Là linh mục năm 2019

Dù ơn g�i có giảm, dù có các vụ lạm dụng tình dục trong Giáo hội, các bạn trẻ vẫn ch�n chức thánh. Phóng sự tại chủng viện Saint-Yves ở Rennes và tu viện Thánh Tôma Aquinô ở Toulouse.

“Nào, chúng ta lặp lại!� Một cảnh là lạ ở nguyện đư�ng chủng viện Saint-Yves ở Rennes, dưới ánh nhìn của tượng gỗ Chúa Kitô và Mẹ Maria, đứng chung quanh bàn th�, năm linh mục tương lai tập nghi thức cho buổi lễ chịu chức sắp tới.

Hai tay giương cao, một trong các linh mục tương lai đ�c l�i cầu nguyện Thánh Thể: “Chúng con cầu xin lòng nhân lành Chúa; cùng với Mẹ Maria, Mẹ Thiên Chúa…� Nhà đào tạo ngắt l�i : “�ừng quên Thánh Giuse!� Các chủng sinh đã h�c xong, chuẩn bị chịu chức và đang tập các nghi thức cho buổi lễ, h� được một thầy giáo mặc cổ áo La Mã, tay áo xắn lên giúp đỡ. Anh nói: “Dù đang tập, các bạn cũng cố gắng giữ nghiêm túc!� để kìm nén nụ cư�i đồng tình của h� vào một buổi chi�u thứ sáu mệt m�i. Dần dần h� tập trung. Một chủng sinh ngư�i Togo, 35 tuổi nhẹ nhàng cầm bánh thánh trong tay, anh nói trong hơi thở: “… Vì này là Mình Thầy, sẽ bị nộp vì các con…� Và Pierrick, chủng sinh 30 tuổi kết thúc buổi tập bằng l�i chúc tr�ng thể Chúa Sống lại: “Ngày Thương Khó đã chấm dứt!… và của chủng viện!� Các bạn lặp lại! “Amen!�

Sau bảy năm đào tạo, các chủng sinh sốt ruột, h� mong r�i tòa nhà được xây từ thế kỷ 19 ở khu phố bình dân Rennes, đây cũng là tòa nhà của tòa giám mục và ban đi�u hành giảng dạy công giáo của vùng Ille-et-Vilaine. Sau khi chủng viện Caen đóng cửa năm 2015, chủng viện Rennes đón nhận ơn g�i của toàn vùng Bretagne và Basse-Normandie, tổng cộng h� có 32 chủng sinh và ngày 23 tháng 6 sắp tới sẽ có bốn chủng sinh thụ phong linh mục.

Các ứng viên sốt ruột

Ở một nơi khác ở đầu bên kia nước Pháp, cũng có bầu khí sốt ruột: bốn chủng sinh Dòng �a Minh Thánh Tôma Aquinô ở Toulouse chuẩn bị chịu chức linh mục ngày 29 tháng 6 này. Linh mục phụ trách đào tạo Augustin Laffray nói đùa: “Sẽ có đủ sắc da ở đây!� Trong tòa nhà của Tỉnh dòng Toulouse được xây năm 1957 có 13 chủng sinh đang được đào tạo để làm linh mục.

Khác với sứ mạng của giáo phận thư�ng, Dòng �a Minh được Thánh Dominique thành lập năm 1215 có thiên chức đặc biệt, h�c h�i nghiên cứu và đi rao giảng. Nhưng ngoài Thánh Vincent Ferrier, Dòng �a Minh, ngư�i rao giảng Tin Mừng ở vùng Bretagne và Toulouse vào thế kỷ 14, có một sợi dây liên kết mạnh giữa các chủng sinh ở Rennes và các anh em ở Toulouse. Anh Maxime ở tu viện Thánh Tôma Aquinô tóm tắt: “Theo Chúa Kitô và làm cho Ngài hiện diện trong các bí tích�. Linh mục Pierre de Cointet, giám đốc chủng viện Saint-Yves ở Rennes giải thích: “�i�u kết hợp các chủng sinh năm 2019 là ước mong của h� được bám rễ trong những đi�u chủ yếu của đức tin: Chúa Kitô, Giáo hội, truy�n thống sống động, Thánh Kinh, cầu nguyện, phục vụ. Và ở chủng viện chúng tôi ít nói v� chính trị hơn cách đây 20 năm…�

Quá trình và chân dung không điển hình

Tuy cùng có chung ước muốn được làm linh mục, nhưng các linh mục tương lai này có nguồn gốc khác nhau. Ở Rennes, trung bình tuổi của chủng sinh là 29, Quentin tốt nghiệp cơ khí ở bên cạnh anh Paul-Hervé, cựu tay trống của ban nhạc rock, Jean là nhân viên 12 năm trong Hải quân: “Tôi rất hạnh phúc trong quân đội  nhưng tôi cảm thấy thiếu một chi�u kích tr�n vẹn cho bản thân. Khi tổ chức chuyến đi hành hương cho các bạn trẻ ở Finistère, tôi nhận ra chính trong Giáo hội tôi mới đi đến cùng được: ni�m vui của tôi lớn hơn là khi tôi ở ngoài biển!�, anh vừa chạy bộ v�, ngư�i còn chảy mồ hôi.

Còn anh Gaetan, 42 tuổi thuộc giáo phận Saint-Brieuc là nhân viên của sở nông nghiệp và được bầu vào tòa thị chính. Anh Pierrick ở giáo phận Sées thì mới là kitô hữu được 10 năm! Anh là cựu trưởng hướng đạo, ngư�i vững chãi gốc Ferté-Macé, vùng Orne, anh cho biết: “Tôi sinh ra hai lần: “Lần đầu là mẹ sinh và lần thứ nhì là lúc rửa tội�. Khi anh 18 tuổi, cái chết của một ngư�i bạn đã làm cho anh ở trong vòng tay của Chúa Kitô: “Nếu có một ngư�i nào biết đau khổ là như thế nào thì đó là bạn tôi.� Anh tham dự trong một buổi h�p ở thành phố nh� của anh, nhưng buổi h�p lại không có linh mục, một tia sáng chức thánh lóe lên trong lòng anh. Thân phụ anh, “ngư�i tin lành vô thần� phải mất một th�i gian mới chấp nhận ơn g�i của ngư�i con vững vàng của mình. May mắn, mối quan hệ với gia đình từ đó được êm đẹp. Linh mục Pierre de Cointet, giám đốc chủng viện cho biết: “Một nữa các chủng sinh xuất thân từ các gia đình không có đạo hoặc có đạo nhưng không giữ đạo, đa số đã có việc làm. Càng ngày càng ít có chủng sinh từ các gia đình đạo hạnh mà bình thư�ng khi nào cũng có con đi tu.�

Các ơn g�i khác nhau

Dù thán phục trước các quá trình không điển hình này, linh mục giám đốc nhấn mạnh đến tình trạng bất ổn định của ơn g�i: “Có năm chúng tôi có 10 chủng sinh, có năm không có ai.� Cũng như vậy với các cha Dòng �a Minh, linh mục Augustin Laffay ghi nhận: “Ơn g�i bây gi� khác nhau và bị chậm và, nhất là do th�i gian h�c tập�. �ó là trư�ng hợp của Jean-Thomas, chủng sinh sẽ chịu chức ngày 29 tháng 6, anh là sinh viên xuất sắc ở trư�ng Khoa h�c Chính trị. Anh đơn sơ nói: “Vấn đ� của tôi bị chậm vì tôi yêu! Việc anh tôi vào chủng viện và kinh nghiệm các thánh lễ chui ở Trung quốc, giáo hữu công giáo trung thành với giáo hoàng dù có thể bị tù đã đánh động tôi rất nhi�u.� Một kỳ tĩnh tâm Phục Sinh ở tu viện Dòng �a Minh Bordeaux đã thuyết phục anh. Anh kết luận: “Thích tìm hiểu sự thật, kết hiệp giữa đ�i sống cầu nguyện, h�c h�i và đi giảng là những chuyện đã làm cho tôi quyết định�. Linh mục Augustin Laffay giải thích: “Các chủng sinh vào Dòng chúng tôi với nhi�u lý do khác nhau, nhưng h� rất chính xác. Thư�ng là h� đi tìm một cấu trúc tri thức, và h� thích đ�i sống cộng đoàn được chống đỡ bằng hương nguyện và phụng vụ�. 

