Bá»™ Truyá»n thông Vatican hoạt động như thế nà o? Äó là điá»u nhiá»u ngưá»i Ä‘ang thắc mắc sau khi Tòa thánh không trả lá»i các câu há»i được nêu ra liên quan đến những gì Äức Phanxicô thá»±c sá»± nói vá» sá»± cần thiết phải có luáºt cho các kết hợp dân sá»± dân sá»± trong tuần nà y. Sá»± hoang mang xảy ra khi cuốn phim tà i liệu “Francesco†cá»§a đạo diá»…n Evgeny Afineevsky ra mắt tại Liên hoan phim Rôma ngà y 21 tháng 10. Vatican không kiểm duyệt biên táºp nà o vá»›i cuốn phim tà i liệu nà y cá»§a đạo diá»…n Afineevsky.
Sau buổi chiếu phim, các phóng viên đã há»i đạo diá»…n ngưá»i Nga vá» bối cảnh các lá»i tuyên bố cá»§a Äức Phanxicô (vì các câu ngà i trả lá»i không có trong tà i liệu). Ông trả lá»i các câu nà y là từ cuá»™c phá»ng vấn trên máy quay mà ông đã là m, nhưng ông không cung cấp bất cứ thông tin nà o cá»§a bối cảnh và tuyên bố đã ngạc nhiên và lấy là m tiếc các câu nà y đã tạo ra cÆ¡n bão lá»a. Ông không có má»™t lá»i bổ túc nà o là m rõ thêm.
Vá» phần mình, Vatican đã không trả lá»i nhiá»u câu há»i cá»§a các nhà báo vá» nguồn gốc các lá»i cá»§a giáo hoà ng, cÅ©ng như không đưa ra lá»i giải thÃch rõ rà ng nà o vá» vấn đỠnà y, ngay cả khi má»™t số hồng y và giám mục chỉ trÃch giáo hoà ng, há» cÅ©ng không kiểm kỹ những gì đã thá»±c sá»± xảy ra. Kinh nghiệm nhiá»u năm đưa tin ở Vatican cho tôi có thể kết luáºn, văn phòng báo chà giữ im lặng chỉ vì há» biết, đây là điá»u mà giáo hoà ng muốn.
Kinh nghiệm nhiá»u năm đưa tin ở Vatican cho tôi có thể kết luáºn, văn phòng báo chà giữ im lặng chỉ vì há» biết, đây là điá»u mà giáo hoà ng muốn.
Äức Phanxicô cÅ©ng đã giữ im lặng, như ngà i đã là m trong má»™t và i trưá»ng hợp trước đây khi có nhiá»u tranh cãi. Chúng ta vẫn chưa biết liệu Vatican sẽ đưa ra tuyên bố nà o vá» toà n bá»™ vụ việc nà y. Nhưng Äức Phanxicô có thể là m chúng ta ngạc nhiên khi ngà i sẽ nhắc đến trong giá» Kinh Truyá»n Tin chúa nháºt ngà y mai.
Äạo diá»…n Afineevsky đã nói vá»›i tôi khi ông đến Rôma tháng 3 năm 2008 vá»›i ý định là m má»™t phim tà i liệu vá» Äức Phanxicô, ngưá»i mà ông xem là “nhà lãnh đạo†thế giá»›i và “là ngưá»i bảo vệ sá»± sống trên toà n cầuâ€. Ông cho biết ông muốn thảo luáºn vá» dá»± án cá»§a mình vá»›i giáo hoà ng nhưng chỉ thà nh công và o tháng 11 năm 2018 sau nhiá»u ná»— lá»±c kiên trì. Kể từ đó, ông cho biết ông đã gặp ngà i từ bốn hoặc năm lần, nhưng theo nguồn tin cá»§a trang America, thì ông chưa bao giá» có được cuá»™c phá»ng vấn trên máy quay như ông rất mong muốn.
Theo nguồn tin cá»§a trang America, thì đạo diá»…n Afineevsky chưa bao giá» có được cuá»™c phá»ng vấn trên máy quay như ông rất mong muốn.
Thay và o đó, ông được truy cáºp và o thư khố truyá»n hình cá»§a Vatican và ở đó ông tìm thấy Ä‘oạn phim chưa chỉnh sá»a cá»§a cuá»™c phá»ng vấn dà i trên truyá»n hình cá»§a Äức Phanxicô vá»›i bà Valentina Alazraki, phóng viên đà i Televisa Mexico thá»±c hiện và o tháng 5 năm 2019. Như bình thưá»ng, má»™t đơn vị truyá»n hình Vatican quay phim cuá»™c phá»ng vấn, theo thá»a thuáºn trước, các nhân viên sẽ chỉnh sá»a và và i ngà y sau sẽ đưa bản chỉnh sá»a cho Televisa, đà i sẽ phát sóng phim. Trang America cho biết, trong vụ nà y cÅ©ng như nhiá»u vụ tương tá»± khác, theo nguyên tắc chung, Vatican không chỉnh sá»a hay cắt bá» bất kỳ phần nà o lá»i cá»§a Äức Phanxicô trong cuá»™c phá»ng vấn mà không có sá»± đồng ý trước cá»§a ngà i.
Äạo diá»…n Afineevsky dùng phiên bản chưa chỉnh sá»a cá»§a cuá»™c phá»ng vấn, đã trÃch dẫn má»™t phần câu trả lá»i cá»§a ngà i vá» hai câu há»i khác nhau. Ông ráp lại các câu trÃch từng phần nà y thà nh câu: “Ngưá»i đồng tÃnh có quyá»n ở trong má»™t gia đình. Há» là con cái cá»§a Chúa và có quyá»n có được gia đình. Không ai bị loại ra ngoà i gia đình, cÅ©ng như không thể là m cho cuá»™c sống cá»§a há» thà nh không thể sống được vì Ä‘iá»u nà y. Những gì chúng ta phải có là luáºt kết hợp dân sá»± – theo cách đó hỠđược bảo vệ vá» mặt pháp lý. Tôi đã á»§ng há»™ Ä‘iá»u nà yâ€.
Nhưng như văn bản gốc chưa chỉnh sá»a cho thấy, ba câu ngắn đầu tiên cá»§a lá»i tuyên bố nà y trong phim tà i liệu chỉ là má»™t phần nhá» trong câu trả lá»i dà i cá»§a Äức Phanxicô cho má»™t câu há»i (cÅ©ng được tìm thấy trong phiên bản đã chỉnh sá»a cá»§a cuá»™c phá»ng vấn Televisa) vá» việc há»™i nháºp và o Giáo há»™i cá»§a những ngưá»i sống trong “tình trạng bất thưá»ng.†Ngà i nhắc lại, trong má»™t cuá»™c há»p báo trên máy bay, ngà i đã trả lá»i “vá» việc hòa nháºp và o gia đình cá»§a những ngưá»i có khuynh hướng đồng tÃnh và tôi đã nói, những ngưá»i đồng tÃnh có quyá»n ở trong gia đình, những ngưá»i có xu hướng đồng tÃnh có quyá»n ở trong gia đình và cha mẹ có quyá»n công nháºn ngưá»i con trai nà y là đồng tÃnh, ngưá»i con gái nà y là đồng tÃnh. Không ai bị loại ra khá»i gia đình, và không thể là m cho cuá»™c sống cá»§a những ngưá»i nà y thà nh không thể sống được.â€
Câu cuối cùng cá»§a lá»i tuyên bố trong phim tà i liệu là phần cuối cá»§a câu trả lá»i ban đầu cá»§a má»™t câu há»i hoà n toà n khác, chỉ có thể tìm thấy trong phiên bản chưa chỉnh sá»a trong cuá»™c phá»ng vấn cá»§a Televisa. Bà Alazraki nhắc lại Äức Giáo hoà ng đã chống lại hôn nhân đồng giá»›i khi ngà i là Tổng Giám mục giáo pháºn Buenos Aires và há»i ngà i liệu khi là m giáo hoà ng, quan Ä‘iểm cá»§a ngà i tá»± do hÆ¡n có phải là do Chúa Thánh Thần hay không.
Câu trả lá»i đầy đủ cá»§a ngà i bằng tiếng Tây Ban Nha (bản dịch cá»§a tôi) là : â€œÆ n cá»§a Chúa Thánh Thần chắc chắn có. Tôi đã luôn bảo vệ giáo Ä‘iá»u. Và điá»u đáng tìm hiểu là luáºt hôn nhân đồng giá»›i…. Tháºt không hợp lý, không xác đáng, khi bà n đến hôn nhân đồng giá»›i. Nhưng cái chúng ta phải có là luáºt kết hợp dân sá»± (ley de convivencia civil), há» có quyá»n được pháp luáºt che chởâ€.
