Nathalie Becquart: “Các ngư�i trẻ có thể tăng tốc độ cải cách như �ức Phanxicô mong muốn�

Bài ph�ng vấn nữ tu Dòng Xaviê Nathalie Becquart, cựu giám đốc Phân vụ quốc gia để phúc âm hóa giới trẻ và ơn g�i của Hội đồng giám mục Pháp. Nữ tu tham dự trong tư cách dự thính viên của Thượng hội đồng Giới trẻ. Trong th�i gian diễn tiến Thượng hội đồng, cùng với các nữ tu khác, một nữ tu Nam Hàn, Mỹ, Kenya và �, nữ tu Becquart viết trong trang blog Tiếng nói Nữ tu (Sisters’ Voice) để “tiếng nói của các nữ tu� được nghe.

Làm thế nào nói đến thượng hội đồng trong bối cảnh của cơn khủng hoảng hiện nay? �âu là các điểm cần lưu ý?

�ây là những gì các bạn trẻ đã viết rất mạnh trong bản tài liệu cuối cùng của ti�n thượng hội đồng: “Một Giáo hội khả tín là một Giáo hội không sợ để cho ngư�i khác thấy mình mong manh. Giáo hội có thể nhanh chóng và chân thành nhận các lỗi lầm  của quá khứ, hiện tại và chấp nhận mình gồm những ngư�i ở trong tình trạng sai lầm hay không thấu hiểu. Trong số các lỗi lầm phải thừa nhận, chúng ta có thể đưa ra các vụ lạm dụng tình dục và các cách quản trị kinh tế không đúng. Giáo hội sẽ phải củng cố quan điểm không khoan nhượng đối với các vụ lạm dụng tình dục trong thể chế. Khi khiêm tốn công nhận tính chất con ngư�i của mình, chắc chắn Giáo hội sẽ thấy sứ điệp sẽ khả tín hơn, đến được với các bạn trẻ trên thế giới nhi�u hơn. Nếu Giáo hội hành động như thế, thì Giáo hội sẽ khác với các thể chế và các tổ chức quy�n uy khác mà đa số ngư�i trẻ không tin tưởng.�

Một vài ngày sau khi công bố tài liệu này, và khi đệ trình lên �ức Phanxicô trong ngày Lễ Lá năm nay, ngài đã nhận thấy các sai lầm của mình trong việc lượng định và nhận định tình trạng lạm dụng ở Chi-lê và ngài đã viết cho các giám mục Chi-lê.

Một cách nào đó, cơn khủng hoảng hiện tại thúc bách nhanh hơn trong việc ý thức, đã đến lúc khẩn cấp và cần thiết phải có ý thức v� việc cải cách Giáo hội như �ức Phanxicô mong muốn ngay từ đầu tri�u giáo hoàng của ngài. Mặt khác, chắc chắn ngài đã thấy nơi ngư�i trẻ, qua việc đòi h�i sự thật, tính xác thực, nhất quán của h�, những yếu tố có thể là động lực, là bộ máy gia tốc cho cuộc cải cách này. �ể đến được nhi�u hơn với ngư�i trẻ và để tháp tùng h�, Giáo hội phải nhúc nhích và thượng hội đồng phải góp phần vào trong công việc này.

Theo cùng một cách mà Giáo hội tìm cách lắng nghe ngư�i trẻ, Giáo hội còn phải nghe tiếng nói của các nạn nhân các vụ lạm dụng, cùng đi với h�, lắng nghe tiếng khóc và các đau khổ của h�… 

Nhưng Giáo hội có thật sự cho các phương tiện để lắng nghe ngư�i trẻ không?

Qua việc chuẩn bị thượng hội đồng, Giáo hội đặt nặng hơn việc lắng nghe ngư�i trẻ. �ức Phanxicô đã đòi h�i h�: “Các con phải làm cho tiếng hét của các con được lắng nghe�, và các bạn trẻ đã nói, đã diễn tả mạnh mẽ ở hiện trư�ng, ở các tòa giám mục và ở các cuộc h�p của ti�n thượng hội đồng… Như tôi đã chia sẻ vào cuối buổi h�p: “Một Giáo hội thượng hội đồng là giáo hội của lắng nghe, theo cùng một cách mà Giáo hội tìm cách lắng nghe ngư�i trẻ, Giáo hội còn phải nghe tiếng nói của các nạn nhân các vụ lạm dụng, cùng đi với h�, lắng nghe tiếng khóc và các đau khổ của h�. Theo tôi, điểm lưu ý chính của thượng hội đồng là lắng nghe. Lắng nghe ngư�i trẻ, lắng nghe những ngư�i đau khổ nhất…. và lắng nghe Thần Khí. Phải nghe các l�i kêu g�i của Thần Khí trong thế giới này.

Một cách nào đó, trong bối cảnh khủng hoảng hiện tại, thượng hội đồng phải giúp chúng ta tìm ra con đư�ng cho khuôn mặt của Giáo hội Tin Mừng, mà qua đó, các bạn trẻ được cảm hứng nhi�u hơn, rõ ràng hơn. Tôi trích l�i các bạn trẻ: “Một Giáo hội đích thực, dễ gần, đơn giản, sáng tạo. Một Giáo hội dám lấy hiểm nguy, không sợ đ� cập đến các vấn nạn, các thực tế và dám cho ngư�i trẻ toàn chỗ của h�. Một Giáo hội thượng hội đồng là một giáo hội m�i ngư�i đi chung với nhau, tín hữu và mục tử, giáo dân, linh mục tu sĩ thánh hiến, nam nữ, ngư�i trẻ cũng như ngư�i lớn tuổi, cùng lắng nghe và cùng đón nhận nhau.�

Trong các suy tư hiện nay, rất nhi�u ngư�i đ�u nói, quan tr�ng là phải để cho phụ nữ ở các địa vị lấy quyết định: đâu là các con đư�ng dò tìm để làm tăng giá trị các ơn g�i phụ nữ (nữ tu, giáo dân) trong Giáo hội?

�ây cũng là vấn đ� mà tôi dựa trên những gì các bạn trẻ nói ở ti�n thượng hội đồng, khi câu h�i này được đặt ra vì thế hệ này lớn lên trong một thế giới nam nữ hỗn hợp: “Giáo hội có thể đóng một vai trò thiết yếu để đảm bảo ngư�i trẻ không bị gạt ra bên l� nhưng được đón nhận. Giáo hội cũng có thể đóng vai trò này để cổ động cho phẩm cách phụ nữ vừa trong Giáo hội, cũng như ở ngoài xã hội nói chung. Ngày nay, vấn đ� phụ nữ chưa có một chỗ tương đương với nam giới vẫn còn là một vấn đ� của xã hội. Và trong Giáo hội cũng vậy. Tuy vẫn có các ví dụ đáng kể của các phụ nữ thánh hiến và trách nhiệm của h� trong các cộng đoàn tu. Tuy nhiên đối với các phụ nữ trẻ, đi�u này không phải lúc nào cũng được thấy rõ. Vấn đ� chủ chốt trong suy tư của các nhóm chúng tôi là trong môi trư�ng nào, ngư�i phụ nữ có thể triển nở trong Giáo hội và ngoài xã hội. Giáo hội có thể đ� cập và thảo luận các vấn đ� này với một tinh thần cởi mở qua các ý tưởng và kinh nghiệm sống. Các ngư�i trẻ cũng còn nói: “Các bạn trẻ cũng có cảm tưởng phụ nữ không có một vai trò rõ ràng trong Giáo hội. Nếu các bạn trẻ còn cảm thấy khó khăn để có cảm nhận được thuộc v� và có vai trò lãnh đạo trong Giáo hội, thì vấn đ� còn rắc rối hơn với các phụ nữ trẻ. Sẽ hữu ích nếu Giáo hội làm rõ vai trò của phụ nữ và giúp các bạn trẻ hiểu hơn vai trò này.�

Các bạn trẻ không thể xây dựng và lớn lên mà không có “các hình ảnh gương mẫu�, không có các “mô hình để lấy đó làm bản sắc�… Chính vì vậy, quan tr�ng là trên đư�ng đi của mình, các bạn trẻ nữ công giáo có thể gặp các gương mặt phụ nữ dấn thân trong Giáo hội để h� có ước muốn mình cũng làm được như vậy. Càng ngày càng có nhi�u phụ nữ có vị trí cao ở trư�ng h�c, giảng dạy ở cấp cao dù con đư�ng này còn phải tiếp tục đi trong nhi�u nước. Việc phát triển công việc cho phụ nữ, việc h� có được các vị trí quan tr�ng, có trách nhiệm trong xã hội là một trong các tiến triển mạnh nhất của thế kỷ này… Sự tiến triển mới trong tương quan nam-nữ này trong xã hội cũng có tác động lên Giáo hội. Vì thế các chuyện cũng nhúc nhích trong Giáo hội, dù trong nhi�u lãnh vực, vai trò phụ nữ chưa được thấy rõ.

Và cơn khủng hoảng ơn g�i nữ tu hiện nay còn quan tr�ng hơn là ơn g�i nam tu sĩ!  

�úng vậy, trong nhi�u nước ở phương Tây, ơn g�i nữ giảm nhi�u hơn là ơn g�i nam tu sĩ… Chắc chắn chúng ta cũng có thể giải thích chuyện này do sự khó khăn lớn nhất của các phụ nữ trẻ có h�c, trong một vài hình thức, h� xem nữ tu như ngư�i “phục vụ� các linh mục, đôi khi các vai trò này bị xem là vai trò thấp kém. Một trong các thách thức lớn ngày nay là đào tạo, vì đào tạo không phải lúc nào cũng được nâng cao trong đ�i sống tu hành. Một công việc mà các dòng tu phải đương đầu để hiểu các ngư�i trẻ ngày nay và để tái hội nhập lại đặc sủng của h�…

Không những công việc này cần thiết cho các nhà dòng nhưng cũng là cần thiết cho toàn Giáo hội. Việc đào tạo phải được tiếp diễn trong tiến trình giải tu sĩ hóa để tiến tới trong tương quan nam-nữ, tìm con đư�ng để tiếp nhận và đảm đương cho sự khác biệt này nhưng vẫn nói lên một cách cụ thể sự bình đẳng phẩm cách giữa nam nữ qua các quá trình quyết định có tính cách ngang nhau hơn. �i�u này đòi h�i phải tìm các phương tiện để cùng hiểu nhau, cùng làm phong phú cho nhau, cùng cộng tác trong tinh thần đối tác chân thực, tinh thần đồng trách nhiệm, giúp gặp nhau trong nhẹ nhàng để cùng nhau giải quyết các thách thức của sứ mạng. Chắc chắn đó là công trư�ng quan tr�ng mà thế giới ngày nay kêu g�i chúng ta…

Nếu Giáo hội không nhúc nhích thì càng ngày Giáo hội càng khó đến được với phụ nữ – cũng như với nam giới – của th�i buổi này, một th�i buổi tiến triển trong một thế giới ngang hàng nhau hơn. 

Như thế theo xơ, vấn đ� ngang nhau giữa nam-nữ trong Giáo hội phải đ� cập đến trong bối cảnh sứ mạng phải không?

Chắc chắn, phải đ� cập đến trong bối cảnh sứ mạng chứ không phải trong bối cảnh đi�u hành nội bộ…  Nếu Giáo hội không nhúc nhích thì càng ngày Giáo hội càng khó đến được với phụ nữ – cũng như với nam giới – của th�i buổi này, một th�i buổi tiến triển trong một thế giới ngang hàng nhau hơn. Một cách cụ thể, đi�u này có thể thực hiện qua nhi�u việc giúp cho tiếng nói của phụ nữ, của đàn ông được nghe nhi�u hơn, được xem tr�ng và được “thấy rõ� trong một sứ mạng năng động để phục vụ cho việc loan báo Tin Mừng. Chẳng hạn trong các giáo phận Pháp, chúng ta đã thấy càng ngày càng có nhi�u phụ nữ trong các hội đồng cố vấn, các phụ nữ lo việc tài chánh cho giáo phận, làm ở tòa án giáo phận, đại diện cho giáo phận và bây gi� phụ nữ là nhà đào tạo trong chủng viện. Vì sao chúng ta không hình dung có một ngày nào đó, phụ nữ sẽ giữ chức vụ kiểu “tổng đại diện� bên cạnh các giám mục và vẫn duy trì linh mục tổng đại diện? Như thế sẽ có một cái nhìn đúp, trong sự hợp tác để phục vụ sứ vụ của giám mục và Giáo hội địa phương mà giám mục là chủ chăn.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn