gốc từ đâu ? Nó là mầu nhiệm. Là con ngư�i, chúng ta dư�ng như có một “đồng hồ bên trong� cần đặt lại ở tần số đó [7 ngày].

Mầu nhiệm v� sự vĩnh cửu

Cuối cùng có một mầu nhiệm v� đi�u mà chúng ta g�i là “sự vĩnh cửu�. Hầu hết, m�i ngư�i hiểu lầm từ này chỉ đơn giản có nghĩa là một th�i gian rất dài. Nhưng từ đó không có nghĩa như thế. Khi ngư�i Hy Lạp phát minh ra từ “vĩnh cửu� (aeon), h� định nghĩa nó là “sự viên mãn của th�i gian�. Vĩnh cửu là quá khứ, hiện tại và tương lai, tất cả được trải nghiệm cùng một lúc. Tôi không thể nói với bạn đi�u này là như thế nào, nhưng tôi có thể minh h�a nó. Hãy nhìn vào chiếc đồng hồ treo tư�ng ở bên phải. Nó hiển thị 2 gi� (giả sử vào buổi chi�u). �i�u đó có nghĩa 10 gi� sáng là quá khứ, trong khi 6 gi� chi�u là tương lai. Nhưng hãy xem dấu chấm ở giữa đồng hồ. Tại điểm đó, 10 gi� sáng, 2 gi� chi�u, và 6 gi� chi�u, thì đ�u giống nhau; chúng có mặt như nhau ở trung tâm. Chúng ta sống cuộc đ�i trong chuỗi th�i gian, trên các mép bên ngoài của tâm đồng hồ. Nhưng Thiên Chúa thì không; Ngài sống trong vĩnh cửu. Thiên Chúa sống trong th�i gian viên mãn. �ối với Thiên Chúa, quá khứ, tương lai thì giống như hiện tại. Thiên Chúa thì không ch� đợi những đi�u xảy đến. Tất cả m�i thứ chỉ là hiện tại. Trong vĩnh cửu, ngàn năm trước hay ngàn năm sau thì chỉ như là hiện tại. Kinh Thánh gợi ý v� sự vĩnh cửu của Thiên Chúa trong nhi�u đoạn.

Anh em thân mến, một đi�u duy nhất, xin anh em đừng quên: đối với Chúa, một ngày ví thể ngàn năm, ngàn năm cũng tựa một ngày. (2Pr 3,8)

Xương cốt con, Ngài không lạ lẫm gì,
khi con được thành hình trong nơi bí ẩn,
được thêu dệt trong lòng đất thẳm sâu. (Tv 139,15)

Ngàn năm Chúa kể là gì,
tựa hôm qua đã qua đi mất rồi,
khác nào một trống canh thôi ! (Tv 90,4)

Và sau đó đơn giản là danh Thiên Chúa: “I AM – Ta là�. Danh xưng này thì không có quá khứ và tương lai, nhưng chỉ là một hiện tại vĩnh cửu (thì hiện tại). Chúa Giêsu đã nói với dân chúng: “Trước khi có �praham, thì Tôi, Tôi Hằng Hữu� (Ga 8,58). Vì thế, đây là mầu nhiệm cao cả nhất của th�i gian: sự viên mãn của th�i gian, sự vĩnh cửu.

Bạn hãy gẫm v� vinh quang của Thiên Chúa và mầu nhiệm của th�i gian!

Tác giả: �ức Ông CHARLES POPE
Hướng Dương chuyển ngữ từ blog.adw.org
Nguồn: hdgmvietnam.com