Lá»i dịch giả
Nguyên tác bà i nà y , Social and religious spirituality of St Mother Teresa đăng trên tạp chà Vidyajyoti Journal (Jyoti=Ãnh sáng (cá»§a) Vidya (Minh trÃ)), số ra tháng tám 2018, cá»§a Dòng Tên Ấn Äá»™.[i][1]
Trước đây, tôi đã viết vá» hai nhân váºt nổi tiếng quốc tế cá»§a Ấn Äá»™ là Gandhi và Tagore. Äáng lẽ tôi phải viết vá» nhân váºt thứ ba, cÅ©ng xuất phát từ Ấn, mà cả thế giá»›i hôm nay trìu mến và kÃnh ngưỡng dưới cái tên là Mẹ Têrêsa Calcutta, ngưá»i đã từng nháºn nhiá»u giải thưởng từ chÃnh phá»§ Ấn Äá»™, từ các nước Äông Nam Ã, và má»›i đây giải Nobel Hòa bình. Vâng, đáng lẽ tôi phải viết vá» Mẹ Têrêsa đã được phong thánh, và trong lá»… phonng thánh ấy tại Rôma, rất nhiá»u báºc vị vá»ng cá»§a Ấn Äá»™, kể cả thá»§ hiến mấy tiểu bang, cÅ©ng bay sang dá»± lá»…, dù há» khác tôn giáo. Vâng, đáng lẽ tôi phải viết vá» nhân váºt, mà ngưá»i Ấn nói chung, khi nhắc đến Ä‘á»u tá» lòng kÃnh yêu ấy, nhưng vì gặp trong tạp chàVidyajyoti Journal of Theological reflection bà i viết quá đầy đủ cá»§a tiến sỹ J. Ladislaus, nên tôi chỉ là m công việc khiêm tốn là chuyển ngữ để độc già Việt nam chúng ta có dịp tìm hiểu sâu xa vá» con ngưá»i, tâm hồn và hà nh động cá»§a vị thánh nói trên. Sau khi Ä‘á»c xong bản văn, sẽ thấy Mẹ Têrêsa quả là hiện tượng cá»§a thá»i đại vá» lòng thương ngưá»i bao la, và vá» những công trình vÄ© đại Mẹ là m nên để â€phục vụ những ai nghèo nhất giữa các ngưá»i nghèoâ€.
Vì nguyên tác có quá nhiá»u chú thÃch (note) nói lên nguồn gốc cá»§a má»—i thông tin, nên tôi xin phép bá» qua. Thay và o đó, tôi đưa ra những chú thÃch cá»§a riêng tôi khi gặp những gì khó hiểu vá» phong tục, địa lý… Ấn độ…  đối vá»›i độc giả Việt.
Bản văn
Mẹ Têrêsa Calcutta được giải Nobel Hòa bình và o tháng 10 năm 1979. Trong cuá»™c nghênh đón Mẹ, ngà i Jyoti Basu, hồi ấy là Thá»§ hiến tiểu bang Bengali[2], nói vá»›i vị má»›i Ä‘oạt giải Nobel rằng :â€Từ lâu Mẹ đã là Mẹ cá»§a Bengali, còn nay Mẹ thà nh Mẹ cá»§a thế giá»›i rồiâ€. Trong dịp phong hiển thánh cho Mẹ và o ngà y 4-9-2016, Äức Giáo chá»§ Phanxicô nháºn xét :â€Sá»± hiá»n từ và lòng thương xót là những phẩm chất nổi báºt cá»§a đức Ãi†nó khiến “Mẹ Têrêsa ưu tiên chá»n giúp đỡ những ai nghèo nhất giữa các ngưá»i nghèoâ€.
Năm 1985, và o dịp khánh hạ năm 40 Äại há»™i đồng Liên hiệp quốc ở Nữu Ước, ngà i Tổng thư ký Javier Perez de Cuillar khi giá»›i thiệu Mẹ đã nói: â€Thiết nghÄ© việc tốt nhất tôi có thể là m là cảm tạ Mẹ, và tuyên bố : HÆ¡n cả tôi, hÆ¡n hết má»i ngưá»i trong chúng ta, Mẹ là Liên hiệp quốc, là Hòa bình cá»§a thế giá»›iâ€.
Ngà y nay thì Mẹ Têrêsa đã được tưởng nhá»› tá»›i trong tâm tình tri ân và kÃnh ngưỡng trên khắp hoà n cầu rồi.
Dù Mẹ Têrêsa sống và o thế ká»· trước, nhưng Mẹ đã thà nh ngưá»i cá»§a má»i thế ká»·. Äức tin sâu thẳm cá»§a Mẹ biểu hiện nÆ¡i việc là m, đức tin ấy không thể chết Ä‘i vá»›i Mẹ, mà mãi mãi hiện thể thà nh hà nh động hôm nay, ngà y cà ng mãnh liệt hÆ¡n. Rất nhiá»u ngưá»i cố gắng tìm hiểu vá» trá»±c giác và linh đạo xã há»™i-tôn giáo cá»§a Mẹ. Sau đây cÅ©ng là cố gắng cá»§a riêng tôi, hòng ghi nhá»› Ä‘á»i sống và sá»± nghiệp cá»§a Mẹ, qua đó truyá»n hứng cho niá»m tin và lòng xót thương cá»§a quý vị độc giả.
Bà i nà y gồm bốn phần : 1) “Là m tông đồ bằng Ä‘á»i sống†nói lên nguồn gốc việc Mẹ hiến thân phục vụ ngưá»i nghèo nhất giữa các ngưá»i nghèo, cÅ©ng như tình yêu sâu xa cá»§a Mẹ đối vá»›i Thiên Chúa; 2) “Chiêm niệm trong hà nh động†diá»…n tả Ä‘á»i sống và công việc phục vụ cá»§a các Thừa sai Bác ái, thân mình nối dà i cá»§a Mẹ Têrêsa; 3) “Những thâm tÃn†đưa ra ánh sáng nhữnng thâm tÃn cá»§a Mẹ được thể hiện bắng hà nh động; 4) “Thà nh quả cho hôm nay†nói lên ý nghÄ©a cá»§a sứ Ä‘iệp Mẹ Têrêsa cho chúng ta hôm nay.
1- Là m tông đồ bằng hà nh động
Má»™t nụ hồng nhá»- Mẹ Têrêsa sinh  ngà y 26-8-1910 vá»›i tên gá»i Anjeze (Agnès trong tiếng Pháp) Gonxhe (Gonxhe là nụ hồng trong tiếng Albania) Bojaxhiu trong má»™t gia đình ngưá»i Albania. Sinh quán cá»§a Mẹ : Skopje, nay là thá»§ đô Nước Cá»™ng hòa Macedonia, còn khi ấy chỉ là má»™t phần cá»§a Kosovo Vilayet trong Äế quốc Ottoman. Cô bé là út trong ba đứa con cá»§a Nicolle và Dranafile Bojaxhiu. Năm 1919, khi Agnès má»›i lên tám, thì ba chợt bệnh và qua Ä‘á»i. Vững và ng lên từ cái chết cá»§a bố, Agnès rất sán mẹ.
Nhá» mẹ gợi hứng- Dranawas là má»™t phụ nữ đạo hạnh và đầy lòng thương ngưá»i. Bà chuyển sang cho con gái Agnès những tâm tình bác ái thâm sâu. Quả thế, Agnès há»c từ mẹ lòng .xót xa trước những túng thiếu cá»§a ngưá»i nghèo, ngưá»i cùng khổ. Bà Dranawas dạy con cái biết thức tỉnh trước nhu cầu cá»§a láng giá»ng và tìm cách giúp đỡ há». Má»—i tuần má»™t lần, lắm khi có bé Agnès Ä‘i vá»›i, bà đến thăm má»™t phụ nữ lá»›n tuổi hÆ¡n bị con trai bá» rÆ¡i. Bà mang thức ăn tá»›i và giúp dá»n dẹp nhà cá»a. Hai ngà y má»™t lần, bà tắm rá»a cho má»™t phụ nữ say rượu, mình đầy lở chốc, và chữa trị cho. Agnès thưá»nng giúp mẹ trong những công việc như thế. Bà Dranawas cÅ©ng chăm sóc má»™t bà góa bệnh táºt có sáu đứa con. Khi nà o bà ngăn trở, thì sai Agnès Ä‘i thăm. Äến khi bà góa chết, thì sáu đứa con cá»§a bà được mang vá» nhà Bojaxhiu, và chúng trở nên thà nh viên cá»§a gia đình. Dẫu chẳng già u có gì cho cam, bà Dranawas Bojaxhiu vẫn mở rá»™ng vòng tay đón tiếp những ai túng đói trong vùng tá»›i ăn uống trong nhà mình. Bà khuyên Agnès như sau :â€Con ạ, đừng bao giò nuốt má»™t miếng mà không chia sẻ nó vá»›i ngưá»i khácâ€. Khi bé Agnès há»i những ngưá»i đến ăn là ai, thì mẹ luôn luôn trả lá»i :†Má»™t số là bà con, nhưng hết thảy Ä‘á»u là đồng bà o cá»§a chúng taâ€. Cứ thế, vá»›i Agnès, bà mẹ đã thà nh tấm gương sống vá» sá»± quan tâm đến ngưá»i nghèo khổ, trần trụi!
Nguồn gốc Æ¡n gá»i tu dòng- Từ đức tin Kytô-giáo cá»§a mình, bà Dranawas rút ra má»™t sức mạnh lá»›n cho bà và gia đình bà . Bà đưa cả ba con Ä‘i nhà thá» cầu nguyện và dá»± thánh lá»…. Rồi má»—i tối, cả gia đình há»p lại ở phòng chung để lần hạt. Bà rất sùng đạo, chuyển sang cho các con đức tin bà đã tiếp nháºn từ cha mẹ mình. Ngay từ tuổi thÆ¡, Agnès tá»›i nhà thá» Ä‘á»u đặn, và coi đó là việc phải là m hÆ¡n hết những gì khác.
Linh mục Jambrenkovich, cha sở hỠđạo Thà nh Tâm, nói cho giá»›i trẻ biết chuyện các tu sỹ Dòng Tên cá»§a nước Yougoslavie (Nam Tư) ra Ä‘i truyá»n giáo ở vùng Bengali (bên Ấn) và o năm 1924. Lòng hăng say truyá»n giáo cá»§a những vị ấy được kể lại cho các thà nh viên há»™i Ä‘oà n Sodality (Äoà n kết), và chuyện ấy tác động mạnh và o tâm tư cá»§a bá»n trẻ, nhất là cá»§a Agnès. Tốt hÆ¡n, hãy nghe chÃnh lá»i thú nháºn cá»§a cô :â€â€¦Ngà y kia, má»™t nhà truyá»n giáo Dòng Tên bên Ấn tá»›i thuyết giảng ở nhà thá» chúng tôi. Cha nói vá» công việc cá»§a cha là m bên Ấn, và lá»i cá»§a cha tác động sâu xa vô tâm hồn tôi. Tôi thưa truyện vá»›i vị linh mục nà y vỠý muốn cá»§a tôi, và ngà i khuyên tôi cầu nguyện để biết thánh ý Chúaâ€.
Agnès quyết chà trở thà nh nữ tu, và bá» nhà năm 1928 lúc 18 tuổi, tá»›i dòng các sÆ¡ Loretô thuá»™c Ä‘an viện Loretô bên Rathfarmam, Ãi nhÄ© lan, để há»c Anh văn, vá»›i mục Ä‘Ãch Ä‘i truyá»n giáo : tiếng Anh là ngôn ngữ các sÆ¡ Loretô sá» dụng khi dạy các trẻ em bên Ấn. Agnès sẽ không còn gặp lại mẹ bao giá» nữa.
Äá»i sống nữ tu ở Bengali-  Má»™t năm sau, Agnès, nay là  Maria Têrêsa (tên dòng) sang Darjeeling bên Ấn là m táºp sinh, và tháng 5-1931 thì khấn nguyện lần đầu. SÆ¡ được gá»i đến dạy ở trưá»ng nữ trung há»c Thánh Mẫu Maria do các sÆ¡ Loretô Ä‘iá»u hà nh, và sÆ¡ hiến thân dạy các em thuá»™c gia đình nghèo nhất cá»§a Bengali. SÆ¡ Têrêsa há»c nói thông thạo tiếng Bengali và Hindi[3] trong khi dạy môn sỠđịa. SÆ¡ cÅ©ng có ý giúp các em thoát nghèo nhá» há»c vấn.
Ngà y 4-5-1937, sÆ¡ khấn nguyện trá»n Ä‘á»i khó nghèo, khiết tịnh và vâng phục. Kể từ đấy, theo thói quen dòng Loretô, như các sÆ¡ sau vÄ©nh nguyện (khấn trá»n Ä‘á»i), sÆ¡ được gá»i là Mẹ : Mẹ Têrêsa. Mẹ Têrêsa tiếp tục dạy ở trưá»ng Thánh Mẫu Maria, và đến 1944 thì trở thà nh hiệu trưởng. Bằng sá»± dịu hiá»n, quảng đại và táºn tâm giáo dục nữ sinh, Mẹ hướng dẫn các em tá»›i việc tôn sùng Chúa Kytô :â€Xin cho con sức mạnh để thà nh ánh sáng cho các em, để cuối cùng có thể dẫn các em tá»›i Chúaâ€.
Äối mặt vá»›i túng nghèo và khổ cá»±c- Mẹ Têrêsa sống Ä‘á»i nữ tu 19 năm, bắt đầu như má»™t táºp sinh, rồi sÆ¡ sau đó. Trong khi dạy ở trưá»ng Thánh Mẫu Maria, Mẹ có dịp cảm nháºn thấm thÃa thá»±c tại cá»§a sá»± túng quẫn. Năm 1943 xảy ra nạn đói lá»›n là m chết Ãt nhất hai triệu ngưá»i; và những há»c sinh nghèo đến trưá»ng vá»›i dạ dầy trống rá»—ng. Bằng má»i cách, các sÆ¡ cố giúp các em có bữa ăn trưa. SÆ¡ Têrêsa cÅ©ng chứng kiến cảnh khốn cùng cá»§a há»c sinh và dân chúng trong thá»i kỳ hạn hán. Và ý muốn giúp đỡ ngưá»i nghèo bén rá»… sâu trong tâm hồn Mẹ.
Năm 1946, cuá»™c xung đột Hồi giáo-Ấn giáo gây thảm há»a lá»›n, và Calcutta rất khốn đốn do sá»± kiện dân cư thà nh phố gần như chia đôi giữa hai cá»™ng đồng Ấn và Hồi đối đầu nhau. Các cuá»™c biểu tình và xung đột xảy ra khiến mấy trăm ngưá»i bị giết. Là cô giáo đứng đầu nhà trưá»ng, sÆ¡ Têrêsa phải ra ngoà i mua nhu yếu phẩm cho các em, nhỠđó táºn mắt thấy xung đột và ná»—i khổ cá»§a giống ngưá»i. Và sÆ¡ nháºn thức ra việc tông đồ cá»§a mình không thể đóng kÃn trong ná» nếp cá»§a cÆ¡ sở giáo dục dà nh riêng cho giá»›i trung lưu là chÃnh, mà phải là giữa những ngưá»i nghèo nhất trong đám ngưá»i nghèo tại các khu ổ chuá»™t.
Tiếng gá»i láºp dòng- Ngà y 10-9-1946, Mẹ Têrêsa cảm nghiệm má»™t tiếng gá»i thứ hai nó thay đổi hẳn cuá»™c Ä‘á»i cá»§a Mẹ. Äang khi Mẹ Ä‘i xe lá»a từ Calcutta đến chân núi Hy mã lạp sÆ¡n để tÄ©nh tâm, thì Äức Kytô nói vá»›i Mẹ hãy bá» việc dạy há»c và tá»›i là m việc ở những khu ổ chuá»™t cá»§a Calcutta, hầu giúp đỡ những ngưá»i nghèo nhất, ốm yếu nhất. Sau nà y, Mẹ diá»…n tả tiếng gá»i ấy như “tiếng gá»i bên trong tiếng gá»iâ€. Và Mẹ nhá»› lại :â€Tôi phải bá» nhà dòng đến chung sống vá»›i ngưá»i nghèo khổ để giúp đỡ há». Äó là mệnh lệnh, mà không tuân thá»§ cÅ©ng là bỠđức tin luônâ€.
