“HÃY ÄI LÀM HOÀ VỚI NGƯỜI ANH EM NGÆ¯Æ I TRƯỚC ÄÔ.
BÀI ÄỌC I: Ed 18, 21-28
“Có phải Ta muốn kẻ gian ác phải chết, chá»› không muốn nó bỠđà ng tá»™i lá»—i và được sống ư?”
TrÃch sách Tiên tri Êdêkiel.
Äây Chúa là Thiên Chúa phán: “Nếu kẻ gian ác ăn năn sám hối má»i tá»™i nó đã phạm, tuân giữ má»i giá»›i răn cá»§a Ta, và thá»±c thi công bình chÃnh trá»±c, nó sẽ sống chá»› không phải chết. Ta sẽ không nhá»› lại má»i tá»™i ác nó đã phạm: nó sẽ sống nhá» việc công chÃnh mà nó đã thá»±c hà nh! Chúa là Thiên Chúa phán: “Có phải Ta muốn kẻ gian ác phải chết, chá»› không muốn nó bỠđà ng tá»™i lá»—i và được sống ư?
Còn nếu kẻ công chÃnh bỠđà ng công chÃnh, và phạm tá»™i ác cách ghê tởm như ngưá»i gian ác quen phạm, có phải nó được sống ư? Chẳng ai còn nhá»› đến má»i việc công chÃnh nó đã thá»±c hiện, vì sá»± bất trung nó đã là m và tá»™i lá»—i nó đã phạm, nó sẽ phải chết.
Các ngươi nói rằng: ‘ÄÆ°á»ng lối cá»§a Chúa không chÃnh trá»±c’. Váºy hỡi nhà Israel, hãy nghe đây: Có phải đưá»ng lối cá»§a Ta không chÃnh trá»±c ư? Hay trái lại đưá»ng lối cá»§a các ngươi không chÃnh trá»±c? Khi ngưá»i công chÃnh từ bá» lẽ công chÃnh và phạm tá»™i ác, nó phải chết, chÃnh vì tá»™i ác nó phạm mà nó phải chết. Nếu kẻ gian ác bỠđà ng gian ác nó đã Ä‘i, và thá»±c thi công bình chÃnh trá»±c, nó sẽ được sống. Nếu nó suy nghÄ© và từ bá» má»i tá»™i ác nó đã phạm, nó sẽ sống chá»› không phải chết”.
Äó là lá»i Chúa.
ÄÃP CA: Tv 129, 1-2. 3-4ab. 4c-6. 7-8
Äáp: Nếu Chúa con nhá»› hoà i sá»± lá»—i, lạy Chúa, nà o ai chịu nổi được ư? (c. 3)
Xướng:
1) Từ vá»±c sâu, lạy Chúa, con kêu lên Chúa. Lạy Chúa, xin nghe tiếng con cầu; dám xin Chúa hãy lắng tai, hầu nghe thấu tiếng van nà i cá»§a con. – Äáp.
2) Nếu Chúa con nhá»› hoà i sá»± lá»—i, lạy Chúa, nà o ai chịu nổi được ư? Nhưng Chúa thưá»ng rá»™ng lượng thứ tha, để cho thiên hạ tôn thá» kÃnh yêu. – Äáp.
3) Tôi hy vá»ng rất nhiá»u và o Chúa, linh hồn tôi trông cáºy ở lá»i Ngà i. Linh hồn tôi mong đợi Chúa tôi, hÆ¡n ngưá»i lÃnh gác mong trá»i rạng đông. – Äáp.
4) HÆ¡n lÃnh gác mong hừng đông dáºy, Israel Ä‘ang mong đợi Chúa tôi: Bởi vì Chúa rá»™ng lượng từ bi, và Chúa rất già u Æ¡n cứu độ. Và chÃnh Ngà i sẽ giải thoát Israel cho khá»i má»i Ä‘iá»u gian ác. – Äáp.
CÂU XƯỚNG TRƯỚC PHÚC ÂM: Ga 11, 25a và 26
Chúa phán: “Ta là sá»± sống lại và là sá»± sống; ai tin Ta, sẽ không chết Ä‘á»i Ä‘á»i”.