Hiểu biết vá» hệ thống thông tin phức tạp cá»§a Vatican có thể giúp hiểu má»™t chút vá» các quy trình cá»§a nó. Tháng 6 năm 2015, Äức Phanxicô ra sắc lệnh cải tổ toà n bá»™ hệ thống truyá»n thông cá»§a Vatican vá»›i mục Ä‘Ãch có được “sá»± tÃch hợp và quản lý thống nhất†cá»§a các cÆ¡ quan khác nhau liên quan đến truyá»n thông và o thá»i Ä‘iểm đó, “để toà n bá»™ hệ thống có thể phản ứng hiệu quả vá»›i nhu cầu cá»§a sứ mệnh loan báo Tin Mừng cá»§a Giáo Há»™i.â€
Tân Bá»™ Truyá»n thông giám sát các thông Ä‘iệp cá»§a giáo hoà ng được thà nh láºp thông qua cuá»™c cải tổ đó. (ghi chú cá»§a ban biên táºp: Tổng biên táºp trang America, Linh mục Dòng Tên James Martin là cố vấn cá»§a Bá»™.) Äây là cÆ¡ quan lá»›n nhất cá»§a Giáo triá»u La Mã có tổng cá»™ng khoảng 530 nhân viên thuá»™c nhiá»u quốc tịch khác nhau. Bá»™ phục vụ trá»±c tiếp cho giáo hoà ng nhưng cÅ©ng phục vụ cho Phá»§ Quốc Vụ Khanh, cÆ¡ quan ra chỉ thị và các thông tin do Văn phòng báo chà công bố.
Bá»™ có trách vụ rất rá»™ng; công việc phức tạp và đa dạng. Công việc cá»§a văn phòng báo chà còn phức tạp hÆ¡n vì thưá»ng hoạt động theo giá»Â địa phương cá»§a Rôma trong ngà y nhưng còn phải hoạt động 24/7 theo vòng tin tức toà n cầu. Äá»™i ngÅ© gồm năm nhà báo phục vụ cho khoảng 300 nhà báo được công nháºn từ các hãng tin chÃnh trên thế giá»›i, đăng các bản tin hà ng ngà y và tổ chức các cuá»™c há»p báo.
Công việc cá»§a văn phòng báo chà còn phức tạp hÆ¡n vá»›i Äức Phanxicô, ngà i là ngôi sao riêng biệt theo đúng nghÄ©a cá»§a ngà i, ngưá»i là m việc không chỉ thông qua cÆ¡ quan báo chà mà còn độc láºp vá»›i nó. Thánh Giáo hoà ng Gioan Phaolô II cÅ©ng gặp gỡ các nhà báo, há»p báo và trả lá»i phá»ng vấn nhưng không có gì so sánh vá»›i quy mô cá»§a Äức Phanxicô. Ngà i không chỉ tham gia các cuá»™c há»p video và há»p báo mà không cần biết trước câu há»i, ngà i còn chấp nháºn các cuá»™c phá»ng vấn riêng và không ghi hình, cÅ©ng như các cuá»™c phá»ng vấn dà i là m thà nh sách, được Bá»™ tổ chức và ngà i cÅ©ng là m như váºy vá»›i các ký giả độc láºp vá»›i Bá»™ và thưá»ng Bá»™ chỉ biết sau khi ngà i đã là m xong.
Äức Phanxicô nói má»™t cách thoải mái, đôi khi khiến má»™t số hồng y, giám mục và các quan chức Vatican phải kinh ngạc, há» muốn ngà i dùng má»™t bản đã được chuẩn bị kỹ lưỡng và Tòa thánh giữ toà n quyá»n biên táºp và bản quyá»n đối vá»›i những gì ngà i nói. Tuy nhiên, Äức Phanxicô thÃch phát biểu tá»± do và ngẫu hứng, tháºm chà có khi còn có nguy cÆ¡ nói sai hoặc bị hiểu sai. CÅ©ng không phải hiếm khi ngà i gây pháºt lòng những ngưá»i mà ngà i gá»i là “tiến sÄ© luáºtâ€.