Vì đã khấn nguyện vâng lá»i, nên Mẹ không thể bá» dòng mà không có phép chÃnh thức. Sau khoảng má»™t năm rưỡi dây dưa, cuối cùng và o tháng giêng 1948, Mẹ được Äức Tổng giám mục Calcutta là F. Ferrier dòng Tên chấp nháºn cho Mẹ Ä‘i theo Æ¡n gá»i má»›i nà y. Thế là tháng tám năm ấy, Mẹ khoác lên mình chiếc áo trắng viá»n xanh mà Mẹ sẽ công khai mặc cho đến hết Ä‘á»i; và chỉ vá»›i 5 ru-py[4] trong túi, Mẹ rá»i bá» tu viện Loretô, lần đầu phiêu lưu và o những khu ổ chuá»™t cá»§a Calcutta vá»›i ý chà giúp đỡ “những kẻ không được ai yêu thương và lo lắng choâ€.
Mẹ ghi lại trrong nháºt ký riêng, rằng trong năm thứ nhất, Mẹ ngáºp đầu vá»›i biết bao khó khăn : không má»™t lợi tức, Mẹ phải Ä‘i xin lương thá»±c và những váºt dụng cần thiết. Trong mấy tháng đầu, Mẹ kinh nghiệm sá»± nghi nan, ná»—i cô độc, và cám dá»— quay trở vá» vá»›i những tiện nghi cá»§a Ä‘á»i sống tu viện. Cuối cùng, Mẹ quyết định dứt khoát :â€Lạy Chúa, vì lòng mến Chúa, con muốn ở lại và là m bất cứ gì Chúa muốn đối vá»›i con. Con quyết không để rÆ¡i giá»t nước mắt nà o cảâ€.
Những khởi đầu- Năm 1952, Mẹ Têrêsa mở Nhà Hấp hối đầu tiên trên khoảnh đất thà nh phố nhưá»ng cho. Vá»›i sá»± trợ giúp cá»§a mấy viên chức Ấn, Mẹ biến má»™t ngôi Ä‘á»n Ấn giáo bá» hoang ở Kalighat thà nh nhà dà nh cho ngưá»i hấp hối, nÆ¡i nương trú miá»…n phà cho kẻ túng nghèo. Mẹ đặt tên cho ngôi nhà ấy là “Trái tim vô nhiá»…mâ€. Những ai được nháºn vô sẽ được chăm sóc y tế và có cÆ¡ há»™i ra Ä‘i trong bình an, xứng vá»›i nhân phẩm và theo nghi thức tôn giáo cá»§a mình : kinh Quram được Ä‘á»c cho ngưá»i Hồi, nước sông Hằng mang tá»›i ngưá»i Ấn, phép Xức dầu là m cho ngưá»i Công giáo. “Má»™t cái chết đẹp†như Mẹ nói, “cho những kẻ sống thì không hÆ¡n con váºt, nhưng chết lại giống như thiên thần, được yêu thương và quan tâm đếnâ€.
Không lâu sau đó, Mẹ mở má»™t nhà cho ngưá»i bệnh phong, mà Mẹ đặt tên là “Thị trấn Bình anâ€. Các sÆ¡ Thừa sai Bác ái cÅ©ng láºp nhiá»u bệnh viện phong trong thà nh phố để nuôi ăn và chăm sóc y tế cho ngưá»i ná»™i trú. Năm 1955, Mẹ Têrêsa mở nhà “Vô nhiá»…m†là m chốn ăn ở cho trẻ mồ côi và vô gia cư.
Sá»± ra Ä‘i cá»§a má»™t con ngưá»i vÄ© đại- Ngà y 5-9-1997, Mẹ Têrêsa từ trần. Tám ngà y sau, 13-9, chÃnh phá»§ Ấn Äá»™ tổ chức quốc táng long trá»ng, có chức sắc từ khắp nÆ¡i trên thế giá»›i đến tham dá»±. Di thể cá»§a Mẹ được an nghỉ trong Nhà mẹ Dòng Thừa sai Bác ái ở Calcutta. Khi Mẹ qua Ä‘á»i, những lá»i chia buồn và ca ngợi đươc gá»i đến từ khắp bốn phương :â€Thế giá»›i đã mất Ä‘i má»™t trong những ngưá»i khổng lồ cá»§a thá»i đại nà yâ€, tổng thống Clinton cá»§a Hoa kỳ nói, “con ngưá»i ấy đã mang an á»§i tá»›i cho ngưá»i nghèo, ngưá»i khổ Ä‘au và hấp hối, đồng thá»i trở nên cho hết thảy chúng ta má»™t gợi hứng và thách đốâ€.
Và o lúc Mẹ Têrêsa ly trần năm 1997, các Thừa sai Bác ái, gồm các sÆ¡, linh mục và tu huynh, đếm được 4.232 ngưá»i vá»›i 600 cÆ¡ sở ở 123 nước. Ngoà i ra, còn tá»›i hằng ngà n giáo dân tình nguyện trên khắp hoà n cầu. Vá»›i tất cả con số ấy, Mẹ Têrêsa nói :â€Chúng tôi biết quá rõ : Cái chúng tôi là m được chỉ là giá»t nước giữa đại dương. DÄ© nhiên nếu không có giá»t nước ấy, hẳn đại dương cÅ©ng thiếu má»™t cái gìâ€.
2- Chiêm niệm trong hà nh động
Sứ mệnh là m lan tá»a tình yêu- Mẹ Têrêsa chuyển tếng gá»i ngà y 10-9-1946 thà nh hà nh động cụ thể là cứu giúp kẻ túng nghèo trong thà nh phố. Mẹ bắt đầu mở má»™t trưá»ng há»c giữa trá»i và láºp Nhà hấp hối tại má»™t căn phố hoang tà n mà Mẹ thuyết phục được nhà chức trách thà nh phố nhưá»ng cho để sá» dụng và o công việc nói trên. Hồi đầu, và o năm 1949, má»™t nhóm phụ nữ trẻ đến há»— trợ Mẹ, để rồi vá»›i những cô gái nà y, Mẹ khởi sá»± má»™t tu há»™i má»›i : Các Thừa sai Bác ái vá»›i lá»i khấn nguyện thứ tư là “Toà n tâm toà n ý cho việc phục vụ không công những ngưá»i nghèo nhất giữa ngưá»i nghèoâ€. Äến tháng 10-1950, tu há»™i má»›i nói trên được công nháºn chÃnh thức ; và o lúc ấy chỉ có má»™t nhúm thà nh viên, mà hầu hết là cá»±u giáo chức và nữ sinh trưá»ng Thánh Mẫu. Sứ mệnh cá»§a dòng, theo đúng lá»i Mẹ, là chăm sóc “những kẻ đói khát, trần trụi, táºt nguyá»n, mù lòa, vô gia cư, phong há»§i, và hết thảy những ngưá»i bị bá» mặc, không xót thương, không được đếm xỉa tá»›i, bị coi là gánh nặng hay bị gạt ra ngoà i lá» xã há»™i. Theo cách hiểu cá»§a Mẹ Têrêsa, “má»—i ngưá»i như thế là Chúa Giêsu cải trangâ€.
Các Thừa sai Bác ái ngay từ đầu đã có sức lôi cuốn ngưá»i ta đến gia nháºp; cùng lúc các tặng phẩm quảng đại cÅ©ng được gá»i đến. NhỠđó, tá»›i năm 1960, há» mở được những trung tâm cứu tế, trại mồ côi, trại phong cùi khắp trên nước Ấn. Kế đó, tu há»™i cá»§a Mẹ cÅ©ng bà nh trướng khắp hoà n cầu. Nhà đầu tiên bên ngoà i Ấn được mở ở Venezuela năm 1965 vá»›i 6 sÆ¡. Các nhà tiếp theo là ở Rôma, Tanzania, nước Ão. Trong năm 1970, có thêm nhiá»u nhà và cÆ¡ sở tại mưá»i mấy nước châu Ã, châu Phi, châu Âu và Hoa kỳ.
Mẹ Têrêsa thiết láºp tu há»™i Tu huynh Thừa sai Bác ái năm 1963, và ngà nh chiêm niệm nữ tu năm 1976. Còn ngà nh giáo dân Công giáo và không-Công giáo được táºp hợp trong nhóm “Cá»™ng sá»± viên cá»§a Mẹ Têrêsaâ€, nhóm “Cá»™ng sá»± viên vì ngưá»i bệnh táºt và đau khổâ€, nhóm “Thừa sai Bác ái giáo dânâ€. Äể đáp lại lá»i thỉnh cầu cá»§a nhiá»u linh mục, Mẹ Têrêsa còn láºp “Phong trà o Thánh Thể Chúa Kytôâ€dà nh cho linh mục; để rồi và o năm 1984, cùng vá»›i cha Giuse Langford, Mẹ thà nh láºp “Các cha Thừa sai Bác ái†để liên kết những mục tiêu Æ¡n gá»i Thừa sai Bác ái vói những gì mà thừa tác vụ linh mục có thể cung cấp. Trong ý nghÄ© cá»§a Mẹ Têrêsa, thì “các sÆ¡ và tu huynh chiêm niệm là m nên đôi chân cá»§a Chúa Giêsu trên bước đưá»ng tìm kiếm các linh hồn. Vâng, há» ra ngoà i để cứu những linh hồn Ä‘ang cần Chúaâ€.
Tình yêu Thiên Chúa, tình yêu Chúa Giêsu- Lần kia, cùng vá»›i mấy sÆ¡, Mẹ Ä‘ang tắm rá»a và đút ăn cho má»™t ngưá»i cùi dÆ¡ bẩn, trông gá»›m ghiếc, trên má»™t đưá»ng phố Calcutta. Má»™t kẻ thấy thế đã nháºn định :â€Có trả tôi má»™t triệu đô la tôi cÅ©ng chẳng chạm tá»›i má»™t ngưá»i cùiâ€. Nghe thế, Mẹ Têrêsa đáp trả má»™t cách hóm hỉnh :â€Tôi cÅ©ng váºy nếu đây là vấn đỠtiá»n . Vâng, dù cho tôi hai triệu đô, tôi cÅ©ng chẳng là m việc nà y đâu. Nhưng tôi lại vui sướng mà là m vì tình yêu Thiên Chúaâ€. Theo Mẹ, thì â€œÆ n gá»i các Thừa sai Bác ái là yêu mến Chúa Giêsuâ€. Quả thế, các Thừa sai Bác ái, dù là sÆ¡, tu huynh, linh mục hay giáo dân, hết thảy Ä‘á»u mang sứ mệnh y hệt cá»§a chÃnh Chúa, đó là “đưa Tin mừng đến cho kẻ nghèo, tá»± do cho kẻ bị giam, ánh sáng cho kẻ mù, giải phóng cho kẻ bị áp bức, công bố Năm hồng ân cá»§a Thiên Chúa (Luca 4.18-19)â€.
Yêu thương bằng hà nh động- Mẹ Têrêsa nhắc Ä‘i nhắc lại :â€Tình yêu được minh chứng bằng hà nh động; hà nh động cà ng gây phiá»n não cho ta, thì chứng tá tình yêu cà ng lá»›n rõ hÆ¡nâ€. Năm 1969 Mẹ đến viếng thăm Trung quốc, ở đó Mẹ gặp gỡ má»™t số lãnh đạo cao cấp đảng Cá»™ng sản. Có mấy vị há»i :â€Nà y Mẹ Têrêsa, ngưá»i Cá»™ng sản là chi đối vá»›i Mẹ?†Mẹ trả lá»i ngay, cách rõ rà ng :â€Há» là con Thiên Chúa, là anh chị em cá»§a tôi!†Vị ấy thốt lên :â€Mẹ đánh giá cao vá» chúng tôi đấy. Thế nhưng Mẹ lấy ý tưởng ấy ở đâu váºy?â€â€ Và Mẹ trả lá»i :â€Lấy từ chÃnh Thiên Chúa đấy. Chúa nói :â€Cái gì con là m cho má»™t trong những anh em bé nhá» nhất cá»§a Ta, đó là là m cho chÃnh Taâ€. Và o mùa hè năm 1982, lúc cao Ä‘iểm cá»§a cuá»™c vây hãm Beirut, Mẹ liá»u mình đến Beirut thá»§ đô Liban ấy, tại đó Mẹ phải Ä‘i xuyên qua giữa hà ng ngÅ© Kytô-giáo thuá»™c Äông Beirut và Hồi giáo thuá»™c Tây Beirut để cứu giúp trẻ nhá» thuá»™c cả hai bên. Tại đây, Mẹ mở nhà “Quà tặng cá»§a Yêu thương†cho những ai bị nhiá»…m HIV. Trước má»™t cá» tá»a đông đảo, Mẹ nói vá» các sÆ¡ thuá»™c tu há»™i cá»§a Mẹ như sau :â€Chúng tôi là Thừa sai Bác ái. Äó là tên gá»i và chức năng cá»§a chúng tôi trên thế giá»›i nà y. Má»—i ngưá»i chúng tôi phải có thể nói lên được rằng : Tôi muốn là Tình yêuâ€. Äiá»u bà ẩn nhất cá»§a linh đạo Mẹ Têrêsa là Yêu bằng má»™t tình yêu vô hạn, vô Ä‘iá»u kiện, không biên giá»›i. Mẹ nói :â€Tôi không biết chắc Thiên đưá»ng giống cái gì, nhưng tôi biết khi ta chết, để phán xá» chúng ta, Thiên Chúa sẽ không há»i : -Ngươi đã là m được bao nhiêu việc là nh; nhưng Ngà i lại há»i :-Ngươi đặt bao nhiêu yêu thương vô những gì ngươi là m đó?â€
Mẹ Têrêsa chú ý đến từng con ngưá»i và má»i chi tiết. Mẹ nói :â€Cái chúng tôi quan tâm là cá nhân ngưá»i đó. Äể yêu thương được há» thì phải gần gÅ©i, xem há» như ngưá»i duy nhất cho tôi trên Ä‘á»i và o lúc nà y. Mẹ kết hợp má»™t thông cảm sâu xa vá»›i má»™t dấn thân nồng nhiệt và o việc giúp há» bằng má»™t tổ chức chặt chẽ và điá»u hà nh khôn khéo, qua đó phát triển má»™t táºp thể quốc tế rá»™ng lá»›n và hữu hiệu, và đây là những Thừa sai (Bác ái) vá»›i mục tiêu cứu giúp kẻ khốn cùng khắp năm châu. Mẹ Têrêsa có má»™t tà i khéo hiếm thấy, khiến Mẹ và các sÆ¡ cá»§a Mẹ có thể hiện diện bất cứ đâu có ngưá»i cần giúp đỡ nhất. Vâng, các Thừa sai Bác ái muốn chinh phục thế giá»›i bằng yêu thương, nhỠđó mang tá»›i cho trái tim má»—i ngưá»i tình yêu Thiên Chúa và bằng chứng vá» việc Thiên Chúa yêu thương thế gian.
Tinh thần vui tươi- Má»™t trong những nét đáng để ý cá»§a các sÆ¡ Thừa sai Bác ái là sá»± đằm thắm vui tươi mà há» tá»a phát ra xung quanh. Mẹ Têrêsa đã sống như thế ngay thá»i còn trẻ theo lá»i khuyên cá»§a linh mục Jambrenkovich. Khi ấy, cô bé đến há»i cha giải tá»™i Jambrenkovich, xem là m sao để biết Æ¡n gá»i cá»§a mình. Theo ngà i nhắn nhá»§, thì cách duy nhất để biết chắc có Æ¡n gá»i là trải nghiệm niá»m vui. Sau đó, ngà i giải thÃch rõ hÆ¡n :â€Khi con nghÄ© rằng Chúa gá»i con, trong chiêm niệm con phải cảm thấy niá»m vui được phụng sá»± Chúa và phục vụ ngưá»i láng giá»ng. Má»™t niá»m vui thâm sâu phải là cái la bà n nó chỉ ra hướng Ä‘i cho việc chá»n lá»±a Æ¡n gá»i. Ngưá»i ta phải cứ đó mà theo dù gặp khó khănâ€.
Bằng nhiá»u cách và nhiá»u phen, Mẹ Têrêsa dạy các Thừa sai cá»§a Mẹ, là phải vui tươi cả bên trong lẫn ở dáng vẻ bên ngoà i. Theo Mẹ, thì “Vui tươi là nguyện cầu. Vui tươi là sức mạnh. Vui tươi là yêu thương. Vui tươi là cái lưới tình yêu để nắm bắt các linh hồnâ€. Ngay trong hiến pháp dòng, ở khoà n 203, Mẹ đã đặt vui tươi như cái gì không thể bá» qua :â€Tinh thần vui tươi phải thấm nhiá»…m cuá»™c sống hằng ngà y, và táºp sinh phải được khÃch lệ coi việc tá»a phát niá»m vui ấy như thà nh phần quan yếu cá»§a việc tông đồâ€. Cuá»™c sống má»™t sÆ¡ Thừa sai Bác ái tháºt nặng ná», nên đòi há»i cùng lúc phải chan chứa niá»m vui. ChÃnh hiến pháp dòng cÅ©ng ấn định :â€Cách tốt nhất để chúng ta tá» lòng biết Æ¡n Thiên Chúa và ngưá»i Ä‘á»i, là tiếp nháºn tất cả trong vui tươiâ€.
Tinh thần khiêm nhu và hi sinh- Khiêm nhưá»ng luôn là phương thế tốt nhất cho con đưá»ng thiêng liêng. Mẹ Têrêsa nhắn nhá»§ cách thá»±c hà nh khiêm nhưá»ng như sau :â€Nói rất Ãt vá» mình. Äể ý đến công việc cá»§a mình. Äừng can thiệp và o công việc ngưá»i khác. Tránh tò mò. Bá» qua sai sót cá»§a ngưá»i khác. Dịu dà ng tiếp nháºn phản đối và sá»a sai. Chấp nháºn chá»i bá»›i và nguyá»n rá»§a. Chấp nháºn bị khinh rẻ. quên lãng và không ưa. Tá» ra hiá»n dịu và dá»… mến dù bị khiêu khÃch. Không bao giá» á»· dá»±a và o địa vị cá»§a mình. Luôn chá»n cho mình những gì cam go nhấtâ€.
Các sÆ¡ thức dáºy lúc 4g45 sáng, rồi Ä‘á»c kinh, suy niệm trước thánh lá»…. Kế đó lao mình và o những công việc khó khăn và cá»±c nhá»c má»™t cách vui tươi. Dẫu báºn rá»™n đến đâu chăng nữa, há» dà nh nhiá»u giỠđể cầu nguyện. Há» tá»± mình là m tất cả công việc, chứ không dùng ngưá»i hầu, và đây là quy luáºt. Các Thừa sai Bác ái theo má»™t luáºt sống khắt khe, khổ hạnh và nghiêm ngặt ở má»™t cấp độ rất cao. Há» không sá» dụng những thứ tiện Ãch thông thưá»ng, có khi cần thiết nữa, như quạt máy, radio, tivi, máy ảnh,v.v…; riêng Ä‘iện thoại di động và máy vi tÃnh chỉ được phép vì mục Ä‘Ãch cá»™ng đồng thôi; còn máy Ä‘iá»u hòa thì xa lạ hoà n toà n vá»›i các Thừa sai Bác ái. Không há» có máy giặt trong nhà cá»§a há»; má»i giặt giÅ© Ä‘á»u là m bằng tay hết. Thêm và o tất cả những hi sinh ấy, há» còn có những thá»±c hà nh Ä‘á»n tá»™i riêng, như ăn chay. Ngà y thứ sáu đầu tháng nà o cÅ©ng váºy, các sÆ¡ tịnh trai (mà không bá»›t gì ở công việc hằng ngà y), không phải chỉ như má»™t hà nh vi Ä‘á»n tá»™i, mà còn như má»™t hà nh vi yêu thương đối vá»›i ngưá»i Ä‘á»i, khi mà số tiá»n dà nh dụm do việc ăn chay sẽ được mang ngay giúp ngưá»i cùng túng.
Các sÆ¡ Thừa sai Bác ái không nháºn má»i Ä‘i ăn ở bất cứ cuá»™c khánh hạ nà o dù xã há»™i hay tôn giáo. Và Mẹ Têrêsa giải thÃch :â€Nháºn lá»i má»i ăn như thế có thể gây cảm tưởng là chúng tôi được Ä‘á»n bù vì những gì chúng tôi là m, bởi lẽ dù là m gì, chúng tôi chỉ là m không công thôi. Tôi luôn luôn nói : Chúng tôi là m việc ấy vì Chúa và vì lòng yêu thương ngưá»i cùng túng. Chúng tôi không nháºn dù chỉ má»™t ly nướcâ€.
Má»—i sÆ¡ Thừa sai Bác ái chỉ được phép có má»™t đôi dép, ba bá»™ quần áo bằng vải bông thô sÆ¡, và hai áo choà ng sari thô sÆ¡ cÅ©ng bằng vải bông nốt. Má»—i sÆ¡ tá»± giặt lấy quần áo cá»§a riêng mình; và vì há» là m việc giữa ngưá»i nghèo, ngưá»i cùi, ngưá»i ốm Ä‘au, nên há» phải giặt giÅ© má»—i ngà y. Nếu vì lý do sức khá»e mà má»™t sÆ¡ nà o đó không thể tá»± giặt được, thì má»™t sÆ¡ khác sẽ giúp. Các sÆ¡ được vá» gia đình ngắn hạn và o dịp lá»… nghỉ cứ mưá»i năm má»™t lần. DÄ© nhiên, há» có thể vể nhà Ãt bữa khi bố mẹ qua Ä‘á»i hay bệnh nặng; hoặc khi sắp xuất ngoại xa, há» cÅ©ng ghé thăm khi Ä‘i ngang qua.
Phó thác cho sá»± quan phòng cá»§a Chúa-  Mẹ Têrêsa không bao giá» gây quỹ, mà còn chống lại hoà n toà n việc ấy. Chẳng những các sÆ¡, mà ngay cá»™ng sá»± viên cÅ©ng bị cấm bất cứ việc gây quỹ nà o. Trong quan phòng yêu thương, Chúa sẽ lo liệu hết những gì cần đến cho các Thừa sai Bác ái trong công việc từ tthiện cá»§a há». Những tặng dữ cứ đến, đôi khi còn rất dồi dà o nữa, và láºp tức chúng được sá» dụng cho những công việc cần đến. Những quà tặng rá»™ng rãi lắm khi đến từ những nguồn gốc không trông đợi trước, và chúng đến và o đúng lúc rất cần. (Tin và o sá»± quan phòng cá»§a Chúa,) Mẹ Têrêsa không muốn sá»± gây quỹ hay ký gá»i nhà băng.
Mẹ Têrêsa không thôi khẳng định :â€Chúng tôi chiêm trong hà nh độngâ€. Bất cứ ai quan sát các sÆ¡ cá»§a Mẹ dù chỉ mấy phút thôi, Ä‘á»u nháºn thấy há» chìm đắm trong nguyện cầu, ngay cả lúc gồng mình là m việc gấp gáp nhưng đằm thắm. Công việc không là m há» phân ly vá»›i cầu nguyện, và cầu nguyện cÅ©ng chẳng chia cách há» vá»›i việc là m. Vá»›i há», chiêm hà nh cùng cần thiết như nhau và bổ túc cho nhau. Không nghi ngá» gì cả, Mẹ Têrêsa đúng là má»™t “Karma-yogin†dốc sức cho công việc; nhưng cÅ©ng ngang bằng như thế, Mẹ là má»™t “Bhakti-yoginâ€[5] theo con đưá»ng sùng má»™, yêu thương. Trong thá»±c tế, không phải Mẹ má»—i lúc má»—i đưá»ng, nhưng cả hai má»™t tráºt, như Mẹ quen nói :â€Các Thừa sai Bác ái chiêm trong hà nh động giữa lòng thế giá»›iâ€. Theo lá»i Macolm Muggeridge, chá»n lá»±a cá»§a Mẹ Têrêsa “sống trong khu ổ chuá»™t cá»§a Calcutta, giữa bụi báºm, táºt nguyá»n và khốn khổ, Ä‘iá»u ấy mang ý nghÄ©a cá»§a má»™t tinh thần bất khuất, má»™t đức tin không lung lay, má»™t yêu thương vô táºn…â€. Mẹ Têrêsa là con ngưá»i quá ư đặc biệt đến ná»—i chÃnh Mẹ và các sÆ¡ cá»§a Mẹ có thể Ä‘i tá»›i bất cứ đâu cần đến mình nhất. Há» có má»™t nghị lá»±c phi thưá»ng, mà nguồn gốc chỉ có thể là cầu nguyện.
3- Những thâm tÃn
Vì sá»± sống- Mẹ Têrêsa rất kiên cưá»ng bảo vệ sá»± sống. Mẹ nghiêm khắc chống việc phá thai :
-“Cái gá»i quyá»n phá thai là cạm bẫy nó khiến mẹ chống con, vợ chống lại chồng. Nó gieo rắc bạo động và bất hòa ngay trong quan hệ giữa ngưá»i vá»›i ngưá»i thâm sâu nhất. Nó tước bá» hÆ¡n nữa vai trò cá»§a ngưá»i cha trong má»™t xã há»™i ngà y cà ng không cha. Nó biến cái quà tặng lá»›n nhất là đứa bé thà nh kẻ cạnh tranh, xâm nháºp, bất tiện; nó công khai cho phép ngưá»i mẹ có quyá»n bất khả xâm phạm trên đứa bé trai hay gái yếu Ä‘uối không sức tá»± vệ. Và bằng cách trao cái quyá»n vô lý ấy, nó mở lối cho nhiá»u phụ nữ có những đòi há»i Ãch ká»· và bất công đối vá»›i chồng hay ngưá»i tình cá»§a mình.
Mẹ cương quyết khẳng định :â€Äứa bé chưa sinh có quyá»n được sống bất chấp sá»± chấp thuáºn hay không cá»§a mẹ nóâ€. Má»™t lần kia, trong buổi há»p National Prayer Breakfast[6], Mẹ có dịp đối đầu vá»›I Tổng thống Bill Cliinton vá» láºp trưởng cho phá thai cá»§a ông. Mẹ cÅ©ng mang thông Ä‘iệp vì sá»± sống ấy đệ trình lên Tòa án tối cao cá»§a Mỹ. Các luáºt sư cá»§a Mẹ viết bản Ä‘iá»u trần đòi Tòa phải nhìn nháºn quyá»n sống bất khả xâm phạm cá»§a trẻ chưa sinh. Không may là Mẹ đã thất bại. Nhưng vững tin và xả thân bảo vệ sá»± sống, Mẹ đã là m má»™t việc can đảm, vượt xa trên những gì ngưá»i khác có thể. Trong bà i phát biểu lúc nháºn giải thưởng Nobel năm 1979, Mẹ nói thẳng :â€Tôi tin rằng cái há»§y hoại hòa bình lá»›n nhất ngà y nay chÃnh là sá»± phá thaiâ€. Äúng là Mẹ vững và ng trong những xác tÃn cá»§a Mẹ, mà không má»™t chỉ trÃch nà o có thể là m Mẹ chùn bước trên đưá»ng thẳng tiến. Theo lá»i tiến sỹ John Sannes, lãnh đạo á»§y ban giải Nobel, thì “Mẹ Têrêsa xứng đáng nháºn giải Nobel, bởi lẽ Mẹ cổ võ hòa bình má»™t cách căn bản nhất khi khẳng quyết sá»± bất khả xâm phạm cá»§a phẩm giá con ngưá»iâ€.
Tất cả vì ngưá»i nghèo- Tuy không thÃch vinh quang, nhưng Mẹ Têrêsa lại nháºn được quá nhiá»u vinh dá»± từ khắp nÆ¡i trên thế giá»›i. Những vinh dá»± ấy vượt xa trên mÆ¡ ước cá»§a bất cứ phà m nhân nà o; thế nhưng vá»›i Mẹ thì chúng chẳng có gì quan trá»ng. Và Mẹ cảm thấy không thoải mái vá»›i những thứ ấy, không để ý đến vinh quang chúng mang tá»›i cho mình. Có Ä‘iá»u Mẹ vui sướng được chuyển hết những món tiá»n thưởng kèm theo cho các cÆ¡ sở từ thiện cá»§a Mẹ ở bốn phương. Ngà y 16-10-1979, Mẹ nháºn giải thưởng Nobel Hòa bình “vì cuá»™c chiến đấu chống nghèo đói và thống khổ nó Ä‘e dá»a hòa bìnhâ€; Mẹ yêu cầu bữa tiệc thưá»ng lệ tôn vinh ngưá»i Ä‘oạt giải Nobel kỳ nà y được bãi bá», và dà nh số tiá»n khoảng 6000 đô la phà tốn cho Mẹ sá» dụng để giúp kẻ túng nghèo bên Ấn độ, lấy lý do phần thưởng chỉ quan trá»ng khi nó giúp Mẹ giúp kẻ cần đến.
Má»™t phóng viên há»i Mẹ cảm thấy thế nà o khi nháºn giải Nobel, và Mẹ trả lá»i :â€Äây chỉ là má»™t giá»t nước giải thoát cho cả má»™t đại dương Ä‘au khổ. Tôi không đáng vá»›i giải thưởng. Nhưng do việc trao giải nà y, ngưá»i Äan mạch đã nháºn ra sá»± có mặt cá»§a ngưá»i nghèo. ChÃnh vì những ngưá»i nà y mà tôi tá»›i đâyâ€. Sau đó, Mẹ còn nháºn xét :â€Tôi được giải Nobel là vì ngưá»i nghèo. Dẫu sao, giải thưởng Ä‘i trên những thể hiện bên ngoà i cá»§a nó : giải thưởng tháºt sá»± đánh thức lương tâm má»i ngưá»i trước cảnh đói nghèo Ä‘ang diá»…n ra khắp nÆ¡i trên thế giá»›i, có cái gì đó nhắc nhở chúng ta rằng ngưá»i nghèo là anh chị em ta, và chúng ta có bổn pháºn đối xá» vá»›i há» bằng yêu thươngâ€.
Can đảm trong xác tÃn- Mẹ Têrêsa khôg bao giá» sợ phải nói lên ý nghÄ© cá»§a mình, hay xấu hổ vì đức tin cá»§a mình trước bất cứ cá» tá»a nà o. Lúc nháºn giải Nobel, Mẹ được há»i :â€Mẹ là m gì để cổ võ cho hòa bình?†Mẹ đáp :â€Hãy vá» mà yêu mến gia đình anh!†Mẹ có thể nói vá» tình yêu gia đình má»™t cách xác quyết, cÅ©ng như không ngại giãi tá» lòng mình trước thế giá»›i. Trong cuá»™c lá»… trao giải Nobel ở Oslo, Mẹ phải nói trước má»™t cá» tá»a gồm phần đông là những báºc vị vá»ng trên thế giá»›i. Và há» thuá»™c má»i niá»m tin, thuá»™c cả cá»™ng sản và vô thần. Thế nhưng Mẹ vẫn khiến cho hết thảy cùng cầu nnguyện vá»›i Mẹ bằng lá»i cầu xin hòa bình cá»§a thánh Phanxicô, mà Mẹ in sẵn và trao cho :
-“Xin Chúa biến con thà nh công cụ cho sá»± bình an cá»§a Chúa. Ở đâu có háºn thù, cho con gieo tình yêu. Ở đâu có nguyá»n rá»§a, cho con gieo tha thứ. Ở đâu có thất vá»ng, cho con gieo hi vá»ng. Ở đâu có tối tăm, cho con gieo ánh sáng. Ở đâu có buồn phiá»n, cho con gieo niá»m vui. Ôi lạy Äấng Chá»§ tể tối cao, xin cho con Ä‘iá»u mà đáng lẽ con không dám xin nhiá»u đến thế. Cho con đươc an á»§i như con á»§i an. Cho con đưoợc ngưá»i hiểu như con hiểu ngưá»i. Cho con được thương yêu như con mến thương. Bởi vì chÃnh lúc cho Ä‘i là ta nháºn lãnh. chÃnh khi tha thứ là ta được thứ tha. ChÃnh lúc chết Ä‘i, ta sinh lại trong sá»± sống muôn Ä‘á»iâ€.
Khoảng mưá»i năm trước ngà y nháºn giải Nobel, và o cuối lúc gặp gỡ con ngưá»i vô thần, cá»™ng sản và chống tôn giáo là Fidel Castro, Mẹ nói vá»›i ông rằng :â€Xin cầu cho tôi, tôi sẽ cầu nguyện cho ngà i.†Và phép lạ đã xảy ra khi chÃnh ông Fidel Castro hứa :â€Tôi sẽ cầu nguyện để Mẹ Têrêsa mở má»™t nhà bên nước tôiâ€. Khi Äông Âu đã cởi mở hÆ¡n vá»›i thế giá»›i và o cuối năm 1980, Mẹ hướng những cố gắng cá»§a Mẹ vá» phÃa những nước cá»™ng sản trước đây đã từ chối các Thừa sai Bác ái, và Mẹ triển khai được trên mưá»i dá»± án. Mẹ viếng thăm Cá»™ng hòa xô viết Armenia sau tráºn động đất 1988, và gặp ông Nikolai Ryzhokov đứng đầu ná»™i các, và ông cho phép Mẹ cứu giúp dân chúng lầm than.
Bà i phát biểu đơn sÆ¡, tá»± phát cá»§a Mẹ Têrêsa tại buổi lá»… trao giải Nobel đầy ắp niá»m tin Kytô-giáo và lòng bác ái. Mẹ nói vá» tình yêu cá»§a Thiên Chúa đối vá»›i hết thảy loà i ngưá»i, vá» việc Ngà i trao ban chÃnh Con Ngà i qua Äức Maria đầy ân phúc. Mẹ Têrêsa nói vá» Æ¡n gá»i nên thánh cá»§a hết thảy, vá» lá»i Chúa Giêsu má»i gá»i chúng ta yêu thương nhau như Ngà i đã yêu thương chúng ta, và hiện vẫn Ä‘ang yêu thương chúng ta. CÅ©ng theo Mẹ Têrêsa, Chúa xuống thế gian để mang Tin mừng đến cho ngưá»i nghèo. Mẹ xác quyết rằng “ngưá»i nghèo là ngưá»i nà o đó cho chúng ta, há» cÅ©ng được tạo dá»±ng bằng bà n tay thương yêu cá»§a Chúaâ€. Mẹ không quên nhắc nhở những ngưá»i há»™i há»p ở Oslo rằng : Khi lìa Ä‘á»i, ta sẽ chịu xét xá» xem ta đã yêu thương kẻ nghèo, kẻ hèn má»n nhất thế nà o. Và Mẹ nhắc lại chÃnh lá»i Chúa Giêsu nói :â€Bất cứ gì ngươi là m cho kẻ hèn má»n nhất trong anh em cá»§a Thầy, đó là là m cho chÃnh Thầyâ€. Mẹ cÅ©ng tách riêng vấn đỠphá thai, coi đó như “sá»± phá hoại hòa bình lá»›n nhất hiện nay. Bởi lẽ má»™t ngưá»i mẹ mà có thể giết chÃnh con mình, thì còn ai mà ngưá»i ta không dám giết nữa chứ?â€
Trong bà i phát biểu ấy, Mẹ cÅ©ng nói :â€Trên thế giá»›i, không chỉ trong các nước nghèo, mà tôi thấy sá»± nghèo túng bên Tây phương còn khó xóa bá» hÆ¡n gấp mấy. Khi tôi bắt gặp má»™t ngưá»i đói trên đưá»ng, tôi chỉ việc cho há» má»™t bát cÆ¡m, má»™t miếng bánh, thế là đủ để xóa bá» cÆ¡n đói ấy. Chứ má»™t con ngưá»i mà bị tống cổ Ä‘i, không ai Ä‘oái hoà i tá»›i, lại còn bị Ä‘e dá»a, gạt ra ngoà i lá» xã há»™i nữa, thì sá»± khốn đốn ấy là cùng cá»±c, không chịu nổi.
Vững trong yêu thương giữa đêm tối mịt má»- Gần đây, chúng ta má»›i biết được những chiến đấu thiêng liêng cá»§a Mẹ Têrêsa qua thư từ Mẹ gá»i cho các cha giải tá»™i, linh hướng và bá» trên cá»§a Mẹ trong khoảng thá»i gian trên 66 năm, trong đó có Äức Tổng giám mục Cacutta Ferdinand Perrier dòng Tên, cha Celeste Van Exem dòng Tên vốn là cố vấn thiêng liêng cá»§a Mẹ kể từ khi thà nh láºp dòng Thừa sai Bác ái. Trong Ä‘á»i sống tư riêng, Mẹ trải nghiệm những hoà i nghi và chiến đấu liên quan đến những tin tưởng tôn giáo cá»§a mình, và điá»u ấy kéo dà i gần 50 năm cho đến hết Ä‘á»i. Mẹ thưá»ng không cảm nháºn sá»± hiện diện cá»§a Thiên Chúa bất cứ cách nà o. Mẹ biểu thị những hoà i nghi nặng ná» vá» sá»± hiện hữu cá»§a Thiên Chúa, cÅ©ng như ná»—i Ä‘au khổ vì thiếu đức tin ấy như sau :â€Äức tin tôi ở đâu? Ngay trong sâu thẳm tâm hồn, chẳng có gì ngoà i sá»± trống rá»—ng và tăm tối. Lạy Thiên Chúa cá»§a con, Ä‘au dưá»ng nà o ná»—i Ä‘au không thể hiểu ấy. Con hướng lòng vá» Trá»i, nhưng ở đấy chỉ thấy trống vắng nó cắt cứa sâu và o lòng như lưỡi dao sắc nhá»nâ€.
Mẹ tin rằng Chúa vẫn hà nh động qua đức tin tháºt sá»± không suy suyển cá»§a Mẹ; và khi Mẹ khốn đốn vì mất cảm giác gần gÅ©i Chúa, Mẹ không hỠđánh dấu há»i trên sá»± hiện hữu cá»§a Ngà i, và có lẽ khi ấy Mẹ Ä‘ang trải nghiệm cái gì giống như sá»± Ä‘au khổ Chúa Giêsu khi Ngà i kêu lên trên tháºp giá :â€Thiên Chúa ôi! Thiên Chúa ôi! Sao nỡ bá» con?†Có gì giống như “Äêm tối†cá»§a thánh Gioan Thánh giá con ngưá»i huyá»n nhiệm thuá»™c thế ká»· XVI. Nhiá»u vị thánh khác cÅ©ng có những trải nghiệm tương tá»± vá» sá»± khô khan thiêng liêng, hay cái mà ngưá»i Công giáo tin là thá» thách thiêng liêng (thanh tẩy thụ động), giống như Ä‘iá»u mà thánh Têrêsa Lisieux gá»i là “đêm tối cá»§a hư vôâ€. Äây là thứ trải nghiệm Ä‘au đớn hÆ¡n cái mà nhá»ng tác giả viết vá» Ä‘á»i sống thiêng liêng gá»i bằng tiếng “khô khanâ€. Sau mưá»i năm hoà i nghi như thế, Mẹ nói tá»›i má»™t giai Ä‘oạn ngắn cá»§a đức tin phục hồi. Khi Äức Giáo chá»§ Piô XII từ trần và o mùa thu 1958, tá»›i cầu nguyện cho Ngà i trong má»™t thánh lá»… cầu hồn, Mẹ cho biết đã được giải thoát khá»i “cái đêm tối dà i lâu, ná»—i Ä‘au không thể tảâ€. Thế nhưng chỉ năm tuần lá»… sau, Mẹ cho biết đã trở vá» vá»›i những khó khăn trong tin tưởng.
Äến 26-4-1959, sau khi tÄ©nh tâm dưới sá»± hướng dẫn cá»§a cha Picachy dòng Tên (sau nà y thà nh hồng y), Mẹ viết cho cha để nói lên việc chấp nháºn sâu xa ná»—i khốn khổ ná»™i tâm, và Mẹ phó thác hoà n toà n theo ý Chúa. Mẹ nói “Xin cha cầu cho con có thể quên mình hoà n toà n và phó thác hết để tuân theo ý Chúa….Xin cho con đừng từ chối Chúa bất cứ Ä‘iá»u gì để phó thác hoà n toà n theo thánh ý Chúa, bây giá» và cho đến hết Ä‘á»i conâ€. Rồi đến tháng 12-1980, Mẹ lại viết cho cha Giuse Neuner dòng Tên, má»™t trong những linh hướng cá»§a Mẹ, rằng :â€Trong má»™t năm nay, con đã có nhiá»u dịp thá»a mãn lòng Chúa Giêsu khao khát tình yêu, khát khao các linh hồn. Äây là má»™t năm đầy ắp khổ nạn Chúa, và con không biết ná»—i khát nà o lá»›n hÆ¡n, ná»—i khát cá»§a Chúa hay cá»§a con vì Chúa?â€
Suốt thá»i kỳ trải nghiệm Äêm tối, lá»i kinh duy nhất Mẹ có thể Ä‘á»c là :â€Ã”i Thánh Tâm Chúa Giêsu, con đặt hết niá»m tin và o Chúa. Con gắng là m dịu bá»›t lòng khát khao linh hồn cá»§a Chúa!†Phân tÃch việc là m cá»§a Mẹ và thà nh quả, Äức thánh Giáo chá»§ Gioan-Phaolô II nói :â€Do đâu mà Mẹ Têrêsa tìm được sức mạnh và lòng kiên trì để dấn thân hoà n toà n và o việc giúp đỡ ngưá»i khác? Äó là từ trong cầu nguyện và thầm lặng chiêm ngưỡng Thánh nhan, Thánh Tâm Chúa Giêsu!†Còn Äức Bênêdctô XVI thì nêu gương Mẹ Têrêsa khi nói:â€Chỉ trong suy chiêm và đá»c sách thiêng liêng, ta má»›i vun trồng được Æ¡n nguyện cầu!â€
4- Thà nh quả hôm nay
Mẹ Têrêsa vẫn sống qua các Thừa sai Bác ái-  Mẹ vẫn sống hôm nay, trước hết qua Ä‘á»i sống và việc là m cá»§a các thà nh viên Thừa sai Bác ái. Hết thảy Ä‘á»u dÅ©ng cảm, yêu thương, quên mình và sống má»™t Ä‘á»i sống thiêng liêng sâu xa. Và o lúc Mẹ Têrêsa qua Ä‘á»i, có cả thảy 3842 sÆ¡ tại 594 cÆ¡ sở ở 120 nước, thêm và o đó là 363 tu huynh tại 68 cÆ¡ sở ở 19 nước, rồi 14 tu huynh chiêm niệm tại 4 cÆ¡ sở thuá»™c 3 nước, và 13 linh mục tại 4 cÆ¡ sở thuá»™c 3 nước. Chưa hết, gia đình thiêng liêng cá»§a Mẹ còn bao gồm những linh mục giáo pháºn và giáo dân hợp tác, há» cÅ©ng muốn tham gia và o sứ vụ tình yêu cá»§a Mẹ. Các Thừa sai Bác ái còn được trợ giúp bởi những cá»™ng sá»± viên đếm được trên má»™t triệu ngưá»i.
Hiện giá», có hÆ¡n 5000 sÆ¡ phục vụ ở 735 nhà tản mát ở trên 139 nước. Riêng bên Ấn độ có 238 nhà , con số lá»›n nhất tại má»™t quốc gia. Kế đó là Hoa kỳ vá»›i 166 nhà [7]. Năm 1998, ba sÆ¡ được phúc tỠđạo vì đức tin tại Yemen. Äây là những tỠđạo đầu tiên cá»§a dòng. Sang năm 2016, thêm bốn sÆ¡ Thừa sai Bác ái tỠđạo cÅ©ng trong quốc gia ấy lúc há» Ä‘ang tất báºt phục vụ. Bắn chết há» là những ngưá»i đà n ông vÅ© trang, xem ra vì lý do tôn giáo. Những sÆ¡ nói trên đã hy sinh tất cả để phụng sá»± Chúa Giêsu ở Aden.
Những Thừa sai Bác ái, vá»›i lá»i khấn nguyện thứ tư “toà n tâm toà n ý giúp ngưá»i nghèo nhất giữa ngưá»i nghèo cách vô vị lợiâ€, được xem như cái mình thứ hai cá»§a Mẹ Têrêsa. Há» theo con đưá»ng sùng má»™ và yêu thương, há» chiêm niệm trong hà nh động giữa Ä‘á»i. Các Thừa sai Bác ái là biểu tượng cá»§a hy vá»ng cho loà i ngưá»i, nhất là cho ngưá»i già yếu, trần trụi, ngưá»i ốm Ä‘au, bị xã há»™i gạt bá» và cho những đứa bé chưa sinh. MẹTêrêsa mang tá»›i cho chúng ta sứ Ä‘iệp cá»§a tình Thiên Chúa yêu thương thắm thiết, và Mẹ là “má»™t mẫu má»±c cá»§a cái nó là như “máng chở†tình yêu ấyâ€.
Tưởng nhá»› Mẹ Têrêsa- Năm 1984, chÃnh phá»§ Tamil Nadu thà nh láºp Äại há»c Mẹ Têrêsa dà nh cho phụ nữ, Kodaikanal má»™t đại há»c công láºp. ChÃnh phá»§ Puducherry cÅ©ng láºp Viện nghiên cứu háºu đại há»c vá» các ngà nh liên quan đến sức khá»e mang tên Mẹ Têrêsa á» Pondicherry năm 1999. Lại có những viện khảo cổ, thánh đưá»ng, cao ốc, đưá»ng phố mang tên Mẹ. CÅ©ng mang tên Mẹ Têrêsa còn có phi trưá»ng quốc tế ở Albania. Riêng nước Albania dà nh ngà y 5-9 hằng năm (trước đây là 19-10) là m Ngà y Mẹ Têrêsa, ngà y lá»… nghỉ. Còn ngôi nhà cá»§a Mẹ tại quê hương Skopje thuá»™c Macedonia thì biến thà nh Nhà lưu niệm Mẹ Têrêsa và o năm 2009. Chưa hết, nhà thá» chÃnh tòa Công giáo La mã ở Pristina thuá»™c Kosovo cÅ©ng mang tên Mẹ. Äồng thá»i, công ty Há»a xa Ấn độ tung ra má»™t chuyến tầu, gá»i là “Tốc hà nh Mẹ Têrêsa†hôm 26-8-2010 để đánh dấu ngà y sinh nháºt thứ 100 cá»§a Mẹ. Còn Äại há»™i đồng Liên hiệp quốc thì lấy ngà y Mẹ Têrêsa lìa Ä‘á»i là m  Ngà y quốc tế Bác ái, bắt đầu từ 5-9-2013.
Tổng kết
Tuy chỉ sống và o thế ká»· XX, Mẹ đã là ngưá»i cá»§a má»i thế ká»·. Câu nói năm 1985 cá»§a vị Tổng thư ký Liên hiệp quốc: â€Mẹ Têrêsa chÃnh là Liên hiệp quốc. Mẹ là Hòa bình cá»§a thế giá»›iâ€, câu nói ấy đã trở thà nh lá»i ca ngợi lá»›n nhất mà má»™t ngưá»i có thể tiếp nháºn. Sá»± vÄ© đại và sức mạnh Mẹ Têrêsa nằm ở việc Mẹ toà n tâm toà n ý cho tình yêu đối vá»›i Chúa và loà i ngưá»i, cÅ©ng như ở thái độ khiêm tốn và đơn sÆ¡ cá»§a Mẹ. Hãy để tôi tổng kết những suy tư trên đây bằng câu nói cá»§a lệnh bà Pratibal Pati, Tổng thống đáng kÃnh cá»§a nước Ấn, nhân dịp khánh hạ bách chu niên sinh nháºt Mẹ Têrêsa như sau :â€Bó mình trong chiếc sari viá»n xanh, Mẹ và các sÆ¡ Thừa sai Bác ái đã trở thà nh biểu tượng cho hi vá»ng đối vá»›i biết bao ngưá»i già yếu, trần trụi, ốm Ä‘au, cùng khổ và vá»›i những ngưá»i bị gia đình ruồng rẫy!â€
Tác giả: Tiến sỹ Joseph Ladislaus
Chuyển ngữ: Hoà nh Sơn, S.J.
dongten
Â
[1] Dòng Tên Ấn Äá»™ hiện có 18 tỉnh dòng bến Ấn.
[2] Ấn độ gồm nhiá»u tiểu bang; thà nh phố Calcutta thuá»™c tiểu bang Bengali.
[3] Bên Ấn, mỗi tiểu bang có ngôn ngữ riêng, còn ngôn ngữ chung là Hindi và tiếng Anh.
[4] Ru-py là tiá»n Ấn độ, giá trị  khoảng 1/70 USD.
[5] Yoga=con đưá»ng; karma=hà nh động; bhakti=sùng má»™. Ấn giáo thưá»ng không mặn mà vá»›i hà nh động, vì theo thuyết luân hồi, hà nh động (nghiệp) luôn sinh nghiệp quả, khiến nngưá»i ta không thể được giải thoát. Sau nà y trong Vishnu-giáo phát sinh con đưá»ng má»™ đạo (bhakti) chá»§ trương yêu Chúa để được Chúa ban ân sá»§ng và giải cứu.
[6] National Prayer Breakfast, há»p hằng năm và o thứ năm đầu tháng hai tại Washington D.C., quy tụ hằng ngà n chÃnh khách Hoa kỳ và nhiá»u báºc vị vá»ng trên thế giá»›i được má»i dá»±.
[7] Hiện các Thừa sai Bác ái đã có mặt ở Việt nam.

