Sự sống đ�i sau

Hai chữ “đ�i sau� là có ý muốn nói đến “sau cái chết�. Ngư�i ta tin rằng sau khi chết đi, mình vẫn còn sống theo một cách thức nào đó, chỉ có đi�u, sự sống ấy như thế nào, giống và khác với sự sống mà ta đang thụ hưởng ra sao, thì chẳng ai biết được cả. Dù không biết chính xác, nhưng trong tận thâm tâm, ngư�i ta tin là nó sẽ tuyệt v�i hơn bây gi� rất nhi�u, rằng “ngư�i đã chết� ấy hiện diện trong một trạng thái thuần linh, “ngư�i đó� có thể nhìn thấy chúng ta, nghe biết và chứng kiến m�i chuyện đang diễn ra trong thế giới này. Thậm chí, ngư�i ta còn tin rằng, “ngư�i đã chết�, vì không còn bị kìm kẹp bởi vật chất nữa, nên “thần thông quảng đại� hơn, có thể làm được nhi�u đi�u mà chúng ta không thể làm được. �ó là lý do vì sao chúng ta thư�ng dành một sự cung kính cho ngư�i quá cố, chúng ta thắp cho h� nén hương, khấn vái, cầu khẩn… Nhi�u ngư�i còn dâng cúng đồ ăn thức uống, trò chuyện với ngư�i đã khuất.

Ở đây, ta tạm th�i không bàn đến những tranh luận và suy tư triết h�c cũng như thần h�c, nhưng hãy cùng tìm hiểu xem “ý niệm v� sự sống đ�i sau� muốn nói với chúng ta đi�u gì.

Nhi�u ngư�i chắp nối “đ�i sau� với “đ�i này� như một kiểu nhân quả. ��i này sống tốt thì đ�i sau sẽ được hưởng phúc; đ�i này làm nhi�u đi�u gian ác thì đ�i sau sẽ chịu khổ gấp trăm ngàn lần. Ở “đ�i sau�, ngư�i ta sẽ hưởng hoặc gánh chịu cái mà ngư�i ta làm ở “đ�i này�. Lối suy nghĩ này cổ võ ngư�i ta cố gắng “làm lành lánh dữ�, tích nhi�u phúc đức qua các việc bác ái, để có thể được “báo đáp� ở đ�i sau. Có thể có một kiểu hưởng phúc hay hình phạt nào đó mà ta không thể biết và tưởng tượng được. Những hình ảnh như linh hồn bơ vơ vất vưởng hay những ngục tù đầy rắn rết, tối tăm, lạnh lẽo, những ng�n lửa bạo tàn, hay một chốn bồng lai tiên cảnh, nơi ngư�i ta hưởng trạng thái tiêu diêu… có lẽ là những phóng chiếu của ta từ kinh nghiệm của cuộc sống này, dựa trên lối quan niệm nhân-quả ấy. Nhưng dẫu sao, khi nghĩ đến “đ�i sau�, ta cảm thấy được m�i g�i không quá bám víu vào những vật chất ở đ�i này, thấy được m�i g�i để mở lòng mình ra hơn, để trao ban bình thương, đón nhận tình mến. � thức v� đ�i sau làm cho ta thấy sự ích kỷ, ghen ghét, mưu toan… thật nh� bé và tầm thư�ng quá đỗi. ��i sau đích thực là một đ�i sống ở tầm cao, ở cái hướng thượng, cái siêu việt, với những giá trị trỗi vượt.

