“NGÆ¯Æ I ÄÃ ÄÆ¯á»¢C Sá»° LÀNH, CÃ’N LADARÔ GẶP TOÀN Sá»° KHá»N KHá»””.
BÀI ÄỌC I: Am 6, 1a. 4-7
“Các ngươi đã mê đắm và ca hát, giỠđây các ngươi bị lưu đà y.
TrÃch sách Tiên tri Amos.
Chúa toà n năng phán: “Khốn cho các ngươi là những kẻ phú quý ở Sion, và tá»± kiêu trên núi Samaria. Các ngươi đã nằm ngá»§ trên giưá»ng ngà , mê đắm trên ghế dà i: ăn chiên con trong Ä‘oà n và bê béo trong đà n; và ca hát theo tiếng đà n cầm thụ; ngưá»i ta nghÄ© mình như Äavit, có những nhạc khÃ, dùng chén lá»›n uống rượu, lấy dầu hảo hạng xức lên mình, và chẳng thương hại gì đến ná»—i băn khoăn cá»§a Giuse; vì thế, giỠđây há» phải lưu đà y và đi đầu các kẻ lưu đà y; những buổi yến tiệc cá»§a các kẻ buông tuồng sẽ không còn nữa”.
Äó là lá»i Chúa.
ÄÃP CA: Tv 145, 7. 8-9a. 9bc-10
Äáp: Linh hồn tôi Æ¡i, hãy ngợi khen Chúa (c. 2a).
Xướng:
1) Chúa là Äấng trả lại quyá»n lợi cho ngưá»i bị ức, và ban cho những ngưá»i đói được cÆ¡m ăn. Thiên Chúa cứu gỡ những ngưá»i tù tá»™i. – Äáp.
2) Thiên Chúa mở mắt những kẻ Ä‘ui mù; Thiên Chúa giải thoát những kẻ bị khòm lưng khuất phục; Thiên Chúa yêu quý các báºc hiá»n nhân; Thiên Chúa che chở những khách kiá»u cư. – Äáp.
3) Thiên Chúa nâng đỡ những ngưá»i mồ côi quả phụ, và là m rối loạn đưá»ng nẻo đứa ác nhân. Thiên Chúa sẽ là m vua tá»›i muôn Ä‘á»i, Sion hỡi, Thiên Chúa cá»§a ngươi sẽ là m vua tá»± Ä‘á»i nà y sang Ä‘á»i khác. – Äáp.
BÀI ÄỌC II: 1 Tm 6, 11-16
“Con hãy gìn giữ huấn lệnh cho tá»›i ngà y Chúa lại đến”.
TrÃch thư thứ nhất cá»§a Thánh Phaolô Tông đồ gá»i Timôthêu.
Hỡi ngưá»i cá»§a Thiên Chúa, hãy theo Ä‘uổi đức công chÃnh, lòng đạo hạnh, đức tin, đức ái, đức nhẫn nại, đức hiá»n là nh. Con hãy chiến đấu trong cuá»™c chiến đấu chÃnh nghÄ©a cá»§a đức tin. Hãy cố Ä‘oạt lấy sá»± sống Ä‘á»i Ä‘á»i mà con đã được kêu gá»i tá»›i và cÅ©ng vì đó, con đã mạnh dạn tuyên xưng đức tin trước mặt nhiá»u nhân chứng. Cha chỉ thị cho con trước mặt Thiên Chúa, Äấng là m cho muôn váºt được sống, và trước mặt Äức Giêsu Kitô, Äấng đã là m trước mặt Phongxiô Philatô, lá»i tuyên xưng thẳng thắn, con hãy giữ gìn huấn lệnh đó cho tinh tuyá»n và không thể trách được, cho tá»›i ngà y Chúa chúng ta là Äức Giêsu Kitô lại đến, mà đến thá»i đã định, Äấng phúc lá»™c và quyá»n năng duy nhất sẽ tá» ra, Ngưá»i là Thiên Chúa, Vua các vua và Chúa các chúa, Äấng độc nhất trưá»ng sinh bất tá», Ngưá»i ngá»± trong ánh sáng siêu phà m, không má»™t ai trong loà i ngưá»i đã xem thấy hay có thể xem thấy: (kÃnh chúc) vinh dá»± và quyá»n năng cho Ngưá»i muôn Ä‘á»i. Amen!
Äó là lá»i Chúa.
ALLELUIA: Ga 1, 14 và 12b
Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, xin hãy phán, vì tôi tá»› Chúa Ä‘ang nghe, Chúa có lá»i ban sá»± sống Ä‘á»i Ä‘á»i. – Alleluia.
PHÚC ÂM: Lc 16, 19-31
“Ngươi đã được sá»± là nh, còn Ladarô gặp toà n sá»± khốn khổ”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng những ngưá»i biệt phái rằng: “Có má»™t nhà phú há»™ kia váºn toà n gấm vóc, lụa là , ngà y ngà y yến tiệc linh đình. Lại có má»™t ngưá»i hà nh khất tên là Ladarô, nằm bên cổng nhà ông đó, mình đầy ghẻ chốc, ước được những mụn bánh từ bà n ăn rá»›t xuống để ăn cho đỡ đói, nhưng không ai thèm cho. Những con chó đến liếm ghẻ chốc cá»§a ngưá»i ấy. Nhưng xảy ra là ngưá»i hà nh khất đó chết và được các Thiên Thần Ä‘em lên nÆ¡i lòng Abraham. Còn nhà phú há»™ kia cÅ©ng chết và được Ä‘em chôn. Trong hoả ngục, phải chịu cá»±c hình, nhà phú há»™ ngước mắt lên thì thấy đà ng xa có Abraham và Ladarô trong lòng Ngà i, liá»n cất tiếng kêu la rằng:
” ‘Lạy Cha Abraham, xin thương xót tôi và sai Ladarô nhúng đầu ngón tay và o nước để là m mát lưỡi tôi, vì tôi phải quằn quại trong ngá»n lá»a nà y’. Abraham nói lại: ‘Hỡi con, suốt Ä‘á»i con, con được toà n sá»± là nh, còn Ladarô gặp toà n sá»± khốn khổ. Váºy bây giá» Ladarô được an á»§i ở chốn nà y, còn con thì chịu khốn khổ. Vả chăng, giữa các ngươi và chúng tôi đây đã có sẵn má»™t vá»±c thẳm, khiến những kẻ muốn từ đây qua đó, không thể qua được, cÅ©ng như không thể từ bên đó qua đây được’.
“Ngưá»i đó lại nói: ‘Äã váºy, tôi nà i xin cha sai Ladarô đến nhà cha tôi, vì tôi còn năm ngưá»i anh em nữa, để ông bảo há», kẻo há» cÅ©ng phải sa và o chốn cá»±c hình nà y’. Abraham đáp rằng: ‘Chúng đã có Môsê và các tiên tri, chúng hãy nghe các ngà i’. Ngưá»i đó thưa: ‘Không đâu, lạy cha Abraham, nhưng nếu có ai trong cõi chết hiện vá» vá»›i há», thì ắt há» sẽ hối cải’. Nhưng Abraham bảo ngưá»i ấy: ‘Nếu chúng không chịu nghe Môsê và các tiên tri, thì cho dù kẻ chết sống lại Ä‘i nữa, chúng cÅ©ng chẳng chịu nghe đâu’ “.
Äó là lá»i Chúa.
__________________________________________
I/. BÀI SUY NIỆM (Lc 16, 19-31)
“NGÆ¯Æ I ÄÃ ÄÆ¯á»¢C Sá»° LÀNH, CÃ’N LADARÔ GẶP TOÀN Sá»° KHá»N KHá»”.
Hôm nay Chúa nháºt XXVI Thưá»ng niên năm C, Phụng vụ đưa chúng ta đến phần kết cá»§a Chương 16 Phúc âm Luca.
Như đã nói Chương 16 nà y là má»™t chương đặc biệt mà Luca muốn dà nh riêng để nói vá» tiá»n bạc.
Luca muốn dà nh Chương nà y để tố cáo ngưá»i Pharisiêu, vì nhóm nà y đã chế giá»…u Chúa là con ngưá»i sống không thá»±c tế, chỉ nói chuyện trên mây trên gió, xa rá»i thá»±c tế, giáo huấn cá»§a Ngà i chỉ toà n chuyện viá»…n vông
Thá»±c váºy, Luca viết:
“Ngưá»i Pha-ri-sêu vốn ham hố tiá»n bạc, nên nghe các Ä‘iá»u ấy, thì cưá»i nhạo Äức Giê-su. Ngưá»i bảo há»: “Các ông là những kẻ là m ra bá»™ công chÃnh trước mặt ngưá»i Ä‘á»i, nhưng Thiên Chúa thấu biết lòng các ông, bởi vì Ä‘iá»u cao trá»ng đối vá»›i ngưá»i Ä‘á»i lại là điá»u ghê tởm trước mặt Thiên Chúa†(Lc 16, 14 – 15).
Luca muốn vạch trần sá»± giả hình cá»§a ngưá»i Pharisiêu khi ông nói: “Ngưá»i Pha-ri-sêu vốn ham hố tiá»n bạc, mà cá»n là m ra bá»™ công chÃnh trước mặt ngưá»i Ä‘á»iâ€.
HỠđã phạm một lúc 3 sai lầm:
+ ham hố tiá»n bạc.
+ Là m ra vẻ công chÃnh trước mặt ngưá»i Ä‘á»i.
+ chế giễu Chúa.
Vì thế trong Chương 16 nà y, mở đầu và kết thúc, Luca đã đưa ra 2 dụ ngôn rất kinh điển và ấn tượng:
1/. Dụ ngôn Ngưá»i quản gia bất lương (Lc 16, 1 – 13), mà trong Chúa nháºt XXV ta đã suy gẫm.
2/. Dụ ngôn Phú há»™ và Ladarô (Lc 16, 19-31), được dà nh cho Chúa nháºt XXVI hôm nay.
Ở đây cÅ©ng cần nhắc lại, Chúa Giêsu Ä‘ang trên hà nh trình lên Giêrusalem để bước và o cuá»™c khổ nạn, trải dà i từ Chương 9 đến Chương 19 phúc âm Luca. Thế mà Luca vẫn dà nh hẳn Chương 16 để nói vá» tiá»n bạc.
Như váºy đủ cho thấy chá»§ đỠtiá»n bạc, chá»§ đỠgià u nghèo, Ä‘au khổ, bất hạnh trong xã há»™i là má»™t chá»§ đỠlá»›n trong Phúc âm cá»§a Luca.
DỤ NGÔN PHÚ HỘ VÀ LADARÔ, tuy không dà i bằng dụ ngôn: Ngưá»i Cha nhân háºu (Lc 15, 11 – 32)
Nhưng đây lại là DỤ NGÔN DÀI NHẤT trong Kinh Thánh.
Nó dà i nhất, vì dụ ngôn nà y kéo dà i từ Ä‘á»i nà y cho đến Ä‘á»i sau. Còn tất cả các dụ ngôn khác chỉ kéo dà i trong Ä‘á»i nà y thôi.
A/. PHẦN Ở ÄỜI NÀY:
Luca viết:
“”NGÆ¯Æ I ÄÃ ÄÆ¯á»¢C Sá»° LÀNH, CÃ’N LADARÔ GẶP TOÀN Sá»° KHá»N KHá»”.
Hai cảnh Ä‘á»i hoà n toà n trái ngược nhau.
1/. ÔNG PHÚ HỘ:
được Luca mô tả như sau:
“Có má»™t nhà phú há»™ kia váºn toà n gấm vóc, lụa là , ngà y ngà y yến tiệc linh đìnhâ€.
“váºn toà n gấm vóc, lụa là … ngà y ngà y yến tiệc linh đìnhâ€.
Äá»§ nói lên má»™t cuá»™c sống già u sang, sung túc.
Trong Ä‘oạn Luca mô tả vỠông Phú há»™, Luca không có dòng nà o mô tả vá» tư cách và đá»i sống đạo đức cá»§a ông. Ông không là m Ä‘iá»u gì gian ác, cá»§a cải ông có cÅ©ng không do gian tham, cướp giáºt, trá»™m cắp mà có. Ta cứ cho tất cả cá»§a cải đó là do mồ hôi nước mắt cá»§a ông tạo ra.
Nói chung ông đươc MỌI SỰ LÀNH,
Nhưng trong cái má»i sá»± là nh đó, bá»—ng lá»™ ra má»™t cái ông còn thiếu, và khi thiếu cái nà y thì ông bá»—ng trở thà nh ngưá»i nghèo nhất, vì ÔNG KHÔNG CÓ TÊN GỌI. Không ai biết ông ta tên gì. Như váºy ông thiếu má»™t thứ mà ai cÅ©ng có, đó là tên gá»i.
Sẽ có ngưá»i vặn lại, đây là câu truyện dụ ngôn, câu truyện cổ tÃch thì cần gì có tên gá»i ?
Nếu nói váºy, thì tại sao nhân váºt thứ hai lại có tên gá»i là LADARÔ.
Khi Luca nói: “ÔNG ÄÆ¯á»¢C MỌI Sá»° LÀNHâ€, thì vô tình Luca báºt mà cho ta biết, ông còn thiếu má»™t thứ mà ai cÅ©ng có, đó là cái tên gá»i.
Tại sao Chúa không đặt cho ông má»™t cái tên, Ä‘iá»u đó có khó gì, chẳng hạn tên MÃt, Xoà i, á»”i, Tý, Tèo… tên gì cÅ©ng được, miá»…n là có má»™t cái tên.
Nhưng sở dÄ© Chúa không đặt cho ông cái tên, vì Chúa muốn nói rằng: ÔNG PHÚ HỘ KIA SẼ LÀ HIỆN THÂN CỦA TẤT CẢ ÔNG NHÀ GIÀU NHƯNG KEO KIỆT VÀ BỦN XỈN, dá»ng dưng vá»›i ngưá»i nghèo đói bất hạnh chung quanh.
Loai ngưá»i nà y thá»i Chúa Giêsu nhiá»u lắm và cả thá»i hiện nay cÅ©ng nhiá»u như váºy. Äến ná»—i xã há»™i hôm nay có thể nói được, đó là MỘT Xà HỘI VÔ CẢM.
2/. LADARÔ:
Má»™t con ngưá»i mà Luca mô tả như sau:
“CÃ’N LADARÔ GẶP TOÀN Sá»° KHá»N KHá»”.
Luca đã mô tả anh chà ng nà y rất thảm:
“Lại có má»™t ngưá»i hà nh khất tên là Ladarô, nằm bên cổng nhà ông đó, mình đầy ghẻ chốc, ước được những mụn bánh từ bà n ăn rá»›t xuống để ăn cho đỡ đói, nhưng không ai thèm cho. Những con chó đến liếm ghẻ chốc cá»§a ngưá»i ấyâ€.
“ngưá»i hà nh khất…… nằm bên cổng nhà ông đó, mình đầy ghẻ chốcâ€.
Anh ta nghèo đến ná»—i ngà y ngà y nằm bên cổng nhà ông phú há»™ để mong có những mụn bánh từ bà n ăn rá»›t xuống ăn cho đỡ đói, thế mà không ai thèm cho. Trong khi nhà ông phú há»™ tiệc tùng linh đình, khách ra và o ná»m nợp, thế mà không ai thấy anh, không có má»™t ngưá»i nà o tá» lòng từ tâm.
Ta còn nhá»› trong Phúc âm Matthêu, Chúa chữa cho con gái ngưá»i đà n bà xứ Canaan bị quá»· ám. Sau khi được Chúa thá» thách từ chối chữa bệnh: “”Không nên lấy bánh dà nh cho con cái mà ném cho lÅ© chó con.” (Mt 15, 26), ngưá»i đà n bà vẫn kiên trì thưa vá»›i Chúa: “Bà ấy nói: “Thưa Ngà i, đúng thế, nhưng mà lÅ© chó con cÅ©ng được ăn những mảnh vụn trên bà n chá»§ rÆ¡i xuống.” (Mt 15, 27).
Con chó còn được ăn những mảnh vụn trên bà n chủ rơi xuống.
Nhưng ở đây Ladarô thì không được như váºy, “mong có những mụn bánh từ bà n ăn rá»›t xuống ăn cho đỡ đói, thế mà không ai thèm cho. Anh Ladarô nà y còn thua cả loà i chó.
Anh ta quá bất hạnh, GẶP TOÀN Sá»° KHá»N KHá»”.
Nhưng anh vẫn có má»™t thứ có thể cho ngưá»i khác, đó là mụn ghẻ chốc, mà Luca nói: “những con chó đến liếm ghẻ chốc cá»§a anhâ€. Mụn nhá»t trên ngưá»i cá»§a anh đó là những thứ anh tá»± có.
Ngay phần mở đầu nà y, ta đã thấy Luca vẽ lên một bức tranh tương phản quá ấn tượng với 2 mà u đen – trắng.
Äó cÅ©ng là lá»i tố cáo mạnh mẽ cái thá»i mà Luca chứng kiến trong xã há»™i Do Thái lúc bấy giá». MỘT Xà HỘI QUà VÔ CẢM.
Xạ há»™i Việt Nam ngà y hôm nay cÅ©ng Ä‘ang phảng phất xã há»™i thá»i cá»§a Luca, cÅ©ng vô cảm không kém.
Nhưng ta cần phải nháºn chân đứng thá»±c trạng.
GIẦU HAY NGHÈO KHÔNG PHẢI LÀ XẤU.
Thoạt tiên, Dụ ngôn xem ra có vẻ mâu thuẫn vỠquan niệm già u nghèo trong Thánh Kinh Tân ước.
Má»™t đà ng Äức Giêsu ca tụng nhân đức khó nghèo. Chúa nhấn mạnh rằng tiá»n bạc có thể là mối nguy hại cho việc cứu rá»—i. Äà ng khác, Ngà i ý thức rằng nghèo túng có thể là m giảm nhân vị cá»§a há». Nếu xét đến tinh thần nghèo khó trong Phúc âm thánh Matthêu thì cái mâu thuẫn không còn nữa. Vì váºy giầu hay nghèo theo tinh thần Phúc âm là tùy thuá»™c và o thái độ cá»§a ta đối vá»›i cá»§a cải váºt chất .
Do đó, ngưá»i giầu có vá» phương diện váºt chất vẫn có thể được coi là nghèo khó vá» phương diện tinh thần nếu há» là m giầu cách chÃnh đáng, không để lòng dÃnh bén và o cá»§a cải váºt chất và biết giúp đỡ ngưá»i nghèo đói.
Trái lại, má»™t ngưá»i nghèo túng vá» phương diện váºt chất, vẫn có thể được coi là giầu có vá» phương diện thiêng liêng, nếu há» luôn mÆ¡ ước là m già u.
Như váºy già u không phải là tá»™i. Và nghèo – nếu chỉ vì nghèo – cÅ©ng không phải là má»™t nhân đức. Váºy GIÀU HAY NGHÈO Tá»° BẢN CHẤT KHÔNG PHẢI LÀ MỘT ÄIỀU XẤU HAY Tá»T.
Tuy nhiên nếu ngưá»i ta coi cá»§a cải Ä‘á»i nà y là cùng Ä‘Ãch thì ngưá»i ta Ä‘i và o con đưá»ng sai lầm. Con ngưá»i được tạo dá»±ng vá»›i những nhu cầu váºt chất để sinh sống và phát triển nhân vị. Tuy nhiên ngưá»i ta không được để cho cá»§a cải Ä‘á»i nà y là m cản trở mối liên hệ vá»›i Chúa. Váºy cái thái độ ta phải có đối vá»›i cá»§a cải váºt chất là tâm tình biết Æ¡n Chúa là Äấng ban phát má»i sá»±.
B/. PHẦN Ở ÄỜI SAU:
Äá»i nà y sẽ được chấm dứt như Luca viết:
“NHƯNG XẢY RA LÀ NGƯỜI HÀNH KHẤT ÄÓ CHẾT VÀ ÄÆ¯á»¢C CÃC THIÊN THẦN ÄEM LÊN NÆ I LÃ’NG ABRAHAM. CÃ’N NHÀ PHÚ HỘ KIA CŨNG CHẾT VÀ ÄÆ¯á»¢C ÄEM CHÔNâ€
Cả ông phú há»™ và hà nh khất Ladarô Ä‘á»u chết. Nhưng Luca lại vẽ lên má»™t bức tranh tương phản khác:
“”NGÆ¯Æ I ÄÃ ÄÆ¯á»¢C Sá»° LÀNH, CÃ’N LADARÔ GẶP TOÀN Sá»° KHá»N KHá»”.
Câu nói đó đã được đảo lại
+ NGƯỜI HÀNH KHẤT ÄÓ CHẾT VÀ ÄÆ¯á»¢C CÃC THIÊN THẦN ÄEM LÊN NÆ I LÃ’NG ABRAHAMâ€.
+ CÃ’N NHÀ PHÚ HỘ KIA CŨNG CHẾT VÀ ÄÆ¯á»¢C ÄEM CHÔNâ€.
Ladarô được các Thiên thần đem lên, tức được thăng hoa.
Còn ông phú hộ thì bị vùi xuống (đem chôn).
Cái chết thay vì là m cho há» xÃch lại gần vá»›i nhau, lại là m cho khoảng cách giữa há» trở thà nh vÄ©nh viá»…n. Sá»± tháºt cho thấy từ nay tình thế cá»§a hỠđã hoà n toà n đảo ngược.
Lazarô, kẻ ăn xin xưa kia trên trần gian, nay đã được thiên thần Ä‘em và o lòng ông Abraham, hưởng vinh phúc vô táºn. Còn ngưá»i phú há»™ thì trái lại, trước đây hưởng sá»± giầu sang, chẳng Ä‘oái hoà i gì đến ngưá»i nghèo nằm trước cá»a nhà mình, nay phải ở “dưới há»a ngục, Ä‘ang chịu cá»±c hình
Äến đây lại nảy sinh ra vấn Ä‘á»: Ladarô có công phúc gì mà lại được thưởng, và ông phú há»™ có tá»™i gì mà phải bị phạt?
Trong dụ ngôn hôm nay, ngưá»i phú há»™ bị hình phạt trong há»a ngục, chịu lá»a thiêu đốt và khát cháy cổ, không phải vì phạm tá»™i ác nà o, mà chỉ vì sá» dụng cá»§a cải Thiên Chúa ban để Ãch lợi cho má»™t mình mình thôi.
Ông ta “mặc toà n lụa là gấm vóc, ngà y ngà y yến tiệc linh đìnhâ€, bá» mặc ngưá»i nghèo ở ngay trước cổng nhà mình “sống chết mặc bayâ€, phải chịu “mụn nhá»t đầy mìnhâ€, “mấy con chó cứ đến liếm ghẻ chốc anh taâ€, “thèm được những thứ trên bà n ăn cá»§a ông chá»§ rá»›t xuống mà ăn cho no†mà không hẳn được ai cho. Ngưá»i phú há»™ ấy – cÅ©ng như biết bao ngưá»i giầu có khác – nghÄ© rằng những gì mình Ä‘ang có trong tay là cá»§a mình, mình muốn sá» dụng hay hưởng thụ thế nà o, cho ai hay không cho là tùy ý mình.
Ông ta nghÄ© rằng ông hoà n toà n vô tá»™i không là m thiệt hại gì ai. Äối vá»›i những ngưá»i nghèo khổ đến vá»›i ông, ông nghÄ© ông có quyá»n không cho, và là m như thế ông không có lá»—i gì vá»›i há» cả : ông có là m gì khiến há» thiệt hại đâu.
Chúng ta hãy nhá»› lại nhiá»u lá»i cảnh báo chống lại nguy cÆ¡ cá»§a những ngưá»i giầu có váºt chất (Lc 12,115-21- 16,9-11). Äối vá»›i Äức Giêsu, sá»± giầu có bao gồm hai nguy cÆ¡ chết ngưá»i :
– Nó khép kÃn lòng mình vá»›i Thiên Chúa: Ngưá»i ta bằng lòng vá»›i những lạc thú trần gian mà quên Ä‘i Ä‘á»i sống vÄ©nh cá»u là điá»u chá»§ yếu.
– Nó khép kÃn lòng mình vá»›i những ngưá»i khác: Ngưá»i ta không còn nhìn thấy ngưá»i nghèo nằm ngay cổng nhà mình.
Còn Ladarô, anh ta không là m gì có công phúc nhưng lại được thưởng phúc thiên đà ng. Ở đây, Chúa muốn cho thấy Tám mối phúc mà Chúa đã công bố trong phúc âm Matthêu sẽ được thực hiện:
“Phúc thay ai sầu khổ, vì hỠsẽ được Thiên Chúa ủi an.†(Mt 5, 5).
Thiên Chúa sẽ á»§i an tất cả những ai sầu khổ ở Ä‘á»i nà y bằng hạnh phúc ở Ä‘á»i sau, mặc dù há» chẳng là m gì để được thưởng như váºy. Nhưng tất cả là do lòng Thương xót Chúa. ChÃnh Chúa đã hứa, và Ngà i sẽ thá»±c thi lá»i hứa ấy..
Äó sẽ là nguồn an á»§i và động lá»±c mạnh mẽ cho tất cả những ai Ä‘ang chịu cảnh bất công và bất hạnh ở Ä‘á»i nà y. Há» phải vững tin và o Lòng thương xót Chúa.
Như váºy Thiên Chúa là Äấng nhân từ và công bằng vô cùng.
Các bà i Ä‘á»c hôm nay rất cần thiết để các tÃn hữu chúng ta há»c há»i và suy xét, để rút ra những bà i há»c cụ thể cho chÃnh mình trong cách sá» dụng tiá»n cá»§a và giáo dục những ngưá»i chúng ta có trách nhiệm.
TRONG BÀI ÄỌC I TrÃch sách Tiên tri Amos, ngôn sứ Amos cảnh cáo vua chúa và những nhà lãnh đạo trong cả hai vương quốc Israel và GiuÄ‘a, đã lạm dụng chức quyá»n để lãng phà tiá»n cá»§a và o những cuá»™c vui chÆ¡i trác táng, mà không chịu hoà n thà nh sứ vụ được trao là lo cho dân hiểu biết Thiên Chúa và mưu cầu cÆ¡m no áo ấm cho má»i ngưá»i trong nước.
TRONG BÀI ÄỌC II TrÃch thư thứ nhất cá»§a Thánh Phaolô Tông đồ gá»i Timôthêu, thánh Phaolô khuyên môn đệ cá»§a mình hãy tránh xa má»i cám dá»— bất chÃnh do lòng ham mê tiá»n cá»§a gây ra, và biết dùng thá»i giỠđể luyện táºp nhân đức để già nh cho được cuá»™c sống Ä‘á»i Ä‘á»i mà Thiên Chúa đã hứa cho các tÃn hữu trong ngà y Äức Kitô quang lâm.
TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Luca, thánh Luca đưa ra câu truyện cá»§a hai nhân váºt: ông đại phú và anh dân nghèo Ladarô, để nhắc nhở má»i ngưá»i hãy biết sống là m sao để đạt hạnh phúc Ä‘á»i Ä‘á»i, vì cuá»™c sống Ä‘á»i sau là phản ngược cá»§a cuá»™c sống Ä‘á»i nà y.
Với và i dòng suy niệm ngắn ngủi trên, chúng ta cùng nhau bước và o Bà i Tin mừng:
______________________________________________
II/. BÀI CHIA SẺ (Lc 16, 19-31)
Dụ ngôn có tất cả 3 hồi (3 mà n):
A/. MÀN THỨ NHẤT: Sá»° PHÂN CÃCH GIÀU NGHÈO Ở ÄỜI NÀY
“CÓ MỘT NHÀ PHÚ HỘ KIA VẬN TOÀN GẤM VÓC, LỤA LÀ, NGÀY NGÀY YẾN TIỆC LINH ÄÃŒNH.
LẠI CÓ MỘT NGƯỜI HÀNH KHẤT TÊN LÀ LADARÔ, NẰM BÊN Cá»”NG NHÀ ÔNG ÄÓ, MÃŒNH ÄẦY GHẺ CHá»C, ƯỚC ÄÆ¯á»¢C NHá»®NG MỤN BÃNH TỪ BÀN Ä‚N RỚT XUá»NG ÄỂ Ä‚N CHO Äá» ÄÓI, NHƯNG KHÔNG AI THÈM CHOâ€
Luca giá»›i thiệu ngay 2 nhân váºt trong dụ ngôn, đó là Ông phú há»™ và ngưá»i hà nh khất Ladarô. Hai con ngưá»i, hai số pháºn hoà n toà n trái ngược nhau.
Má»™t bên (ông phú há»™) sung sướng và đầy đủ: “VẬN TOÀN GẤM VÓC, LỤA LÀ, NGÀY NGÀY YẾN TIỆC LINH ÄÃŒNHâ€.
Còn má»™t bên (ngưá»i hà nh khất Ladarô) bất hạnh: “NẰM BÊN Cá»”NG NHÀ ÔNG ÄÓ, MÃŒNH ÄẦY GHẺ CHá»C, ƯỚC ÄÆ¯á»¢C NHá»®NG MỤN BÃNH TỪ BÀN Ä‚N RỚT XUá»NG ÄỂ Ä‚N CHO Äá» ÄÓIâ€.
Äá»™c giả đã nghe Bà i tin mừng nà y nhiá»u lần, và cứ má»—i lần nghe lại, ta có cảm tưởng má»›i nghe lần đầu và chú ý cho đến khi nó kết thúc.
Câu truyện Äức Giêsu kể rất vắn, nhưng nó lại diá»…n ra trong thá»i gian rất dà i, chưa có dụ ngôn nà o trong Tin mừng lại dà i như váºy, vì nó diá»…n ra từ Ä‘á»i nà y đến Ä‘á»i sau.
Dụ ngôn cuốn hút ở chá»—: Có má»™t sá»± đảo ngược đầy kịch tÃnh giữa Ä‘á»i nà y, có tÃnh tạm thá»i chóng qua và đá»i sau có tÃnh vÄ©nh viá»…n. Ở Ä‘á»i nà y ngưá»i già u có ăn sung mặc sướng, còn ngưá»i nghèo thì bất hạnh. Nhưng sang đến Ä‘á»i sau, sá»± đảo ngược tháºt thảm hại.
1/. NHÂN VẬT THỨ NHẤT: ÔNG PHÚ HỘ:
Ông là ngưá»i già u có, sá»± già u có cá»§a ông chắc không đến từ sá»± gian xảo lừa lá»c, Luca không viết gì vá» chuyện nà y, ta cứ coi sá»± già u có do mồ hôi nước mắt ông là m ra.
Ông không là m Ä‘iá»u gì thất nhân thất đức, Luca cÅ©ng không nói gì, như váºy ta coi ông là ngưá»i chẳng xấu và cÅ©ng chẳng tốt. Ông và ngưá»i nghèo khó kia, nhân váºt thứ hai, không có mối liên hệ vá»›i nhau, và sá»± già u có cá»§a ông không là nguyên nhân dẫn đến cái nghèo cá»§a ngưá»i nà y.
Luca mô tả sá»± già u có cá»§a ông như sau: mặc toà n lụa là gấm vóc, ngà y ngà y yến tiệc linh đình. Như váºy ông phú há»™ phải là ngưá»i giao thiệp rá»™ng, quen biết nhiá»u và dÄ© nhiên vá»›i quan hệ rá»™ng.
Như váºy, ông ngà y cà ng già u thêm, vì cổ nhân đã nói: “Già u vì bạn, sang vì vợâ€. Nó sẽ kéo theo tiệc tùng liên miên, Luca dùng cụm từ “NGÀY NGÀYâ€, có nghÄ©a không ngà y nà o không có tiệc. Ông ăn mặc toà n lụa là gấm vóc là chuyện đương nhiên, vì cái thế cá»§a ông phải như váºy. Hình như có má»™t định luáºt kéo theo như sau:
ÄỊNH LUẬT KÉO THEO:
“Già u có†sẽ kéo theo nhiá»u “bạn bèâ€, nhiá»u “bạn bè†sẽ kéo theo nhiá»u tiệc tùng, nhiá»u tiệc tùng sẽ kéo theo nhiá»u tiá»n bạc vì nhiá»u hợp đồng béo bở sẽ xuất hiện, cuối cùng cà ng già u hÆ¡n. Äịnh luáºt đó sẽ đưa ông phú há»™ già u cà ng già u hÆ¡n nữa, sung sướng tá»™t đỉnh vì ông đã có tất cả những gì con ngưá»i ham muốn. Äó là con đưá»ng Ä‘i lên cá»§a ngưá»i già u có.
Nhưng có hai chi tiết là m cho độc giả phải suy nghĩ, đó là :
+ ÔNG PHÚ HỘ KHÔNG CÓ TÊN GỌI.
Có ngưá»i sẽ nói: Vì đây là má»™t câu chuyện mang tÃnh dụ ngôn, nên nhân váºt cá»§a Chúa Giêsu có tÃnh chung chung chứ không phải là cá biệt nên không cần có tên gá»i.
Váºy tại sao: Nhân váºt thứ hai lại có tên: Ladarô. Tại sao Luca lại có sá»± phân biệt nà y?
Tại sao Äức Giêsu không đặt cho ông phú há»™ má»™t cái tên, tên gì cÅ©ng được? thưa vì Luca muốn nói ông phú há»™ là má»™t ngưá»i rất nghèo, ông già u vá» cá»§a cải nhưng lại nghèo vá» tinh thần. và vì không có tên, cái cÆ¡ bản nhất cá»§a con ngưá»i mà ông phú há»™ cÅ©ng không có, nên ông sẽ đại diện cho tất cả ngưá»i già u có váºt chất nhưng lại rất nghèo vá» tâm linh trên thế gian nà y.
+ ÔNG NGHÈO VÃŒ Äà ÄÓNG RẤT CHẶT LÃ’NG MÃŒNH Äá»I VỚI NGƯỜI NGHÈO.
Luca cho biết luôn có má»™t ngưá»i nghèo nằm ở trước cổng nhà ông. Hẳn ông và bạn bè ông biết rõ Ä‘iá»u nà y, vì ngà y ngà y há» phải Ä‘i qua cái cổng nà y và phải qua cổng má»›i và o được nhà , nhưng không có lấy má»™t ngưá»i biết dừng lại há»i thăm và bố thÃ. Hình như có cái gì đó nói lên đặc tÃnh cá»§a ngưá»i già u, có lẽ ngưá»i ta cà ng già u vá» cá»§a cải váºt chất, há» cà ng nghèo vá» tinh thần, dá»ng dưng trước sá»± Ä‘au khổ, khốn khó cá»§a ngưá»i chung quanh.
2/. NHÂN VẬT THỨ HAI: LADARÔ:
Nhân váºt thứ hai trong dụ ngôn, đó là má»™t ngưá»i nghèo và bất hạnh. Luca mô tả: “Lại có má»™t ngưá»i nghèo khó tên là La-da-rô, mụn nhá»t đầy mình, nằm trước cổng ông nhà già u, thèm được những thứ trên bà n ăn cá»§a ông ấy rá»›t xuống mà ăn cho no. Lại thêm mấy con chó cứ đến liếm ghẻ chốc anh ta.â€
CÃI TÊN LADARÔ:
Anh ta dù nghèo thế nà o Ä‘i nữa, nhưng vẫn có má»™t thứ mà ngưá»i phú há»™ kia không có, đó là tên gá»i. Anh ta có tên là LADARÔ. Ladarô có nghÄ©a “Thiên Chúa giúp đỡâ€.
Äức Giêsu đặt cho anh cái tên, như thể Ngà i muốn nhắn nhá»§ vá»›i thế giá»›i con ngưá»i là , cái cảnh già u nghèo, sá»± phân biệt đối xá» là do con ngưá»i tạo ra chứ không do Thiên Chúa, nhưng Thiên Chúa sẽ hà nh động để cứu vá»›t ngưá»i nghèo khó, nếu không ở Ä‘á»i nà y thì cÅ©ng có sá»± Ä‘á»n bù ở Ä‘á»i sau, vì Ngà i đã khắc tên từng ngưá»i trong tâm trà Ngà i, vì há» có tên gá»i, đó là Ladarô, “Thiên Chúa giúp đỡâ€.
Ladarô ở đây là má»™t nhân váºt hư cấu trong dụ ngôn, không có tháºt, không phải Ladarô em cá»§a bà Matta và Maria đã được Äức Giêsu cho sống lại sau khi chết trong má»™ được 04 ngà y. Chúng ta đừng nhầm lẫn.
Ladarô nghèo khó lại mụn nhá»t đầy mình. Phải chăng Thiên Chúa sẽ giúp đỡ Ladarô qua trung gian ông nhà già u? Anh không thể Ä‘i lang thang đây đó mà xin ăn. Ladarô cần có bạn bè để giúp anh tìm được thức ăn. HỠđã bá» anh nằm trước cổng ông nhà già u, má»™t vị trà mà má»™t ngưá»i nghèo khó, tà n táºt, què quặt, Ä‘ui mù, ngưá»i không được má»i, có thể ở gần chá»§ nhà nhất.
NẰM BÊN Cá»”NG NHÀ ÔNG ÄÓ:
Ngưá»i nghèo không thể vượt qua cái cổng nà y để đến vá»›i ngưá»i già u, vì dù gì há» vẫn là con ngưá»i, vẫn còn lòng tá»± trá»ng và danh dá»± cá»§a mình, vả lại không ai cho há» là m thế. Còn ngưá»i già u không thể vượt qua cái cổng nà y vì hỠđã đóng chặt lòng mình lại, sá»± già u có cá»§a há» quá lá»›n, đã che mắt không cho há» nhìn thấy ai hết ngoại trừ thấy há».
“NHá»®NG CON CHÓ ÄẾN LIẾM GHẺ CHá»C CỦA NGƯỜI ẤYâ€
Cho dù ngưá»i nghèo kia không còn cái gì, nhưng há» vẫn còn má»™t thứ mà con chó cần, đó là những ghẻ chốc trên ngưá»i cá»§a há». Má»™t hình ảnh rất ghê tởm và đáng sợ, không ai muốn nhìn đến, nhưng đó lại là hình ảnh cá»§a những con ngưá»i sống theo tinh thần nghèo khó cá»§a Phúc Âm.
Há» nghèo tháºt đấy, nhưng có phải vì váºy mà há» không còn gì để cho ngưá»i khác không?
Thưa không, há» vẫn có nhiá»u thứ gắn liá»n con ngưá»i cá»§a há», há» còn nụ cưá»i, há» còn lá»i nói để biết thông cảm và chia sẻ vá»›i ngưá»i bất hạnh chung quanh, mà những thứ ấy không thể mua bằng tiá»n bạc, và cụ thể ở đây, Ladarô vẫn còn ghẻ chốc để cho con chó. Há» má»›i chÃnh là ngưá»i già u có trong Nước Thiên Chúa.
VẬY AI SẼ ÄI QUA CÃI Cá»”NG NHÀ ÔNG PHÚ HỘ?
Thưa: không có ai hết ngoại trừ CON CHÓ.
Vì con chó không có trà khôn nên nó má»›i qua cổng nà y dá»… dà ng. Ngưá»i ta nói: “Con ngưá»i hÆ¡n con váºt vì có trà khônâ€. Nhưng hình như vì không có trà khôn nên con chó má»›i hÆ¡n ngưá»i già u có trong dụ ngôn nà y.
Do không có trà khôn, nó không biết so Ä‘o tÃnh toán, không biết cân nhắc hÆ¡n thiệt, chỉ có con ngưá»i có trà khôn nên má»›i biết tÃnh toán, biết cân nhắc, biết lợi hại và biết phân biệt.
Khi biết như váºy, con chó má»›i biết ai là ngưá»i cần tiếp xúc, ai là ngưá»i cần gần gÅ©i và ai là ngưá»i phải xa lánh. Tháºt mỉa mai cho con ngưá»i, là hình ảnh cá»§a Thiên Chúa. Thưở ban đầu Thiên Chúa đâu có dá»±ng con ngưá»i như váºy, nhưng chÃnh món quà quý giá mà Ngà i ban tặng: trà khôn, mà con ngưá»i má»›i Ä‘i ngược lại ý hướng cá»§a Äấng Sáng tạo.
B/. MÀN THỨ HAI: CẢ HAI CÙNG CHẾT.
“THẾ Rá»’I NGƯỜI NGHÈO NÀY CHẾT, VÀ ÄÆ¯á»¢C THIÊN THẦN ÄEM VÀO LÃ’NG ÔNG ÃP-RA-HAM. ÔNG NHÀ GIÀU CŨNG CHẾT, VÀ NGƯỜI TA ÄEM CHÔN.â€
Phần mở mà n cá»§a dụ ngôn được kết thúc bằng cái chết cá»§a cả hai ngưá»i. Hai ngưá»i được đưa sang thế giá»›i bên kia. Có gì thay đổi ở thế giá»›i bên kia không? Chắc chắn phải có, Thánh sá» Luca mô tả sá»± thay đổi bằng cuá»™c láºt nhà o ngoạn mục và khốc liệt.
CÃC CUỘC CÃCH MẠNG Xà HỘI: GIẢ Dá»I – HÃŒNH THỨC:
Trong Lịch sá» thế giá»›i và cá»§a loà i ngưá»i đã nổ ra bao cuá»™c Cách mạng nhằm san bằng bất công, san bằng hố sâu ngăn cách già u nghèo trong xã há»™i, ngưá»i ta hô hà o rất nhiá»u khẩu hiệu. Những chá»§ thuyết nà y có vẻ rất ăn khách và đã là m nên là n sóng cách mạng kinh hồn ở thế ká»· thứ 19, nhưng xem ra chúng đã thất bại, vì nguyên nhân chÃnh, là ngưá»i ta đã sá» dụng phương thức bạo lá»±c thay vì dùng tình thương. Bạo lá»±c sẽ đẻ ra bạo lá»±c, khi cuá»™c cách mạng nà y thà nh công thì y như như rằng bất công cà ng tăng lên và lại xuất hiện má»™t cuá»™c cách mạng má»›i.
CUỘC CÃCH MẠNG THẬT Sá»°: ÄẾN TỪ THIÊN CHÚA
Ta có thể khẳng định: Không thể có công bằng, không thể san bằng già u nghèo ngay khi còn sống Ä‘á»i nà y. Mục tiêu đó chỉ đạt được ở cuá»™c sống Ä‘á»i sau, vì tại đó Thiên Chúa là Äấng Công bằng vô cùng má»›i trả lại cho con ngưá»i sá»± công bằng Ä‘Ãch thá»±c.
CUỘC LẬT Äá»” NGOẠN MỤC VÀ KỊCH TÃNH:
“THẾ Rá»’I NGƯỜI NGHÈO NÀY CHẾT, VÀ ÄÆ¯á»¢C THIÊN THẦN ÄEM VÀO LÃ’NG ÔNG ÃP-RA-HAM. ÔNG NHÀ GIÀU CŨNG CHẾT, VÀ NGƯỜI TA ÄEM CHÔN.â€
Luca mô tả: Ngưá»i nghèo (Ladarô) chết, được thiên thần Ä‘em và o lòng Abraham, tức ở trên thiên đà ng, đó là sá»± Ä‘i lên, Ä‘i lên mãi cho tá»›i đỉnh hạnh phúc. Còn ông nhà già u chết thì bị Ä‘em chôn. Äem chôn, có nghÄ©a vùi ông xuống lòng đất, ý muốn nói, ông sẽ bị hạ sâu xuống, sâu nữa, sâu cho đến táºn đáy âm phá»§.
ÄỘC GIẢ SẼ THẮC MẮC:
Nguyên nhân nà o tạo lên cuá»™c láºt ngược ngoạn mục nà y, anh nhà nghèo có là m gì phúc đức đâu mà được hưởng hạnh phúc? Còn ông phú há»™ có là m gì độc ác đâu mà bị đà y xuống đáy địa ngục?
CHÃŒA KHÓA GIẢI QUYẾT VẤN ÄỀ:
Thiên Chúa dá»±ng nên má»i sá»± trong trá»i đất cho má»i ngưá»i hưởng dùng. Con ngưá»i không phải là chá»§ nhân, mà chỉ là ngưá»i quản lý cá»§a Thiên Chúa. Vì thế, con ngưá»i không được quyá»n phung phà cá»§a cải trong khi những ngưá»i nghèo không có cái ăn, cái mặc. Ông phú há»™ không là m gì độc ác nhưng thá»±c chất ông còn quá độc ác khi phung phà cá»§a cải, tiá»n bạc trong những yến tiệc linh đình nhưng lại dá»ng dưng trước con ngưá»i nghèo và khốn khổ là Ladarô.
C/. MÀN THỨ BA: CUỘC Sá»NG ÄỜI SAU
XUẤT HIỆN NHÂN VẬT ABRAHAM:
“DƯỚI ÂM PHỦ, ÄANG KHI CHỊU Cá»°C HÃŒNH, ÔNG TA NGƯỚC MẮT LÊN, THẤY Tá»” PHỤ ÃP-RA-HAM Ở TẬN ÄÀNG XA, VÀ THẤY ANH LA-DA-RÔ TRONG LÃ’NG Tá»” PHỤ.
Phần giữa cá»§a Dụ ngôn, Äức Giêsu giá»›i thiệu thêm má»™t nhân váºt, đó là Tổ phụ Abraham. Kinh thánh mô tả Abraham là cha cá»§a những ngưá»i tin và o Thiên Chúa.
“Dưới âm phá»§, Ä‘ang khi chịu cá»±c hình, ông ta (ông phú há»™) ngước mắt lên, thấy tổ phụ Ãp-ra-ham ở táºn đà ng xa, và thấy anh La-da-rô trong lòng tổ phụ.â€
Äức Giêsu dùng hình ảnh nà y không phải để nói vá» cuá»™c sống Ä‘á»i sau, ta không nên căn cứ và o đó để nói Ä‘á»i sau nó sẽ như váºy. Ở đây ta phải hiểu đó là biểu tượng mà Ngà i muốn diá»…n tả các bà i há»c trong dụ ngôn:
+ HỎA NGỤC, LUYỆN NGỤC, THIÊN ÄÀNG
Äó là những thá»±c tại, có nghÄ©a chúng là những Ä‘iá»u có tháºt chứ không phải tưởng tượng. Äó là niá»m tin cá»§a ngưá»i Công giáo chúng ta. Chỉ khi nà o kết thúc cuá»™c Ä‘á»i nà y, ta má»›i bước và o thá»±c tại đó. Nhưng hiểu theo nghÄ©a sâu xa, không phải chỉ khi kết thúc cuá»™c Ä‘á»i nà y ta má»›i biết nó, nhưng ta đã được cảm nghiệm ngay cuá»™c Ä‘á»i nà y rồi.
Khi ta sống trong yêu thương, tha thứ, bao dung, ta đã nếm được hạnh phúc Nước Trá»i, còn ngược lại cuá»™c sống cá»§a ta như há»a ngục váºy ngay khi ta còn Ä‘ang sống. Äã có bao ngưá»i đã nếm mùi Hoả ngục ngay khi còn ở Ä‘á»i nà y
Há»a ngục là nÆ¡i dà nh cho những ngưá»i khi sống ở Ä‘á»i nà y đã từ chối Thiên Chúa má»™t cách quyết liệt, từ chối đến cùng. Äó là nÆ¡i chỉ có khóc lóc và nghiến răng.
Còn Thiên đà ng là nÆ¡i dà nh cho những ai biết đón nháºn Thiên Chúa và anh em mình khi còn sống ở Ä‘á»i nà y. Äó là nÆ¡i chỉ có hạnh phúc và hạnh phúc đó không bao giá» biết nhà m chán, vì hạnh phúc cá»§a há» chÃnh là Thiên Chúa.
Còn Luyện ngục cÅ©ng là nÆ¡i dà nh cho những ai biết đón nháºn Thiên Chúa và anh em khi còn sống ở Ä‘á»i nà y, nhưng há» cần má»™t thá»i gian để thanh luyện trước khi bước và o hưởng hạnh phúc Nước Trá»i.
Ở TẬN ÄÀNG XA:
Ông phú há»™ đã bị đà y xuống âm phá»§ (há»a ngục), còn Ladarô được đưa và o lòng Tổ phụ Abraham (Thiên đà ng). Kinh thánh dùng từ “ở táºn đà ng xa†để mô tả có má»™t khoảng cách giữa Thiên đà ng và há»a ngục. Vâng ở đây vẫn có má»™t vách ngăn, vách ngăn nà y khốc liệt hÆ¡n nhiá»u so vá»›i cái cổng nhà ông phú há»™. Má»™t khoảng cách thăm thẳm, ngăn cách vÄ©nh viá»…n giữa Thiên đà ng và há»a ngục.
Khi còn sống, cái cổng của nhà ông mặc dù nó mong manh, nhưng đã không cho ông thấy Ladarô, còn bây giỠvới khoảng cách thăm thẳm ông vẫn thấy Ladarô rõ rà ng.
Tại sao bây giỠông mới thấy Ladarô?
Vì bây giỠông má»›i là ngưá»i cần đến Ladarô để xin giúp đỡ. Giá lúc còn sống, ông biết nhìn đến Ladarô thì ông đâu chịu cảnh nà y, cÅ©ng chỉ vì ông quá vô tâm, quá lãnh đạm vá»›i ngưá»i nghèo nên ông má»›i phải ở đây.
“BẤY GIỜ ÔNG TA KÊU LÊN: ‘LẠY Tá»” PHỤ ÃP-RA-HAM, XIN THÆ¯Æ NG XÓT CON, VÀ SAI ANH LA-DA-RÔ NHÚNG ÄẦU NGÓN TAY VÀO NƯỚC, NHỎ TRÊN LƯỠI CON CHO MÃT; VÃŒ Ở ÄÂY CON BỊ LỬA THIÊU Äá»T KHá»” LẮM!â€
LỬA HOẢ NGỤC – LỬA TRẦN GIAN:
Kinh thánh mô tả đôi nét vá» há»a ngục, ông phú há»™ bị lá»a thiêu đốt vô cùng Ä‘au đớn, khổ sở. Ngưá»i ta có thể nói gì vá» lá»a trong há»a ngục? Ta không biết phải nói gì nữa vì ta chưa cảm nghiệm vá» nó khi còn sống ở Ä‘á»i nà y, lá»a đó như thế nà o?
Có giống lá»a ở trần gian không? thưa: KHÔNG.
Các nhà đạo đức đã đưa ra má»™t hình ảnh để so sánh giữa lá»a trần gian và lá»a há»a ngục, lá»a trần gian được và như ngá»n lá»a vẽ trong tá» giấy, còn lá»a há»a ngục má»›i là lá»a tháºt. Ai cÅ©ng biết lá»a trần gian nó nóng thế nà o, thế mà chỉ coi như lá»a vẽ trong tá» giấy còn lá»a trong há»a ngục má»›i là lá»a tháºt. Má»™t so sánh phiếm diện như váºy cÅ©ng cho ta thấy lá»a há»a ngục nó khá»§ng khiếp dưá»ng nà o.
SAI ANH LA-DA-RÔ NHÚNG ÄẦU NGÓN TAY VÀO NƯỚC, NHỎ TRÊN LƯỠI CON CHO MÃT
Ông phú há»™ xin Tổ phụ Abraham thương ông, sai Ladarô nhúng đầu ngón tay và o nước, nhá» trên lưỡi con mát. Chỉ cần xin giá»t nước nhá» xuống cho mát thôi, má»™t giá»t nước có nghÄ©a gì, thế mà trong cảnh khốn cùng nà y đó là điá»u ông ao ước.
Lúc còn sống ông đã uống bao nhiêu rượu, bao nhiêu bia, toà n bia rượu ngoại hảo hạng, rượu Tây, suốt ngà y nháºu nhẹt, uống rượu như uống nước, uống như suối, thế mà bây giá» lại Ä‘i xin má»™t giá»t nước, tháºt quá vô lý!
Nếu ông đừng tiệc tùng linh đình bên cạnh ná»—i khổ cá»§a ngưá»i nghèo thì ông đâu phải chịu như váºy.
Bây giỠđã trá»… rồi, khi ngá»™ ra chân lý cuá»™c Ä‘á»i thì má»i sá»± đã kết thúc, không còn cÆ¡ há»™i nữa. Ladarô khi còn sống, ao ước được ăn những mảnh vụn dư thừa trên bà n tiệc, cÅ©ng không ai cho, thế mà bây giỠông phú há»™ lại Ä‘i xin mình má»™t giá»t nước. Tháºt không ngá» cuá»™c đảo ngược khốc liệt đến váºy.
“ÔNG ÃP-RA-HAM ÄÃP: ‘CON Æ I, HÃY NHỚ LẠI: SUá»T ÄỜI CON, CON Äà NHẬN PHẦN PHƯỚC CỦA CON Rá»’I; CÃ’N LA-DA-RÔ SUá»T MỘT ÄỜI CHỊU TOÀN NHá»®NG BẤT HẠNH. BÂY GIỜ, LA-DA-RÔ ÄÆ¯á»¢C AN ỦI NÆ I ÄÂY, CÃ’N CON THÃŒ PHẢI CHỊU KHá»N KHá»”.
Chúng ta ghi nháºn không phải Ladarô đã láºp luáºn để trả lá»i cho ông nhà già u, mà là Tổ phụ Abraham, tức Nguồn Mạch cá»§a Do Thái giáo. Rất hợp lý Abraham là cha cá»§a tất cả má»i con dân Israel, Abraham giải thÃch cho hiểu vì sao Ladarô không thể giúp gì cho ông nhà già u.
SUá»T ÄỜI CON:
Abraham không nói: ông phú há»™ phải Ä‘au khổ vì ông quá già u, còn Ladarô được hạnh phúc vì quá nghèo. Già u nghèo không phải là lý do đưa đến tình trạng nà y. Abraham muốn nhấn mạnh, khi ngưá»i phú há»™ còn sống, ông đã nháºn biết bao phước là nh, được biết bao tiá»n bạc và cá»§a cải, nhưng ông vô cùng dá»ng dưng, vô cảm trước ná»—i thống khổ cá»§a ngưá»i khác, cụ thể là Ladarô. Cho nên cá»§a cải, tiá»n bạc nó không theo ông và o Ä‘á»i sau, bây giỠông sẽ không có gì hết.
Còn Ladarô thì ngược lại, Như váºy, có má»™t cuá»™c đảo ngược so vá»›i cuá»™c sống trên trần gian. Sá»± công bằng nằm ở chá»— đó, suốt Ä‘á»i con, con đã được hưởng bao Ä‘iá»u sung sướng, nhưng con đã không biết táºn dụng, thì bây giá» con khổ là phải rồi, còn kêu ca gì nữa.
“HÆ N Ná»®A, GIá»®A CHÚNG TA ÄÂY VÀ CÃC CON Äà CÓ MỘT Vá»°C THẲM LỚN, ÄẾN Ná»–I BÊN NÀY MUá»N QUA BÊN CÃC CON CŨNG KHÔNG ÄÆ¯á»¢C, MÀ BÊN ÄÓ CÓ QUA BÊN CHÚNG TA ÄÂY CŨNG KHÔNG ÄÆ¯á»¢C.â€
“CÓ MỘT Vá»°C THẲM LỚNâ€
Tổ phụ Abraham cÅ©ng xác nháºn có má»™t vá»±c thẳm ngăn cách vÄ©nh viá»…n giữa hai nÆ¡i. Vá»±c thẳm nà y do Thiên Chúa dá»±ng nên, ngay cả Abraham cÅ©ng chẳng là m gì được.
ÄẶT VẤN ÄỀ:
Kinh thánh mô tả cuá»™c đối thoại nà y, là m cho ngưá»i ta nghÄ© rằng vẫn có sá»± liên lạc giữa hai bên, tức có vấn đỠhiệp thông thì là m gì có sá»± ngăn cách vÄ©nh viá»…n.
Sá»± tháºt không phải váºy, khi Abraham xác nháºn có má»™t vá»±c thẳm lá»›n đến ná»—i bên nà y có sang bên kia cÅ©ng không được, ngưá»i ta má»›i hiểu má»i sá»± đã được an bà i, không thể là m gì được, chấm dứt má»i cuá»™c tranh luáºn, đối thoại.
Còn cuá»™c nói chuyện chỉ là cách diá»…n tả tượng trưng để cho thấy há»a ngục Ä‘au đớn thế nà o, ngưá»i ta khao khát Ä‘iá»u gì mà thôi.
“ÔNG NHÀ GIÀU NÓI: ‘LẠY Tá»” PHỤ, VẬY THÃŒ CON XIN Tá»” PHỤ SAI ANH LA-DA-RÔ ÄẾN NHÀ CHA CON, VÃŒ CON HIỆN CÃ’N NÄ‚M NGƯỜI ANH EM Ná»®A. XIN SAI ANH ÄẾN CẢNH CÃO HỌ, KẺO HỌ LẠI CŨNG SA VÀO CHá»N Cá»°C HÃŒNH NÀY!â€
Khi ông nhà già u thưa Abraham Ä‘iá»u nà y, ngưá»i ta nghÄ©, ông nhà già u vẫn quan tâm, vẫn yêu thương những ngưá»i thân cá»§a mình, như váºy trong há»a ngục vẫn còn tình yêu sao?
Nếu há»a ngục có tình yêu thì sao gá»i là há»a ngục, vì như ta biết: há»a ngục là nÆ¡i chỉ có khóc lóc và nghiến răng, há» căm há»n chÃnh mình và căm há»n Thiên Chúa đến tá»™t cùng.
Chỉ cần má»™t chút tình yêu thôi, nó sẽ không còn là há»a ngục nữa, nhưng ở đây Kinh thánh muốn dà n dá»±ng cuá»™c đối thoại nà y để nhắm đến những Ä‘iá»u to lá»›n.
Äó là vá» số pháºn cá»§a những ngưá»i còn sống, cần phải xem những gương đó để sống cho đà ng hoà ng, đừng Ä‘i vết xe đổ cá»§a ngưá»i Ä‘i trước.
Lá»i yêu cầu cá»§a ông Phú há»™ xem ra có vẻ hợp lý vì nó nại đến tình liên đới giữa anh em ruá»™t thịt, ông ta Ä‘ang muốn cứu há». Nhưng thá»±c ra lá»i yêu cầu nà y rất vô lý và bị Tổ phụ từ chối thẳng thừng như sau đây:
“ÔNG ÃP-RA-HAM ÄÃP: ‘CHÚNG Äà CÓ MÔ-SÊ VÀ CÃC NGÔN SỨ, THÃŒ CHÚNG CỨ NGHE LỜI CÃC VỊ ÄÓ.â€
“Môsê và các Ngôn sứ†là cụm từ chỉ đến toà n bá»™ Kinh Thánh. Như váºy, nếu muốn tránh lá»™ trình đưa đến số pháºn Ä‘au đớn thì hãy lắng nghe Lá»i Chúa.
Từ đó, chúng ta hiểu rằng khi còn sống, ông nhà già u đã không lắng nghe, tức không vâng theo “Môsê và các Ngôn sứâ€, Lá»i Chúa, vá»›i luáºt căn bản là mến Chúa yêu ngưá»i.
Thiên Chúa vẫn cảnh tỉnh chúng ta đấy! Ngà i vẫn cảnh tỉnh chúng ta bằng những gương sống trước mắt, bằng Lá»i Chúa hằng ngà y. Nhất là má»—i dịp Mùa Chay vá», Giáo há»™i vẫn luôn nhắc nhở con cái mình: “Hãy ăn năn sám hốiâ€. Nhưng nà o chúng ta có chịu nghe.
“ÔNG NHÀ GIÀU NÓI: ‘THƯA Tá»” PHỤ ÃP-RA-HAM, HỌ KHÔNG CHỊU NGHE ÄÂU, NHƯNG NẾU CÓ NGƯỜI TỪ CÕI CHẾT ÄẾN VỚI HỌ, THÃŒ HỌ SẼ Ä‚N NÄ‚N SÃM Há»I.’
ÔNG ÃP-RA-HAM ÄÃP: ‘MÔ-SÊ VÀ CÃC NGÔN SỨ MÀ HỌ CÃ’N CHẲNG CHỊU NGHE, THÃŒ NGƯỜI CHẾT CÓ Sá»NG LẠI, HỌ CŨNG CHẲNG CHỊU TIN’.â€
Láºp luáºn cá»§a ông Phú há»™ xem ra rất có lý, vì khi ngưá»i chết hiện vá» báo má»™ng thì ngưá»i còn sống ắt phải tin. Nhưng láºp luáºn nà y cÅ©ng bị Tổ phụ Abraham bác bá».
Ông nhà già u không phá»§ nháºn tÃnh đúng đắn cá»§a lá»i tổ phụ Abraham nói, chúng đã có Môsê và các Ngôn sứ, nhưng ông nghÄ© rằng anh em ông sẽ vâng theo hÆ¡n, nếu có ngưá»i, như Ladarô, từ cõi chết trở vá» truyá»n đạt sứ Ä‘iệp Môsê.
Chắc chắn Ladarô không thể hơn Môsê; giá trị của anh nằm ở chỗ, anh có thể là m chứng vỠthế giới âm phủ.
Nhưng câu trả lá»i cá»§a tổ phụ Abraham là má»™t lá»i bình luáºn vá» trái tim con ngưá»i. Nếu ngưá»i ta không muốn vâng nghe Môsê và các ngôn sứ, thì ngưá»i từ cõi chết trở vá» cÅ©ng chẳng lay chuyển được lòng dạ cá»§a há».
Lá»i tổ phụ Abraham phân tÃch má»™t con tim sống trong tá»™i rất có giá trị: bà i dụ ngôn nhắm Ä‘iá»u nà y, nên đã kết thúc ở đây vá»›i nháºn xét cá»§a tổ phụ Abraham. Tháºt khó mà đưa trái tim con ngưá»i đến chá»— hoán cải!
Sá»± hoán cải không phải dá»±a và o má»™t cảm tÃnh nhất thá»i, nhưng là công việc cá»§a ý chà và nghị lá»±c, ngưá»i ta phải có sá»± quyết tâm là m lại cuá»™c Ä‘á»i. Tình cảm luôn há»i hợt và bất định, nó có thể thay đổi bất cứ lúc nà o, còn lý trÃ, nghị lá»±c đó má»›i là sá»± quyết tâm cá»§a con ngưá»i.
Äá»™c giả để ý trong câu: “MÔ-SÊ VÀ CÃC NGÔN SỨ MÀ HỌ CÃ’N CHẲNG CHỊU NGHE, THÃŒ NGƯỜI CHẾT CÓ Sá»NG LẠI, HỌ CŨNG CHẲNG CHỊU TIN’â€
Câu trên có 02 mệnh Ä‘á»: “Mô-sê và các Ngôn Sứ mà há» còn chẳng chịu nghe†– “thì ngưá»i chết có sống lại, há» cÅ©ng chẳng chịu tinâ€. Mệnh đỠtrước dùng từ “NGHEâ€, mệnh đỠsau dùng từ “TINâ€.
Có nghÄ©a là , nếu ngưá»i chết có sống lại vá» báo cho há», có thể há» nghe, há» nghe vì há» sợ. Nhưng há» không tin, vì tin đó là cái gì sâu xa cá»§a con ngưá»i, đó phải là hồng ân Thiên Chúa ban và có sá»± cá»™ng tác cá»§a con ngưá»i, nó đòi há»i con ngưá»i phải thay đổi táºn căn.
Há» nghe vì sợ, nhưng há» không tin, có nghÄ©a sá»± kiện ngưá»i chết hiện vá» chỉ mang lại cảm xúc nhất thá»i, chứ không biến đổi cuá»™c Ä‘á»i há».
“Lạy Chúa, con được no nê mà vẫn thiếu ăn, vì bên con còn có ngưá»i đói lả. Con uống nước mà há»ng vẫn khô ran, vì bên con còn có ngưá»i Ä‘ang khát…†Xin Chúa giúp con khá»a lấp má»i ná»—i khốn cùng nÆ¡i anh chị em con.
Amen.
__________________________
Giuse Vĩnh Tâm.

