Mư�i điểm rút ra từ Tông huấn ‘Ni�m vui Yêu thương – Amoris Laetitia’

Tông huấn mới của �ức Giáo hoàng Phanxicô, Amoris Laetitia (Ni�m vui Yêu thương) mong muốn giáo hội gặp gỡ m�i ngư�i nơi chính h�, cân nhắc sự phức tạp cuộc sống con ngư�i và tôn tr�ng lương tâm m�i ngư�i v� các quyết định luân lý. Tông huấn này là một thông điệp suy tư v� đ�i sống gia đình và nâng đỡ các gia đình. Nhưng đây cũng là l�i nhắc nhở của �ức Giáo hoàng rằng Giáo hội cần phải tránh việc đơn thuần phán xét m�i ngư�i và áp đặt l� luật mà không nghĩ đến những đấu tranh vất vả của h�.

�p dụng những thấu suốt từ Hội đồng Giám mục v� Gia đình, �ức Giáo hoàng Phanxicô khẳng định giáo huấn của giáo hội v� đ�i sống gia đình, nhưng nêu bật mạnh mẽ vai trò của lương tâm riêng và nhận định mục vụ. Ngài thúc giục giáo hội xem tr�ng bối cảnh sống của m�i ngư�i, để giúp h� đưa ra những quyết định tốt đẹp. Mục đích của �ức Phanxicô là để giúp đỡ các gia đình cảm nghiệm tình yêu Thiên Chúa và biết rằng tất cả đ�u được chào đón trong Giáo hội. Tất cả những đi�u này sẽ cần đến cái mà �ức Giáo hoàng g�i là ‘các phương pháp mục vụ mới.’ (199)

Và tôi xin đưa ra 10 điểm để chúng ta nắm bắt thông điệp mới nhất của �ức Giáo hoàng Phanxicô.

Giáo hội cần phải thông hiểu các gia đình và cá nhân với tất cả những phức tạp của h�.

Giáo hội cần phải gặp gỡ m�i ngư�i ngay tại vị thế của h�. Vậy nên các mục tử phải ‘tránh những phán xét không nghĩ đến sự phức tạp của nhi�u hoàn cảnh khác nhau.’ (296) ‘Không được đánh đồng hay đặt tất cả m�i ngư�i theo một phân loại cứng ngắc, không còn chỗ cho nhận định riêng và nhận định mục vụ.’ (298) Nói cách khác, không thể có một cách nhìn cho tất cả m�i ngư�i. Tất cả đ�u được khuyến khích sống theo Tin mừng, nhưng tất cả cũng cần được chào đón vào trong một giáo hội cảm kích và trân tr�ng những đấu tranh riêng của h�, và đối xử với h� bằng lòng thương xót. Phải tránh ‘lối suy nghĩ m�i sự là trắng hoặc đen.’ (305) Và giáo hội không thể áp dụng các luật luân lý như thể chúng là ‘những viên đá ném vào đ�i sống con ngư�i ta.’ (305) Nói chung, �ức Phanxicô kêu g�i một cách tiếp cận thông hiểu, cảm thương, và đồng hành.

Vai trò tối cao của lương tâm trong việc đưa ra quyết định luân lý.

‘Giáo hội cần viện đến lương tâm cá nhân hơn nữa trong những trư�ng hợp nhất định không thuộc hiểu biết của chúng ta v� hôn nhân.’ (303) Ni�m tin truy�n thống rằng lương tâm cá nhân là quan tòa chung thẩm cho đ�i sống luân lý, đã từng bị lãng quên. Giáo hội được kêu g�i ‘huấn luyện lương tâm, chứ không phải thay thế lương tâm.’ (37) �úng thế, �ức Giáo hoàng nói rằng một lương tâm cần được rèn luyện bằng huấn giáo của giáo hội. Nhưng lương tâm không chỉ là để phán định xem việc gì hợp với giáo huấn hay không. Mà lương tâm còn có thể nhận ra những gì Chúa muốn. (303) Do đó, các mục tử cần phải giúp m�i ngư�i, không phải là đơn thuần giữ luật, nhưng là thực hành ‘nhận định’ một từ mang nghĩa là ra quyết định dựa trên cầu nguyện. (304)

Những ngư�i Công giáo li dị rồi tái hôn cần phải được dự phần tr�n vẹn trong giáo hội.

Bằng cách nào? Bằng cách nhìn vào những đặc điểm trong tình trạng của h�, nhớ lại những ‘yếu tố giảm nhẹ’, bằng cách khuyên nhủ h� trong ‘diễn đàn nội bộ’ nghĩa là một cuộc nói chuyện riêng giữa linh mục với ngư�i đó hoặc cặp vợ chồng đó, và còn bằng cách tôn tr�ng để cho lương tâm của ngư�i đó quyết định mình sẽ được dự phần trong giáo hội đến mức độ nào. ‘Việc rước lễ không được nhắc đến ở đây, nhưng rước lễ là một khía cạnh truy�n thống trong việc ‘dự phần’ trong giáo hội.’ Các cặp vợ chồng li dị rồi tái hôn cần phải được cảm thấy mình là một phần của Giáo hội. ‘H� không bị dứt phép thông công, và không nên bị đối xử như thế, bởi h� vẫn là một phần của giáo hội.’ (243)

M�i thành viên trong gia đình cần được khuyến khích sống đ�i sống Kitô hữu tốt đẹp

Tông huấn Ni�m vui Yêu thương, tập trung nhi�u vào những suy tư v� huấn giáo trong Phúc âm và trong giáo hội v� tình yêu thương, gia đình và trẻ thơ. Nhưng, cũng có nhi�u l�i khuyên thực tế từ �ức Giáo hoàng, đôi khi rút ra từ những tông huấn và bài giả v� gia đình. �ức Giáo hoàng Phanxicô nhắc nhở các cặp vợ chồng rằng cuộc hôn nhân tốt là một ‘tiến trình sinh động’ và mỗi bên phải nỗ lực với những bất toàn. ‘Tình yêu không phải hoàn hảo cho chúng ta.’ (122, 113) Là một mục tử, �ức Giáo hoàng khích lệ không chỉ các cặp vợ chồng, mà còn các cặp đính hôn, những bà mẹ mang thai, các bậc cha mẹ nhận con nuôi, cũng như những ngư�i dì, ngư�i chú, và ông bà. Ngài đặc biệt lưu tâm, mong muốn không một ai cảm thấy mình không quan tr�ng hay bị loại trừ kh�i tình yêu Thiên Chúa.

Chúng ta không nói nữa v� những ngư�i ‘sống trong tội lỗi’

Trong một câu phản ánh cách tiếp cận mới, �ức Giáo hoàng nói rõ, ‘Không còn đơn giản nói rằng tất cả những ai sống trong ‘tình trạng bất thư�ng’ là sống trong tình trạng tội lỗi.’ (301) Những ngư�i khác trong ‘những tình trạng bất thư�ng’ hay trong các gia đình không theo truy�n thống chẳng hạn như các bà mẹ đơn thân, h� cần được ‘thông hiểu, an ủi, và đón nhận’ (49) Khi gặp những ngư�i này, mà thật sự là với tất cả m�i ngư�i, thì giáo hội cần phải thôi áp dụng các luật luân lý theo kiểu ‘ném đá vào đ�i sống riêng của ngư�i ta.’ (305)

Cách làm tốt ở đây, không hẳn tốt ở kia �ức Giáo hoàng không chỉ nói v� các cá nhân, mà còn bàn đến tầm mức địa lý. ‘Mỗi một quốc gia hay vùng đất …có thể tìm kiếm các giải pháp tốt hơn, phù hợp với văn hóa và nhạy cảm truy�n thống cũng như nhu cầu của địa phương mình.’ (3) Những gì có giá trị mục vụ ở nước này, lại có thể vô ích ở nước khác. Vi lý do dó, và nhi�u lý do nữa, �ức Giáo hoàng nói ngay đầu tông huấn rằng, không phải m�i vấn đ� đ�u có thể được giải quyết bởi huấn quy�n. (3)

Xác quyết các huấn giáo truy�n thống v� hôn nhân, nhưng giáo hội không được đặt các gánh nặng lên vai m�i ngư�i với những kỳ v�ng không thực tế.

Hôn nhân là giữa một ngư�i nam và một ngư�i nữ, và là bất khả phân ly. Hôn nhân đồng tính không được xem là hôn nhân. Giáo hội tiếp tục giữ l�i m�i g�i m�i ngư�i hãy sống hôn nhân lành mạnh. �ồng th�i, giáo hội thư�ng gắn thêm ‘lý tưởng hôn nhân thần h�c do tay con ngư�i’ xa cách với đ�i sống thư�ng nhật của m�i ngư�i (36). Nhi�u lúc những lý tưởng này là một ‘gánh nặng cùng cực’. (122) Do đó, các chủng sinh và linh mục cần được đào tạo tốt hơn để hiểu được sự phức tạp của đ�i sống hôn nhân của m�i ngư�i. ‘Các thừa tác viên chức thánh, thư�ng thiếu các đào tạo cần thiết để xử lý những vấn đ� phức tạp hiện th�i của các gia đình.’ (202)

Trẻ con cần được giáo dục v� tính dục Trong một n�n văn hóa thư�ng biến các thể hiện tình dục thành món hàng rẻ, thì trẻ em cần phải hiểu được tính dục, trong một ‘khuôn khổ rộng hơn là giáo dục v� tình yêu thương và tự hiến cho nhau.’ (280) �áng buồn thay, thân thể thư�ng đơn thuần bị xem là ‘một đối tượng để sử dụng.’ (153) Phải luôn hiểu tình dục là cánh cửa mở ra hồng ân đón nhận một sinh linh mới.

Những ngư�i đồng tính cần được tôn tr�ng Trong khi không cho phép hôn nhân đồng tính, �ức Giáo hoàng nói rằng ngài muốn xác nhận rằng ngư�i đồng tính luyến ái cần phải ‘được tôn tr�ng theo phẩm giá của ngư�i đó, và phải được đối xử một cách có cân nhắc, cẩn thận tránh tất cả những dấu hiểu bất công hay kỳ thị, đặc biệt là những dạng gây hấn hay bạo lực.’ Các gia đình có những thành viên LGBT, cần ‘hướng dẫn mục vụ’ từ giáo hội và mục tử, để những ngư�i đồng tính luyến ái có thể thực thi ý Chúa tr�n vẹn trong cuộc đ�i mình. (250)

Tất cả đ�u được chào đón

Giáo hội phải giúp đỡ m�i gia đình, và m�i ngư�i thuộc m�i hoàn cảnh sống, với nhận thức rằng, dù bất toàn, nhưng h� được Thiên Chúa yêu thương, và có thể giúp cho những ngư�i khác cảm nhận tình yêu đó. Như thế, các mục tử phải làm sao để m�i ngư�i cảm nhận mình được chào đón trong Giáo hội.

Tông huấn ‘Amoris Laetitia’ đem lại viễn tượng v� một giáo hội mục vụ và thương xót, tạo đi�u kiện cho m�i ngư�i cảm nhận được Ni�m vui Yêu thương. Gia đình là một phần tuyệt đối căn thiết của giáo hội, bởi Giáo hội là ‘gia đình của các gia đình.’ (80)

J.B. Thái Hòa chuyển dịch