Pablo Fajardo – ngư�i nông dân luật sư bảo vệ Amazon

Câu chuyện của Manuel Cubías – Jean Charles Putzolu

Các công ty đa quốc gia thư�ng coi thư�ng những nước g�i là thế giới thứ ba bằng cách chiếm đoạt tài nguyên của h�. Cuộc đấu tranh của những ngư�i nông dân và ngư�i dân bản địa chống lại những gã khổng lồ này dư�ng như luôn thất bại như là định mệnh. Pablo Fajardo, từ nông dân đến luật sư, đã đảo ngược dòng chảy này.

Những từ như nghèo đói, nỗ lực, dấn thân đã trở nên một phần căn bản làm nên lịch sử châu Mỹ Latinh. Nhi�u ngư�i nơi đây đã đặt ni�m tin vào thành quả của sự dấn thân nên h� đặt cả cuộc sống từng ngày của h� vào đó để biến ước mơ thành hiện thực cho đất nước của h� hoặc cho cộng đồng địa phương của h�. Pablo Fajardo là một trong những trư�ng hợp như thế. Tình yêu của anh dành cho con ngư�i và vùng đất của anh đã khiến anh trở thành một luật sư và bảo vệ 30.000 cư dân của rừng Amazon, để chống lại gã khổng lồ ngành dầu khí bị cáo buộc gây ô nhiễm. Năm 2011, công ty Texaco-Chevron đã bị tuyên án phải trả 9 tỷ đôla để khắc phục những thiệt hại xã hội và môi trư�ng.

Một gia đình nghèo

Pablo sinh ra tại một làng quê trên b� biển Ecuador, từ một gia đình nông dân trong đi�u kiện đói nghèo cùng cực. �i�u kiện sống này đã đẩy chín anh em Pablo cùng với cha mẹ tìm kiếm công ăn việc làm xa nhà, tại vùng Amazon. Một thế giới hoàn toàn mới đối với cậu bé Pablo: “Amazon tràn đầy thần thái, nhẹ nhàng, đầy hương vị, đầy nhiệt, nước, côn trùng và động vật, nói ngắn g�n là tràn đầy sức sống�. Sau đó, anh phát hiện một khu rừng khác: “một Amazon khác bị ô nhiễm�. Sự tương phản này đã làm thay đổi vận mệnh đ�i anh.

Vì lý do kinh tế, không ai trong số anh em của Pablo có thể h�c đến đại h�c. Chính cái nghèo đã quyết định ai có thể và không thể h�c. Rồi Pablo đã nhận được sự hỗ trợ của ngư�i dân, của các cha Dòng Phanxicô Capuchin và của một số làng. M�i ngư�i đã trở nên một nơi nâng đỡ lạ thư�ng cho anh ta, cả v� kinh tế lẫn tinh thần.

Chuyển đến Amazon

�ối với những ngư�i Ecuador tìm kiếm việc làm thì phía bắc mở ra nhi�u cơ hội hơn. Thế là năm 14 tuổi, Pablo bắt đầu làm công việc đầu tiên cho một công ty phát triển cây c� châu Phi, sau đó cho một công ty dầu m�. Trong th�i gian rảnh rỗi, anh tham gia giáo xứ do các Cha Phanxicô Capuchin coi sóc. Giống như nhi�u ngư�i, anh làm rất nhi�u nhưng lại được nhận đồng lương ít �i. Anh nói: “tôi đã nhận ra có quá nhi�u bất công và bóc lột�.

Hai năm sau khi đến Amazon, với sự hỗ trợ của giáo xứ và ngư�i dân, Pablo đã lập một ban bảo vệ nhân quy�n. “Chúng tôi làm đi�u đó vì đã có nhi�u trư�ng hợp vi phạm nhân quy�n đối với ngư�i bản địa, với phụ nữ, nông dân và ngư�i da đen. H� không có ai để cậy nh� giúp đỡ.�

Cuá»™c biểu tình của các “chiến binh” để bảo tồn rừng Amazon

Nhận ra ơn g�i

�ược đặt làm trưởng ban, Pablo, mư�i sáu tuổi, đi từ làng này sang làng khác với các cha Capuchin, để thu thập l�i khai trực tiếp v� các vi phạm h� phải chịu. Và khi anh đi cùng các nạn nhân đến chính quy�n để khiếu kiện, thì câu trả l�i nhận được luôn luôn giống nhau: h� đ� nghị đi tìm một luật sư. “Thực tế là vào th�i điểm đó không có luật sư nào muốn giúp chúng tôi. Một ngày n� tôi tự nhủ: mình sẽ trở thành một luật sư.� Nhưng ti�n không đủ để chi trả cho việc h�c. Các cha Capuchin, Pedro José, José María và Charlie Azcona, cách nào đó đã trở nên ngư�i thân trong gia đình thứ hai của Pablo, đã quyên góp từ nhi�u ngư�i. Do đó, Pablo có thể đi h�c, tốt nghiệp và trở thành một luật sư. Nhưng chặng đư�ng gặp lắm chông gai.

Giá của sự th�a hiệp

Pablo kể một câu chuyện đánh dấu cuộc đ�i của anh: Một lần n�, một công ty dầu khí hoạt động trong khu vực muốn thực hiện các kiểm tra địa chấn. Những ngư�i thợ đã vào khu vực mà không quan tâm đến nông dân và tài sản của h�. Pablo đứng ra bênh vực nông dân. Và để trả thù, công ty đã sa thải những ngư�i thợ và đổ lỗi cho anh luật sư trẻ. Những ngư�i thợ đã muốn xử anh, nhưng cuối cùng, h� đã hiểu được vấn đ� và cùng theo anh trong cuộc chiến pháp lý chống lại công ty.

Năm 2004, sau một th�i gian bị đàn áp và đe d�a, một ngư�i anh của Pablo đã bị tra tấn dã man đến chết. Gia đình của Pablo đã được đưa đi một nơi xa để đảm bảo an toàn. Và bản thân anh, trong nhi�u tháng, không thể ngủ hai đêm liên tiếp ở cùng một nơi. Sự thật, nạn nhân không phải là anh trai, mà chính là Pablo. Những kẻ ám sát đã bị nhầm lẫn. Các mối đe d�a vẫn chưa kết thúc. Anh nói: “Mỗi tối, tôi cảm ơn Chúa vì tôi được sống thêm một ngày nữa. Vào buổi sáng, tôi cầu nguyện: Lạy Chúa, xin bảo vệ con để con có thể tiếp tục sống�.

Nhóm các “chiến binh” bảo vệ Amazon được bảo vệ bởi Pablo Fajardo

Liên hệ gắn chặt với Amazon

“Sau ba mươi năm, tôi đã nhận ra rằng tôi đã h�c và vẫn còn tiếp tục h�c từ ngư�i dân bản địa. H� có rất nhi�u đi�u để dạy cho nhân loại. Ngư�i bản địa của Amazon là các thư viện lưu động�, Pablo mỉm cư�i nói. Năm 2003, khi phiên tòa xét xử chống lại công ty Chevron bắt đầu ở Ecuador, vùng Lago Agrio, dân chúng ra đư�ng mỗi ngày để biểu tình. Những ngư�i già không bao gi� mang giày. Một thanh niên Mỹ đến tham dự phiên tòa đã hết sức ngạc nhiên khi thấy nhi�u ngư�i đi chân đất. Trong sáu tháng, anh đã gom góp được năm ngàn đôi giày và gửi cho những ngư�i thổ dân này, tuy nhiên, h� cũng chẳng mang. Thực tế, những ngư�i già lão không đi giày không phải vì h� nghèo, nhưng vì chiếc giày làm đứt sự liên kết giữa ngư�i và đất.

Nước ô nhiễm tại rừng Amazon

Trư�ng hợp công ty Texaco-Chevron

Trong vụ án, ngư�i bản địa cùng luật sư của h� đã đưa ra bằng chứng v� sự ô nhiễm đất và nước do những chất thải độc hại và dư lượng từ việc khai thác dầu thô. Chất thải hủy diệt cá, động vật rừng và ngư�i dân bản địa. �ối diện với thảm kịch môi trư�ng này, ngư�i dân cảm thấy bất lực vì không biết phải đối phó với gã khổng lồ dầu m� này như thế nào. Dư�ng như ngay cả nhà nước cũng không bảo vệ quy�n của ngư�i bản địa hoặc thông báo cho h� biết v� những hậu quả tiêu cực do chúng gây ra.

Pablo giải thích rằng trư�ng hợp công ty Texaco-Chevron thể hiện sự thiếu hiểu biết nghiệm tr�ng và thiếu tôn tr�ng đối với các dân tộc tổ tiên ở đây. �ồng th�i, vụ án cũng cho thấy sự kiên cư�ng đấu tranh của các dân tộc này vì quy�n lợi của h�. “�i�u quan tr�ng là nhìn xem cách chúng tôi thực hiện để duy trì sự đoàn kết trong cuộc đấu tranh. Sáu dân tộc bản địa với ngôn ngữ, truy�n thống, phong tục và lãnh thổ khác nhau đã cùng nhau đấu tranh.� Nhi�u ngư�i bản địa đã không đủ may mắn để có thể h�c tập. Giống như cha của Pablo, nhi�u ngư�i không biết đ�c hoặc viết. H� không tin các tài liệu bằng văn bản lắm, nhưng coi tr�ng giá trị của l�i nói. Cha của Pablo thư�ng nói đi�u này khi các con ông còn nh�: “t� giấy có thể bị xé. Còn l�i nói thì không�. Ngày nay m�i thứ đã thay đổi, m�i thứ phải được ghi chép thành văn bản, ký tên, đóng dấu. Không có văn bản chính thức, l�i nói không còn giá trị. �ể bảo vệ những ngư�i thổ dân bản địa, Pablo là cầu nối giữa l�i nói của anh, được dạy cho ngư�i thổ dân và án văn được viết trong các phiên toà xét xử công ty Texaco-Chevron.

Dấu vết ô nhiễm do khai thác dầu thô

Tại Amazon, cuộc sống của các dân tộc và các thế hệ tương lai đang bị đe d�a: “Có lẽ, nhi�u ngư�i ở Mỹ, Châu Âu hoặc những nơi khác trên thế giới không nhận ra Amazon có ý nghĩa thế nào đối với thế giới và hành tinh. Cuộc sống của các thế hệ tương lai đang bị đe d�a�. Những l�i kết luận của Pablo Fajardo, một nông dân đã trở thành luật sư của và cho ngư�i dân, mang lại hy v�ng cho ngư�i thổ dân: “cả thế giới lắng nghe chúng ta�.

Câu chuyện vá»� Pablo Fajardo đã được xuất bản thành má»™t truyện tranh do nhà xuất bản Pháp “Les arènes”. Phiên bản tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha Ä‘ang được chuẩn bị xuất bản.