Tháng 12 năm 2013, ông Greg Burke, cá»±u giám đốc văn phòng báo chà Tòa Thánh được nhiá»u ngưá»i cho là thiên tà i trong ngà nh giao tế công cá»™ng vì thà nh công cá»§a truyá»n thông Vatican và o lúc đó, nhưng trong má»™t cuá»™c phá»ng vấn cá»§a tôi vá»›i đà i BBC, ông dứt khoát phá»§ nháºn: “Xin cho tôi cắt ngang. Là ngưá»i đó! Là ngưá»i đó!†ông muốn nói đến Äức Phanxicô. “Ngà i là ngưá»i đã là m tất cả những Ä‘iá»u nà y.â€
Rồi ông tâm sá»±: “Äúng váºy, chúng tôi có má»™t chiến lược: sút bóng cho Phanxicô và ngà i sẽ ghi bà n! Ngà i giá»i hÆ¡n cả Maradona và Messi cá»™ng lạiâ€.
Bây gi ông Paolo Ruffini, Bá»™ trưởng Bá»™ Truyá»n thông hiện nay cÅ©ng nói như váºy khi ông nói vá»›i má»i ngưá»i: “Ngưá»i phát ngôn tốt nhất cá»§a giáo hoà ng là chÃnh giáo hoà ngâ€.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn
Vì sao Äức Phanxicô á»§ng há»™ việc công nháºn kết hợp dân sá»± cho các cặp đồng tÃnh
Theo Äức Phanxicô, “các ngưá»i đồng tÃnh là con cá»§a Chúa, há» có quyá»n có được gia đìnhâ€. MARIA LAURA ANTONELLI / AGF / SIPA
Äó là chuyện cá»§a má»™t câu nói nhá» gây nhiá»u ôn à o, như nhiá»u câu khác dưới triá»u giáo hoà ng Äức Phanxicô. Ngà i nói trong cuốn phim tà i liệu Francesco cá»§a đạo diá»…n Evgeny Afineevsky ngưá»i Nga sống tại Mỹ: “Ngưá»i đồng tÃnh có quyá»n ở trong má»™t gia đình, há» là con cái cá»§a Chúa, há» có quyá»n có má»™t gia đìnhâ€. Äạo diá»…n cÅ©ng là m má»™t cuốn phim vỠđồng tÃnh, Ôi trá»i Æ¡i, Con tôi đồng tÃnh, phát hà nh năm 2009 (Oy Vey! My Son is Gay!!)
![]()
Äức Phanxicô còn khẳng định: “Chúng ta không thể Ä‘uổi bất cứ ai ra khá»i gia đình, cÅ©ng như không thể là m cho cuá»™c sống cá»§a há» thà nh không thể sống được vì Ä‘iá»u nà y.†Và cuối cùng: “Äiá»u chúng ta phải là m là phải có luáºt chung sống dân sá»±, há» có quyá»n được pháp luáºt bảo vệ. Tôi đã bảo vệ Ä‘iá»u nà y.†Các lá»i nà y thá»±c sá»± đã được nói và o năm 2019, trong má»™t cuá»™c phá»ng vấn được phát trên truyá»n hình Mexico, nhưng má»™t và i Ä‘oạn trÃch – cả Ä‘oạn vá» cuá»™c sống chung dân sá»± -, đã bị cắt trong quá trình biên táºp, đôi khi được trÃch ra như trong trưá»ng hợp tà i liệu nà y.
Nếu ngà i nói “tôi đã bảo vệ Ä‘iá»u nà y†là vì láºp trưá»ng cá»§a ngà i vá» kết hợp dân sá»± không phải là má»›i. Khi còn là Tổng Giám mục Buenos Aires, ngà i đã bảo vệ khi có luáºt hôn nhân cho tất cả ở Argentina mà ngà i phản đối. Sau đó, ngà i cố gắng táºp hợp giám mục Argentina theo quan Ä‘iểm nà y nhưng không có kết quả.
Má»™t trong các bạn thân cá»§a ngà i, Äức Tổng Giám mục Victor Manuel Fernández đã viết trên Facebook: “Jorge Bergoglio luôn nhìn nháºn, dù ngà i không gá»i đó là ‘hôn nhân’, trên thá»±c tế có những kết hợp rất chặt chẽ giữa những ngưá»i cùng giá»›i, tá»± thân không bao hà m các quan hệ tình dục, mà là má»™t kết hợp sâu Ä‘áºm và ổn định. Há» hoà n toà n hiểu nhau, hỠở chung má»™t mái nhà nhiá»u năm, há» chăm sóc cho nhau, há» hy sinh cho nhau. Và rồi khi có chuyện xảy ra như khi gặp trưá»ng hợp nghiêm trá»ng hoặc bệnh táºt, há» không há»i ý kiến ngưá»i thân nhưng vá»›i ngưá»i hiểu há». Và , vì lý do đó, há» muốn ngưá»i nà y thừa kế tất cả tà i sản cá»§a há», v.v. Äiá»u nà y có thể đưa và o luáºt và được cho là “kết hợp dân sự†hoặc “luáºt chung sống dân sá»±â€, chứ không phải “hôn nhânâ€.
CÆ¡n sốt truyá»n thông toà n cầu
Äiá»u thay đổi lần nà y là các lá»i nói không phải từ Hồng Y Bergoglio, mà từ Giáo Hoà ng Phanxicô. Vì thế đây là lần đầu tiên má»™t giáo hoà ng nói má»™t cách tÃch cá»±c vá» việc công nháºn sống chung dân sá»± cá»§a những ngưá»i cùng giá»›i, giải thÃch vì sao truyá»n thông toà n cầu sốt lên. Ngoà i ra, nếu việc á»§ng há»™ kết hợp dân sá»± năm 2010 là má»™t ván bà i chiến lược – nhượng bá»™ má»™t chút, để việc phản đối hôn nhân đồng tÃnh dá»… được đón nháºn hÆ¡n -, thì bối cảnh lần nà y đã thay đổi. Do đó, Jorge Mario Bergoglio khi là Phanxicô, đã cho cảm tưởng ngà i nghiêng vá» khoan dung vá»›i việc kết hợp dân sá»±, gần như miá»…n cưỡng, Ãt tệ hÆ¡n là nói thẳng nhân danh bảo vệ pháp lý.
Cách mạng ư? Có và không. Linh mục Dòng Äa Minh Marie-Augustin Laurent-Huyghues-Beaufond, ngưá»i dịch quyển sách Xây cầu, Giáo há»™i và Cá»™ng đồng LGBT cá»§a Linh mục Dòng Tên James Martin (Bâtir un pont. L’Église et la communauté LGBT, nxb. Cerf, 2018) cảnh báo: “Chúng ta phải cẩn tháºn, vì có vẻ như câu trả lá»i được cắt từ các câu trÃch. HÆ¡n nữa, đây là cuá»™c phá»ng vấn, thì theo mức độ các từ ngữ cá»§a giáo hoà ng, không cùng mức vá»›i từ ngữ trong các văn bản giáo huấn. Vì thế giáo hoà ng nói trên các mức độ khác nhau và điá»u nà y đôi khi có tác dụng chống lại ngà i.â€
Nhưng lá»±a chá»n để lá»t ra các loại câu nhá» nà y cÅ©ng có thể là má»™t chiến lược. Linh mục Laurent-Huyghues-Beaufond cho biết thêm: “Trong trưá»ng hợp nà y, Ä‘iá»u nà y cho phép ngà i Ä‘i má»™t bước bên cạnh tà i liệu năm 2003 từ Bá»™ Giáo lý Äức tin, khi Äức Hồng y Ratzinger giải thÃch, Giáo há»™i phản đối việc công nháºn hợp pháp các kết hợp cá»§a ngưá»i đồng tÃnh.â€
Má»™t chuá»—i cụm từ nhá»
Bối cảnh đặt ra, đó là để hiểu chÃnh xác giáo hoà ng muốn nói gì. Bởi vì đây không phải là “câu nói nhá»â€ vá» vấn đỠnà y. Năm 2013, trên đưá»ng từ Ngà y Thế Giá»›i Trẻ Rio de Janeiro vá», ngà i đã có câu nói nổi tiếng: “Nếu má»™t ngưá»i đồng tÃnh và há» có thiện tâm Ä‘i tìm Chúa thì tôi là ai để phán xét há»?†Và năm 2018, trên chuyến bay từ Ai-len dá»± Äại há»™i gia đình vá», ngà i nói: “Có rất nhiá»u việc phải là m vá»›i khoa tâm thần há»c†để trả lá»i má»™t nhà báo há»i ngà i cha mẹ phải là m gì khi con cái mình có “xu hướng đồng tÃnh†ở tuổi khá nhá». Äôi khi khó khăn để hiểu cách tiếp cáºn cá»§a Äức Phanxicô trong loạt câu có vẻ mâu thuẫn nà y.
Linh mục Laurent-Huyghues-Beaufond phân tÃch: “Tôi không nghÄ©, trong các lá»i cá»§a giáo hoà ng, chúng ta ở giai Ä‘oạn đánh giá tình yêu đồng giá»›i hoặc khẳng định rằng trong má»™t cá»™ng đồng cá»§a Ä‘á»i sống đồng tÃnh có thể có má»™t con đưá»ng nhân đức và nên thánh. Äức Phanxicô dưá»ng như nghiêng vá» lÄ©nh vá»±c công nháºn luáºt pháp và xã há»™i nhiá»u hÆ¡n, như đây là bức tưá»ng thà nh chống lại các tình huống bị từ chối hoặc phân biệt đối xá».†Trên thá»±c tế, nếu chúng ta đặt các câu nói cá»§a ngà i trong bối cảnh cá»§a chúng, khi ngà i nói đến chá»— đứng cá»§a má»™t em bé đồng tÃnh trong gia đình dị tÃnh, ngà i khẳng định không được loại trừ em hoặc là m cho Ä‘á»i sống cá»§a em không thể sống được.
Äức Phanxicô ở trên lÄ©nh vá»±c công nháºn luáºt pháp và xã há»™i, như bức tưá»ng thà nh chống lại các tình huống bị từ chối hoặc phân biệt đối xá».†– Linh mục Dòng Äa Minh Marie-Augustin Laurent-Huyghues-Beaufond
Vì trong cuá»™c phá»ng vấn nà y, ngà i không nhắc đến nước Pháp mà Pacs (Ä‘á»i sống chung cá»§a hai ngưá»i trưởng thà nh cùng giá»›i hay khác giá»›i) đã được bá» phiếu năm 1999, nhưng ngà i nói vá»›i toà n thế giá»›i. Chẳng hạn ở Ba Lan, chá»§ đỠnà y bị chÃnh trị hóa cá»±c kỳ nghiêm trá»ng – mùa hè vừa qua có ba ngưá»i bị bắt vì xúc phạm đến các bức tượng và vi phạm đến cảm xúc tôn giáo, như phá»§ lá cá» cá»§a LGBT trên tượng Chúa Giêsu Kitô, châm ngòi cho các cuá»™c biểu tình.
Ở châu Phi, má»™t số giám mục đã á»§ng há»™ các dá»± luáºt hình sá»± hóa các quan hệ đồng tÃnh. Cuối cùng, ở Mỹ, má»™t trưá»ng Dòng Tên ở Indianapolis đã bị giáo pháºn rút tên “công giáo†ra khá»i tên trưá»ng vì đã không sa thải má»™t giáo sư kết hôn dân sá»± vá»›i má»™t ngưá»i đà n ông khác. Do đó, các lá»i cá»§a giáo hoà ng phải được hiểu như má»™t lá»i lên án gay gắt đối vá»›i kiểu hoạt động nà y.
Còn vá» hôn nhân, lá»i cá»§a ngà i rất thẳng: “ ‘Hôn nhân’ là má»™t từ lịch sá», ngà i nói vá»›i nhà xã há»™i há»c Dominique Wolton, trong quyển sách phá»ng vấn ChÃnh trị và Xã há»™i xuất bản năm 2019. Trong lịch sá» nhân loại, và không phải chỉ trong Giáo há»™i, hôn nhân là giữa má»™t ngưá»i nam và má»™t ngưá»i nữ.†Hoặc: “Chúng ta không thể thay đổi Ä‘iá»u nà y. Äây là bản chất cá»§a sá»± váºt. Chúng là như váºy.†Còn vá» kết hợp dân sá»±: “Hôn nhân là giữa má»™t ngưá»i nam và má»™t ngưá»i nữ. Äó là thuáºt ngữ chÃnh xác. Chúng ta hãy gá»i kết hợp cùng giá»›i là “kết hợp dân sự†(…). Nhưng đây không phải là má»™t hôn nhân, đó là kết hợp dân sá»±.â€
Vấn đỠcủa định nghĩa