Cũng có ngư�i nhìn v� “đ�i sau� trong sự đối lập với “đ�i này�. H� cho rằng đ�i này đầy những khổ đau, còn đ�i sau là bến b� hạnh phúc. H� ráng gắng gượng sống cho qua kiếp này, mong ch� cái chết đến thật nhanh để kết thúc những mệt m�i và để được hưởng sự an nhiên vô lo. Có lẽ do bị quá nhi�u tai ương ập đến, những ngư�i ấy coi đ�i này như địa ngục, hay như một chốn đoạ đày. Không thấy được giá trị của sự sống nên h� cứ vật v� như c�ng c� ch� gió cuốn đi. H� chỉ tồn tại đó thôi, chứ chẳng có gì g�i là sống cả. Có những ngư�i bi quan hơn, vội vàng tìm đến cái chết như một sự giải thoát. Ni�m tin Kitô giáo cảm thông với những ai đang rơi vào tình cảnh khó khăn tuyệt v�ng, nhưng không bao gi� đồng tình với lối suy nghĩ này. �ã đành, sống trong kiếp ngư�i thì phải đối diện với những nhi�u không mong muốn, nhưng đ�i này vẫn luôn có một giá trị của nó. Sẽ chẳng thể nào nếm được hạnh phúc đ�i sau, khi ngư�i ta không bắt đầu từ cuộc sống này. Có thể nói, đ�i này và đ�i sau không tách biệt nhau, nhưng hoà quyện và nối kết với nhau rất b�n chặt. M�i phần thưởng và hình phạt đã manh nha cách nào đó ngay trong đ�i sống này rồi. Ta không biết gì v� đ�i sau, nhưng ta hoàn toàn chắc chắn rằng có một cuộc sống ở đ�i này và nếu không sống nó một cách đầy nhiệt huyết và năng lượng, ta đã hoang phí ơn tr�i và tự huỷ diệt sự sống mà ta đang thụ hưởng.

“Sự sống đ�i sau� gợi lên trong chúng ta cảm thức một sự linh thiêng nào đó hiện diện nơi đ�i sống của con ngư�i. Có một thực tại nào đó bao trùm tất cả m�i hiện hữu, mà cái thế giới hữu hình của chúng ta chỉ là một chấm nh�. Con ngư�i luôn thấy trước mặt mình những mầu nhiệm cao cả vô cùng, nơi đó, h� ý thức được rằng dù h� có giàu sang, quy�n lực thế nào, h� cũng chỉ như hạt cát nơi sa mạc. Con ngư�i được huy�n nhiệm ấy bao trùm lấy mình, để rồi, h� nhận thấy mình cũng là cái gì đó rất linh thiêng và cao cả, vượt trên những giới hạn của bản thân. � thức v� cái chết giúp cho con ngư�i biết rằng ai trong chúng ta cũng đ�u phải mang một chữ “phận�, phải vâng l�i tiếng g�i của Siêu nhiên. Và dù có kinh hãi trước cái chết, con ngư�i vẫn có thể khảng khái đối diện với nó vì tin rằng đằng sau nó, vẫn còn cái gì đó khác chào đón mình. Cái chết là bức tư�ng ngăn cản giữa hữu hình và vô hình. Nói theo ngôn ngữ của thánh Phaolo, m�i sự xuất hiện trước mắt ta ở đ�i này chỉ m� m� ảo ảo như nhìn thấy cái gì đó trong tấm gương. Bước qua cái chết, ngư�i ta sẽ được chiêm ngưỡng m�i sự như thực tế nó là, với tất cả m�i nét hoàn mỹ và tuyệt đẹp. “Sự sống đ�i sau� mang đến cho chúng ta một sức mạnh và một ni�m hy v�ng v� sự bất tử của chính mình, tr�n vẹn con ngư�i mình, chứ không phải chỉ là một phần nào đó của mình.

Khi trực giác v� một sự sống bất tử ở đ�i sau, ta đồng th�i cũng được mặc khải cho biết v� phẩm giá tuyệt hảo của chính mình. Ta được m�i g�i để sống thanh cao, sống những giá trị vượt trên những tầm thư�ng nh� nhen. Thật ra, ta đã có thể bắt đầu sự sống đ�i sau với nhi�u hạnh phúc qua từng cái chết nho nh� nơi cuộc sống này: chết đi cho cái tôi ích kỷ, chết đi cho những kiêu ngạo, chết đi qua những hy sinh… Thật lạ kỳ: giá trị của cuộc sống hệ tại ở những cái chết như thế; càng chết đi, ta lại càng cảm thấy mình sống cách sung mãn hơn, và sự sống đ�i sau bắt đầu hình thành từ giây phút ấy.

Pr. Lê Hoàng Nam, SJ

dongtenvn