Các linh mục Việt Nam tiếp cận dân làng Hmong sống trong hoàn cảnh khó khăn

Cha Phêrô Nguyễn Trư�ng Giang dậy sớm để chuẩn bị lên đư�ng đến với giáo điểm ��n Thàng. Nhiệt độ khoảng 10 độ C khi ngài chất gạo, mì gói, dầu ăn, nước mắm và muối lên chiếc xe bán tải màu trắng mà ngài mượn của một ngư�i dân địa phương.

Cha Giang và hai vị lãnh đạo giáo dân r�i nhà nguyện Lao Chải lúc 6 gi� sáng để đến D�n Thàng, cách đó chỉ 20 cây số, nhưng h� phải mất khoảng ba gi� đồng hồ để hoàn thành hành trình trên con đư�ng hẹp, dốc, quanh co, gồ gh� và lầy lội, ổ gà xuyên rừng.

H� đến thăm và tặng thực phẩm cho khoảng 10 gia đình ngư�i dân tộc Hmong đã chuyển sang Công giáo trong những năm gần đây. Tất cả h� đ�u tụ tập tại nhà của một gia đình và phục vụ h� một bữa ăn đơn giản.

“Vì đư�ng đi lại khó khăn nên tôi đã đến thăm giáo điểm này 3 lần kể từ khi tôi chuyển đến Giáo xứ Lao Chải vào cuối năm 2019,� vị linh mục 41 tuổi cho biết và cho biết thêm rằng ngài đang tìm mua mảnh đất 600m2 để xây nhà nguyện.

Linh mục và hai nữ tu phục vụ Giáo xứ Lao Chải với khoảng 1.400 giáo dân. Hầu hết h� là dân làng Hmong cư trú tại 6 giáo h� và giáo điểm truy�n giáo. Xa nhất cách nhà xứ 40km. Giáo xứ có trụ sở tại huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai.

Giáo dân địa phương rất nghèo nên tất cả giáo xứ và giáo h� đ�u thiếu thốn những cơ sở vật chất cơ bản nhất cho đến khi tìm được ti�n mua đất và xây thêm nhà nguyện. Giáo xứ có 4 nhà nguyện nh� bằng gỗ được các cha xứ trước đây xây dựng trên đất của ngư�i dân địa phương.

Thụ phong vào năm 2017, Cha Giang cho biết nhà nguyện chỉ thuộc sở hữu của ngư�i dân địa phương trên giấy t� vì Giáo xứ Lao Chải chưa được chính phủ Việt Nam công nhận. Giáo xứ được Giáo phận Hưng Hóa tách ra từ Giáo xứ Sa Pa vào năm ngoái.

“Tôi cố gắng cử hành Thánh Lễ hàng tuần tại các nhà nguyện để duy trì các hoạt động tôn giáo giữa ngư�i dân địa phương và thúc đẩy đ�i sống đức tin của h�,� ngài nói. Nhi�u ngư�i dự lễ mặc dù h� chưa được rửa tội.

Cha Giang cho biết ngài cử hành Thánh Lễ bằng cả tiếng Mông và tiếng Việt, quốc ngữ, để ngư�i dân địa phương bảo tồn ngôn ngữ viết của h� và cải thiện tiếng Việt của h�. Thông thạo ngôn ngữ quốc gia là đi�u cần thiết để h� có thể làm việc với những ngư�i khác, tìm kiếm việc làm và tránh những kẻ buôn bán xảo quyệt cũng như tệ nạn xã hội và buôn bán ngư�i, ngài nói thêm.

Ngài phục vụ với tư cách là đại diện Ủy ban Dân tộc phụ trách Sắc tộc Thiểu số, nơi cung cấp các dịch vụ mục vụ và truy�n giáo cho hơn 20.000 ngư�i Công giáo Hmong và các nhóm dân tộc khác trong giáo phận lớn nhất cả nước bao gồm một phần Hà Nội và 9 tỉnh mi�n núi.

Ngư�i dân địa phương bắt đầu đó nhận Công giáo từ các nhà truy�n giáo nước ngoài vào cuối thế kỷ 19.

Phụng vụ

Cha Giang cho biết cha đã quan tâm đến việc truy�n giáo cho ngư�i Mông từ khi còn là một chủng sinh. Ngài đã dành kỳ nghỉ hè của mình để giúp đỡ vụ mục vụ cho các cộng đồng ngư�i Hmong ở các tỉnh Lào Cai, Sơn La và Yên Bái. Ngài còn dạy h� viết ngôn ngữ và h�c tiếng nói từ h�.

Trong hai năm qua, ủy ban của ngài đã soạn cuốn Từ điển Việt-Hmông và tổ chức các khóa h�c hè bằng tiếng Hmông cho các thành viên trong hội đồng giáo xứ, giáo dân và giáo lý viên.

Nữ tu Mến Thánh Giá Nguyễn Thị Thu Huy�n, một trong hai nữ tu phục vụ tại giáo xứ, cho biết h� đào tạo các nhóm giáo dân và cử h� đến các làng để h� nói chuyện với dân làng v� các giá trị Kitô giáo trong tiệc cưới, đám tang và lễ hội.

Sr. Huy�n cho biết nhi�u cặp đôi chưa tổ chức đám cưới trong nhà th�. Một số phụ nữ và con cái của h�, nhưng không phải chồng của h�, theo đạo, trong khi nhi�u ngư�i đàn ông có nhi�u hơn một vợ. H� vẫn kết hôn khi mới 14-15 tuổi theo truy�n thống.

Ngư�i dân bản Hmong thu hoạch một vụ lúa trên ruộng bậc thang hàng năm và thiếu lương thực suốt 4 tháng trong năm. H� phải vay ti�n từ ngư�i khác để tồn tại.

Những ruộng bậc thang ngoạn mục của h� ở thung lũng Mư�ng Hoa là một địa điểm du lịch nổi tiếng nhưng h� chẳng thu được lợi ích gì từ tài sản của mình.

Trong khu vực có khoảng 10 nhà máy thủy điện chưa xây dựng hệ thống lưới điện quốc gia và đư�ng liên thôn. Ngư�i dân địa phương phải lắp đặt máy phát điện do Trung quốc sản xuất để cung cấp điện cho nhu cầu của h�.

“Tôi thương h� vì h� bị đối xử không công bằng ở đây,� Cha Giang nói và cho biết thêm rằng chính quy�n địa phương thu phí khách du lịch 75.000 đồng (tương đương 3,20 Mỹ kim) phí vào cửa điểm đến, nhưng h� không chia sẻ phí với dân làng, những ngư�i sở hữu cảnh đẹp, ruộng bậc thang và đã ở đó qua nhi�u thế hệ.

“Chúng tôi làm việc hàng ngày từ 5 gi� sáng đến 10 gi� tối, nhất là vào cuối tuần khi chúng tôi đến thăm và cung cấp nghi thức vụ mục vụ cho ngư�i dân tại các nhà nguyện địa phương,� ngài nói. H� cũng nấu ăn, giặt quần áo, d�n dẹp nhà nguyện và tự tay sửa chữa đư�ng ống nước và hệ thống điện. Ngư�i dân địa phương sử dụng ống nhựa để lấy nước từ các con suối nh�.

“Chúng tôi bận rộn làm việc cả ngày và vượt qua th�i tiết lạnh giá,� ngài nói.

Cha Giang cho biết ngư�i Hmong không tích cực trong công việc cộng đồng, vì vậy cha cố gắng thay đổi suy nghĩ của h� bằng cách yêu cầu h� d�n dẹp xung quanh.

Anh Michael Lò A Lử, một trong những giáo dân Hmong của Cha Giang, cho biết anh rất biết ơn vì những nỗ lực của cha xứ đã mang m�i ngư�i đến với nhau, chăm sóc những ngư�i khó khăn và tìm các nhà hảo tâm từ những nơi khác để cung cấp thực phẩm cơ bản cho h�. Linh mục cũng giúp m�i ngư�i kiếm thu nhập bằng cách m�i khách du lịch Công giáo đến ở tại nhà của h�.

Ngư�i cha 42 tuổi của 7 đứa trẻ cho biết các gia đình địa phương có nhi�u con và thư�ng xuyên bị thiếu ăn.

Ông Giuse Sùng A Lùng, 39 tuổi, cho biết cha Giang cử hành thánh lễ tại nhà riêng và khuyến khích m�i ngư�i sống đúng với đức tin của mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

“Sự hỗ trợ v� mặt tinh thần và vật chất của linh mục mang lại cho chúng tôi ni�m an ủi lớn lao để vượt qua những thử thách hàng ngày,� ngư�i cha của 5 đứa trẻ nói. “Chúng tôi tự hào v� linh mục của mình, ngài đối xử với chúng tôi như gia đình của ngài.�

Cha Phêrô Phạm Thanh Bình, Chánh xứ Sa Pa, cho biết số giáo dân đã tăng từ 1.000 giáo dân vào năm 2007, khi cha được giao quản nhiệm, hiện nay lên hơn 3.000 ngư�i ở ba giáo xứ và 15 giáo h�, giáo điểm.

Cha Bình, 49 tuổi, đã rửa tội cho 130 ngư�i lớn và trẻ em Hmong, số ngư�i cải đạo kỷ lục, tại Giáo xứ Hầu Thào vào tháng Tám. Giáo phận Hưng Hóa ghi nhận khoảng 700 ngư�i Hmong cải đạo mỗi năm.

Linh mục tu sửa nhà th� đá Sa Pa và xây dựng nhà th� Hầu Thào và 10 nhà nguyện. Một trung tâm mục vụ mới với chi phí ước tính 11 tỷ đồng ($ 478,260) đang được xây dựng bên cạnh nhà th� Sa Pa.

Ngài cho biết giáo xứ cũng xây nhà cho ngư�i vô gia cư, đài th� chi phí đi�u trị cho bệnh nhân nghèo và đám tang của ngư�i chết. Giáo xứ cũng cung cấp chỗ ở miễn phí cho hàng trăm h�c sinh trung h�c.

Jos. Tú Nạc, Nguyễn Minh Sơn (UCA News)

Thanhlinh