‘Giáo há»™i được kêu gá»i để huấn luyện
chứ không phải thay thế lương tâm.’
Äây là bá»™ khung má»›i cho giáo huấn cá»§a Giáo há»™i vá» gia đình, từ sau tông huấn Amoris Laetitia – Niá»m vui Yêu thương
Giáo há»™i được kêu gá»i để ‘huấn luyện lương tâm, chứ không phải thay thế lương tâm.’ (37) Äây là câu then chốt để hiểu Tông huấn háºu Há»™i đồng vá» Gia đình. Nhiá»u lá»i trong tông huấn thấy phiá»n lòng vá» cách tiếp cáºn thá»§ thế cho đến nay vá» vấn đỠnà y.
Trước hết, cần phải nói rằng, bản văn tông huấn nói vá» nhiá»u Ä‘iểm, rõ rà ng và cấu trúc tốt. Văn kiện nà y không phải để xướng lên và i câu hay tóm gá»n bừa bãi. Äức Giáo hoà ng biết rõ Ä‘iá»u đó. Ngà i biết rằng Tông huấn đương đầu vá»›i ‘nhiá»u câu há»i Ä‘a dạng’ theo ‘những cách khác nhau’ và khuyên không nên Ä‘á»c má»™t cách gấp gáp, nhưng cần Ä‘á»c từng phần, má»™t cách kiên nhẫn và cẩn tháºn.
Tông huấn bắt đầu như sau: ‘Niá»m vui cá»§a Yêu thương trong gia đình, cÅ©ng là niá»m vui cá»§a Giáo há»™i. Như các nghị phụ đã nháºn thấy, dù cho có nhiá»u dấu chỉ khá»§ng hoảng trong cÆ¡ chế hôn nhân, nhưng khát khao kết hôn và láºp gia đình vẫn đầy mãnh liệt, đặc biệt là nÆ¡i những ngưá»i trẻ, và đây là cảm hứngcho Giáo há»™i.’ Äáp lại khát khao đó, tuyên xưng Kitô giáo vá» gia đình thá»±c sá»± là má»™t tin mừng.’ Trong lá»i giá»›i thiệu, Äức Phanxicô giải thÃch rằng ‘sá»± phức tạp cá»§a các vấn Ä‘á», cho thấy nhu cầu cần không ngừng thảo luáºn mở vá» má»™t số vấn đỠgiáo lý, luân lý, linh đạo và mục vụ.’ Trên truyá»n thông và giữa các thừa tác viên trong Giáo há»™i, đã có thảo luáºn dữ dá»™i, ‘từ má»™t khao khát quá đáng muốn thay đổi hoà n toà n mà không suy tư cho đủ vá» căn cứ, cho đến má»™t thái độ muốn giải quyết má»i sá»± bằng cách áp dụng các luáºt chung nhất.’
Không phải má»i sá»± Ä‘á»u phải giải quyết theo các Ä‘iá»u cá»§a huấn quyá»n. Dù cho ‘chắc chắn cần có sá»± hiệp nhất cá»§a giáo huấn và thá»±c hà nh,’ nhưng Äức Phanxicô nháºn định, ‘điá»u nà y không ngăn cản nhiá»u cách thức diá»…n giải khác nhau vá» má»™t và i khÃa cạnh cá»§a giáo huấn, hay rút ra những hệ quả nhất định từ đó,’ và ‘má»i nguyên tắc …cần được theo văn hóa.’
Äáng chú ý là hÆ¡n má»™t lần, Äức Giáo hoà ng chỉ ra rằng ‘tháºt vô nghÄ©a khi đơn thuần lên án các sá»± dữ ngà y nay’ Ä‘iá»u chúng ta cần là má»™t ná»— lá»±c ‘đưa ra các nguyên do và động lá»±c’ để má»i ngưá»i chá»n lấy hôn nhân và gia đình, ‘nháºn thức rằng có nhiá»u lúc cách chúng ta thể hiện niá»m tin Kitô giáo cá»§a mình cÅ©ng như cách đối xá» vá»›i ngưá»i khác, là đang góp thêm và o tình trạng mÆ¡ hồ thá»i nay. Chúng ta cần má»™t liá»u tá»± phê phán là nh mạnh.’
