Có lẽ trên phần má»™ ngưá»i Việt không thưá»ng viết chữ “R.I.P†như những bia má»™ ở nước ngoà i. Tuy nhiên nhiá»u ngưá»i quen thuá»™c vá»›i chữ viết tắt Latinh nà y. “R.I.P†là ba chữ đầu cá»§a cụm từ “requiescat in paceâ€, hoặc tiếng Anh là “rest in peace,†nghÄ©a là “yên nghỉ trong bình anâ€. Sách sá» ghi lại chữ R.I.P xuất hiện từ thế ká»· thứ 8 nhằm để cầu nguyện cho những ngưá»i đã khuất. Thá»i nay cÅ©ng váºy, đó là ước vá»ng cá»§a ngưá»i còn sống mong cho hương hồn ngưá»i chết được an nghỉ vÄ©nh hằng.
Thá»±c ra nÆ¡i bia má»™ cá»§a ngưá»i Việt, nhất là cá»§a ngưá»i Công giáo, chúng ta cÅ©ng thưá»ng thấy cụm từ tương tá»± như R.I.P. Äó là “nÆ¡i an nghỉ vÄ©nh hằngâ€, “nghỉ yên trong Chúa†hoặc “yên nghỉ trong bình anâ€. Hóa ra chết lại là chá»— ngưá»i ta được yên nghỉ thiên thu, được trở vá» vá»›i cát bụi là nhà cá»§a mình. NÆ¡i đó ngưá»i chết không còn vương vấn trần Ä‘á»i nữa. Má»™t cách nà o đó chết lại giải thoát con ngưá»i khá»i khổ Ä‘au bất hạnh. Là ngưá»i Công giáo, chúng ta tin rằng chÃnh Thiên Chúa sẽ đưa ngưá»i thân cá»§a ta vá» nÆ¡i yên nghỉ vÄ©nh hằng. Trong Thiên Äà ng ngưá»i thân cá»§a ta không còn khổ Ä‘au, nhưng trà n đầy hạnh phúc bình an!
Nói thế không phải ai cÅ©ng bình an đón nháºn cái chết cá»§a chÃnh mình hoặc cá»§a ngưá»i thân. Chết luôn là má»™t cú sốc khiến không Ãt ngưá»i gà o lên vì sá»± vô lý cá»§a nó. Vô lý vì nó đến vá»›i bất kỳ ai, bất cứ khi nà o và trong má»i hoà n cảnh. Nếu như con ngưá»i yêu quý sá»± sống bao nhiêu, thì cái chết lại cướp Ä‘i tất cả cá»§a con ngưá»i bấy nhiêu. Bởi đó ai cÅ©ng sợ hãi nó! Truyện xưa kể rằng có lần chú tiá»u phu vác bó cá»§i từ rừng vá» nhà . Trên đưá»ng Ä‘i chú mệt má»i, khát nước. Chú bá»±c tức quăng bó cá»§i và la lá»›n rằng: “Thà chết còn hÆ¡n là vác bó cá»§i nặng ná» như thế nà y!†Lúc đó thần chết hiện ra há»i lại chú vừa nói gì. Chú trả lá»i: “Tôi muốn nhỠông đưa bó cá»§i kia cho tôi vác vá» nhà !†Không chỉ con ngưá»i má»›i sợ chết. Trong Vưá»n Dầu năm xưa, chÃnh Con Thiên Chúa cÅ©ng đổ mồ hôi máu trước cái chết. Tuy nhiên, trên tháºp giá chúng ta thấy Giêsu hoà n toà n phó thác tất cả trong chương trình cứu độ cá»§a Chúa Cha. Dầu phải chết, nhưng Giêsu tin rằng Cha không bao giá» bá» Ngà i. Rồi yên nghỉ trong ngôi má»™ ba ngà y, Äức Giêsu đã sống lại. Từ đó mở ra má»™t trang sá» má»›i cho nhân loại, cho những ai chết trong ân nghÄ©a vá»›i Thiên Chúa.
Phải thừa nháºn rằng từ cổ chà kim cái chết luôn được nhìn từ nhiá»u góc cạnh rất khác nhau. Pháºt giáo cho rằng chết là lúc con ngưá»i được đầu thai và o má»™t kiếp khác. Kitô giáo tin rằng chết là con đưá»ng bước và o Ä‘á»i sống má»›i, nÆ¡i đó ngưá»i con cá»§a Chúa thá»±c sá»± được yên nghỉ vÄ©nh hằng. Triết gia Platô xem thân xác là “mồ chônâ€, là “tù ngục†cá»§a linh hồn; linh hồn được má»i gá»i thoát ra khá»i thân xác để kết hợp vá»›i thần linh, tìm lại bản tÃnh Ä‘Ãch thá»±c cá»§a mình. Triết gia Heidegger tiết lá»™ vá» thân pháºn con ngưá»i là hữu thể hướng vá» cái chết. Trong khi đó, chắc nhiá»u ngưá»i đồng ý vá»›i tư tưởng cá»§a Jean-Paul Sartre: “Trong vô và n những phi lý cá»§a Ä‘á»i ngưá»i, sá»± chết là phi lý hÆ¡n cả, phi lý vì chẳng những nó chấm dứt cuá»™c tại thế cá»§a tôi, mà còn phá há»§y tất cả những dá»± phóng cá»§a tôi.†Trong sá»± phi lý ấy, Nietzsche và Schopenhauer còn cho rằng chết đưa ngưá»i ta đến cái hư vô. Trong triết lý à Äông, chúng ta cÅ©ng quen luáºn lý rằng: “sinh ký tá» quy – sống gá»i thác vá»â€. Nói như Trịnh Công SÆ¡n: “Hạt bụi nà o hóa kiếp thân tôi, để má»™t mai tôi vá» là m cát bụi.â€Â Tá»±u chung, “Con ngưá»i sinh ra trên Ä‘á»i theo lẽ tá»± nhiên, chết cÅ©ng tá»± nhiên.â€Â (Lão Tá»).
Chắc chúng ta không cần Ä‘i sâu và o những giải thÃch quá há»c thuáºt vá» cái chết! Tuy nhiên, kinh nghiệm thá»±c tế cho thấy cái chết thưá»ng khiến ngưá»i ta hoang mang, nhất là những ngưá»i có cái nhìn tiêu cá»±c vá» sá»± chết. Trong niá»m tin Kitô giáo, dưá»ng như cái chết không quá bi đát như nhiá»u ngưá»i nghÄ©, bởi nói như thánh Phaolô: “Äối vá»›i tôi, sống là Äức Kitô, còn chết là má»™t mối lợi.â€Â (x. Pl1, 18-26). Sau nà y triết gia Heidegger xác quyết rằng: “Chỉ có Thiên Chúa má»›i cứu được chúng ta.â€Â Nhưng dù không cùng niá»m tin Kitô giáo, ai ai cÅ©ng ước mong cho ngưá»i đã khuất được an nghỉ. Äó là lá»i chúc sau cùng cá»§a ngưá»i sống dà nh cho ngưá»i nằm xuống.
Trong tháng 11 nà y, ước gì khi nhá»› đến những linh hồn đã khuất, chúng ta hằng cầu nguyện cho hỠđược Thiên Chúa rước và o Thiên Äà ng. Lá»i cầu nguyện ấy có sức mạnh đưa những ai còn trong chốn luyện hình và o nÆ¡i an nghỉ thiên thu. Xin đừng quên các linh hồn! Ước gì và i cụm từ “nÆ¡i yên nghỉ vÄ©nh hằngâ€, hay “nghỉ yên trong Chúa†gợi nhắc ta đến pháºn ngưá»i má»ng dòn và phải chết. Rồi nÆ¡i mảnh đất yên bình cá»§a nghÄ©a trang, chúng ta hy vá»ng những linh hồn ấy Ä‘ang được hưởng hạnh phúc Nước Trá»i.
Xin Thiên Chúa Ä‘oái thương nháºn lá»i khẩn nguyện cá»§a chúng con: “Chúng con cáºy vì Danh Chúa nhân từ cho các Äẳng linh hồn được lên chốn nghỉ ngÆ¡i. Hằng xem thấy mặt Äức Chúa Trá»i sáng láng vui vẻ vô cùng. Amen.â€
Giuse Phạm Äình Ngá»c SJ
dongten