PHÚC ÂM: Mt 5, 20-26
“Hãy Ä‘i là m hoà vá»›i ngưá»i anh em ngươi trước đã”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Nếu các con không công chÃnh hÆ¡n các luáºt sÄ© và biệt phái, thì các con chẳng được và o Nước Trá»i đâu. Các con đã nghe dạy ngưá»i xưa rằng: Không được giết ngưá»i. Ai giết ngưá»i, sẽ bị luáºn phạt nÆ¡i toà án. Còn Ta, Ta bảo các con: Bất cứ ai phẫn ná»™ vá»›i anh em mình, thì sẽ bị toà án luáºn phạt. Ai bảo anh em là “ngốc”, thì bị phạt trước công nghị. Ai rá»§a anh em là “khùng”, thì sẽ bị vạ lá»a địa ngục. Nếu con Ä‘ang dâng cá»§a lá»… nÆ¡i bà n thá» mà sá»±c nhá»› ngưá»i anh em Ä‘ang có Ä‘iá»u bất bình vá»›i con, thì con hãy để cá»§a lá»… lại trước bà n thá», Ä‘i là m hoà vá»›i ngưá»i anh em con trước đã, rồi hãy trở lại dâng cá»§a lá»…. Hãy liệu là m hoà vá»›i kẻ thù ngay lúc còn Ä‘i dá»c đưá»ng vá»›i nó, kẻo kẻ thù sẽ đưa con ra trước mặt quan toà , quan toà lại trao con cho tên lÃnh canh và con sẽ bị tống ngục. Ta bảo tháºt cho con biết: Con sẽ không thoát khá»i nÆ¡i ấy cho đến khi trả hết đồng bạc cuối cùng!”
Äó là lá»i Chúa.
_______________________________
I/. BÀI SUY NIỆM (Mt 5, 20-26)
“HÃY ÄI LÀM HOÀ VỚI NGƯỜI ANH EM NGÆ¯Æ I TRƯỚC ÄÔ.
“TRƯỚC ÄÃâ€.
Có nghÄ©a việc là m hòa vá»›i ngưá»i anh em phải được thá»±c hiện trước cả việc dâng cá»§a lá»… cho Thiên Chúa, vì nguyên việc là m hòa vá»›i anh em đã là má»™t cá»§a lá»… đẹp lòng Chúa rồi và nó sẽ là m cho má»i cá»§a lá»… ta dâng lên Chúa sau nà y có giá trị, và ý nghÄ©a.
Thiên Chúa có vui gì khi ta dâng cá»§a lá»… mà trong ta Ä‘ang có những mối bất hòa, xÃch mÃch vá»›i anh em.
Như lá»i Tiên tri Isaia và Hôsê đã viết:
“Thôi, đừng Ä‘em những lá»… váºt vô Ãch đến nữa. Ta ghê tởm khói hương; Ta không chịu nổi ngà y đầu tháng, ngà y sa-bát, ngà y đại há»™i, không chịu nổi những ngưá»i cứ phạm tá»™i ác, rồi lại cứ lá»… lạt linh đình.
……………
“Khi các ngươi dang tay cầu nguyện, Ta bịt mắt không nhìn; các ngươi có Ä‘á»c kinh cho nhiá»u, Ta cÅ©ng chẳng thèm nghe. Vì tay các ngươi đầy những máu.
Hãy rá»a cho sạch, tẩy cho hết, và vứt bá» tá»™i ác cá»§a các ngươi cho khá»i chướng mắt Ta. Äừng là m Ä‘iá»u ác nữa.
Hãy táºp là m Ä‘iá»u thiện, tìm kiếm lẽ công bình, sá»a phạt ngưá»i áp bức, xá» công minh cho cô nhi, biện há»™ cho quả phụ. (Is 1, 13 – 17).
“Vì Ta muốn tình yêu chứ không cần hy lá»…, thÃch được các ngươi nháºn biết hÆ¡n là được cá»§a lá»… toà n thiêu. Tá»™i ác cá»§a Ãt-ra-en xưa và nay†(Hs 6, 6).
Như váºy, rõ rà ng Thiên Chúa cần tình yêu, sá»± yêu thương, cần sá»± là m hòa, lòng bao dung hÆ¡n cả cá»§a lá»… toà n thiêu.
Nhưng ta phải hiểu tháºt sâu sắc việc là m hòa nà y.
Chúa nói:
“Nếu con Ä‘ang dâng cá»§a lá»… nÆ¡i bà n thá» mà sá»±c nhá»› ngưá»i anh em Ä‘ang có Ä‘iá»u bất bình vá»›i con, thì con hãy để cá»§a lá»… lại trước bà n thá», Ä‘i là m hoà vá»›i ngưá»i anh em con trước đã, rồi hãy trở lại dâng cá»§a lá»….†(Mt 5, 23 – 24).
Ở đây ta chú ý:
“NGƯỜI ANH EM ÄANG CÓ ÄIỀU BẤT BÃŒNH VỚI CONâ€
Chứ không phải TA ÄANG CÓ ÄIỀU BẤT BÃŒNH VỚI ANH EM.
Có nghÄ©a, ngưá»i anh em Ä‘ang xúc phạm đến ta, chứ không phải ta xúc phạm đến anh em.
Ngay cả trong trưá»ng hợp nà y, Chúa cÅ©ng đòi há»i ta phải Ä‘i bước trước, là m hòa trước, chứ không đợi ngưá»i anh em đến xin lá»—i và là m hòa vá»›i ta.
Tháºt quá khó, vì vá»›i ngưá»i xúc phạm đến ta, theo phản ứng tá»± nhiên, ta không muốn nhìn mặt há», tránh xa há», không muốn nói chuyện vá»›i há», chứ nói gì đến việc là m hòa. Nếu phải gặp mặt, ta muốn “băm†há» thà nh trăm mảnh cho hả giáºn.
Có lẽ đòi há»i và yêu cầu cá»§a Chúa ÄI NGƯỢC VỚI PHẢN ỨNG Tá»° NHIÊN CỦA CON NGƯỜI, má»™t đòi há»i quá mức mà ta khó có thể thi hà nh.
Theo lẽ tá»± nhiên, ta sẵn sà ng mở rá»™ng lòng mình đón chá» ngưá»i anh em đến là m hòa, xin lá»—i và ta sẵn sà ng tha thứ cho há», bá» qua cho hỠđã là cao thượng lắm rồi.
Thế mà Chúa lại đòi há»i ta phải Ä‘i bước trước và là m hòa vá»›i kẻ đã xúc pham đến mình thì quả là đòi há»i quá mức, khó có thể thá»±c hiện.
Äể hiểu được ý nghÄ©a cá»§a Bà i Tin mừng hôm nay, ta phải chú ý ngay đến câu mở đầu:
“NẾU CÃC CON KHÔNG CÔNG CHÃNH HÆ N CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃI, THÃŒ CÃC CON CHẲNG ÄÆ¯á»¢C VÀO NƯỚC TRỜI ÄÂUâ€
“CÔNG CHÃNH HÆ N CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃIâ€.
Từ “HÆ N†ở đây Chúa không muốn ta so sánh vá»›i Luáºt sÄ© và Biệt phái, vì Luáºt sÄ© và Biệt phái có gì để so sánh, đó là những con ngưá»i giả hình, gian ác mà Matthêu đã dà nh hẳn chương 23 trong Phúc âm cá»§a ông để kết án.
Nhưng “CÔNG CHÃNH HÆ N CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃI†đây là má»™t kiểu nói cho những đòi há»i trong Tân ước.
“CÔNG CHÃNH hÆ¡n CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃI†– “CÔNG CHÃNH như CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃIâ€.
à ám chỉ đến 2 cách hà nh xỠtrong Cựu ước và Tân ước, đó cũng là 2 các hà nh xỠtheo ý chà cao thượng và hà nh xỠtheo bản năng tự nhiên
+ “CÔNG CHÃNH hÆ¡nâ€: đó là cách hà nh xá» cá»§a Con cái Chúa.
+ “CÔNG CHÃNH nhưâ€: ám chỉ theo cách hà nh xá» tá»± nhiên cá»§a con ngưá»i.
Chúa sẽ áp dụng 2 kiểu nói nà y trong việc kiện toà n luáºt Môsê. Cụ thể trong Bà i Tin mừng nà y, ta sẽ đưa ra má»™t và i và dụ:
Và dụ 1:
+ “Không được giết ngưá»i. Ai giết ngưá»i, sẽ bị luáºn phạt nÆ¡i toà án. Còn Ta, Ta bảo các con: Bất cứ ai phẫn ná»™ vá»›i anh em mình, thì sẽ bị toà án luáºn phạt. Ai bảo anh em là “ngốc”, thì bị phạt trước công nghị. Ai rá»§a anh em là “khùng”, thì sẽ bị vạ lá»a địa ngụcâ€
“Không được giết ngưá»iâ€, đó là “CÔNG CHÃNH như CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃIâ€. Chỉ cần không cầm dao giết ngưá»i hoặc đả thương ngưá»i khác là chu toà n Luáºt Môsê rồi. Trước tòa án ngưá»i Ä‘á»i, đó là ngưá»i vô tá»™i.
“Bất cứ ai phẫn nộ…. Ai bảo anh em là “ngốc”…. Ai rá»§a anh em là “khùng”, đó lÃ
“CÔNG CHÃNH hÆ¡n CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃIâ€. Chỉ cần xuất phát từ trong ý nghÄ©, lá»i nói, chứ chưa cần đến hà nh động, đã đủ vi phạm luáºt bác ái yêu thương, đáng bị lên án trước tòa phán xét cá»§a Chúa..
Và dụ 2:
“Nếu con Ä‘ang dâng cá»§a lá»… nÆ¡i bà n thá» mà sá»±c nhá»› ngưá»i anh em Ä‘ang có Ä‘iá»u bất bình vá»›i con, thì con hãy để cá»§a lá»… lại trước bà n thá», Ä‘i là m hoà vá»›i ngưá»i anh em con trước đã, rồi hãy trở lại dâng cá»§a lá»…â€.
“Là m hòa vá»›i ngưá»i mà mình xúc phạm, đó là “CÔNG CHÃNH như CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃIâ€, vì đó là lẽ tá»± nhiên, xúc phạm đến ai thì Ä‘i là m hòa, xin lá»—i ngưá»i đó quả là điá»u dá»… dà ng, ai cÅ©ng có thể thá»±c hiện được.
Nhưng:
“là m hòa vá»›i ngưá»i xúc phạm đến mình, thì đó má»›i là ““CÔNG CHÃNH hÆ¡n CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃIâ€, vì nó Ä‘i ngược lại vá»›i bản tÃnh tá»± nhiên là muốn trả thù.
Như váºy Bà i Tin mừng hôm nay sẽ là bà i há»c tháºt sâu sắc, ý nghÄ©a trong Mùa Chay thánh 2019:
“NẾU CÃC CON KHÔNG CÔNG CHÃNH HÆ N CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃI, THÃŒ CÃC CON CHẲNG ÄÆ¯á»¢C VÀO NƯỚC TRỜI ÄÂUâ€.
Chúng ta phải “CÔNG CHÃNH HÆ N CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃIâ€, mặc dù biết rằng những đòi há»i cá»§a Chúa quá mức và đi ngược lại vá»›i bản tÃnh tá»± nhiên. Nhưng chÃnh vì Ä‘i ngược lại vá»›i bản tÃnh tá»± tá»± nhiên, Ä‘i ngược lại vá»›i những cách hà nh xá» thông thưá»ng, ta má»›i chứng minh được mình là con cái Chúa.
Vì con Chúa là ngưá»i phải bÆ¡i ngược dòng, bÆ¡i ngược lại vá»›i những ham muốn, dục vá»ng tầm thưá»ng.
Vì thế lá»i má»i gá»i cá»§a Chúa luôn vang vá»ng không những trong Mùa Chay nà y mà còn vang vá»ng trong suốt cuá»™c Ä‘á»i Kitô hữu:
“PHẢI CÔNG CHÃNH HÆ N CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃIâ€
Với và i suy niệm ngắn ngủi trên, chúng ta cùng nhau bước và o Bà i Tin mừng:
_______________________________________
II/. BÀI CHIA SẺ (Mt 5, 20-26):
“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÃN CÙNG CÃC MÔN ÄỆ RẰNG: “NẾU CÃC CON KHÔNG CÔNG CHÃNH HÆ N CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃI, THÃŒ CÃC CON CHẲNG ÄÆ¯á»¢C VÀO NƯỚC TRỜI ÄÂUâ€.
KHI ẤY:
Chúng ta không thể xác định được bối cảnh của Bà i Tin mừng hôm nay, vì như ta biết: Thánh sỠMatthêu đã dà nh hẳn 3 chương: Chương 5, 6, 7 để đúc kết các giáo huấn của Chúa Giêsu trên núi dà nh cho các môn đệ và dân chúng.
CÔNG CHÃNH HÆ N CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃI:
Sống “công chÃnh hÆ¡n†không hệ tại ở má»™t số việc là m hình thức bên ngoà i mà ở cả tấm lòng yêu mến: không phải cứ dâng nhiá»u lá»… váºt lên Chúa là đủ mà trước hết phải sống hòa bình vá»›i nhau;
Sá»° CÔNG CHÃNH CỦA CÃC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÃI:
Sá»± công chÃnh cá»§a ngưá»i biệt phái hệ tại ở chá»— giữ luáºt cách tỉ mỉ, nhưng giữ luáºt cách máy móc, hình thức, không chút tâm tình. Nếu nhìn bá» ngoà i, thì há» là những con ngưá»i đạo đức vì đã chu toà n lá» luáºt, nhưng chÃnh vì giữ luáºt má»™t cách máy móc nên luáºt lệ không là m biến đổi con ngưá»i há» trở nên tốt hÆ¡n, trái lại bên trong con ngưá»i đó toà n sá»± mục nát.
Äức Giêsu đã chẳng có lần và há» như ngôi má»™ đó sao?
Bên ngoà i thì tô vôi đẹp đẽ, nhưng bên trong thì toà n hôi thối. Ngà i còn tố cáo há» là những con ngưá»i giả hình, may tua áo cho dà i, Ä‘á»c kinh kệ cho nhiá»u nhưng lại Ä‘i cướp gia tà i cá»§a các bà góa. Bà góa, đó là thà nh phần nghèo, bị xã há»™i bá» rÆ¡i lúc bấy giá».
Như váºy, Äức Giêsu cÅ©ng muốn nhắn nhá»§ vá»›i chúng ta ngà y nay, phải sống chân tháºt vá»›i Thiên Chúa và vá»›i anh em, đừng đóng kịch, đừng giả hình, nhưng phải sống chân tháºt: cái vẻ bên ngoà i cá»§a chúng ta phải phản ánh đúng cái tâm hồn bên trong.
“CÃC CON Äà NGHE NGƯỜI XƯA DẠY RẰNG: KHÔNG ÄÆ¯á»¢C GIẾT NGƯỜI. AI GIẾT NGƯỜI, SẼ BỊ LUẬN PHẠT NÆ I TOÀ ÃN.
CÃ’N TA, TA BẢO CÃC CON: BẤT CỨ AI PHẪN NỘ VỚI ANH EM MÃŒNH, THÃŒ SẼ BỊ TOÀ ÃN LUẬN PHẠT. AI BẢO ANH EM LÀ “NGá»C”, THÃŒ BỊ PHẠT TRƯỚC CÔNG NGHỊ. AI RỦA ANH EM LÀ “KHÙNG”, THÃŒ SẼ BỊ VẠLỬA ÄỊA NGỤCâ€.
“CÃC CON Äà NGHE NGƯỜI XƯA DẠY RẰNGâ€
Chúa Giêsu tiếp tục đưa ra má»™t số Luáºt Cá»±u ước mà Ngà i muốn kiện toà n, tức đưa luáºt Môsê trong cái nhìn thá»i Tân ước.
Có lần, Äức Giêsu nói vá»›i các môn đệ: “Các con đừng tưởng Thầy đến để huá»· bá» lá» luáºt hay các tiên tri: Thầy không đến để huá»· bá», nhưng để kiện toà n.” thì ngà y hôm nay Äức Giêsu cho các môn đệ thấy Ngà i kiện toà n lá» luáºt thế nà o.
Ngà i sẽ đưa lá» luáºt lên má»™t tầm cao má»›i, vượt hẳn những gì ngưá»i xưa đã nghÄ©.
Trong những bà i giảng Kiện toà n Lá» luáºt, ta sẽ bắt gặp công thức nà y: “Các con nghe ngưá»i xưa (Luáºt) dạy rằng,…… Còn Ta, Ta bảo các con……â€
Có nghÄ©a Chúa Giêsu muốn đưa ra má»™t Luáºt Cá»±u ước được Thiên Chúa truyá»n cho Môsê để ban cho dân, mà Ngà i muốn kiện toà n lại, Chúa không há» phá huá»· Luáºt Cá»±u ước đó, nhưng nó sẽ được kiện toà n lại để trở thà nh Luáºt cá»§a Tân Ước.
Thá»i thế khác nhau thì Luáºt cÅ©ng phải khác nhau, sá»± khác nhau đó muốn nói lên sá»± hoà n thiện Luáºt. Luáºt Cá»±u Ước là Luáºt trong thá»i mong đợi Äấng Thiên Sai, còn Luáºt Tân Ước là Luáºt cá»§a thá»i Thiên Sai.
Như váºy Luáºt Cá»±u Ước khác gì là hình bóng cá»§a Luáºt Tân Ước. Nó được ban trước để chuẩn bị tâm hồn cho ngưá»i Do Thái để đón nháºn Luáºt Tân Ước.
LUẬT GIẾT NGƯỜI:
Luáºt Cá»±u Ước đầu tiên mà Chúa Giêsu đỠcáºp trong Bà i Tin mừng hôm nay là Luáºt Giết ngưá»i.
Luáºt Giết ngưá»i trong thá»i Tân Ước do Chúa Giêsu đưa ra sẽ siêu việt hÆ¡n hẳn.
– Ai GIẬN anh em mình, thì đáng bị đưa ra toà .
– Ai MẮNG anh em mình là đồ ngu ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Há»™i Äồng.
– Còn ai CHỦI anh em mình là quân phản đạo, thì đáng bị lá»a hoả ngục thiêu đốt.
Lá» Luáºt, không những xưa và nay, không thể kết tá»™i những gì xảy ra bên trong con ngưá»i vì không ai nhìn thấy những Ä‘iá»u đó. Lá» Luáºt cÅ©ng không kết tá»™i khi con ngưá»i chá»i mắng ngưá»i khác, vì đó là những cảm xúc nhất thá»i cá»§a con ngưá»i.
Lá» Luáºt chỉ kết tá»™i con ngưá»i khi có bằng chứng rõ rà ng như giết ngưá»i, gây thương tÃch thân xác hay tà i sản … Nhưng đối vá»›i Thiên Chúa, Ngà i có thể thấu hiểu bên trong tâm hồn má»—i ngưá»i và biết rõ những thiệt hại cho cả ngưá»i là m lẫn ngưá»i bị xúc phạm; nên Ngà i đòi há»i các môn đệ phải Ä‘i xa hÆ¡n trong tiến trình nên trá»n là nh.
Câu nói cá»§a Chúa Giêsu khi giải thÃch luáºt “chá»› giết ngưá»i†cho ta thấy rằng: giáºn, mắng và chá»i ngưá»i anh em cÅ©ng là má»™t cách giết ngưá»i. Giết chết ngưá»i anh em bởi vì ta không coi ngưá»i đó là anh em nữa nên má»›i nặng lá»i như thế.
Trong lòng tôi “ngưá»i anh em†kể như đã chết rồi, há» chỉ còn là má»™t ngưá»i dưng, má»™t kẻ thù. Trong khi luáºt không xét những trưá»ng hợp nà y thì Äức Giêsu lại nói: “Bất cứ ai phẫn ná»™ vá»›i anh em mình, thì sẽ bị toà án luáºn phạt. Ai bảo anh em là “ngốc”, thì bị phạt trước công nghị. Ai rá»§a anh em là “khùng”, thì sẽ bị vạ lá»a địa ngục.” Như váºy, Ngà i đã kiện toà n luáºt giết ngưá»i trên cả hai bình diện: trên thể xác và trong tâm hồn, trong khi lá» luáºt chỉ xét tá»™i giết ngưá»i trên bình diện thể xác thôi.
VẤN ÄỀ ÄẶT RA:
Nếu nói váºy thì xã há»™i hôm nay, vá»›i những tiếng chá»i, tiếng rá»§a xảy ra hà ng ngà y như “cÆ¡m bữaâ€, nhiá»u khi ngưá»i chá»i cÅ©ng không ý thức được hà nh vi cá»§a mình nữa, nó giống như má»™t thói quen, nó đã biến thà nh má»™t tiếng đệm “ÄMâ€.
Như váºy, lá»i cá»§a Äức Giêsu phải được hiểu thế nà o? Chẳng lẽ ai cÅ©ng phạm tá»™i giết ngưá»i cả sao? Vì trong cuá»™c Ä‘á»i, ai chẳng có Ãt nhất má»™t lần chá»i ngưá»i khác.
TRẢ LỜI: TÆ¯Æ NG QUAN VỚI NẠN NHÂN:
Thá»±c ra khi nói đến vấn đỠnà y ta phải xét đến sá»± thiệt hại cá»§a ngưá»i đóng vai trò là nạn nhân.
Vâng, có những trưá»ng hợp vì má»™t câu chá»i, đã là m tổn thương đến ngưá»i khác cách trầm trá»ng. Rất có thể vì má»™t câu chá»i mà há» oán háºn, mang mối háºn trong lòng và nhá»› nó suốt Ä‘á»i chỉ chá» có cÆ¡ há»™i trả thù, tức ta đã biến há» thà nh con ngưá»i khác.
“Quân tá» 10 năm trả thù cÅ©ng chưa muá»™nâ€, có nghÄ©a mối thù luôn nuôi dưỡng trong lòng và chỉ chá» có dịp trả thù, dù là 5, 10, 20 năm,….
Như váºy, trong trưá»ng hợp nà y, câu chá»i chẳng khác gì tá»™i giết ngưá»i, giết chết ngưá»i tốt để biến há» thà nh ngưá»i xấu.
Bên cạnh đó có những trưá»ng hợp câu chá»i chỉ để lại má»™t chút buồn, không ghi dấu Ä‘áºm trong tâm hồn, chưa đủ sức biến ngưá»i khác thà nh ngưá»i xấu. Nếu ngoà i thể xác, tá»™i giết ngưá»i có nhiá»u cấp độ: giết chết, là m bị thương, hay chỉ xây xát, thì trong tâm hồn câu chá»i, tiếng rá»§a cÅ©ng có những cấp độ khác nhau.
Nên Äức Giêsu đã đưa ra những cấp độ: phẫn ná»™, rá»§a là ngốc, rá»§a là khùng,… nhưng dù sao tất cả Ä‘á»u là sá»± xúc phạm đến ngưá»i anh em.
LUẬT DÂNG LỄ VẬT:
“NẾU CON ÄANG DÂNG CỦA LỄ NÆ I BÀN THỜ MÀ Sá»°C NHỚ NGƯỜI ANH EM ÄANG CÓ ÄIỀU BẤT BÃŒNH VỚI CON, THÃŒ CON HÃY ÄỂ CỦA LỄ LẠI TRƯỚC BÀN THỜ, ÄI LÀM HÃ’A VỚI NGƯỜI ANH EM CON TRƯỚC ÄÃ, Rá»’I HÃY TRỞ LẠI DÂNG CỦA LỄ.â€
Luáºt Cá»±u ước thứ hai mà Chúa Giêsu đỠcáºp trong bà i Tin mừng hôm nay, đó là Luáºt “Dâng lá»… váºtâ€
Theo luáºt cÅ©, nếu trước khi dâng lá»…, ngưá»i Do Thái cảm thấy mình nhÆ¡ uế (Lv 15, 27) thì há» phải thanh tẩy trước đã. CÅ©ng thế, Chúa cÅ©ng đòi há»i Kitô hữu má»™t phản ứng như váºy, nếu trước khi dâng lá»… há» nhá»› mình Ä‘ang ở trong tình trạng bất hòa vá»›i tha nhân.
Thái độ đối vá»›i tha nhân quyết định giá trị cá»§a việc bổn pháºn thá» phượng Thiên Chúa. Ngưá»i ta dá»… quan tâm đến việc thá» phượng Thiên Chúa, mà lÆ¡ là bổn pháºn tha thứ và yêu thương đối vá»›i tha nhân. Äạo Chúa là đạo Bác ái, yêu thương, tha thứ, là m hòa là mở ra con đưá»ng cho ngưá»i anh em hoán cải.
ANH EM ÄANG CÓ ÄIỀU BẤT BÃŒNH VỚI CON
Chúa Giêsu không dạy “khi mình có Ä‘iá»u bất bình vá»›i anh em”, mà ở đây Chúa nhấn mạnh “Khi anh em Ä‘ang bất bình vá»›i mình†Ở đây, Äức Giêsu dạy: khi ngưá»i anh em bất bình vá»›i mình, tức ngưá»i anh em gây ra lá»—i, thì mình phải để cá»§a lá»… lại trước bà n thá», Ä‘i là m hòa vá»›i ngưá»i anh em là m thiệt hại mình trước , rồi má»›i trở lại dâng cá»§a lá»….
Như váºy, lá»i dạy cá»§a Äức Giêsu đã vượt trên cách cư xá» bình thưá»ng. Ai sống theo lá»i Ngà i má»›i chứng tá» có má»™t nhân cách phi thưá»ng, đó là ngưá»i dÅ©ng cảm vì đã thắng vượt chÃnh mình, thắng vượt sá»± tức giáºn cá»§a mình.
ÄI LÀM HÃ’A VỚI NGƯỜI ANH EM CON TRƯỚC ÄÃ.
Rõ rà ng Chúa Giêsu coi trá»ng việc là m hoà vá»›i anh em còn cao trá»ng hÆ¡n việc dâng cá»§a lá»….
ÄỘC GIẢ CÓ THỂ THẮC MẮC:
Hoá ra tương quan vá»›i tha nhân còn cao trá»ng hÆ¡n tương quan vá»›i Thiên Chúa hay sao?.
Nếu bình tâm suy xét, ta thấy Chúa Giêsu dạy rất chà phải, vì má»™t khi đã là m hoà vá»›i anh em, sau đó má»›i đến dâng cá»§a Lá»…, như váºy ta đã đạt được cả 2 tương quan: Tương quan vá»›i Thiên Chúa và tương quan vá»›i tha nhân, vì lúc đó cá»§a lá»… ta dâng sẽ đẹp lòng Thiên Chúa nhất.
LUẬT: LÀM HOÀ VỚI KẺ THÙ:
” HÃY LIỆU LÀM HOÀ VỚI KẺ THÙ NGAY LÚC CÃ’N ÄI DỌC ÄÆ¯á»œNG VỚI NÓ, KẺO KẺ THÙ SẼ ÄÆ¯A CON RA TRƯỚC MẶT QUAN TOÀ, QUAN TOÀ LẠI TRAO CON CHO TÊN LÃNH CANH VÀ CON SẼ BỊ Tá»NG NGỤC. TA BẢO THẬT CHO CON BIẾT: CON SẼ KHÔNG THOÃT KHỎI NÆ I ẤY CHO ÄẾN KHI TRẢ HẾT Äá»’NG BẠC CUá»I CÙNG!!”
Luáºt cuối cùng mà Chúa Giêsu muốn đỠcáºp trong Bà i Tin mừng hôm nay , đó là Là m hoà vá»›i kẻ thù.
Äây là kẻ thù tháºt sá»± và rõ rà ng, ngưá»i nợ máu chứ không còn là ngưá»i anh em bất bình vá»›i mình, bất đồng quan Ä‘iểm, ý kiến vá»›i mình nữa
Như váºy, ngay sau Luáºt “Là m hoà vá»›i anh em, Chúa Giêsu đã Ä‘i thêm má»™t bước nữa, đó là Là m hoà vá»›i kẻ thù.
NGAY LÚC CÃ’N ÄI DỌC ÄÆ¯á»œNG
ý ám chỉ khi ta và đối phương còn sống trên trần gian nà y vì trần gian được và như con đưá»ng dẫn ta đến cùng Ä‘Ãch cá»§a cuá»™c Ä‘á»i, đó là Thiên Chúa.
RA TRƯỚC MẶT QUAN TÒA
ý ám chỉ khi ta và đối phương đã vÄ©nh biệt cuá»™c Ä‘á»i nà y và cùng ra trước Tòa Chúa phán xét.
Äức Giêsu đã dạy cho các môn đệ và cho má»—i ngưá»i chúng ta cách cư xá» khôn ngoan, đó là hãy biết dà n xếp trước, trong thá»i gian có thể còn dà n xếp, có nghÄ©a khi còn sống để tránh Ä‘i những rắc rối sau nà y, có nghÄ©a tránh được bất lợi khi ra tòa Chúa phán xét.
Äi xa hÆ¡n, Äức Giêsu muốn dạy chúng ta phải biết ăn ở hiá»n hòa. vì ăn ở hiá»n hòa sẽ giúp con ngưá»i tránh được những phiá»n toái trong cuá»™c sống: Cha ông chúng ta vẫn dạy “dÄ© hòa vi quÃ;” ngưá»i hiá»n là nh sẽ được má»i ngưá»i thương mến. Ngược lại, những ngưá»i khó chịu, cau có, sẽ chuốc cho mình những ghen ghét, tranh tụng, và mất bình an.
CON SẼ KHÔNG THOÃT KHỎI NÆ I ẤY CHO ÄẾN KHI TRẢ HẾT Äá»’NG BẠC CUá»I CÙNG
Äây là lá»i cảnh tỉnh vá» sá»± công bằng cá»§a Thiên Chúa, ta phải trả lẽ tất cả những gì ta đã là m khi còn sống ở Ä‘á»i nà y, cho dù đó là điá»u thiệt hại nhá» nhất (đồng xu cuối cùng) ta đã gây ra cho ngưá»i anh em.
Lạy Chúa, trong Mùa Chay Thánh 2019 nà y, xin cho chúng con biết quý trá»ng sá»± sống, sá»± sống nÆ¡i ngưá»i khác và sá»± sống cá»§a chÃnh mình, và giúp nhau vun trồng sá»± sống, sá»± sống mà Thiên Chúa đã trao ban cho chúng con.
Amen.
____________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.