‘Rồi thì, chúng ta thưá»ng thể hiện hôn nhân theo cách là m bao trùm lên ý nghÄ©a hợp nhất, lá»i kêu gá»i lá»›n lên trong yêu thương, và các lý tưởng tương há»— cá»§a hôn nhân, bằng má»™t sá»± khăng khăng tuyệt đối vá» trách nhiệm sinh sản. Äức Phanxicô viết, ‘Chúng ta không phải lúc nà o cÅ©ng Ä‘em lại cho các cặp vợ chồng trẻ má»™t hướng dẫn vững và ng, cÅ©ng như không hiểu hết thá»i gian dùng bữa, cách suy nghÄ© và các báºn tâm luôn mãi cá»§a há». Có những lúc, chúng ta cÅ©ng đưa ra má»™t lý tưởng thần há»c vá» hôn nhân quá mÆ¡ hồ và gần như nhân tạo, xa cách vá»›i các tình trạng cụ thể và các khả thể thá»±c tế cá»§a những gia đình thá»±c sá»±. Äặc biệt là khi chúng ta không thể khÆ¡i lên sá»± tin tưởng nÆ¡i Æ¡n Chúa trong má»i ngưá»i, thì sá»± lý tưởng hóa quá đáng nà y, không giúp cho má»i ngưá»i thấy hôn nhân là lôi cuốn và đáng khao khát, nhưng là ngược lại.
Má»™t thá»i gian dà i, để nâng đỡ các gia đình, tăng cưá»ng mối dây hôn nhân và đem lại ý nghÄ© cho Ä‘á»i sống hôn nhân, chúng ta đã nghÄ© rằng, chỉ cần đơn giản là nhấn mạnh các vấn đỠluân lý, giáo lý, sinh luân thưá»ng há»c, mà lại không cần khuyến khÃch sá»± mở ra vá»›i Æ¡n Chúa. Chúng ta thấy tháºt khó để thể hiện hôn nhân như má»™t con đưá»ng phát triển và vẹn toà n nhân sinh chứ không phải là má»™t gánh nặng suốt Ä‘á»i. Chúng ta cÅ©ng thấy tháºt khó để dà nh chá»— cho lương tâm cá»§a các tÃn hữu.
‘Nhưng, chúng ta thưá»ng thá»§ thế …không vươn đến những con đưá»ng có thể để tìm hạnh phúc Ä‘Ãch thá»±c.’ Do đó, ‘nhiá»u ngưá»i cảm thấy thông Ä‘iệp cá»§a Giáo há»™i vá» hôn nhân và gia đình, không phản ánh rõ rà ng lá»i dạy và thái độ cá»§a Chúa Giêsu, Äấng không bao giá» thiếu lòng cảm thương và gần gÅ©i vá»›i sá»± yếu Ä‘uối cá»§a những ngưá»i như bà ở Samari, hay ngưá»i phụ nữ bị bắt gặp ngoại tình.’ Äức Phanxicô nháºn định, ‘Chúng ta đặt quá nhiá»u Ä‘iá»u kiện cho lòng thương xót, như thế chúng ta là m mất hết ý nghÄ©a thiết thá»±c và tầm trá»ng đại Ä‘Ãch thá»±c cá»§a lòng thương xót. Và đó là cách là m hạ giá Tin mừng nhất. ‘Äể bảo vệ Tình yêu Hôn nhân, trên hết không phải là bằng cách xem bất khả phân ly là bổn pháºn, hay cứ lặp Ä‘i lặp lại giáo lý, nhưng là bằng cách giúp cho hôn nhân lá»›n lên mạnh mẽ hÆ¡n bao giá» hết, nhá» Æ¡n Chúa.’
J.B. Thái Hòa chuyển dịch


