Tiểu sử của �ức Phanxicô

Trích sách “Chính trị và Xã hội“, Dominique Wolton và �ức Phanxicô, Nxb. L’Observatoira, 2017.

Giáo hoàng châu Mỹ đầu tiên là tu sĩ Dòng Tên Argentina Jorge Mario Bergoglio, 76 tuổi, Tổng Giám mục Buenos Aires. �ây là hình ảnh hàng đầu trên toàn Châu Mỹ La Tinh nhưng ngài là mục tử giản dị rất được giáo dân yêu quý, trong suốt mư�i lăm năm làm giám mục, ngài đi xe buýt, đi xe điện ngầm ngược xuôi giáo phận để thăm giáo dân của mình. Nhi�u lần ngài nói, “Giáo dân của tôi nghèo và tôi là một ngư�i trong số h�� để giải thích vì sao ngài ở một căn hộ nh� và tự nấu ăn. Ngài luôn khuyên các linh mục của mình có lòng thương xót, dũng cảm làm việc tông đồ và mở rộng cửa cho tất cả m�i ngư�i. Ngài giải thích nhi�u lần, chuyện tệ hại nhất xảy ra cho Giáo hội, đó là đi�u mà “linh mục Lubac g�i là thói th�i thượng thiêng liêng�, có nghĩa là “đặt mình vào tr�ng tâm�. Và khi ngài nói đến công chính xã hội thì ngài m�i g�i m�i ngư�i xem lại sách giáo lý, xem lại Mư�i �i�u Răn và Tám mối Phước thật. �ư�ng hướng của ngài thì đơn giản: nếu chúng ta theo Chúa Kitô thì chúng ta không “chà đạp nhân phẩm con ngư�i, vì đó là một tội tr�ng�.

Dù ngài kín đáo – tiểu sử chính thức của ngài chỉ có vài hàng, ít nhất là cho đến khi ngài được đ� cử làm giám mục giáo phận Buenos Aires, nhưng ngài là điểm tham chiếu vì ngài có lập trư�ng mạnh mẽ trong giai đoạn khủng hoảng tài chánh lớn đã tác động lên đất nước Argentina năm 2001.

Ngài sinh ở thủ đô Argentina ngày 17 tháng 12 năm 1936, con của gia đình di dân � vùng Piémont: ông Mario, cha của ngài làm kế toán trong ngành đư�ng sắt, bà Regina Sivori, mẹ của ngài ở nhà chăm sóc gia đình và nuôi dạy năm ngư�i con.

Tốt nghiệp kỹ sư hóa h�c, nhưng ngài ch�n con đư�ng đi tu, ngài vào chủng viện Villa Devoto của địa phận. Ngày 11 tháng 3 năm 1956, ngài vào h�c viện Dòng Tên. Ngày 11 tháng 5 năm 1958, ngài h�c văn chương ở Chi-lê và năm 1961 ngài v� lại Argentina, có bằng cao h�c triết ở H�c viện Thánh Giuse ở San Miguel. Từ năm 1964 đến 1965, ngài là giáo sư văn chương và tâm lý ở trư�ng �ức Mẹ Vô Nhiễm Santa Fé, năm 1966 ngài dạy ở trư�ng Cứu Thế ở Buenos Aires cũng hai môn đó. Từ năm 1967 đến năm 1970, ngài h�c thần h�c và có bằng cao đẳng ở trư�ng Thánh Giuse.

Ngày 13 tháng 12 năm 1969, ngài được Tổng Giám mục Ramón José Castellano phong linh mục. Từ năm 1970 và 1971, ngài tiếp tục được đào tạo ở Alcalá de Henares, Tây Ban Nha, ngày 22 tháng 4 năm 1973 ngài khấn tr�n. V� lại Argentina, ngài phụ trách tập viện ở trư�ng Thánh Giuse ở San Miguel, giáo sư phân khoa thần h�c, cố vấn cho Giám tỉnh Dòng Tên.

Ngày 31 tháng 7 năm 1973, ngài được bổ nhiệm làm Giám tỉnh Dòng Tên ở Argentina, và giữ chức vụ này sáu năm. Sau đó ngài trở lại làm việc ở trư�ng đại h�c và từ năm 1980 đến 1986 và một lần nữa ngài làm Hiệu trưởng Trư�ng �ại h�c San José, đồng th�i là cha xứ ở San Miguel. Vào tháng 3 năm 1986 ngài qua �ức để hoàn thành luận án tiến sĩ, sau đó các b� trên phái ngài đến Trư�ng �ại h�c Salvador ở Buenos Aires, rồi kế tiếp là Nhà th� Dòng Tên ở thành phố Cordoba, làm cha linh hướng và cha giải tội ở đó.

Chính hồng y Antonio Quarracino, tổng giám mục Buenos Aires, là ngư�i muốn Bergoglio trở thành cộng sự thân tín của mình. Vì vậy, vào ngày 20 tháng 5 năm 1992, �ức Gioan-Phaolô II bổ nhiệm ngài là giám mục phụ tá Auca và vùng phụ cận Buenos Aires. Vào ngày 27 tháng 6 ngài được hồng y Quarracino phong chức giám mục ở Nhà th� lớn. Ngài ch�n câu �ược thương xót và được ch�n, miserando atque eligendo làm khẩu hiệu của mình, và trên huy hiệu của ngài có ghi chữ IHS, biểu tượng của Dòng Tên.

Trong cương vị giám mục, ngài trả l�i ph�ng vấn lần đầu tiên trên báo Estrellita de Belém, một t� báo nh� của giáo xứ. Sau đó, ngài được bổ nhiệm ngay làm giám mục đại diện ở vùng Flores và ngày 21 tháng 12 năm 1993, ngài được giao nhiệm vụ Giám mục Phụ tá Giáo phận.

Vì vậy chúng ta không ngạc nhiên khi ngày 3 tháng 6 năm 1997, ngài được nâng lên phẩm giám mục phó, có quy�n kế vị Tổng Giám mục giáo phận Buenos Aires. Chưa đầy chín tháng sau, khi hồng y Quarracino qua đ�i, ngài trở thành ngư�i kế nhiệm vào ngày 28 tháng 2 năm 1998, tổng giám mục của Argentina, đồng th�i là �ấng Bản Quy�n cho ngư�i Công Giáo �ông Phương ở Argentina vì h� chưa có bản tòa riêng của mình.

Ba năm sau, tại Công nghị Hồng Y ngày 21 tháng 2 năm 2001, �ức Gioan-Phaolô II phong tước hồng y cho ngài, và ban cho ngài danh hiệu San Roberto Bellarmino. Ngài xin tín hữu đừng qua Roma dự lễ phong chức hồng y của mình mà nên dùng ti�n mua vé máy bay để cho ngư�i nghèo.

Ngài làm Viện trưởng Viện �ại h�c Công giáo Argentina, ngài viết các cuốn sách Chiêm nghiệm cho các tu sĩ (Méditations para religiosos, 1982), Chiêm nghiệm v� đ�i sống Tông đồ(Reflexiones sobre la vida apostólica,1992), và Chiêm nghiệm v� Hy v�ng (Reflexiones de esperanza, 1992).

Tháng 10 năm 2001, ngài được bổ nhiệm Phụ tá Tổng Phúc trình viên tại Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới lần thứ X v� thừa tác vụ giám mục. Một trách nhiệm được giao phó cho ngài vào gi� chót để thay thế hồng y Edward Michael Egan, tổng giám mục New York, không thể r�i Mỹ được vì có vụ khủng bố ngày 11-9.

Ở Hội nghị này, ngài đặc biệt nhấn mạnh đến “sứ mệnh tiên tri của giám mục�, căn tính của giám mục được xem như “tiên tri công lý�, bổn phận của giám mục là “không ngừng rao giảng� H�c thuyết Xã hội của Giáo Hội, cũng như có “một phán đoán xác thực v� đức tin và luân lý�.

�ồng th�i, hồng y Bergoglio càng được yêu mến hơn trên toàn châu Mỹ La-tinh. Dù vậy, ngài chưa bao gi� lơi l�ng nếp sống đạm bạc và nghiêm cẩn của mình, mà một số ngư�i cho là “khổ hạnh.� Với tinh thần khó nghèo này, ngài từ chối được cử làm Chủ tịch Hội đồng Giám mục Argentina năm 2002, nhưng ngài vẫn được bầu ba năm sau đó và vào năm 2008 lại tiếp tục thêm một nhiệm kỳ ba năm nữa. �ồng th�i, tháng 4 năm 2005, ngài dự mật nghị bầu giáo hoàng, mật nghị đã bầu �ức Bênêđictô XVI.

Trong th�i làm Tổng giám mục Buenos Aires – giáo phận với hơn 3 triệu dân – ngài ấp ủ dự định truy�n giáo dựa trên hiệp thông và rao giảng Tin Mừng. Ngài có bốn mục đích chính: các cộng đoàn cởi mở và có tình huynh đệ; sự tham dự tích cực của giáo dân; rao giảng Tin Mừng cho tất cả ngư�i dân trong thành phố; giúp đỡ ngư�i nghèo và ngư�i bệnh. Ngài hướng đến việc rao giảng lại Tin Mừng cho thành phố Buenos Aires, “để ý đến những ngư�i sinh sống tại đây, đến cấu trúc xã hội và lịch sử ở đây.� Ngài yêu cầu các linh mục và giáo dân cộng tác với nhau. Tháng 9 năm 2009, ngài khởi xướng chiến dịch đoàn kết nhân dịp kỷ niệm 200 năm ngày �ộc lập của đất nước Argentina: Hai trăm công việc từ thiện sẽ được thực hiện từ đây đến năm 2016. Và trên quy mô toàn lục địa châu Mỹ La Tinh, ngài trông đợi rất nhi�u vào tác động của thông điệp từ Hội nghị Aparecida năm 2007, như mô tả trong Tông huấn Loan báo Tin Mừng của Châu Mỹ la Tinh (Evangelii Nuntiandi de l’Amérique latine).

Trước giai đoạn trống tòa, ngài là thành viên trong các cơ quan ở giáo tri�u Rôma như Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích, Bộ Giám mục, Bộ lo v� ��i sống Tận Hiến và các Hiệp hội ��i sống Tông đồ, Hội đồng Giáo hoàng v� gia đình, Ủy ban Giáo hoàng v� Châu Mỹ La Tinh.

Marta An Nguyễn dịch

Phanxicovn

Trích sách “Chính trị và Xã hội“, Dominique Wolton và �ức Phanxicô, Nxb. L’Observatoira, 2017.