Vá» phần Äức Tổng Giám mục Victor Manuel Fernández, ngà i giải thÃch: “Äối vá»›i Äức Phanxicô, cụm từ ‘hôn nhân’ có má»™t ý nghÄ©a chÃnh xác và chỉ áp dụng cho sá»± kết hợp bá»n vững giữa ngưá»i nam và ngưá»i nữ, mở ra để thông hiệp vá»›i sá»± sống. Sá»± kết hợp nà y là duy nhất, bởi vì nó liên quan đến sá»± khác biệt giữa ngưá»i nam và ngưá»i nữ, há» há»— tương cho nhau và là m phong phú cho nhau trong sá»± khác biệt nà y, má»™t cách tá»± nhiên có khả năng tạo ra sá»± sống. Vì váºy, chỉ có má»™t chữ ‘hôn nhân’ áp dụng cho thá»±c tế nà y. Bất kỳ má»™t kết hợp nà o tương tá»± Ä‘á»u cần má»™t danh xưng khác.â€
Như váºy, bước Ä‘i cá»§a Äức Phanxicô mang tÃnh cách đánh báºt hÆ¡n là cách biệt lá»›n. Linh mục Laurent-Huyghues-Beaufond kết luáºn: “Chúng ta Ä‘ang bắt đầu má»™t cách rất khiêm tốn để đưa ra các yếu tố tÃch cá»±c vá» vấn đỠđồng tÃnh, Ä‘i ra khá»i chế độ lên án, lá»i nói chống đối. Thách thức hiện nay là có các khái niệm là m công cụ để đỠnghị suy tư dịch, má»™t mục vụ Ä‘Ãch thá»±c để tháp tùng những ngưá»i LGBT, đồng tÃnh nam nữ, song tÃnh và chuyển giá»›i.â€
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn
Lá»i cá»§a Äức Phanxicô vá» hôn nhân đồng tÃnh: má»›i hay tiếp tục?
Các tuyên bố gần đây cá»§a Giáo hoà ng vá» hôn nhân đồng giá»›i Ä‘ang thu hút sá»± chú ý cá»§a giá»›i truyá»n thông, Ä‘iá»u nà y tạo má»™t sá»± má»›i mẻ trong bà i phát biểu cá»§a Giáo hoà ng. Äây có phải là trưá»ng hợp nà y không?
Äức Phanxicô thưá»ng cởi mở vá»›i ý tưởng vá» luáºt công nháºn các kết hợp dân sá»±, bao gồm cả các cặp đồng tÃnh để bảo vệ quyá»n cho há».
Các nháºn xét cá»§a Äức Phanxicô trong má»™t Ä‘oạn ngắn từ bá»™ phim tà i liệu, Francesco, tương tá»± như quan Ä‘iểm cá»§a ngà i khi ngà i còn là Tổng Giám mục giáo pháºn Buenos Aires, ngà i lặp lại các nháºn xét ngà i đã đưa ra trong má»™t số cuá»™c phá»ng vấn, “hôn nhân†không chỉ giữa má»™t ngưá»i nam và má»™t ngưá»i nữ, nhưng luáºt vá» kết hợp dân sá»± có thể bảo vệ pháp lý cho các cặp vợ chồng đã sống vá»›i nhau lâu dà i.
Nói bằng tiếng Tây Ban Nha trong phim, Äức Phanxicô cho biết: “Ngưá»i đồng tÃnh có quyá»n có được gia đình. Há» là con cái cá»§a Chúa và há» có quyá»n có được gia đình. Không ai nên bị Ä‘uổi hoặc bị là m cho khổ sở vì Ä‘iá»u nà y. Những gì chúng ta cần tạo ra là luáºt kết hợp dân sá»±. Bằng cách nà y, há» sẽ được hợp phápâ€.
Cuốn phim được ra mắt ở Rôma ngà y 21 tháng 10. Nhiá»u lần Äức Phanxicô đã tuyên bố công khai, các cha mẹ không nên, không được từ chối má»™t đứa trẻ chỉ vì đứa bé đồng tÃnh, và trong má»™t số trưá»ng hợp, ngà i đã nói vá» quyá»n mà tất cả má»i ngưá»i phải có gia đình.
Trong má»™t cuá»™c phá»ng vấn vá»›i truyá»n hình Mexico năm 2019, được há»i vá» việc phản đối hôn nhân đồng tÃnh ở Argentina và sá»± cởi mở cá»§a ngà i vá»›i các ngưá»i đồng tÃnh nam nữ, song tÃnh và chuyển giá»›i (LGBT) vá»›i tư cách là giáo hoà ng, ngà i nói: “Tôi luôn bảo vệ giáo Ä‘iá»u. Nói vá» hôn nhân đồng giá»›i quả là mâu thuẫnâ€
Nhưng ngà i cÅ©ng nói thêm: “Ngưá»i đồng tÃnh có quyá»n trong gia đình; ngưá»i có xu hướng đồng tÃnh có quyá»n có được gia đình và cha mẹ có quyá»n công nháºn con mình là đồng tÃnh; chúng ta không thể ném ai ra khá»i gia đình hoặc là m cho cuá»™c sống cá»§a há» trở nên không sống được.â€
Trong quyển sách ChÃnh trị và Xã há»™i đối thoại vá»›i nhà xã há»™i há»c ngưá»i Pháp Dominique Wolton, hai ngưá»i đã thảo luáºn vá» hôn nhân đồng giá»›i và sá»± kết hợp dân sá»± trong bối cảnh thảo luáºn vá» truyá»n thống, hiện đại và sá»± tháºt.
Trong quyển sách xuất bản năm 2017 nà y, Äức Phanxicô nói, hôn nhân là má»™t từ “lịch sá»â€. Vì từ bao giá», trong toà n nhân loại chứ không riêng gì trong Giáo há»™i, hôn nhân là giữa má»™t ngưá»i nam và má»™t ngưá»i nữ. Bạn không thể thay đổi nó như váºy. Ngà i nói, chÃnh “bản chất†cá»§a chúng, chúng ta gá»i đó là “kết hợp dân sá»±â€.
Trong má»™t phá»ng vấn được đăng trên tá» báo à Corriere della Sera năm 2014, khi được há»i vá» các biện pháp châu Âu đã là m để hợp pháp hóa hôn nhân đồng giá»›i hoặc thông qua luáºt kết hợp dân sá»±. Ngà i tuyên bố: “Hôn nhân là giữa má»™t ngưá»i nam và má»™t ngưá»i nữ. Các quốc gia thế tục muốn hợp thức hóa các kết hợp dân sá»± để Ä‘iá»u chỉnh các hoà n cảnh chung sống khác nhau, do nhu cầu Ä‘iá»u chỉnh các khÃa cạnh kinh tế giữa má»i ngưá»i, chẳng hạn như bảo đảm chăm sóc sức khá»e. Äó là các hợp đồng chung sống vá»›i nhiá»u loại khác nhau, nhiá»u hình thức khác nhau mà tôi không thể liệt kê hết đượcâ€.
Ngà i nói: “Như thế cần phải xem các trưá»ng hợp khác nhau và đánh giá theo sá»± Ä‘a dạng cá»§a chúng,†ngà i gợi ý má»™t số hình thức kết hợp dân sá»± sẽ được chấp nháºn.
Theo quyển tiểu sá» cá»§a tác giả Austen Ivereigh vá» Äức Phanxicô, năm 2010 Jorge Mario Bergoglio đã phản đối chÃnh phá»§ Argentina khi há» bắt đầu hợp pháp hóa hôn nhân đồng giá»›i. Tác giả Ivereigh viết: “Ngà i nói vá»›i má»™t nhà hoạt động công giáo đồng tÃnh, cá»±u giáo sư thần há»c Marcelo Marquez, rằng ngà i á»§ng há»™ quyá»n cá»§a ngưá»i đồng tÃnh cÅ©ng như công nháºn sá»± hợp pháp cá»§a các kết hợp dân sá»±. Nhưng ngà i hoà n toà n phản đối má»i ná»— lá»±c nà o nhằm định nghÄ©a lại hôn nhân trong luáºt pháp.â€
Quyển sách viết tiếp, giáo hoà ng tương lai, “đã không phản đối mạnh mẽ đạo luáºt năm 2002 vá» kết hợp dân sá»± chỉ áp dụng cho Buenos Aires và đạo luáºt nà y đã cho các quyá»n cho hai ngưá»i sống chung vá»›i nhau hÆ¡n hai năm, bất kể giá»›i tÃnh hoặc xu hướng tình dục cá»§a há». Ngà i xem đây như má»™t dà n xếp thuần túy vá» mặt dân sá»± và pháp lý, không ảnh hưởng đến hôn nhânâ€.
Năm 2003, Bá»™ Giáo lý Äức tin đã xuất bản má»™t tà i liệu kêu gá»i ngưá»i công giáo phản đối “sá»± công nháºn hợp pháp cá»§a sá»± kết hợp giữa các ngưá»i đồng tÃnh†đặc biệt khi sá»± công nháºn nà y sẽ đồng hóa các kết hợp hôn nhân và cho phép cặp nháºn con nuôi.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn

