Bác sÄ© Denis Mukwege trước phòng khám Panzi ở Bukavu, miá»n đông nước Cá»™ng hòa Dân chá»§ Công-gô Congo. Marc JOURDIER / AFP
Äối vá»›i bác sÄ© phụ khoa ngưá»i Công-gô Denis Mukwege, Giải Nobel Hòa Bình được trao ngà y thứ sáu hôm nay 5 tháng 10 “nói lên việc công nháºn có sá»± Ä‘au khổ và khiếm khuyết trong việc phục hồi chÃnh đáng cho các phụ nữ nạn nhân cá»§a các vụ hiếp dâmâ€.
Bác sÄ© Denis Mukwege, cùng nháºn giải Nobel Hòa bình vá»›i cô Nadia Murad đã tặng giải thưởng cá»§a mình cho “các phụ nữ cá»§a tất cả các nước bị tổn thương do các xung đột, các chạm trán vá»›i bạo lá»±c má»—i ngà yâ€.
Ông có lá»i tuyên bố ngắn trước phòng khám Panzi ở Bukavu, miá»n đông nước Cá»™ng hòa Dân chá»§ Công-gô: “Giải Nobel nà y nói lên việc công nháºn có sá»± Ä‘au khổ và khiếm khuyết trong việc phục hồi chÃnh đáng cho các phụ nữ nạn nhân cá»§a các vụ hiếp dâm và bạo lá»±c tình dục trên tất cả các nước và trên má»i châu lục.â€
Giải thưởng cùng chia vá»›i cô Nadia Murad ngưá»i YêziÄ‘i
Bác sÄ© Mukwege nói tiếp: “Äây là má»™t bước quan trá»ng trong việc phục hồi được mong chá» lâu nay mà chúng ta nợ các phụ nữ quá Ä‘au khổ nà y.†Ông hy vá»ng giải nà y sẽ giúp các nạn nhân trong các vùng có tranh chấp. Ông cho biết, ông vinh dá»± được chia sẻ giải nà y vá»›i cô Nadia Murad ngưá»i YêziÄ‘i, ngưá»i cùng chung má»™t cuá»™c chiến đấu vá»›i ông.
Ông nhắc lại: “Trong vòng gần 20 năm, tôi chứng kiến các tá»™i ác chiến tranh chống phụ nữ, chống các thiếu nữ, chống các em bé gái, chống các em bé còn rất nhá»â€, bác sÄ© Mugwege đã mổ cho gần 50.000 phụ nữ, nạn nhân bạo lá»±c tình dục ở thà nh phố Kivu, miá»n đông nước Cá»™ng hòa Dân chá»§ Công-gô.
Ông lên tiếng vá»›i các phụ nữ nạn nhân: “Tôi muốn nói vá»›i chị em, qua giải nà y, thế giá»›i nghe tiếng nói cá»§a chị em và từ chối thái độ dá»ng dưng. Thế giá»›i không khoanh tay trước Ä‘au khổ cá»§a chị em.â€
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn
Một phim hoạt hình vỠbác sĩ Denis Mukwege

Má»™t phim xót xa vá» cuá»™c xung đột chung quanh việc khai thác khoáng chất coltan ở Công-gô cho thấy hoạt động cá»§a bác sÄ© Denis Mukwege, “ngưá»i phục hồi các phụ nữâ€.
Hình bìa Kivu của Christophe Simon và Jean Van Hamme. / Editions Le Lombard
Äây sẽ là má»™t trong các album cuối cùng cá»§a Ä‘iện ảnh gia Jean Van Hamme, 79 tuổi, ngưá»i đã quyết định rá»i thế giá»›i hoạt hình mà ông đã từng là m từ ná»a thế ká»· nay vá»›i các anh hùng cá»§a ông như Thorgal, XIII hay Largo Winch.
Như má»™t chuyến Ä‘i cuối cùng, ông bắt tay và o cuá»™c xung đột chết ngưá»i xung quanh việc khai thác khoáng chất coltan ở Công-gô, má»™t khoáng chất dùng trong các thiết bị Ä‘iện tá», đặc biệt được sá» dụng trong Ä‘iện thoại di động, khoáng chất nà y có nhiá»u ở Trung Phi nhất là ở vùng Kivu Công-gô, vùng nà y chiếm từ 60 đến 80 trữ lượng thế giá»›i. Äể khai thác chúng ở giá cao nhất, má»™t tổ chức tá»™i ác quốc tế đã tung hoà ng ở đây trên 20 năm nay. Tổ chức nà y bao gồm các lá»±c lượng dân quân, các quốc gia trong khu vá»±c, các công ty Ä‘a quốc gia, nhiá»u quốc gia trong số nà y ở Âu châu.
Má»™t nhân váºt có tháºt
Ở đây là François Daan, má»™t giám đốc trẻ xuất sắc nhưng ngây thÆ¡ cá»§a má»™t công ty Bỉ, ông được gởi đến công trưá»ng để tuyển dụng má»™t “giám đốc sản xuất má»›iâ€. Trên thá»±c tế, đó là má»™t đại tá đẫm máu, lãnh đạo má»™t đội ngÅ© dân quân ngưá»i Rwanda dang thá»±c hiện công việc bẩn thỉu cá»§a mình ở Công-gô. ÄÆ°á»£c Peter de Bruyne đón nháºn, ngưá»i nà y là lÃnh đánh thuê phá vỡ tất cả má»i khai thác địa phương, ông nhanh chóng phát hiện bạo lá»±c thô bạo cá»§a má»™t nước mà tất cả má»i ngưá»i Ä‘á»u muốn kinh doanh, không đếm xỉa gì đến đạo đức. Má»™t thế giá»›i tà n ác không thể chịu đựng được, dù dưới ngòi bút tinh tế cá»§a nhà hoạt há»a Christophe Simon, ngưá»i đã từng là m loạt phim Alix. Trong địa ngục nà y, chỉ có má»™t và i ngưá»i cá»± lại và cố gắng sá»a chữa.
Äó là trưá»ng hợp cá»§a bác sÄ© Denis Mukwege, hình ảnh có thá»±c và nhân váºt chÃnh cá»§a phim. Ngà y thứ sáu, 5 tháng 10, ông được nháºn Giải Nobel Hòa Bình, cùng vá»›i nhóm cá»§a mình, ông săn sóc các phụ nữ nạn nhân cá»§a các vụ cắt xẻo và lạm dụng tình dục ở phòng khám Panzi cá»§a ông. Ông tiếp nháºn các “em bé-rắn†sinh ra từ các tá»™i ác nà y, mà sau nà y các em thưá»ng sẽ thà nh các “em bé-lÃnhâ€, má»™t vòng luẩn quẩn trong địa ngục. Gấp quyển sách lại, không thể nà o không cảm thấy rúng động vì cuá»™c xung đột nà y mà sản phẩm cá»§a nó nằm trong túi chúng ta.
Một nháy mắt đồng tình của độc giả
Ngoại trừ bác sÄ© Mukwege và nhóm cá»§a ông, các nhân váºt được tưởng tượng và diá»…n tiến câu chuyện rất cổ Ä‘iển: Anh hùng lý tưởng và các cảnh đấm đá rất nhiá»u, thương hiệu cá»§a Ä‘iện ảnh gia. Chúng ta có thể tiếc cho má»™t hồi kết có thể có (không hé ra đây, nhưng nhân váºt kỹ sư trẻ ngưá»i Bỉ, da trắng, không dÃnh lÃu đến tham nhÅ©ng là má»™t nhân váºt đẹp). Trừ khi cuốn phim hÆ¡i khác má»™t chút.
Má»™t nháy mắt đồng tình cá»§a Van Hamme vá»›i độc giả cá»§a ông, không hoà n toà n bị lừa vá»›i cảm nháºn tốt cá»§a nhân váºt Tintin thá»±c tế quay trở lại vá»›i nước Công-gô nà y. Má»™t cái nhìn yêu thương vá» nghệ thuáºt cá»§a mình, vá»›i Blake và Mortimer, Alix, Corentin… các anh hùng tuổi trẻ cá»§a ông chỉ dá»±a và o lòng can đảm cá»§a hỠđể hạ tất cả bạo chúa, biến đứa trẻ thà nh nhà phát minh vÄ© đại cho các câu chuyện.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn
Denis Mukwege, bác sĩ phép lạ
TrÃch từ tà i liệu cá»§a Thierry Michel “Ngưá»i vá sá»a lại cho các phụ nữâ€
Ông giải phẫu cho các phụ nữ bị hiếp, phẫu thuáºt đã mang lại nhân phẩm và niá»m vui sống cho há». Vị anh hùng tân thá»i, được đỠnghị lãnh giải Nobel năm 2015, ông đương đầu để tranh đấu ở má»™t nước Ä‘ang bị ná»™i chiến gặm nhắm, mặc cho nguy hiểm có thể hại đến tÃnh mạng cá»§a mình, Chúng tôi có cuá»™c phá»ng vấn độc quyá»n vá»›i ông.
Trên ngá»n đồi Kivu xanh mướt, các em bé “Mukwege†chạy lúp xúp đà ng sau mẹ chúng. Äể vinh danh ngưá»i đã “mổ sá»a†cho há», há» lấy tên bác sÄ© Mukwege để đặt tên cho con mình. Äối vá»›i bác sÄ© Denis Mukwege, ngưá»i giải phẫu cho các bà mà cÆ¡ quan sinh dục đã bị há»§y hoại trong những cuá»™c hiếp dâm man rợ, các đứa bé nà y là biểu tượng cho má»™t niá»m hy vá»ng vô biên. Từ năm 1999, bác sÄ© Mugwege đã mang lại nhân phẩm cho gần 40 000 phụ nữ trong vùng. Ở bệnh viện Panzi cá»§a ông, ông đối diện vá»›i Ä‘iá»u khá»§ng khiếp: các vụ hiếp dâm táºp thể, thưá»ng là vá»›i những váºt nhá»n, hoặc các trưá»ng hợp phá thai bằng tay trần, tá» cung và vú bị xẻo… Ngoà i các chấn thương, các hư hại thể xác như vết thương mưng má»§, bị đái tháo, bị vô sinh, số pháºn cá»§a những ngưá»i đà n bà nà y còn lâm và o cảnh khốn cùng và cô độc. Bác sĩ Mukwegekhông thÃch nhắc đến những ngưá»i có trách nhiệm, cÅ©ng không muốn đếm con số các nạn nhân, nhưng, từ nhiá»u năm nay, ông không ngừng báo động vá»›i cá»™ng đồng quốc tế. Ngoà i các vinh danh, các huy chương thì Liên Hiệp Quốc, các cÆ¡ quan, các nhân váºt truyá»n thông trên toà n thế giá»›i đã cho ông hà ng triệu đôla để ông săn sóc các phụ nữ nà y và giúp há» tái há»™i nháºp và o xã há»™i. Nhưng đặc sá»§ng, nụ cưá»i quảng đại và năng lá»±c cá»§a ông không còn đủ. Là m sao chấm dứt cái vòng bạo lá»±c mà nước cá»§a ông Ä‘ang lún ngáºp trong đó? Các phòng ở tầng hầm cá»§a ông chứa hÆ¡n má»™t ná»a trữ lượng coltan cá»§a thế giá»›i, má»™t loại quặng cần thiết để chế tạo Ä‘iện thoại cầm tay. Bác sÄ© Denis Mukwege gây khó chịu cho nhà cầm quyá»n Congo và các dân quân địa phương, há» sẵn sà ng là m đủ phương cách để có nguồn trữ lượng quý báu nà y.
Năm 2012, há» muốn ám sát ông tại tư gia ông. Từ đó, ông sống dưới sá»± bảo vệ cá»§a Liên Hiệp Quốc. Năm 2015, ông được đỠcá» nháºn giải Nobel. Con ngưá»i nồng háºu, ấn tượng và gấp gáp nà y thưá»ng xuyên đổi từ chiếc áo bá»-lu trắng nhà thương qua bá»™ vét lịch sá»±. Trong chuyến Ä‘i Paris tháng mưá»i, ông canh từng tiếng còi hụ cá»§a cảnh sát. Trên chiếc taxi chở ông đến Ä‘iện Elysée để gặp Tổng thống Pháp François Hollande, ông nói đôi khi ông mệt vì phải “mổ sá»aâ€, ông mÆ¡ Quốc gia Congo và các nhà cầm quyá»n trên thế giá»›i cÅ©ng nghÄ© như ông, là má»i ngưá»i có thể sống chung vá»›i nhau. Hy vá»ng Ä‘iên cuồng chăng? Ông là mục sư, là con cá»§a mục sư, là ngưá»i cha cá»§a năm đứa con, là ngưá»i yêu thiên nhiên, giữa hai lần khám bệnh, ông tìm sức sống ở các ngá»n đồi trong vùng cá»§a mình để sống xa thá»±c tế hà ng ngà y má»™t chút. Äối vá»›i các phụ nữ bị hiếp, bị đánh Ä‘áºp, bị chấn thương, ông là hình ảnh ngưá»i cha cứu nguy cá»§a há». HỠđã chẳng gá»i ông là “bố Mukwege†đó sao. ChÃnh nhá» há», vá»›i niá»m vui vẻ, vá»›i sức sống cá»§a há», hỠđã mang sức mạnh lại cho ông để ông tiếp tục công việc cá»§a mình. Dù cho các thể chế chá»§ trương bất động không can thiệp, há» không là m má»™t cố gắng nà o để Ä‘i tìm, để xét xá», để lên án những ngưá»i phạm tá»™i. Váºy mà từ cuá»™c chiến đầu tiên ở Congo năm 1996, núi rừng ở đây đã chứng kiến cảnh máu chảy cá»§a gần 4 triệu ngưá»i dân Congo và Rwanda, ông Denis Mukwege cầu nguyện để có hòa bình, để có cứu rá»—i. Äối vá»›i ông, “ai cÅ©ng có thể được cứuâ€.
Paris Match. Từ hÆ¡n mưá»i năm nay, trên bục cá»§a các nước lá»›n nhất thế giá»›i, ông nói đến việc hiếp dâm cá»§a các phụ nữ Congo như má»™t “vÅ© khà chiến tranhâ€, cÆ¡ thể há» trở thà nh “bãi chiến trưá»ngâ€. Ngưá»i ta có thể nói bạo lá»±c là phần số cá»§a vùng nà y…
Bác sÄ© Denis Mukwege. Không, sá»± man rợ không phải bẩm sinh nÆ¡i ngưá»i Congo! Nhưng có má»™t sá»± thiếu quyết tâm cá»§a nhà cầm quyá»n để chấm dứt các hung bạo nà y! Chúng tôi cần những hà nh động cụ thể. Các nhà bảo trợ và các ngưá»i có trách nhiệm phải trả lá»i cho hà nh động cá»§a há» và há» phải trả giá. Không phải chỉ chá»n ba hay bốn chúa tể chiến tranh Ä‘em ra xét xá» là đủ. Äối vá»›i các nạn nhân, Ä‘iá»u nà y chẳng nghÄ©a lý gì! Vấn đỠlà các phụ nữ bị hiếp gặp những ngưá»i hiếp mình má»—i ngà y trong là ng. Năm 2009, sau các cuá»™c thương thuyết, , các cá»±u binh sÄ© nổi loạn tái gia nháºp quân đội Congo, bây giá» há» vá» lại nÆ¡i hỠđã phạm tá»™i ác. Äiá»u nà y như má»™t ngá»n lá»a giết dần dần các nạn nhân.
“Khi tiêu há»§y phụ nữ, há» tiêu há»§y cả xã há»™iâ€
Liên Hiệp Quốc nói có 500 000 vụ hiếp dâm ở Äông Congo. Năm 2010, bà Margot Wallstrưm, đại diện Liên Hiệp Quốc đã gá»i Bakavu là “thá»§ đô hiếp dâm cá»§a thế giá»›iâ€. Ngưá»i ta có thế nà o nghi các cÆ¡ quan Phi ChÃnh Phá»§ địa phương muốn thổi phồng con số để đảm bảo có đủ ngân sách cho há» không?
Ngưá»i ta còn nói các con số là quá đáng, và ngay cả chẳng có vấn đỠgì! Không thể nà o Ä‘i và o tranh luáºn cá»§a các con số khi vấn đỠchÃnh là thá»§ phạm không bị phạt. Dù cho chỉ có má»™t ngưá»i đà n bà bị hiếp, thi ngưá»i đà n bà đó có quyá»n phẫn ná»™. Có cần phải có đến hà ng ngà n ngưá»i bị hiếp má»›i quyết định chấm dứt nạn man rợ nà y? Má»—i ngưá»i sống trong cái Ä‘au khổ riêng cá»§a mình.
Các tá»™i phạm tình dục bây giá» là các công dân chứ không còn là các cá»±u phản loạn quân. Ông có xác nháºn Ä‘iá»u nà y không?
Khi trong má»™t là ng có 200 vụ hiếp dâm thì tất nhiên đây là má»™t đặc vụ được Ä‘iá»u khiển… Các khu rừng Kivu, nÆ¡i ở cá»§a chiến quân địa phương, há» tìm cách kiểm soát đất Ä‘ai nên há» gieo kinh hoà ng. Tôi nghÄ© dá»… dà ng để nói, có má»™t vấn đỠở tầm xã há»™i dân sá»±. Äiá»u nà y cho cảm tưởng ngưá»i Congo ở Kivu không còn giá trị. Rõ rà ng là ngưá»i ta để các em bé “phù thá»§y†đi xuống hố (em bé có hai cha mẹ bị chết trong các cuá»™c xung đột). Cách đây 20 năm, ngưá»i ta cho các em bé dưới 14 tuổi nà y má»™t khẩu kalachnikov và hứa cho các em tiá»n bạc, thức ăn và đà n bà : các em nhanh chóng mất hết tất cả chuẩn mốc. Má»™t và i em còn bị cưỡng bức Ä‘i tấn công dã man chÃnh các thà nh viên cá»§a gia đình mình. Thay vì giúp đỡ các em, hỠđể mặc cho các em là m. Bây giá» há» luôn dùng hiếp dâm như “vÅ© khà chiến tranh†để chống vá»›i dân chúng dân sá»±.
Theo bác sÄ©, hiếp dâm có luôn là má»™t “chiến lược,†chiến lược há»§y hoại đà n bà . Bác sÄ© đã “mổ sá»a†cho các em bé gái, tháºm chà phải mổ cho các em còn rất nhá», sau khi các em bị hiếp vá»›i những váºt nhá»n. Äâu là chá»— đứng cá»§a phụ nữ trong xã há»™i Congo để có thể đưa đến má»™t tình trạng Ä‘e dá»a nà y?
Tôi hằng quan tâm đến vấn đỠnà y. Tôi nghÄ© phụ nữ đóng má»™t vai trò chá»§ lá»±c trong xã há»™i Congo. Buổi sáng há» dáºy sá»›m để ra đồng, há» Ä‘i gặt, há» Ä‘i chợ, há» mang trên vai gánh nặng gấp đôi sức nặng con ngưá»i há», há» Ä‘em tiá»n vá», há» trả tiá»n há»c, tiá»n thuốc cho con…
Tôi bảo đảm, nếu những ngưá»i đà n bà nà y được khuyến khÃch, há» sẽ vá»±c được ná»n kinh tế Congo! Khi há»§y hoại há» là há»§y hoại luôn cả xã há»™i. Äiá»u gì xảy ra cho ngưá»i không còn vai trò ngưá»i mẹ, ngưá»i con gái, ngưá»i chị? Ngưá»i mà bá»™ pháºn sinh dục bị há»§y do hiếp dâm thì bị chồng, bị gia đình ruồng bá». Ngưá»i phụ nữ đó bị đái tháo, bị không còn nuôi con được, bị má»i ngưá»i phỉ nhổ. Và ngưá»i phụ nữ đó còn sợ ra đồng là m việc. Tôi có khám lại má»™t phụ nữ mà tôi đã mổ sau khi bà bị hiếp. Bà được là nh không còn bị đái tháo, bà vá» là ng, bà ra đồng là m việc… và bà bị hiếp lại má»™t cách dã man. Bây giá» bà không muốn rá»i bệnh viện nữa.
“Äôi khi tôi nhục
cho chÃnh đà n ông chúng tôiâ€
Các hung bạo tình dục đối với trẻ em có tăng hơn không?
Cách đây mưá»i lăm năm, tôi chưa bao giá» mổ má»™t em bé gái bị hiếp vá»›i xương cháºu bị vỡ nát. Bây giá», tôi vừa công bố 251 trưá»ng hợp trẻ em bị xẻo. Ở Âu Châu, kẻ hiếp dâm sẽ cố gắng xóa vết tÃch tá»™i phạm cá»§a mình; tệ lắm thì há» sẽ giết nạn nhân. Trong các là ng ở Kivu, kẻ hiếp dâm vừa hiếp ngưá»i trong gia đình mình vừa nói: “Nà y, nhìn xem chúng tôi có thể là m như thế nà y nè!†Tháºt kinh hoà ng, không còn gì để nói!
Loạt bà i cuối cùng cá»§a ông vá» các phụ nữ được mổ vá vết rò giữa bà ng quang và âm há»™ cho biết tá»· lệ thà nh công là 92% trong 728 trưá»ng hợp. Má»™t khi mổ xong, là m thế nà o để giúp há» tái nháºp lại và o xã há»™i?
Tôi xin nói rõ, má»™t và i bà mẹ trẻ có bà ng quang hay ống tiểu bị hư sau má»™t trưá»ng hợp sinh đẻ kó chứ không phải bị hiếp. Có 92% các phụ nữ nà y được là nh sau má»™t hay nhiá»u lần giải phẫu nhưng Ä‘a số không thể nà o có con hoặc có giao hợp bình thưá»ng. HỠđược trợ giúp vá» mặt tâm lý và pháp lý, hỠđược mượn má»™t số vốn nhỠđể sinh nhai.
Bác sÄ© nói các phụ nữ nà y là những ngưá»i ngoại hạng, can đảm phi thưá»ng…
Äúng, tôi kÃnh phục há»! Sức mạnh cá»§a há» mang lại năng lá»±c cho tôi. Má»™t và i ngưá»i bị cho là không thể chữa là nh, há» Ä‘i há»c lại, há» tìm lại được sở thÃch muốn là m đẹp. Khổ thay khi há» có bạn trai, há» lại vá» khóc vá»›i tôi vì há» không thể nà o đáp ứng dục vá»ng cá»§a ngưá»i đà n ông. Tháºt là bi thảm. Tôi biết, khi tôi vá» lại Congo, há» sẽ đến xin tôi tìm cách nà o để có thể mang lại cho há» những gì hỠđã bị mất.
Các ngưá»i đà n ông, các ngưá»i cha, ngưá»i chồng, ngưá»i anh có vẻ như vắng mặt. Chỉ có má»™t mình ông chiến đấu sao?
Tôi nghÄ© má»™t và i ngưá»i đà n ông đã chứng kiến cảnh vợ mình bị hiếp sẽ ở lại vá»›i vợ, dù há» bị áp lá»±c xã há»™i cho rằng há» không thể nà o có quan hệ tình dục vá»›i vợ nữa. Há» bị chấn thương và không nháºn má»™t sá»± trợ giúp nà o. Nhưng đôi khi, tôi nhục cho chÃnh đà n ông chúng tôi. Trong cuốn phim cá»§a Thierry Michel, tôi đã đặt câu há»i: “Các ông ở đâu?â€
Các phụ nữ danh tiếng xót xa cho số pháºn phụ nữ ở Kivu. Năm 2009, bà Hillary Clinton đã viếng thăm vùng nà y, nữ diá»…n viên Angelina Jolie hay văn sÄ© Eve Ensler, tác giả cuốn “Äá»™c thoại cá»§a âm há»™â€Â đã gây được má»™t số quỹ quan trá»ng để giúp ông mổ sá»a cho các phụ nữ nà y. Nhưng các chÃnh trị gia ở đâu?
Là m thế nà o, vá»›i tất cả thông tin mà chúng tôi có thông qua các phương tiện truyá»n thông mà ngưá»i ta vẫn còn dá»ng dưng vá»›i số pháºn phụ nữ ở Kivu từ mưá»i lăm năm nay? Äó là câu há»i tôi không ngừng tá»± đặt cho tôi.
“Cà ng ngà y tôi cà ng thấy có nhiá»u em bé dưới 5 tuổi mà bụng dưới bị há»§y vì bị hiếpâ€

Bác sÄ© Guy-Bernard Cadière là bác sÄ© giải phẫu ngưá»i Bỉ, chuyên gia vỠđưá»ng tiêu hóa. Cứ má»—i ba tháng ông đến Panzi má»™t tuần. Từ khi ông gặp bác sÄ© Mukwege cách đây bốn năm, há» mổ bốn tay… vá»›i má»™t camera.
Paris Match. Bác sÄ© đã mang kỹ thuáºt mổ vùng bụng (laparoscopie) đến Congo, má»™t kỹ thuáºt chưa từng có ở đây, để “mổ sá»a†cho các phụ nữ bị hiếp. Tại sao nó có hiệu quả như váºy?
Guy-Bernard Cadière. Kỹ thuáºt nà y có thể mổ háºu môn, âm há»™, bà ng quang bằng đưá»ng từ trên xuống mà không cần phải mở bụng. Äây là kỹ thuáºt đưa má»™t camera và các dụng cụ 5 milimét qua má»™t vết cắt rất nhá». Chúng tôi kiểm soát các thá»§ thuáºt từ mà n hình, vì thế chúng tôi sẽ sá»a được các vết nứt và may lại các cÆ¡ quan. Má»™t và i thá»§ thuáºt rất khó thá»±c hiện vá»›i phương pháp cổ Ä‘iển, là m cho bệnh nhân bị bất động lâu và tá» suất rất cao. Thá»§ thuáºt má»›i nà y đặc biệt thÃch hợp ở Phi châu và các nước có Ä‘iá»u kiện vệ sinh không được tốt vì bệnh nhân rất Ãt khi bị nhiá»…m trùng. Thá»i gian háºu giải phẫu vì thế sẽ tốt hÆ¡n.
Sá»± phức tạp cá»§a bệnh lý mà bác sÄ© gặp ở Panzi có đẩy lui các giá»›i hạn cá»§a thá»§ thuáºt nà y không?
Tháºt ra chúng tôi dùng cùng kỹ thuáºt vá»›i các vụ giải phẫu khác trên thế giá»›i. Tại Paris, bác sÄ© Mukwege đã trình bà y ở Hiệp há»™i Giải phẫu Pháp những trưá»ng hợp nứt háºu môn-âm há»™ mà không má»™t bác sÄ© giải phẫu nà o trong suốt Ä‘á»i hà nh nghá» cá»§a mình gặp. ChÃnh ở Phi châu má»›i có những trưá»ng hợp nà y để thá»±c hiện. Tháºt là đáng kể.
Từ bốn năm nay, các vụ giải phẫu của bác sĩ có thay đổi không?
Vá»›i nhóm cá»§a tôi ở Panzi, má»—i tuần chúng tôi mổ khoảng 60 trưá»ng hợp. Thưá»ng thưá»ng bác sÄ© Mukwege chá» tôi đến để giải phẫu những trưá»ng hợp nặng nhất. Tôi có cảm tưởng bây giá» chúng tôi Ãt săn sóc các phụ nữ bị hiếp cá»±c kỳ hung bạo như trước. HÆ¡n má»™t ná»a số phụ nữ chúng tôi mổ bị sinh đẻ khó khăn: há» không được theo dõi vá» mặt y tế, tuổi cá»§a há» lại còn nhá», cuá»™c sống cá»§a há» lại khó khăn, nên đã là m cho vùng cháºu quá nhá» nên há» không sinh đẻ bình thưá»ng được. Và đôi khi các phụ nữ nà y trước đó đã bị hiếp, nên các hư hại âm há»™ vẫn còn đó. Nhưng cà ng ngà y tôi cà ng gặp trưá»ng hợp cá»§a các em bé dưới 5 tuổi. Các thương tổn vì thế rất quan trá»ng. Äôi khi cả bụng dưới bị há»§y hoại. Và cùng vá»›i bác sÄ© Mukwege, chúng tôi tìm được sức mạnh và chúng tôi xây dá»±ng lại.
Marta An Nguyễn chuyển dịch
Phanxicovn



