Ngưá»i ta được biết rất Ãt vá» quãng Ä‘á»i niên thiếu cÅ©ng như vá» gia cảnh cá»§a thánh nhân. Ngà i sinh trưởng ở Ai Cáºp và o quãng đầu thế ká»· IV. Äể khá»i lẫn vá»›i má»™t vị thánh khác cÅ©ng có tên là Macariô, ngưá»i ta đã tặng cho ngà i biệt danh là Macariô trẻ, bởi lẽ ngà i là ngưá»i háºu lai trên đưá»ng tu nghiệp cÅ©ng như vá» niên tuế.
Lá»›n lên, Macariô là m nghá» bán kẹo để lần hồi sinh sống. Có lẽ vì thế mà nhiá»u nhà thương gia và những ngưá»i bán tạp hóa đã chá»n ngà i là m “đấng thánh Bảo trợâ€.
Ngà y tháng trôi qua, Macariô rất vui vá»›i cuá»™c Ä‘á»i nghèo nà n,vá»›i cái nghá» bán kẹo rong đó. Cho mãi đến năm bốn mươi tuổi, ngưá»i trung niên ấy má»›i cảm thấy khát vá»ng sống cuá»™c Ä‘á»i thánh thiện hÆ¡n. Bên tai ngà i như văng vẳng nghe tiếng má»i gá»i cá»§a núi rừng Ai Cáºp, nÆ¡i mà những tâm hồn đạo đức, những báºc thầy trên đưá»ng thiêng liêng thá»i ấy thưá»ng thÃch tìm đến để hòa mình trong cảnh thiên nhiên, hầu dá»… nâng tâm hồn lên vá»›i Chúa. Sau má»™t thá»i gian suy nghÄ©, Macariô cÅ©ng tìm đến chốn linh thiêng đó và dá»±ng lá»u ở vùng hoang địa Nitri và Cellule để bầu bạn vá»›i những tâm hồn cùng má»™t chà hướng. NÆ¡i đây, má»—i ngưá»i sống trong căn lá»u riêng cá»§a mình, trừ ngà y thứ bẩy và chá»§ nháºt là có há»™i nhau để dâng lá»… và dá»± các giá» kinh chung. Ngà y ngà y các vị thưá»ng triá»n miên trong lá»i kinh cầu nguyện và suy niệm. Ngoà i ra các ngà i cÅ©ng có là m thá»§ công như Ä‘an lát hoặc dệt chiếu.
Ông Pallatiô, má»™t tác giả chuyên viết truyện các vị ẩn tu, đã Ä‘Ãch thân đến gặp và sống vá»›i Macariô ở đây khi ngà i đã vá» già . Vì thế ông có dịp quan sát và biết nhiá»u vá» những táºp tục và nếp sống đạo hạnh cá»§a các vị tu rừng. Theo PallaÄ‘iô chúng ta biết Macariô có thụ phong linh mục và đã gây được nhiá»u ảnh hưởng đối vá»›i ngưá»i chung quanh. Lòng đạo đức cá»§a các ngà i đã vươn tá»›i má»™t mức xả ká»· và khổ hạnh lạ thưá»ng. Không thể tưá»ng thuáºt lại hết được những gương hy sinh và lòng đạo đức cá»§a các ngà i. Sau đây chỉ là má»™t gương mẫu tiêu biểu.
Có má»™t ngà y ngưá»i ta Ä‘em đến cho Macariô má»™t chùm nho chÃn má»ng. Vừa cầm chùm nho trong tay, Macariô liá»n nghÄ© ngay đến ông bạn láng giá»ng Ä‘ang ốm cần đến trái nho ngon ngá»t để bổ dưỡng. NghÄ© rồi, Macariô liá»n Ä‘em biếu thầy ốm đó. Thầy nà y lại chuyá»n ngay sang cho thầy bên cạnh vì nghÄ© rằng thầy đó cần hÆ¡n mình. Và cứ như thế, chùm nho lần lượt được chuyá»n qua tay bao nhiêu ngưá»i, để rồi cuối cùng lại trở vá» vá»›i thầy Macariô mà vẫn còn nguyên vẹn. Thầy Macariô nhìn chùm nho, lòng rưng rưng cảm động vì những gương hy sinh quảng đại cá»§a những tâm hồn đầy lòng mến Chúa.
Riêng phần ngà i, vá»›i má»™t tinh thần ganh Ä‘ua trong sạch, ngà i còn thá»±c hiện những công việc hãm mình quá sức như kiêng ăn nhịn uống lâu ngà y, hoặc hà nh hạ thân xác bằng cách dầm mưa dãi nắng, chịu nóng bức ban ngà y và rét lạnh ban đêm. Äến sau vì sợ hóa Ä‘iên có thể cản trở việc tiến đức, ngà i buá»™c lòng phải giảm bá»›t những hình khổ ấy má»™t phần. Má»™t lần kia khi ngà i Ä‘ang Ä‘á»c kinh trong lá»u, thình lình ngà i bị má»™t váºt gì đốt rất buốt ở chân. Vá»›i má»™t cá» chỉ phản xạ tá»± nhiên, ngà i lấy tay Ä‘áºp và o chá»— bị đốt, thì ra má»™t con muá»—i đồng kếch sù đã bị Ä‘áºp nát. Thấy váºy, ngà i rất hối háºn vì cá» chỉ tà n bạo đó. Láºp tức ngà i cởi áo Ä‘i đến chá»— đồng lầy có nhiá»u thứ muá»—i đó để cho chúng dầy vò và xâu xé xác mình bù lại. Kết quả là thân xác ngà i bị sưng vù và tÃm bầm như kẻ bị chứng phong.
Äến năm 349, vì nghe biết ở Taben dưới ảnh hưởng cúa Pacômiô (Pacome) các tu sÄ© ở đó đã được sống theo má»™t quy luáºt rất nghiêm khắc và chặt chẽ, Macariô liá»n cải trang là m má»™t ngưá»i thợ đến gặp Pacômiô và thưa vá»›i ngà i rằng: “Lạy thầy, xin cho tôi được và o tu viện cá»§a thầy vì tôi muốn Ä‘i tu để là m tu sÄ©â€. Pacômiô trả lá»i: “Bác đến muá»™n quá sợ rằng không thể theo kịp được những khó nhá»c như các thầy, vì anh em ở đây sống Ä‘á»i khổ hạnh lắm bác ạâ€. Rồi ngà i cứ ngÆ¡ Ä‘i và để Macariô đứng như thế ở cá»a tá»›i bảy ngà y. Macariô không bỡ ngỡ chút nà o vì biết rằng đó chỉ là má»™t thá» thách cho những ai muốn và o dòng. Như má»™t tượng đá, Macariô đứng đó không ăn uống chi trong suốt tuần lá»…. Cuối cùng tu viện trưởng Pacômiôi chấp thuáºn và cho Macariô nháºp dòng.
Mùa chay đến, nhà dòng vốn mở cuá»™c thi Ä‘ua hãm mình: các thầy ai nấy tùy lá»±c và tùy tâm mà ăn chay, hãm mình. Macariô Ä‘em sẵn những lá gồi đã ngâm nước, rồi tìm má»™t góc nhà thanh vắng để đứng ở đó và đan lát. Ngà i cứ đứng và là m việc, luôn tay như thế suốt 40 ngà y, đồng thá»i kiêng ăn uống, chỉ trừ ngà y chá»§ nháºt ngà i má»›i chịu ăn má»™t và i lá rau cải bắp mà thôi. Không lúc nà o ngà i rá»i tay Ä‘an lát; còn tâm trà thì luôn luôn kết hợp vá»›i Chúa. Äôi mắt ngà i đăm chiêu như hằng nhìn thấy những sá»± cao xa trên trá»i. Các tu sÄ© ai nấy kinh ngạc khi thấy Macariô nhiệm nhặt quá như váºy. HỠđến trình vá»›i bá» trên: “Thưa cha, cha là m khổ chúng tôi vì cha mang đến cho chúng tôi má»™t cái ngưá»i không xác kia. Xin cha hoặc Ä‘uổi ông ấy Ä‘i hoặc là để chúng tôi giải tánâ€. Pacômiô liá»n cầu nguyện để xin Æ¡n soi sáng, và được biết Macariô nổi tiếng nhiệm nhặt và khắc khổ tháºt. Nhưng vì sợ Macariô nên cá»› vấp phạm cho các thầy, Pacômiô buá»™c lòng phải má»i Macariô dá»n Ä‘i nÆ¡i khác. Khi chia tay, Pacômiô còn khẩn khoản xin Macariô luôn nhá»› cầu nguyện cho mình.
CÅ©ng theo lá»i cá»§a PallaÄ‘iô, Macariô được Chúa ban quyá»n là m nhiá»u phép lạ, nhất là những phép lạ đối vá»›i ma quá»·. Dầu váºy nhà tu hà nh nhân đức đó cÅ©ng không tránh khá»i những quyến rÅ© cá»§a tà thần. Má»™t ngà y kia quá»· xui ngà i bá» rừng để vá» Rôma giúp đỡ bệnh nhân trong các bệnh viện. Vì biết đó cÅ©ng chỉ là mưu chước cá»§a quá»· muốn cho ngà i mắc mồi danh vá»ng, thánh nhân đã nằm dà i ra trên sà n nhà cá»§a mình và kêu: “Ngươi có sức thì cứ lôi ta Ä‘i; còn ta, ta cương quyết không rá»i khá»i đâyâ€. Ma quá»· vẫn không chịu thua, nhưng chúng luôn thay đổi chiến lược để tấn công. Thánh nhân cÅ©ng chẳng chịu lép vế: ngà i lấy má»™t thúng to xúc đầy cát rồi ì ạch vác Ä‘i trong rừng. Má»™t tu sÄ© thấy váºy đến xin vác đỡ nhưng ngà i nói: “Thầy để mặc tôi, tôi là m như thế để quấy rối kẻ quấy rầy tôi đấyâ€.
Cả đến những giống váºt cÅ©ng được nhỠân huệ cá»§a ngà i. Panuy, môn đệ cá»§a thánh nhân má»™t ngà y kia đã kể cho PallaÄ‘iô nghe câu chuyện thánh nhân chữa đã má»™t con váºt. Má»™t hôm có má»™t con linh cẩu cõng con nhá» cá»§a nó bị mù đến đặt dưới chân Macariô. Thánh nhân cầm lấy con váºt nhỠđáng thương và chữa nó khá»i mù. Hôm sau để tá» lòng biết Æ¡n, con linh cẩu mẹ đã tha đến cho ngà i má»™t tấm da cừu mà ngà i sẽ dùng là m áo mặc mãi cho đến lúc chết.
Cà ng được Æ¡n Chúa, thánh nhân cà ng ra sức ăn ở thánh thiện và khinh rẻ mình hÆ¡n. ChÃnh PallaÄ‘iô đã có lần tò mò ngồi bên cá»a phòng cá»§a thánh nhân để nghe xem ngà i nói và là m gì bên trong. Cà ng quan sát, PallaÄ‘iô cà ng cảm phục con ngưá»i thánh thiện và khắc ká»· đó. Thấy ngà i thánh thiện và nhân đức như thế mà mình thì chẳng tấn tá»›i chút nà o, PallaÄ‘iô nản lòng thối chÃ. Ông tìm đến vá»›i Macariô để bà n há»i và xin lui vá» thế gian tìm con đưá»ng khác. Thánh nhân ôn tồn khuyên: Thầy đừng để mình ngã thua mưu chước cá»§a tên cám dá»—. Thầy cứ mạnh dạn nói vá»›i nó rằng: “Tình yêu Chúa Giêsu không cho phép ta bỠđây. Ta nhất định ở lại để là m đẹp lòng Ngà iâ€.
Má»™t lần khác, cùng vá»›i Macariô xứ Ai Cáºp bÆ¡i thuyá»n trên sông; má»™t con thuyá»n khác cÅ©ng rẽ sóng bÆ¡i theo. Mấy viên võ quan trên thuyá»n sau thấy hai ông già vẻ mặt hồn nhiên sung sướng liá»n nói nhá» vá»›i nhau: “Mấy anh trông kìa, hai lão già nghèo xác sÆ¡ mà sống vui vẻ không?†Macariô cÅ©ng đáp lại má»™t cách hà i hước: “Phải, các ông nói đúng đấy, chúng tôi là Macariô (tiếng Ai Cáºp Macariô có nghÄ©a là hạnh phúc) thì sao lại không sung sướng. Nhưng chúng tôi có được hạnh phúc là vì đã khinh chê cá»§a Ä‘á»i; còn các ông, trái lại, khổ sở là tại cứ bám lấy cá»§a cải và là m nô lệ chúngâ€. Lá»i nói đó thà nh thá»±c và có sức cảm hóa lạ thưá»ng, đến ná»—i sau nà y má»™t ngưá»i trong bá»n hỠđã vá» phân phát hết cá»§a cải rồi đến xin là m môn đệ thánh nhân.
Äến năm 349, vì lá»i xui xiểm cá»§a Lucius, má»™t Giám mục thuá»™c lạc giáo Ariô, cai quản giáo pháºn AlexanÄ‘ria, thánh nhân bị trục xuất khá»i Ai Cáºp và gặp nhiá»u gian truân vì trung thà nh vá»›i đức tin công giáo.
Ãt lâu sau ngà i từ trần, hưởng thá» gần 100 tuổi. Ngà i đã lưu lại cho háºu thế nhiá»u gương sáng và hương thÆ¡m nhân đức. Giáo há»™i đã kÃnh nhá»› và ghi tên ngà i và o sổ bá»™ các thánh ngà y 29 tháng giêng.

