LỜI CHÚA CHÚA NHẬT XXVI THƯỜNG NIÊN NĂM C (29/9/2018) – (Lc 16, 19-31) – DỤ NGÔN PHÚ HỘ VÀ LADARÔ

“NGƯƠI ĐÃ ĐƯỢC SỰ LÀNH, CÒN LADARÔ GẶP TOÀN SỰ KHỐN KHỔ”.

BÀI ĐỌC I: Am 6, 1a. 4-7
“Các ngươi đã mê đắm và ca hát, giờ đây các ngươi bị lưu đày.
Trích sách Tiên tri Amos.

Chúa toàn năng phán: “Khốn cho các ngươi là những kẻ phú quý ở Sion, và tự kiêu trên núi Samaria. Các ngươi đã nằm ngủ trên giường ngà, mê đắm trên ghế dài: ăn chiên con trong đoàn và bê béo trong đàn; và ca hát theo tiếng đàn cầm thụ; người ta nghĩ mình như Đavit, có những nhạc khí, dùng chén lớn uống rượu, lấy dầu hảo hạng xức lên mình, và chẳng thương hại gì đến nỗi băn khoăn của Giuse; vì thế, giờ đây họ phải lưu đày và đi đầu các kẻ lưu đày; những buổi yến tiệc của các kẻ buông tuồng sẽ không còn nữa”.

Đó là lời Chúa.

ĐÁP CA: Tv 145, 7. 8-9a. 9bc-10
Đáp: Linh hồn tôi ơi, hãy ngợi khen Chúa (c. 2a).

Xướng:
1) Chúa là Đấng trả lại quyền lợi cho người bị ức, và ban cho những người đói được cơm ăn. Thiên Chúa cứu gỡ những người tù tội. – Đáp.
2) Thiên Chúa mở mắt những kẻ đui mù; Thiên Chúa giải thoát những kẻ bị khòm lưng khuất phục; Thiên Chúa yêu quý các bậc hiền nhân; Thiên Chúa che chở những khách kiều cư. – Đáp.
3) Thiên Chúa nâng đỡ những người mồ côi quả phụ, và làm rối loạn đường nẻo đứa ác nhân. Thiên Chúa sẽ làm vua tới muôn đời, Sion hỡi, Thiên Chúa của ngươi sẽ làm vua tự đời này sang đời khác. – Đáp.

BÀI ĐỌC II: 1 Tm 6, 11-16
“Con hãy gìn giữ huấn lệnh cho tới ngày Chúa lại đến”.
Trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gửi Timôthêu.

Hỡi người của Thiên Chúa, hãy theo đuổi đức công chính, lòng đạo hạnh, đức tin, đức ái, đức nhẫn nại, đức hiền lành. Con hãy chiến đấu trong cuộc chiến đấu chính nghĩa của đức tin. Hãy cố đoạt lấy sự sống đời đời mà con đã được kêu gọi tới và cũng vì đó, con đã mạnh dạn tuyên xưng đức tin trước mặt nhiều nhân chứng. Cha chỉ thị cho con trước mặt Thiên Chúa, Đấng làm cho muôn vật được sống, và trước mặt Đức Giêsu Kitô, Đấng đã làm trước mặt Phongxiô Philatô, lời tuyên xưng thẳng thắn, con hãy giữ gìn huấn lệnh đó cho tinh tuyền và không thể trách được, cho tới ngày Chúa chúng ta là Đức Giêsu Kitô lại đến, mà đến thời đã định, Đấng phúc lộc và quyền năng duy nhất sẽ tỏ ra, Người là Thiên Chúa, Vua các vua và Chúa các chúa, Đấng độc nhất trường sinh bất tử, Người ngự trong ánh sáng siêu phàm, không một ai trong loài người đã xem thấy hay có thể xem thấy: (kính chúc) vinh dự và quyền năng cho Người muôn đời. Amen!

Đó là lời Chúa.

ALLELUIA: Ga 1, 14 và 12b
Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, xin hãy phán, vì tôi tớ Chúa đang nghe, Chúa có lời ban sự sống đời đời. – Alleluia.

PHÚC ÂM: Lc 16, 19-31
“Ngươi đã được sự lành, còn Ladarô gặp toàn sự khốn khổ”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng những người biệt phái rằng: “Có một nhà phú hộ kia vận toàn gấm vóc, lụa là, ngày ngày yến tiệc linh đình. Lại có một người hành khất tên là Ladarô, nằm bên cổng nhà ông đó, mình đầy ghẻ chốc, ước được những mụn bánh từ bàn ăn rớt xuống để ăn cho đỡ đói, nhưng không ai thèm cho. Những con chó đến liếm ghẻ chốc của người ấy. Nhưng xảy ra là người hành khất đó chết và được các Thiên Thần đem lên nơi lòng Abraham. Còn nhà phú hộ kia cũng chết và được đem chôn. Trong hoả ngục, phải chịu cực hình, nhà phú hộ ngước mắt lên thì thấy đàng xa có Abraham và Ladarô trong lòng Ngài, liền cất tiếng kêu la rằng:

” ‘Lạy Cha Abraham, xin thương xót tôi và sai Ladarô nhúng đầu ngón tay vào nước để làm mát lưỡi tôi, vì tôi phải quằn quại trong ngọn lửa này’. Abraham nói lại: ‘Hỡi con, suốt đời con, con được toàn sự lành, còn Ladarô gặp toàn sự khốn khổ. Vậy bây giờ Ladarô được an ủi ở chốn này, còn con thì chịu khốn khổ. Vả chăng, giữa các ngươi và chúng tôi đây đã có sẵn một vực thẳm, khiến những kẻ muốn từ đây qua đó, không thể qua được, cũng như không thể từ bên đó qua đây được’.

“Người đó lại nói: ‘Đã vậy, tôi nài xin cha sai Ladarô đến nhà cha tôi, vì tôi còn năm người anh em nữa, để ông bảo họ, kẻo họ cũng phải sa vào chốn cực hình này’. Abraham đáp rằng: ‘Chúng đã có Môsê và các tiên tri, chúng hãy nghe các ngài’. Người đó thưa: ‘Không đâu, lạy cha Abraham, nhưng nếu có ai trong cõi chết hiện về với họ, thì ắt họ sẽ hối cải’. Nhưng Abraham bảo người ấy: ‘Nếu chúng không chịu nghe Môsê và các tiên tri, thì cho dù kẻ chết sống lại đi nữa, chúng cũng chẳng chịu nghe đâu’ “.

Đó là lời Chúa.
__________________________________________

I/. BÀI SUY NIỆM (Lc 16, 19-31)

“NGƯƠI ĐÃ ĐƯỢC SỰ LÀNH, CÒN LADARÔ GẶP TOÀN SỰ KHỐN KHỔ.

Hôm nay Chúa nhật XXVI Thường niên năm C, Phụng vụ đưa chúng ta đến phần kết của Chương 16 Phúc âm Luca.

Như đã nói Chương 16 này là một chương đặc biệt mà Luca muốn dành riêng để nói về tiền bạc.

Luca muốn dành Chương này để tố cáo người Pharisiêu, vì nhóm này đã chế giễu Chúa là con người sống không thực tế, chỉ nói chuyện trên mây trên gió, xa rời thực tế, giáo huấn của Ngài chỉ toàn chuyện viễn vông

Thực vậy, Luca viết:

“Người Pha-ri-sêu vốn ham hố tiền bạc, nên nghe các điều ấy, thì cười nhạo Đức Giê-su. Người bảo họ: “Các ông là những kẻ làm ra bộ công chính trước mặt người đời, nhưng Thiên Chúa thấu biết lòng các ông, bởi vì điều cao trọng đối với người đời lại là điều ghê tởm trước mặt Thiên Chúa” (Lc 16, 14 – 15).

Luca muốn vạch trần sự giả hình của người Pharisiêu khi ông nói: “Người Pha-ri-sêu vốn ham hố tiền bạc, mà cỏn làm ra bộ công chính trước mặt người đời”.

Họ đã phạm một lúc 3 sai lầm:

+ ham hố tiền bạc.
+ Làm ra vẻ công chính trước mặt người đời.
+ chế giễu Chúa.

Vì thế trong Chương 16 này, mở đầu và kết thúc, Luca đã đưa ra 2 dụ ngôn rất kinh điển và ấn tượng:

1/. Dụ ngôn Người quản gia bất lương (Lc 16, 1 – 13), mà trong Chúa nhật XXV ta đã suy gẫm.

2/. Dụ ngôn Phú hộ và Ladarô (Lc 16, 19-31), được dành cho Chúa nhật XXVI hôm nay.

Ở đây cũng cần nhắc lại, Chúa Giêsu đang trên hành trình lên Giêrusalem để bước vào cuộc khổ nạn, trải dài từ Chương 9 đến Chương 19 phúc âm Luca. Thế mà Luca vẫn dành hẳn Chương 16 để nói về tiền bạc.

Như vậy đủ cho thấy chủ đề tiền bạc, chủ đề giàu nghèo, đau khổ, bất hạnh trong xã hội là một chủ đề lớn trong Phúc âm của Luca.

DỤ NGÔN PHÚ HỘ VÀ LADARÔ, tuy không dài bằng dụ ngôn: Người Cha nhân hậu (Lc 15, 11 – 32)

Nhưng đây lại là DỤ NGÔN DÀI NHẤT trong Kinh Thánh.

Nó dài nhất, vì dụ ngôn này kéo dài từ đời này cho đến đời sau. Còn tất cả các dụ ngôn khác chỉ kéo dài trong đời này thôi.

A/. PHẦN Ở ĐỜI NÀY:

Luca viết:

“”NGƯƠI ĐÃ ĐƯỢC SỰ LÀNH, CÒN LADARÔ GẶP TOÀN SỰ KHỐN KHỔ.

Hai cảnh đời hoàn toàn trái ngược nhau.

1/. ÔNG PHÚ HỘ:

được Luca mô tả như sau:

“Có một nhà phú hộ kia vận toàn gấm vóc, lụa là, ngày ngày yến tiệc linh đình”.

“vận toàn gấm vóc, lụa là … ngày ngày yến tiệc linh đình”.

Đủ nói lên một cuộc sống giàu sang, sung túc.

Trong đoạn Luca mô tả về ông Phú hộ, Luca không có dòng nào mô tả về tư cách và đời sống đạo đức của ông. Ông không làm điều gì gian ác, của cải ông có cũng không do gian tham, cướp giật, trộm cắp mà có. Ta cứ cho tất cả của cải đó là do mồ hôi nước mắt của ông tạo ra.

Nói chung ông đươc MỌI SỰ LÀNH,

Nhưng trong cái mọi sự lành đó, bỗng lộ ra một cái ông còn thiếu, và khi thiếu cái này thì ông bỗng trở thành người nghèo nhất, vì ÔNG KHÔNG CÓ TÊN GỌI. Không ai biết ông ta tên gì. Như vậy ông thiếu một thứ mà ai cũng có, đó là tên gọi.

Sẽ có người vặn lại, đây là câu truyện dụ ngôn, câu truyện cổ tích thì cần gì có tên gọi ?

Nếu nói vậy, thì tại sao nhân vật thứ hai lại có tên gọi là LADARÔ.

Khi Luca nói: “ÔNG ĐƯỢC MỌI SỰ LÀNH”, thì vô tình Luca bật mí cho ta biết, ông còn thiếu một thứ mà ai cũng có, đó là cái tên gọi.

Tại sao Chúa không đặt cho ông một cái tên, điều đó có khó gì, chẳng hạn tên Mít, Xoài, Ổi, Tý, Tèo… tên gì cũng được, miễn là có một cái tên.

Nhưng sở dĩ Chúa không đặt cho ông cái tên, vì Chúa muốn nói rằng: ÔNG PHÚ HỘ KIA SẼ LÀ HIỆN THÂN CỦA TẤT CẢ ÔNG NHÀ GIÀU NHƯNG KEO KIỆT VÀ BỦN XỈN, dửng dưng với người nghèo đói bất hạnh chung quanh.

Loai người này thời Chúa Giêsu nhiều lắm và cả thời hiện nay cũng nhiều như vậy. Đến nỗi xã hội hôm nay có thể nói được, đó là MỘT XÃ HỘI VÔ CẢM.

2/. LADARÔ:

Một con người mà Luca mô tả như sau:

“CÒN LADARÔ GẶP TOÀN SỰ KHỐN KHỔ.

Luca đã mô tả anh chàng này rất thảm:

“Lại có một người hành khất tên là Ladarô, nằm bên cổng nhà ông đó, mình đầy ghẻ chốc, ước được những mụn bánh từ bàn ăn rớt xuống để ăn cho đỡ đói, nhưng không ai thèm cho. Những con chó đến liếm ghẻ chốc của người ấy”.

“người hành khất…… nằm bên cổng nhà ông đó, mình đầy ghẻ chốc”.

Anh ta nghèo đến nỗi ngày ngày nằm bên cổng nhà ông phú hộ để mong có những mụn bánh từ bàn ăn rớt xuống ăn cho đỡ đói, thế mà không ai thèm cho. Trong khi nhà ông phú hộ tiệc tùng linh đình, khách ra vào nờm nợp, thế mà không ai thấy anh, không có một người nào tỏ lòng từ tâm.

Ta còn nhớ trong Phúc âm Matthêu, Chúa chữa cho con gái người đàn bà xứ Canaan bị quỷ ám. Sau khi được Chúa thử thách từ chối chữa bệnh: “”Không nên lấy bánh dành cho con cái mà ném cho lũ chó con.” (Mt 15, 26), người đàn bà vẫn kiên trì thưa với Chúa: “Bà ấy nói: “Thưa Ngài, đúng thế, nhưng mà lũ chó con cũng được ăn những mảnh vụn trên bàn chủ rơi xuống.” (Mt 15, 27).

Con chó còn được ăn những mảnh vụn trên bàn chủ rơi xuống.

Nhưng ở đây Ladarô thì không được như vậy, “mong có những mụn bánh từ bàn ăn rớt xuống ăn cho đỡ đói, thế mà không ai thèm cho. Anh Ladarô này còn thua cả loài chó.

Anh ta quá bất hạnh, GẶP TOÀN SỰ KHỐN KHỔ.

Nhưng anh vẫn có một thứ có thể cho người khác, đó là mụn ghẻ chốc, mà Luca nói: “những con chó đến liếm ghẻ chốc của anh”. Mụn nhọt trên người của anh đó là những thứ anh tự có.

Ngay phần mở đầu này, ta đã thấy Luca vẽ lên một bức tranh tương phản quá ấn tượng với 2 màu đen – trắng.

Đó cũng là lời tố cáo mạnh mẽ cái thời mà Luca chứng kiến trong xã hội Do Thái lúc bấy giờ. MỘT XÃ HỘI QUÁ VÔ CẢM.

Xạ hội Việt Nam ngày hôm nay cũng đang phảng phất xã hội thời của Luca, cũng vô cảm không kém.

Nhưng ta cần phải nhận chân đứng thực trạng.

GIẦU HAY NGHÈO KHÔNG PHẢI LÀ XẤU.

Thoạt tiên, Dụ ngôn xem ra có vẻ mâu thuẫn về quan niệm giàu nghèo trong Thánh Kinh Tân ước.

Một đàng Đức Giêsu ca tụng nhân đức khó nghèo. Chúa nhấn mạnh rằng tiền bạc có thể là mối nguy hại cho việc cứu rỗi. Đàng khác, Ngài ý thức rằng nghèo túng có thể làm giảm nhân vị của họ. Nếu xét đến tinh thần nghèo khó trong Phúc âm thánh Matthêu thì cái mâu thuẫn không còn nữa. Vì vậy giầu hay nghèo theo tinh thần Phúc âm là tùy thuộc vào thái độ của ta đối với của cải vật chất .

Do đó, người giầu có về phương diện vật chất vẫn có thể được coi là nghèo khó về phương diện tinh thần nếu họ làm giầu cách chính đáng, không để lòng dính bén vào của cải vật chất và biết giúp đỡ người nghèo đói.

Trái lại, một người nghèo túng về phương diện vật chất, vẫn có thể được coi là giầu có về phương diện thiêng liêng, nếu họ luôn mơ ước làm giàu.

Như vậy giàu không phải là tội. Và nghèo – nếu chỉ vì nghèo – cũng không phải là một nhân đức. Vậy GIÀU HAY NGHÈO TỰ BẢN CHẤT KHÔNG PHẢI LÀ MỘT ĐIỀU XẤU HAY TỐT.

Tuy nhiên nếu người ta coi của cải đời này là cùng đích thì người ta đi vào con đường sai lầm. Con người được tạo dựng với những nhu cầu vật chất để sinh sống và phát triển nhân vị. Tuy nhiên người ta không được để cho của cải đời này làm cản trở mối liên hệ với Chúa. Vậy cái thái độ ta phải có đối với của cải vật chất là tâm tình biết ơn Chúa là Đấng ban phát mọi sự.

B/. PHẦN Ở ĐỜI SAU:

Đời này sẽ được chấm dứt như Luca viết:

“NHƯNG XẢY RA LÀ NGƯỜI HÀNH KHẤT ĐÓ CHẾT VÀ ĐƯỢC CÁC THIÊN THẦN ĐEM LÊN NƠI LÒNG ABRAHAM. CÒN NHÀ PHÚ HỘ KIA CŨNG CHẾT VÀ ĐƯỢC ĐEM CHÔN”

Cả ông phú hộ và hành khất Ladarô đều chết. Nhưng Luca lại vẽ lên một bức tranh tương phản khác:

“”NGƯƠI ĐÃ ĐƯỢC SỰ LÀNH, CÒN LADARÔ GẶP TOÀN SỰ KHỐN KHỔ.

Câu nói đó đã được đảo lại

+ NGƯỜI HÀNH KHẤT ĐÓ CHẾT VÀ ĐƯỢC CÁC THIÊN THẦN ĐEM LÊN NƠI LÒNG ABRAHAM”.

+ CÒN NHÀ PHÚ HỘ KIA CŨNG CHẾT VÀ ĐƯỢC ĐEM CHÔN”.

Ladarô được các Thiên thần đem lên, tức được thăng hoa.

Còn ông phú hộ thì bị vùi xuống (đem chôn).

Cái chết thay vì làm cho họ xích lại gần với nhau, lại làm cho khoảng cách giữa họ trở thành vĩnh viễn. Sự thật cho thấy từ nay tình thế của họ đã hoàn toàn đảo ngược.

Lazarô, kẻ ăn xin xưa kia trên trần gian, nay đã được thiên thần đem vào lòng ông Abraham, hưởng vinh phúc vô tận. Còn người phú hộ thì trái lại, trước đây hưởng sự giầu sang, chẳng đoái hoài gì đến người nghèo nằm trước cửa nhà mình, nay phải ở “dưới hỏa ngục, đang chịu cực hình

Đến đây lại nảy sinh ra vấn đề: Ladarô có công phúc gì mà lại được thưởng, và ông phú hộ có tội gì mà phải bị phạt?

Trong dụ ngôn hôm nay, người phú hộ bị hình phạt trong hỏa ngục, chịu lửa thiêu đốt và khát cháy cổ, không phải vì phạm tội ác nào, mà chỉ vì sử dụng của cải Thiên Chúa ban để ích lợi cho một mình mình thôi.

Ông ta “mặc toàn lụa là gấm vóc, ngày ngày yến tiệc linh đình”, bỏ mặc người nghèo ở ngay trước cổng nhà mình “sống chết mặc bay”, phải chịu “mụn nhọt đầy mình”, “mấy con chó cứ đến liếm ghẻ chốc anh ta”, “thèm được những thứ trên bàn ăn của ông chủ rớt xuống mà ăn cho no” mà không hẳn được ai cho. Người phú hộ ấy – cũng như biết bao người giầu có khác – nghĩ rằng những gì mình đang có trong tay là của mình, mình muốn sử dụng hay hưởng thụ thế nào, cho ai hay không cho là tùy ý mình.

Ông ta nghĩ rằng ông hoàn toàn vô tội không làm thiệt hại gì ai. Đối với những người nghèo khổ đến với ông, ông nghĩ ông có quyền không cho, và làm như thế ông không có lỗi gì với họ cả : ông có làm gì khiến họ thiệt hại đâu.

Chúng ta hãy nhớ lại nhiều lời cảnh báo chống lại nguy cơ của những người giầu có vật chất (Lc 12,115-21- 16,9-11). Đối với Đức Giêsu, sự giầu có bao gồm hai nguy cơ chết người :

– Nó khép kín lòng mình với Thiên Chúa: Người ta bằng lòng với những lạc thú trần gian mà quên đi đời sống vĩnh cửu là điều chủ yếu.
– Nó khép kín lòng mình với những người khác: Người ta không còn nhìn thấy người nghèo nằm ngay cổng nhà mình.

Còn Ladarô, anh ta không làm gì có công phúc nhưng lại được thưởng phúc thiên đàng. Ở đây, Chúa muốn cho thấy Tám mối phúc mà Chúa đã công bố trong phúc âm Matthêu sẽ được thực hiện:

“Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an.” (Mt 5, 5).

Thiên Chúa sẽ ủi an tất cả những ai sầu khổ ở đời này bằng hạnh phúc ở đời sau, mặc dù họ chẳng làm gì để được thưởng như vậy. Nhưng tất cả là do lòng Thương xót Chúa. Chính Chúa đã hứa, và Ngài sẽ thực thi lời hứa ấy..

Đó sẽ là nguồn an ủi và động lực mạnh mẽ cho tất cả những ai đang chịu cảnh bất công và bất hạnh ở đời này. Họ phải vững tin vào Lòng thương xót Chúa.

Như vậy Thiên Chúa là Đấng nhân từ và công bằng vô cùng.

Các bài đọc hôm nay rất cần thiết để các tín hữu chúng ta học hỏi và suy xét, để rút ra những bài học cụ thể cho chính mình trong cách sử dụng tiền của và giáo dục những người chúng ta có trách nhiệm.

TRONG BÀI ĐỌC I Trích sách Tiên tri Amos, ngôn sứ Amos cảnh cáo vua chúa và những nhà lãnh đạo trong cả hai vương quốc Israel và Giuđa, đã lạm dụng chức quyền để lãng phí tiền của vào những cuộc vui chơi trác táng, mà không chịu hoàn thành sứ vụ được trao là lo cho dân hiểu biết Thiên Chúa và mưu cầu cơm no áo ấm cho mọi người trong nước.

TRONG BÀI ĐỌC II Trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gửi Timôthêu, thánh Phaolô khuyên môn đệ của mình hãy tránh xa mọi cám dỗ bất chính do lòng ham mê tiền của gây ra, và biết dùng thời giờ để luyện tập nhân đức để giành cho được cuộc sống đời đời mà Thiên Chúa đã hứa cho các tín hữu trong ngày Đức Kitô quang lâm.

TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Luca, thánh Luca đưa ra câu truyện của hai nhân vật: ông đại phú và anh dân nghèo Ladarô, để nhắc nhở mọi người hãy biết sống làm sao để đạt hạnh phúc đời đời, vì cuộc sống đời sau là phản ngược của cuộc sống đời này.

Với vài dòng suy niệm ngắn ngủi trên, chúng ta cùng nhau bước vào Bài Tin mừng:
______________________________________________

II/. BÀI CHIA SẺ (Lc 16, 19-31)

Dụ ngôn có tất cả 3 hồi (3 màn):

A/. MÀN THỨ NHẤT: SỰ PHÂN CÁCH GIÀU NGHÈO Ở ĐỜI NÀY

“CÓ MỘT NHÀ PHÚ HỘ KIA VẬN TOÀN GẤM VÓC, LỤA LÀ, NGÀY NGÀY YẾN TIỆC LINH ĐÌNH.

LẠI CÓ MỘT NGƯỜI HÀNH KHẤT TÊN LÀ LADARÔ, NẰM BÊN CỔNG NHÀ ÔNG ĐÓ, MÌNH ĐẦY GHẺ CHỐC, ƯỚC ĐƯỢC NHỮNG MỤN BÁNH TỪ BÀN ĂN RỚT XUỐNG ĐỂ ĂN CHO ĐỠ ĐÓI, NHƯNG KHÔNG AI THÈM CHO”

Luca giới thiệu ngay 2 nhân vật trong dụ ngôn, đó là Ông phú hộ và người hành khất Ladarô. Hai con người, hai số phận hoàn toàn trái ngược nhau.

Một bên (ông phú hộ) sung sướng và đầy đủ: “VẬN TOÀN GẤM VÓC, LỤA LÀ, NGÀY NGÀY YẾN TIỆC LINH ĐÌNH”.

Còn một bên (người hành khất Ladarô) bất hạnh: “NẰM BÊN CỔNG NHÀ ÔNG ĐÓ, MÌNH ĐẦY GHẺ CHỐC, ƯỚC ĐƯỢC NHỮNG MỤN BÁNH TỪ BÀN ĂN RỚT XUỐNG ĐỂ ĂN CHO ĐỠ ĐÓI”.

Độc giả đã nghe Bài tin mừng này nhiều lần, và cứ mỗi lần nghe lại, ta có cảm tưởng mới nghe lần đầu và chú ý cho đến khi nó kết thúc.

Câu truyện Đức Giêsu kể rất vắn, nhưng nó lại diễn ra trong thời gian rất dài, chưa có dụ ngôn nào trong Tin mừng lại dài như vậy, vì nó diễn ra từ đời này đến đời sau.

Dụ ngôn cuốn hút ở chỗ: Có một sự đảo ngược đầy kịch tính giữa đời này, có tính tạm thời chóng qua và đời sau có tính vĩnh viễn. Ở đời này người giàu có ăn sung mặc sướng, còn người nghèo thì bất hạnh. Nhưng sang đến đời sau, sự đảo ngược thật thảm hại.

1/. NHÂN VẬT THỨ NHẤT: ÔNG PHÚ HỘ:

Ông là người giàu có, sự giàu có của ông chắc không đến từ sự gian xảo lừa lọc, Luca không viết gì về chuyện này, ta cứ coi sự giàu có do mồ hôi nước mắt ông làm ra.

Ông không làm điều gì thất nhân thất đức, Luca cũng không nói gì, như vậy ta coi ông là người chẳng xấu và cũng chẳng tốt. Ông và người nghèo khó kia, nhân vật thứ hai, không có mối liên hệ với nhau, và sự giàu có của ông không là nguyên nhân dẫn đến cái nghèo của người này.

Luca mô tả sự giàu có của ông như sau: mặc toàn lụa là gấm vóc, ngày ngày yến tiệc linh đình. Như vậy ông phú hộ phải là người giao thiệp rộng, quen biết nhiều và dĩ nhiên với quan hệ rộng.

Như vậy, ông ngày càng giàu thêm, vì cổ nhân đã nói: “Giàu vì bạn, sang vì vợ”. Nó sẽ kéo theo tiệc tùng liên miên, Luca dùng cụm từ “NGÀY NGÀY”, có nghĩa không ngày nào không có tiệc. Ông ăn mặc toàn lụa là gấm vóc là chuyện đương nhiên, vì cái thế của ông phải như vậy. Hình như có một định luật kéo theo như sau:

ĐỊNH LUẬT KÉO THEO:

“Giàu có” sẽ kéo theo nhiều “bạn bè”, nhiều “bạn bè” sẽ kéo theo nhiều tiệc tùng, nhiều tiệc tùng sẽ kéo theo nhiều tiền bạc vì nhiều hợp đồng béo bở sẽ xuất hiện, cuối cùng càng giàu hơn. Định luật đó sẽ đưa ông phú hộ giàu càng giàu hơn nữa, sung sướng tột đỉnh vì ông đã có tất cả những gì con người ham muốn. Đó là con đường đi lên của người giàu có.

Nhưng có hai chi tiết làm cho độc giả phải suy nghĩ, đó là:

+ ÔNG PHÚ HỘ KHÔNG CÓ TÊN GỌI.

Có người sẽ nói: Vì đây là một câu chuyện mang tính dụ ngôn, nên nhân vật của Chúa Giêsu có tính chung chung chứ không phải là cá biệt nên không cần có tên gọi.

Vậy tại sao: Nhân vật thứ hai lại có tên: Ladarô. Tại sao Luca lại có sự phân biệt này?

Tại sao Đức Giêsu không đặt cho ông phú hộ một cái tên, tên gì cũng được? thưa vì Luca muốn nói ông phú hộ là một người rất nghèo, ông giàu về của cải nhưng lại nghèo về tinh thần. và vì không có tên, cái cơ bản nhất của con người mà ông phú hộ cũng không có, nên ông sẽ đại diện cho tất cả người giàu có vật chất nhưng lại rất nghèo về tâm linh trên thế gian này.

+ ÔNG NGHÈO VÌ ĐÃ ĐÓNG RẤT CHẶT LÒNG MÌNH ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHÈO.

Luca cho biết luôn có một người nghèo nằm ở trước cổng nhà ông. Hẳn ông và bạn bè ông biết rõ điều này, vì ngày ngày họ phải đi qua cái cổng này và phải qua cổng mới vào được nhà, nhưng không có lấy một người biết dừng lại hỏi thăm và bố thí. Hình như có cái gì đó nói lên đặc tính của người giàu, có lẽ người ta càng giàu về của cải vật chất, họ càng nghèo về tinh thần, dửng dưng trước sự đau khổ, khốn khó của người chung quanh.

2/. NHÂN VẬT THỨ HAI: LADARÔ:

Nhân vật thứ hai trong dụ ngôn, đó là một người nghèo và bất hạnh. Luca mô tả: “Lại có một người nghèo khó tên là La-da-rô, mụn nhọt đầy mình, nằm trước cổng ông nhà giàu, thèm được những thứ trên bàn ăn của ông ấy rớt xuống mà ăn cho no. Lại thêm mấy con chó cứ đến liếm ghẻ chốc anh ta.”

CÁI TÊN LADARÔ:

Anh ta dù nghèo thế nào đi nữa, nhưng vẫn có một thứ mà người phú hộ kia không có, đó là tên gọi. Anh ta có tên là LADARÔ. Ladarô có nghĩa “Thiên Chúa giúp đỡ”.

Đức Giêsu đặt cho anh cái tên, như thể Ngài muốn nhắn nhủ với thế giới con người là, cái cảnh giàu nghèo, sự phân biệt đối xử là do con người tạo ra chứ không do Thiên Chúa, nhưng Thiên Chúa sẽ hành động để cứu vớt người nghèo khó, nếu không ở đời này thì cũng có sự đền bù ở đời sau, vì Ngài đã khắc tên từng người trong tâm trí Ngài, vì họ có tên gọi, đó là Ladarô, “Thiên Chúa giúp đỡ”.

Ladarô ở đây là một nhân vật hư cấu trong dụ ngôn, không có thật, không phải Ladarô em của bà Matta và Maria đã được Đức Giêsu cho sống lại sau khi chết trong mộ được 04 ngày. Chúng ta đừng nhầm lẫn.

Ladarô nghèo khó lại mụn nhọt đầy mình. Phải chăng Thiên Chúa sẽ giúp đỡ Ladarô qua trung gian ông nhà giàu? Anh không thể đi lang thang đây đó mà xin ăn. Ladarô cần có bạn bè để giúp anh tìm được thức ăn. Họ đã bỏ anh nằm trước cổng ông nhà giàu, một vị trí mà một người nghèo khó, tàn tật, què quặt, đui mù, người không được mời, có thể ở gần chủ nhà nhất.

NẰM BÊN CỔNG NHÀ ÔNG ĐÓ:

Người nghèo không thể vượt qua cái cổng này để đến với người giàu, vì dù gì họ vẫn là con người, vẫn còn lòng tự trọng và danh dự của mình, vả lại không ai cho họ làm thế. Còn người giàu không thể vượt qua cái cổng này vì họ đã đóng chặt lòng mình lại, sự giàu có của họ quá lớn, đã che mắt không cho họ nhìn thấy ai hết ngoại trừ thấy họ.

“NHỮNG CON CHÓ ĐẾN LIẾM GHẺ CHỐC CỦA NGƯỜI ẤY”

Cho dù người nghèo kia không còn cái gì, nhưng họ vẫn còn một thứ mà con chó cần, đó là những ghẻ chốc trên người của họ. Một hình ảnh rất ghê tởm và đáng sợ, không ai muốn nhìn đến, nhưng đó lại là hình ảnh của những con người sống theo tinh thần nghèo khó của Phúc Âm.

Họ nghèo thật đấy, nhưng có phải vì vậy mà họ không còn gì để cho người khác không?

Thưa không, họ vẫn có nhiều thứ gắn liền con người của họ, họ còn nụ cười, họ còn lời nói để biết thông cảm và chia sẻ với người bất hạnh chung quanh, mà những thứ ấy không thể mua bằng tiền bạc, và cụ thể ở đây, Ladarô vẫn còn ghẻ chốc để cho con chó. Họ mới chính là người giàu có trong Nước Thiên Chúa.

VẬY AI SẼ ĐI QUA CÁI CỔNG NHÀ ÔNG PHÚ HỘ?

Thưa: không có ai hết ngoại trừ CON CHÓ.

Vì con chó không có trí khôn nên nó mới qua cổng này dễ dàng. Người ta nói: “Con người hơn con vật vì có trí khôn”. Nhưng hình như vì không có trí khôn nên con chó mới hơn người giàu có trong dụ ngôn này.

Do không có trí khôn, nó không biết so đo tính toán, không biết cân nhắc hơn thiệt, chỉ có con người có trí khôn nên mới biết tính toán, biết cân nhắc, biết lợi hại và biết phân biệt.

Khi biết như vậy, con chó mới biết ai là người cần tiếp xúc, ai là người cần gần gũi và ai là người phải xa lánh. Thật mỉa mai cho con người, là hình ảnh của Thiên Chúa. Thưở ban đầu Thiên Chúa đâu có dựng con người như vậy, nhưng chính món quà quý giá mà Ngài ban tặng: trí khôn, mà con người mới đi ngược lại ý hướng của Đấng Sáng tạo.

B/. MÀN THỨ HAI: CẢ HAI CÙNG CHẾT.

“THẾ RỒI NGƯỜI NGHÈO NÀY CHẾT, VÀ ĐƯỢC THIÊN THẦN ĐEM VÀO LÒNG ÔNG ÁP-RA-HAM. ÔNG NHÀ GIÀU CŨNG CHẾT, VÀ NGƯỜI TA ĐEM CHÔN.”

Phần mở màn của dụ ngôn được kết thúc bằng cái chết của cả hai người. Hai người được đưa sang thế giới bên kia. Có gì thay đổi ở thế giới bên kia không? Chắc chắn phải có, Thánh sử Luca mô tả sự thay đổi bằng cuộc lật nhào ngoạn mục và khốc liệt.

CÁC CUỘC CÁCH MẠNG XÃ HỘI: GIẢ DỐI – HÌNH THỨC:

Trong Lịch sử thế giới và của loài người đã nổ ra bao cuộc Cách mạng nhằm san bằng bất công, san bằng hố sâu ngăn cách giàu nghèo trong xã hội, người ta hô hào rất nhiều khẩu hiệu. Những chủ thuyết này có vẻ rất ăn khách và đã làm nên làn sóng cách mạng kinh hồn ở thế kỷ thứ 19, nhưng xem ra chúng đã thất bại, vì nguyên nhân chính, là người ta đã sử dụng phương thức bạo lực thay vì dùng tình thương. Bạo lực sẽ đẻ ra bạo lực, khi cuộc cách mạng này thành công thì y như như rằng bất công càng tăng lên và lại xuất hiện một cuộc cách mạng mới.

CUỘC CÁCH MẠNG THẬT SỰ: ĐẾN TỪ THIÊN CHÚA

Ta có thể khẳng định: Không thể có công bằng, không thể san bằng giàu nghèo ngay khi còn sống đời này. Mục tiêu đó chỉ đạt được ở cuộc sống đời sau, vì tại đó Thiên Chúa là Đấng Công bằng vô cùng mới trả lại cho con người sự công bằng đích thực.

CUỘC LẬT ĐỔ NGOẠN MỤC VÀ KỊCH TÍNH:

“THẾ RỒI NGƯỜI NGHÈO NÀY CHẾT, VÀ ĐƯỢC THIÊN THẦN ĐEM VÀO LÒNG ÔNG ÁP-RA-HAM. ÔNG NHÀ GIÀU CŨNG CHẾT, VÀ NGƯỜI TA ĐEM CHÔN.”

Luca mô tả: Người nghèo (Ladarô) chết, được thiên thần đem vào lòng Abraham, tức ở trên thiên đàng, đó là sự đi lên, đi lên mãi cho tới đỉnh hạnh phúc. Còn ông nhà giàu chết thì bị đem chôn. Đem chôn, có nghĩa vùi ông xuống lòng đất, ý muốn nói, ông sẽ bị hạ sâu xuống, sâu nữa, sâu cho đến tận đáy âm phủ.

ĐỘC GIẢ SẼ THẮC MẮC:

Nguyên nhân nào tạo lên cuộc lật ngược ngoạn mục này, anh nhà nghèo có làm gì phúc đức đâu mà được hưởng hạnh phúc? Còn ông phú hộ có làm gì độc ác đâu mà bị đày xuống đáy địa ngục?

CHÌA KHÓA GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

Thiên Chúa dựng nên mọi sự trong trời đất cho mọi người hưởng dùng. Con người không phải là chủ nhân, mà chỉ là người quản lý của Thiên Chúa. Vì thế, con người không được quyền phung phí của cải trong khi những người nghèo không có cái ăn, cái mặc. Ông phú hộ không làm gì độc ác nhưng thực chất ông còn quá độc ác khi phung phí của cải, tiền bạc trong những yến tiệc linh đình nhưng lại dửng dưng trước con người nghèo và khốn khổ là Ladarô.

C/. MÀN THỨ BA: CUỘC SỐNG ĐỜI SAU

XUẤT HIỆN NHÂN VẬT ABRAHAM:

“DƯỚI ÂM PHỦ, ĐANG KHI CHỊU CỰC HÌNH, ÔNG TA NGƯỚC MẮT LÊN, THẤY TỔ PHỤ ÁP-RA-HAM Ở TẬN ĐÀNG XA, VÀ THẤY ANH LA-DA-RÔ TRONG LÒNG TỔ PHỤ.

Phần giữa của Dụ ngôn, Đức Giêsu giới thiệu thêm một nhân vật, đó là Tổ phụ Abraham. Kinh thánh mô tả Abraham là cha của những người tin vào Thiên Chúa.

“Dưới âm phủ, đang khi chịu cực hình, ông ta (ông phú hộ) ngước mắt lên, thấy tổ phụ Áp-ra-ham ở tận đàng xa, và thấy anh La-da-rô trong lòng tổ phụ.”

Đức Giêsu dùng hình ảnh này không phải để nói về cuộc sống đời sau, ta không nên căn cứ vào đó để nói đời sau nó sẽ như vậy. Ở đây ta phải hiểu đó là biểu tượng mà Ngài muốn diễn tả các bài học trong dụ ngôn:

+ HỎA NGỤC, LUYỆN NGỤC, THIÊN ĐÀNG

Đó là những thực tại, có nghĩa chúng là những điều có thật chứ không phải tưởng tượng. Đó là niềm tin của người Công giáo chúng ta. Chỉ khi nào kết thúc cuộc đời này, ta mới bước vào thực tại đó. Nhưng hiểu theo nghĩa sâu xa, không phải chỉ khi kết thúc cuộc đời này ta mới biết nó, nhưng ta đã được cảm nghiệm ngay cuộc đời này rồi.

Khi ta sống trong yêu thương, tha thứ, bao dung, ta đã nếm được hạnh phúc Nước Trời, còn ngược lại cuộc sống của ta như hỏa ngục vậy ngay khi ta còn đang sống. Đã có bao người đã nếm mùi Hoả ngục ngay khi còn ở đời này

Hỏa ngục là nơi dành cho những người khi sống ở đời này đã từ chối Thiên Chúa một cách quyết liệt, từ chối đến cùng. Đó là nơi chỉ có khóc lóc và nghiến răng.

Còn Thiên đàng là nơi dành cho những ai biết đón nhận Thiên Chúa và anh em mình khi còn sống ở đời này. Đó là nơi chỉ có hạnh phúc và hạnh phúc đó không bao giờ biết nhàm chán, vì hạnh phúc của họ chính là Thiên Chúa.

Còn Luyện ngục cũng là nơi dành cho những ai biết đón nhận Thiên Chúa và anh em khi còn sống ở đời này, nhưng họ cần một thời gian để thanh luyện trước khi bước vào hưởng hạnh phúc Nước Trời.

Ở TẬN ĐÀNG XA:

Ông phú hộ đã bị đày xuống âm phủ (hỏa ngục), còn Ladarô được đưa vào lòng Tổ phụ Abraham (Thiên đàng). Kinh thánh dùng từ “ở tận đàng xa” để mô tả có một khoảng cách giữa Thiên đàng và hỏa ngục. Vâng ở đây vẫn có một vách ngăn, vách ngăn này khốc liệt hơn nhiều so với cái cổng nhà ông phú hộ. Một khoảng cách thăm thẳm, ngăn cách vĩnh viễn giữa Thiên đàng và hỏa ngục.

Khi còn sống, cái cổng của nhà ông mặc dù nó mong manh, nhưng đã không cho ông thấy Ladarô, còn bây giờ với khoảng cách thăm thẳm ông vẫn thấy Ladarô rõ ràng.

Tại sao bây giờ ông mới thấy Ladarô?

Vì bây giờ ông mới là người cần đến Ladarô để xin giúp đỡ. Giá lúc còn sống, ông biết nhìn đến Ladarô thì ông đâu chịu cảnh này, cũng chỉ vì ông quá vô tâm, quá lãnh đạm với người nghèo nên ông mới phải ở đây.

“BẤY GIỜ ÔNG TA KÊU LÊN: ‘LẠY TỔ PHỤ ÁP-RA-HAM, XIN THƯƠNG XÓT CON, VÀ SAI ANH LA-DA-RÔ NHÚNG ĐẦU NGÓN TAY VÀO NƯỚC, NHỎ TRÊN LƯỠI CON CHO MÁT; VÌ Ở ĐÂY CON BỊ LỬA THIÊU ĐỐT KHỔ LẮM!”

LỬA HOẢ NGỤC – LỬA TRẦN GIAN:

Kinh thánh mô tả đôi nét về hỏa ngục, ông phú hộ bị lửa thiêu đốt vô cùng đau đớn, khổ sở. Người ta có thể nói gì về lửa trong hỏa ngục? Ta không biết phải nói gì nữa vì ta chưa cảm nghiệm về nó khi còn sống ở đời này, lửa đó như thế nào?

Có giống lửa ở trần gian không? thưa: KHÔNG.

Các nhà đạo đức đã đưa ra một hình ảnh để so sánh giữa lửa trần gian và lửa hỏa ngục, lửa trần gian được ví như ngọn lửa vẽ trong tờ giấy, còn lửa hỏa ngục mới là lửa thật. Ai cũng biết lửa trần gian nó nóng thế nào, thế mà chỉ coi như lửa vẽ trong tờ giấy còn lửa trong hỏa ngục mới là lửa thật. Một so sánh phiếm diện như vậy cũng cho ta thấy lửa hỏa ngục nó khủng khiếp dường nào.

SAI ANH LA-DA-RÔ NHÚNG ĐẦU NGÓN TAY VÀO NƯỚC, NHỎ TRÊN LƯỠI CON CHO MÁT

Ông phú hộ xin Tổ phụ Abraham thương ông, sai Ladarô nhúng đầu ngón tay vào nước, nhỏ trên lưỡi con mát. Chỉ cần xin giọt nước nhỏ xuống cho mát thôi, một giọt nước có nghĩa gì, thế mà trong cảnh khốn cùng này đó là điều ông ao ước.

Lúc còn sống ông đã uống bao nhiêu rượu, bao nhiêu bia, toàn bia rượu ngoại hảo hạng, rượu Tây, suốt ngày nhậu nhẹt, uống rượu như uống nước, uống như suối, thế mà bây giờ lại đi xin một giọt nước, thật quá vô lý!

Nếu ông đừng tiệc tùng linh đình bên cạnh nỗi khổ của người nghèo thì ông đâu phải chịu như vậy.

Bây giờ đã trễ rồi, khi ngộ ra chân lý cuộc đời thì mọi sự đã kết thúc, không còn cơ hội nữa. Ladarô khi còn sống, ao ước được ăn những mảnh vụn dư thừa trên bàn tiệc, cũng không ai cho, thế mà bây giờ ông phú hộ lại đi xin mình một giọt nước. Thật không ngờ cuộc đảo ngược khốc liệt đến vậy.

“ÔNG ÁP-RA-HAM ĐÁP: ‘CON ƠI, HÃY NHỚ LẠI: SUỐT ĐỜI CON, CON ĐÃ NHẬN PHẦN PHƯỚC CỦA CON RỒI; CÒN LA-DA-RÔ SUỐT MỘT ĐỜI CHỊU TOÀN NHỮNG BẤT HẠNH. BÂY GIỜ, LA-DA-RÔ ĐƯỢC AN ỦI NƠI ĐÂY, CÒN CON THÌ PHẢI CHỊU KHỐN KHỔ.

Chúng ta ghi nhận không phải Ladarô đã lập luận để trả lời cho ông nhà giàu, mà là Tổ phụ Abraham, tức Nguồn Mạch của Do Thái giáo. Rất hợp lý Abraham là cha của tất cả mọi con dân Israel, Abraham giải thích cho hiểu vì sao Ladarô không thể giúp gì cho ông nhà giàu.

SUỐT ĐỜI CON:

Abraham không nói: ông phú hộ phải đau khổ vì ông quá giàu, còn Ladarô được hạnh phúc vì quá nghèo. Giàu nghèo không phải là lý do đưa đến tình trạng này. Abraham muốn nhấn mạnh, khi người phú hộ còn sống, ông đã nhận biết bao phước lành, được biết bao tiền bạc và của cải, nhưng ông vô cùng dửng dưng, vô cảm trước nỗi thống khổ của người khác, cụ thể là Ladarô. Cho nên của cải, tiền bạc nó không theo ông vào đời sau, bây giờ ông sẽ không có gì hết.

Còn Ladarô thì ngược lại, Như vậy, có một cuộc đảo ngược so với cuộc sống trên trần gian. Sự công bằng nằm ở chỗ đó, suốt đời con, con đã được hưởng bao điều sung sướng, nhưng con đã không biết tận dụng, thì bây giờ con khổ là phải rồi, còn kêu ca gì nữa.

“HƠN NỮA, GIỮA CHÚNG TA ĐÂY VÀ CÁC CON ĐÃ CÓ MỘT VỰC THẲM LỚN, ĐẾN NỖI BÊN NÀY MUỐN QUA BÊN CÁC CON CŨNG KHÔNG ĐƯỢC, MÀ BÊN ĐÓ CÓ QUA BÊN CHÚNG TA ĐÂY CŨNG KHÔNG ĐƯỢC.”

“CÓ MỘT VỰC THẲM LỚN”

Tổ phụ Abraham cũng xác nhận có một vực thẳm ngăn cách vĩnh viễn giữa hai nơi. Vực thẳm này do Thiên Chúa dựng nên, ngay cả Abraham cũng chẳng làm gì được.

ĐẶT VẤN ĐỀ:

Kinh thánh mô tả cuộc đối thoại này, làm cho người ta nghĩ rằng vẫn có sự liên lạc giữa hai bên, tức có vấn đề hiệp thông thì làm gì có sự ngăn cách vĩnh viễn.

Sự thật không phải vậy, khi Abraham xác nhận có một vực thẳm lớn đến nỗi bên này có sang bên kia cũng không được, người ta mới hiểu mọi sự đã được an bài, không thể làm gì được, chấm dứt mọi cuộc tranh luận, đối thoại.

Còn cuộc nói chuyện chỉ là cách diễn tả tượng trưng để cho thấy hỏa ngục đau đớn thế nào, người ta khao khát điều gì mà thôi.

“ÔNG NHÀ GIÀU NÓI: ‘LẠY TỔ PHỤ, VẬY THÌ CON XIN TỔ PHỤ SAI ANH LA-DA-RÔ ĐẾN NHÀ CHA CON, VÌ CON HIỆN CÒN NĂM NGƯỜI ANH EM NỮA. XIN SAI ANH ĐẾN CẢNH CÁO HỌ, KẺO HỌ LẠI CŨNG SA VÀO CHỐN CỰC HÌNH NÀY!”

Khi ông nhà giàu thưa Abraham điều này, người ta nghĩ, ông nhà giàu vẫn quan tâm, vẫn yêu thương những người thân của mình, như vậy trong hỏa ngục vẫn còn tình yêu sao?

Nếu hỏa ngục có tình yêu thì sao gọi là hỏa ngục, vì như ta biết: hỏa ngục là nơi chỉ có khóc lóc và nghiến răng, họ căm hờn chính mình và căm hờn Thiên Chúa đến tột cùng.

Chỉ cần một chút tình yêu thôi, nó sẽ không còn là hỏa ngục nữa, nhưng ở đây Kinh thánh muốn dàn dựng cuộc đối thoại này để nhắm đến những điều to lớn.

Đó là về số phận của những người còn sống, cần phải xem những gương đó để sống cho đàng hoàng, đừng đi vết xe đổ của người đi trước.

Lời yêu cầu của ông Phú hộ xem ra có vẻ hợp lý vì nó nại đến tình liên đới giữa anh em ruột thịt, ông ta đang muốn cứu họ. Nhưng thực ra lời yêu cầu này rất vô lý và bị Tổ phụ từ chối thẳng thừng như sau đây:

“ÔNG ÁP-RA-HAM ĐÁP: ‘CHÚNG ĐÃ CÓ MÔ-SÊ VÀ CÁC NGÔN SỨ, THÌ CHÚNG CỨ NGHE LỜI CÁC VỊ ĐÓ.”

“Môsê và các Ngôn sứ” là cụm từ chỉ đến toàn bộ Kinh Thánh. Như vậy, nếu muốn tránh lộ trình đưa đến số phận đau đớn thì hãy lắng nghe Lời Chúa.

Từ đó, chúng ta hiểu rằng khi còn sống, ông nhà giàu đã không lắng nghe, tức không vâng theo “Môsê và các Ngôn sứ”, Lời Chúa, với luật căn bản là mến Chúa yêu người.

Thiên Chúa vẫn cảnh tỉnh chúng ta đấy! Ngài vẫn cảnh tỉnh chúng ta bằng những gương sống trước mắt, bằng Lời Chúa hằng ngày. Nhất là mỗi dịp Mùa Chay về, Giáo hội vẫn luôn nhắc nhở con cái mình: “Hãy ăn năn sám hối”. Nhưng nào chúng ta có chịu nghe.

“ÔNG NHÀ GIÀU NÓI: ‘THƯA TỔ PHỤ ÁP-RA-HAM, HỌ KHÔNG CHỊU NGHE ĐÂU, NHƯNG NẾU CÓ NGƯỜI TỪ CÕI CHẾT ĐẾN VỚI HỌ, THÌ HỌ SẼ ĂN NĂN SÁM HỐI.’

ÔNG ÁP-RA-HAM ĐÁP: ‘MÔ-SÊ VÀ CÁC NGÔN SỨ MÀ HỌ CÒN CHẲNG CHỊU NGHE, THÌ NGƯỜI CHẾT CÓ SỐNG LẠI, HỌ CŨNG CHẲNG CHỊU TIN’.”

Lập luận của ông Phú hộ xem ra rất có lý, vì khi người chết hiện về báo mộng thì người còn sống ắt phải tin. Nhưng lập luận này cũng bị Tổ phụ Abraham bác bỏ.

Ông nhà giàu không phủ nhận tính đúng đắn của lời tổ phụ Abraham nói, chúng đã có Môsê và các Ngôn sứ, nhưng ông nghĩ rằng anh em ông sẽ vâng theo hơn, nếu có người, như Ladarô, từ cõi chết trở về truyền đạt sứ điệp Môsê.

Chắc chắn Ladarô không thể hơn Môsê; giá trị của anh nằm ở chỗ, anh có thể làm chứng về thế giới âm phủ.

Nhưng câu trả lời của tổ phụ Abraham là một lời bình luận về trái tim con người. Nếu người ta không muốn vâng nghe Môsê và các ngôn sứ, thì người từ cõi chết trở về cũng chẳng lay chuyển được lòng dạ của họ.

Lời tổ phụ Abraham phân tích một con tim sống trong tội rất có giá trị: bài dụ ngôn nhắm điều này, nên đã kết thúc ở đây với nhận xét của tổ phụ Abraham. Thật khó mà đưa trái tim con người đến chỗ hoán cải!

Sự hoán cải không phải dựa vào một cảm tính nhất thời, nhưng là công việc của ý chí và nghị lực, người ta phải có sự quyết tâm làm lại cuộc đời. Tình cảm luôn hời hợt và bất định, nó có thể thay đổi bất cứ lúc nào, còn lý trí, nghị lực đó mới là sự quyết tâm của con người.

Độc giả để ý trong câu: “MÔ-SÊ VÀ CÁC NGÔN SỨ MÀ HỌ CÒN CHẲNG CHỊU NGHE, THÌ NGƯỜI CHẾT CÓ SỐNG LẠI, HỌ CŨNG CHẲNG CHỊU TIN’”

Câu trên có 02 mệnh đề: “Mô-sê và các Ngôn Sứ mà họ còn chẳng chịu nghe” – “thì người chết có sống lại, họ cũng chẳng chịu tin”. Mệnh đề trước dùng từ “NGHE”, mệnh đề sau dùng từ “TIN”.

Có nghĩa là, nếu người chết có sống lại về báo cho họ, có thể họ nghe, họ nghe vì họ sợ. Nhưng họ không tin, vì tin đó là cái gì sâu xa của con người, đó phải là hồng ân Thiên Chúa ban và có sự cộng tác của con người, nó đòi hỏi con người phải thay đổi tận căn.

Họ nghe vì sợ, nhưng họ không tin, có nghĩa sự kiện người chết hiện về chỉ mang lại cảm xúc nhất thời, chứ không biến đổi cuộc đời họ.

“Lạy Chúa, con được no nê mà vẫn thiếu ăn, vì bên con còn có người đói lả. Con uống nước mà họng vẫn khô ran, vì bên con còn có người đang khát…” Xin Chúa giúp con khỏa lấp mọi nỗi khốn cùng nơi anh chị em con.

Amen.
__________________________
Giuse Vĩnh Tâm.