Bị nguy cơ giải thể năm 1965 vì thiếu ơn g�i, Tỉnh dòng �a Minh ở Toulouse được vực dậy trong những năm 1970 nh� linh mục André Gouzes cải tiến v� mặt phụng vụ, đặc biệt với các bài hát Gregoria và Byzantin. �ư�ng lối phụng vụ này c�ng thêm đư�ng lối giáo lý chính thống đóng một vai trò trong sự lôi cuốn của Tỉnh dòng. Linh mục Laffay ghi nhận: “Phải hiểu là đ�i sống tu trì đi ngược với dòng đ�i  vào th�i đó! Sự dấn thân của chúng tôi dựa trên L�i, mà L�i thì không còn bao nhiêu giá trị trong một xã hội thiếu đức tin�.

Sự lựa ch�n triệt để cho chức thánh, các tân linh mục rất xác quyết. Anh Jean ở Saint-Yves cho biết: “Tôi hiểu chức thánh phải trả bằng giá cô đơn nhưng tôi không hình dung chức thánh lại ở ngoài bậc sống độc thân. Tôi muốn tận hiến hoàn toàn cho Chúa�. Anh Réginald sẽ chịu chức vào cuối tháng 6, anh nói rõ: “Nếu tôi ở lại với chức thánh là vì tình yêu của tôi với Chúa Kitô. Nếu tôi muốn có địa vị trong xã hội thì tôi đã nhận chức nghiên cứu gia mà tôi được đ� nghị!� Anh Marie-Philippe cũng xác nhận: “Trong bảy năm tu trì, tôi thấy có 11 trư�ng hợp các anh em đang được đào tạo b� ngang. Sự từ b� lớn nhất của tôi là phải xa gia đình. Một buổi tối, một thầy lớn tuổi ở đây nghe tôi khóc và đã an ủi tôi! ��i sống cộng đoàn rất quý: chúng tôi không ở một mình trong cơn bão!�

Khủng hoảng lạm dụng tình dục

Ngoài các thử thách hàng ngày, anh em chủng sinh tri�u cũng như dòng còn đương đầu với các vụ lạm dụng tình dục trong Giáo hội công giáo. Năm 2018-2019 là năm có không biết bao nhiêu là vụ tai tiếng được đưa ra ánh sáng: vụ cựu hồng y McCarrick, vụ tự tử của các linh mục ở Rouen và ở Orléans, vụ án hồng y Barbarin và vụ phát hành phim Nh� ơn Chúa (Grâce à Dieu), đó là không kể phim tài liệu Các Nữ tu bị lạm dụng của đài truy�n hình Arte tố cáo vụ các nữ tu bị hãm hiếp. Anh Johann sắp chịu chức vào tháng 6 ở giáo phận Vannes thú nhận: “Dù tôi đã nghe nói v� các vụ lạm dụng này trước khi vào chủng viện, nhưng năm nay là một năm khủng khiếp. Nỗi đau thấm vào tất cả chúng tôi. Tôi đã phải khóc�. Linh mục Pierre de Cointet phụ trách các nhóm phát biểu nói thêm: “Tháng 9 năm 2018 khi tôi v� làm giám đốc chủng viện, chủ đ� này vẫn còn là chuyện cấm kỵ, nhưng tài liệu của đài truy�n hình Arte đã làm cho các chủng sinh chấn động. H� không mù quáng: con số ghi tên cho các bạn trẻ bị giảm, h� cảm thấy bị đè nặng trước cái nhìn của nhi�u ngư�i, ngay cả những ngư�i công giáo giữ đạo. Một gánh nặng thật khó để gánh�. Tình trạng tương tự như vậy cũng xảy ra ở Toulouse. Linh mục Augustin Laffay kể: “Toàn bộ chủng sinh theo h�c bị đánh gục!�

Nỗi đau xen lẫn với khó khăn trong việc lượng định toàn bộ các tội ác này. Anh Réginald công nhận: �i�u này làm biến dạng hình ảnh của linh mục, linh mục phải là hình ảnh của Chúa Kitô. Tôi không làm sao hình dung được chuyện này, tôi không nghĩ ra�, anh Réginald bị tổn thương vì có thể bị đánh đồng với những kẻ gây tội ác này. Ở Rennes cũng như ở Toulouse, các tân linh mục cảm thấy h� ở xa với các tranh cãi v� “nạn giáo quy�n� như �ức Phanxicô đã nêu lên, đó là cội rễ của các lạm dụng trong Giáo hội. Một chủng sinh ở Rennes cho biết: “Tôi cảm thấy  khó chịu vì sự đánh đồng này, tôi sợ kiểu “đuổi phù thủy� do phản ứng chia rẽ giữa phe bảo thủ và tiến bộ. “�ừng nghĩ vấn đ� Giáo hội là sự việc của một chiến trư�ng!� Một chủng sinh khác thú nhận sự phức tạp: “Tôi không hiểu “nạn giáo quy�n� là gì. Theo tôi, vấn đ� thực sự là ngư�i tu sĩ đã đánh mất tầm cao cả căn tính của mình.� Một cảm nhận cũng giống cảm nhận của anh Jean-Thomas ở Toulouse: “Trước hết đây là vấn đ� thiêng liêng, phải bao gồm ý nghĩa của ơn g�i và trách nhiệm. Và phải kể đến tội!�

Tâm lý và chỗ đứng của phụ nữ

Linh mục giám đốc chủng viện Saint-Yves đi�u hòa các phản ứng này: “Việc tranh luận v� giáo quy�n vẫn chưa rõ ràng trong Giáo hội, vì vậy nó vẫn còn mơ hồ đối với các linh mục tương lai…� Linh mục ước mong đặt nặng vấn đ� tình cảm và tình dục trong việc đào tạo các chủng sinh: “Một hoặc hai lần mỗi năm, có các khóa v� chủ đ� này với các bác sĩ và các tâm lý gia. Tôi muốn tổ chức một khóa h�c tâm lý, bởi vì chính h� sẽ phải đồng hành với ngư�i khác.�

Thư�ng thư�ng các chủng sinh xin theo một chương trình trị liệu theo danh sách các nhà phân tâm h�c hoặc các bác sĩ tâm thần liên kết với chủng viện Saint-Yves. Năm nay linh mục Pierre de Cointet nh� bà Nathalie Droneau, cố vấn đ�i sống vợ chồng và gia đình ở Aix-en-Provence đến chủng viện nói chuyện. Bà ghi nhận: “V� ấu dâm thì khó để dò tìm. Nhưng chúng ta có thể hành động trên sự trưởng thành v� cảm xúc mà từ lâu thư�ng bị coi nhẹ. Các linh mục trên 40 tuổi thừa nhận h� chưa được đào tạo để xử lý ham muốn tình dục của h�. Vẫn còn ý tưởng cho rằng một ‘linh mục thánh thiện’ là đủ!� 

Rất thẳng thắn, bà Nathalie Droneau đ� cập đến tất cả các chủ đ�. Theo bà, chìa khóa là phải biết phân định cảm xúc của mình, không nên sống trong cô lập cảm xúc, bà nói: “Các linh mục có quy�n có quan hệ bạn bè, tình anh em. �ây không phải là ích kỷ! Thế hệ chủng sinh này hiểu chuyện này.� Bằng chứng là các chủng sinh ở Saint-Yves thư�ng gặp bạn bè cùng lớp hay bạn cũ th�i trung h�c. Bà Droneau xác định: “Tôi so sánh sự triển nở trong bậc sống độc thân với sự trung thành trong đ�i sống vợ chồng. Ngư�i phối ngẫu không ở đó để giải quyết các thôi thúc tình dục của ngư�i kia. Cả hai bậc sống đ�u có ‘dễ dàng’ và ‘khó khăn’ mặt này mặt kia. Sự so sánh này là một chỉ dẫn tốt.� Các linh mục tương lai thư�ng dễ dàng thổ lộ với một phụ nữ bên ngoài hơn là các ngư�i hướng dẫn h�: “Chúng ta cần triển khai một chỗ đứng cho phụ nữ trong các chủng viện.� �ó là đi�u giám đốc chủng viện Saint-Yves suy nghĩ: “Chúng tôi dự trù một cặp vợ chồng hoặc các phụ nữ thánh hiến sống quanh năm với các chủng sinh.� V� phần mình, năm 2016 các chủng sinh ở Toulouse đã nhận một danh sách những thái độ bị cấm: không bao gi� cho quà hay ti�n bạc cho một trẻ vị thành niên hay một ngư�i ở tình trạng mong manh, không được dùng tên giả trên Internet, không đi một mình đến các quán bar hay những nơi gặp gỡ…

�ào tạo và sứ mạng

Quá trình đầy đủ của chủng sinh địa phận ở Rennes bắt đầu bằng một năm dự bị ở  Saint-Pern (Ille-et-Vilaine) tại nhà mẹ của Tiểu muội của ngư�i nghèo. Linh mục Pierre de Cointet khen việc này: “Vì thế khi đến chủng viện, h� đã quen với đ�i sống cộng đoàn.� Còn với Dòng �a Minh thì giai đoạn đầu tiên là ở nhà tập. Chủng viện cũng như tu viện là nơi cầu nguyện, các linh mục tương lai ở đó để cầu nguyện trong các gi� kinh và dâng thánh lễ. Ở Rennes cũng như ở Toulouse, h� đ�u có kinh nghiệm tại hiện trư�ng: ngay năm đầu tiên, vào cuối tuần, chủng sinh địa phận được gởi đến một giáo xứ để sống với các linh mục khác ở đây và năm thứ sáu thì ở từ hai đến ba tuần trong chức vụ phó tế.

Còn ở Dòng �a Minh thì các thầy làm việc “tông đồ�, như anh Jean-Thomas làm tuyên úy cho các bạn trẻ. Việc đào tạo chủng sinh tri�u hay dòng v� mặt tri thức gồm hai năm triết h�c và bốn năm thần h�c, nhưng sau khi chịu chức các tu sĩ Dòng �a Minh còn tiếp tục h�c theo đư�ng hướng riêng của Dòng v� thần h�c, lịch sử, khảo cổ h�c… Dù chủng viện địa phận hay của tu viện Dòng �a Minh, cả hai đ�u thống nhất trong việc giảng dạy rao giảng. �ược thừa hưởng căn tính di truy�n của Dòng, các tu sĩ Dòng �a Minh có khả năng giảng dạy Tin Mừng, đó là mối quan tâm của các giáo phận… h� thư�ng nh� đến các chuyên gia này.

Ở Saint-Yves, các linh mục tương lai có khóa h�c các bài của linh mục Timothy Radcliffe, cựu b� trên tổng quy�n Dòng �a Minh. Linh mục Augustin Laffay khẳng định: “Thật sự có cả một mong ch� nơi các chủng sinh.� Vì nếu việc rao giảng là cần thiết thì th�i gian không ch�. Các chủng sinh không có ảo tưởng v� việc Giáo hội Pháp thu hẹp. Anh Jean cư�i: “Tôi có thể đến cộng đoàn Saint-Martin được các sĩ quan hải quân công giáo đánh giá cao, nơi tôi có thể có nhi�u tín hữu. Nhưng Chúa gởi tôi đến Finistère, nơi con số giáo xứ từ 300 xuống còn 20!� Các chủng sinh nước ngoài ở Saint-Yves rất sáng suốt, anh Bertholy ngư�i Haiti sẽ được chịu chức ở Haiti vào tháng 8, anh là chủng sinh truy�n giáo, anh nói: “Ngư�i ta không giấu gì chúng tôi v� thực trạng Giáo hội ở Pháp. Tôi hơi nhớ bầu khí nồng nhiệt và trẻ trung ở nước tôi. Nhưng ở đây tự do tôn giáo mang tính cách rộng lớn hơn!�

Ở Saint-Yves, quyển sách của linh mục ngư�i Canada James Mallon, Cẩm nang để sống còn cho các giáo xứ (Manuel de survie pour les paroisses) ở trên các bàn làm việc. Anh Pierrick đặt câu h�i: “Mình có phải dâng thánh lễ ở m�i nơi không? Tôi không nghĩ như vậy.� Giống như đa số các bạn chủng sinh của mình, anh hiểu có tình trạng các giáo xứ nhập lại. Tất cả đ�u từ chối phải đưa ra quyết định, để có thể tập trung vào việc cử hành các bí tích và tháp tùng thiêng liêng. Tất cả đ�u muốn sống với các linh mục khác. Anh Johann chủ trương: “Khi có vấn đ�, chúng ta có thể nói chuyện như anh em với nhau, đó là sự đảm bảo cho sứ vụ có hiệu quả: khi chúng tôi hợp nhau thì đi�u này thấy rõ!�

“Quay v� với việc phúc âm hóa đại chúng�

Mong muốn có một đ�i sống chung này không làm cho các tu sĩ �a Minh ngạc nhiên. Dòng cũng bị lung lay bởi việc giải b� kitô giáo. Anh Jean-Thomas cho biết: “Chúng ta phải đi trở lại với cách phúc âm hóa đại chúng!� Anh đi từng nhà ở các khu phố mi�n bắc Marseille và cho biết áo dòng trắng �a Minh là một lợi thể để mở đầu thảo luận: “Chính vì vậy mà tôi thích làm tông đồ trong các trư�ng h�c: đây là một trong những nơi cuối cùng mà chúng ta có thể đến gặp những ngư�i không đi nhà th�, anh kêu g�i sự hợp tác giữa các giáo phận và các tu sĩ. Các tu sĩ Dòng �a Minh phải đến thăm các giáo xứ thư�ng xuyên hơn, để giảng trong một tuần hoặc để giải tội.� V� phần mình thì anh Pierrick thích v� vùng ngoại vi nước Pháp nơi anh lớn lên: “Cha mẹ tôi phải đi 45 cây số để gặp bác sĩ. Nước Pháp của những ngư�i bị b� quên, đó là hiện tại của Giáo hội, không phải tương lai. Nhưng nếu chúng ta muốn đem anh em mình v� thánh lễ thì trước hết phải gặp h�. Chủng viện Saint-Yves đã và đang làm việc, chủ đ� sứ mạng truy�n giáo là chủ đ� cho năm 2018-2019 của h�. Tháng 5 các chủng sinh đã có một tuần truy�n giáo ở Quimper (Finistère) với một giáo xứ địa phương. Chương trình: �i từng cửa, phát phúc âm, canh thức cầu nguyện. Một việc chưa bao gi� thấy ở vùng Bretagne.

�ịa phận cũng như Dòng �a Minh, các linh mục tương lai là các nhà truy�n giáo. H� rất khác nhau, nhưng thống nhất với nhau v� tầm nhìn v� Giáo hội, v� chức linh mục, các chủng sinh này vẫn không kém phần bí ẩn với ngư�i đương th�i của h�. Chi�u thứ tư, h� đ�c kinh chi�u ở tu viện Toulouse, Jean-Thomas đ�c trước cộng đoàn đoạn thư Thánh Phaolô gởi tín hữu Côrintô (1, 26-31), đoạn tiêu biểu cho tinh thần của các chủng sinh: “Khi anh em được Chúa kêu g�i, thì trong anh em đâu có mấy kẻ khôn ngoan trước mặt ngư�i đ�i, đâu có mấy ngư�i quy�n thế, mấy ngư�i quý phái. Song những gì thế gian cho là điên dại, thì Thiên Chúa đã ch�n để hạ nhục những kẻ khôn ngoan.� Hơi điên cuồng nhưng h� cũng phải hơi hơi điên như thế để trong vài ngày nữa, h� có thể trả l�i với giám mục: “Con đây!�

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn