“THẦY BẢO CÃC CON: ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃC”.
BÀI ÄỌC I: 1 V 21, 1-16
“Naboth đã bị ném đá chết”.
TrÃch sách Các Vua quyển thứ nhất.
Khi ấy, ông Naboth, ngưá»i Giêrahel, có má»™t vưá»n nho, sát cạnh Ä‘á»n cá»§a Acáp vua xứ Samaria. Acáp nói vá»›i Naboth rằng: “Hãy nhượng vưá»n nho cho ta, để ta là m vưá»n rau, vì nó gần Ä‘á»n ta: bù lại, ta sẽ đổi cho ngươi vưá»n nho khác tương đương”. Nhưng Naboth thưa lại rằng: “Xin Chúa đừng để tôi nhượng cho đức vua phần gia nghiệp cá»§a tổ tiên tôi”. Acáp tức giáºn bá» vá» nhà , và căm há»n vì lá»i ông Naboth, ngưá»i Giêrahel đã nói: “Tôi sẽ không nhượng cho đức vua phần gia nghiệp cá»§a tổ tiên tôi”. Vua nằm lăn xuống giưá»ng, quay mặt và o vách và không ăn uống gì.
Giêzabel, vợ vua, đến cùng vua và nói rằng: “Tại sao đức vua buồn phiá»n, và không ăn uống gì?” Vua đáp: “Tôi đã nói vá»›i Naboth ngưá»i Giêrahel rằng: ‘Hãy bán vưá»n nho lại cho ta, hoặc nếu ngươi muốn, ta sẽ đổi cho vưá»n nho khác tốt hÆ¡n’. Nó lại nói: ‘Tôi không thể nhượng vưá»n nho tôi cho đức vua'”. Giêzabel vợ vua liá»n nói vá»›i vua rằng: “Quyá»n thế nhà vua cao cả biết bao, và nhà vua cai trị nước Israel khéo như thế nà o! Thôi, dáºy ăn uống Ä‘i, và cứ yên tâm. Thiếp sẽ tặng cho nhà vua vưá»n nho cá»§a Naboth ngưá»i Giêrahel”.
Bà ta nhân danh Acáp mà viết thÆ¡, lấy ấn vua đóng và o, và gởi cho các báºc kỳ lão và chức sắc ở cùng thà nh vá»›i Naboth. Ná»™i dung bức thư như thế nà y: “Hãy công bố má»™t thá»i kỳ chay tịnh, và đặt Naboth ngồi giữa hà ng nhân sÄ© trong dân. Hãy xúi hai đứa gian ác thuá»™c phưá»ng Bêlial đến trước mặt nó và cáo gian nó thế nà y: ‘Nó đã nguyá»n rá»§a Thiên Chúa và đức vua’. Các ngươi hãy Ä‘iệu nó Ä‘i mà ném đá cho nó chết”. Váºy dân chúng ở cùng thà nh vá»›i Naboth, các kỳ lão và chức sắc cùng ở má»™t thà nh vá»›i ông, là m như Giêzabel đã truyá»n, đúng như đã viết trong thư bà gởi cho há». Há» công bố má»™t thá»i kỳ chay tịnh, đặt ông Naboth ngồi giữa hà ng nhân sÄ© trong dân. Há» dẫn đến hai thằng con cái ma quá»·, đặt chúng ngồi đối diện vá»›i ông. Và hai đứa nà y, đúng là hạng quá»· sứ, đã cáo trước mặt dân chúng rằng: “Naboth đã nguyá»n rá»§a Thiên Chúa và đức vua”. Nghe thế, há» liá»n Ä‘iệu ông ra khá»i thà nh, và ném đá hạ sát ông. Rồi há» sai ngưá»i Ä‘i nói vá»›i Giêzabel rằng: “Naboth đã bị ném đá chết rồi”.
Khi nghe tin Naboth đã bị ném đá chết, Giêzabel liá»n nói vá»›i Acáp rằng: “Nhà vua hãy chá»—i dáºy và chiếm lấy vưá»n nho cá»§a Naboth ngưá»i Giêrahel, kẻ đã không muốn theo ý nhà vua nhượng lại vưá»n nho mà lấy tiá»n: Naboth không còn sống nữa, nhưng đã chết rồi”. Khi hay tin Naboth đã chết, Acáp chá»—i dáºy và xuống chiếm lấy vưá»n nho cá»§a Naboth ngưá»i Giêrahel.
Äó là lá»i Chúa.
ÄÃP CA: Tv 5, 2-3. 5-6. 7
Äáp: Lạy Chúa, xin lưu tâm đến tiếng con than thở (c. 2b).
Xướng: 1) Xin lắng tai nghe lá»i con, thân lạy Chúa, xin lưu tâm đến tiếng con than thở. Xin để ý nghe tiếng con cầu khẩn, ôi Äại Vương và Thiên Chúa cá»§a con! – Äáp.
2) Ngà i không phải là Chúa tể ưa Ä‘iá»u gian ác; kẻ độc dữ không được cư trú nhà Ngà i; đứa bất nhân không thể đứng trước thiên nhan; Chúa ghét những kẻ là m Ä‘iá»u gian ác. – Äáp.
3) Ngà i tiêu diệt những đứa nói man; ngưá»i độc ác và gian xảo thì Chúa ghê tởm không nhìn. – Äáp.
ALLELUIA: 1 Sm 3, 9
Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, xin hãy phán, vì tôi tá»› Chúa Ä‘ang lắng tai nghe. Chúa có lá»i ban sá»± sống Ä‘á»i Ä‘á»i. – Alleluia.
PHÚC ÂM: Mt 5, 38-42
“Thầy bảo các con: đừng chống cá»± lại vá»›i kẻ hung ác”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Các con đã nghe bảo: ‘Mắt Ä‘á»n mắt, răng Ä‘á»n răng’. Còn Thầy, Thầy bảo các con: đừng chống cá»± lại vá»›i kẻ hung ác; trái lại, nếu ai vả má bên phải cá»§a con, thì hãy đưa má bên kia cho nó nữa. Và ai muốn kiện con để Ä‘oạt áo trong cá»§a con, thì hãy trao cho nó cả áo choà ng nữa. Và ai bắt con Ä‘i má»™t dặm, thì con hãy Ä‘i vá»›i nó hai dặm. Ai xin, thì con hãy cho. Ai muốn vay mượn, thì con đừng khước từ”.
Äó là lá»i Chúa.
________________________________
I/. GIỚI THIỆU CÃC BÀI ÄỌC:
Các bà i Ä‘á»c hôm nay cho chúng ta hiểu tại sao Thiên Chúa dạy chúng ta phải cư xá» khác vá»›i ngưá»i xưa và những ngưá»i vô đạo.
TRONG BÀI ÄỌC I TrÃch sách Các Vua quyển thứ nhất, Sách Các Vua tưá»ng thuáºt má»™t câu truyện bất công. Vua Ahab muốn có vưá»n nho cá»§a Naboth để bà nh trướng đất Ä‘ai cá»§a mình, nên đã đồng lõa vá»›i kế hoạch gian ác cá»§a bà hoà ng háºu Jezebel vợ mình, để Naboth bị hai kẻ gian ác tố cáo Naboth đã phạm thượng nói xấu Thiên Chúa và vua. Háºu quả là Naboth bị ném đá chết và vưá»n nho thuá»™c vua Ahab và nhà vua không phải trả đồng nà o.
TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Matthêu, Chúa Giêsu phân biệt hai cách đối xá» cá»§a ngưá»i xưa và cá»§a môn đệ Chúa: Ngưá»i môn đệ Äức Kitô không được chống cá»± ngưá»i ác, không được trả thù, không được kiện cáo; nhưng luôn phải rá»™ng lượng tha thứ và cho Ä‘i.
(Theo Lm. Antony Äinh Minh Tiên OP.)
______________________________________
II/. BÀI CHIA SẺ (Mt 5, 38-42)
Hôm nay thứ Hai tuần XI thưá»ng niên năm chẵn, phụng vụ đưa chúng ta trở lại Chương 5 Phúc âm Matthêu để được nghe Chúa Giêsu kiện toà n thêm má»™t luáºt nữa trong bá»™ luáºt Môsê, đó là “CHỚ TRẢ THÙ.
Mở đầu Bà i Tin mừng, Matthêu viết:
“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÃN CÙNG CÃC MÔN ÄỆ RẰNG: “CÃC CON Äà NGHE BẢO: ‘MẮT ÄỀN MẮT, RÄ‚NG ÄỀN RÄ‚NG’
Rõ rà ng Luáºt Môsê không cấm trả thù. Nhưng Luáºt lại quy định má»™t cách nghiêm ngặt: “TRẢ THÙ PHẢI CÓ GIỚI HẠNâ€
Có nghĩa chỉ trả lại cho kẻ thù đúng với những gì hỠđã gây ra cho mình thôi, chứ không được đi quá xa hay không giới hạn.
Cụ thể “’MẮT ÄỀN MẮT, RÄ‚NG ÄỀN RÄ‚NG’.
Như váºy khi có luáºt: “MẮT ÄỀN MẮT, RÄ‚NG ÄỀN RÄ‚NGâ€, Luáºt Môsê chỉ cho phép báo thù ở má»™t mức khả dÄ© chấp nháºn được.
Luáºt Báo thù cá»§a ngưá»i Do Thái quy định như sau: “Nếu có nguy cÆ¡ tÃnh mạng, thì ngươi phải lấy mạng Ä‘á»n mạng, mắt Ä‘á»n mắt, răng Ä‘á»n răng, tay Ä‘á»n tay, chân Ä‘á»n chân, bá»ng Ä‘á»n bá»ng, bầm Ä‘á»n bầm, sưng Ä‘á»n sưng†(Xh 21, 23-25).
Phải công tâm nháºn rằng đây là luáºn tiến bá»™ nhất thá»i bấy giá».
Vì sao?
Thưa: Vì khuynh hướng tá»± nhiên con ngưá»i từ xưa đến nay Ä‘á»u muốn báo thù, phải trả lại tất cả những gì mà ngưá»i khác gây thiệt hại cho mình: Xét vá» cả tinh thần lẫn váºt chất: từ những câu nói xúc phạm, câu nói chạm tá»± ái, chá»i rá»§a, đến những thiệt hại vá» tiá»n bạc và thân xác. Không những báo thù trên bình diện cá nhân mà còn trên bình diện táºp thể, và cả cấp quốc gia nữa.
Và khi nói đến báo thù, thưá»ng theo khuynh hướng tá»± nhiên ai cÅ©ng muốn Ä‘i quá những gì mình bị thiệt hại. Ai cÅ©ng muốn kẻ thù cá»§a mình phải Ä‘au đớn gấp ngà n lần những Ä‘au khổ mình đã chịu.
Như váºy nếu để khuynh hướng tá»± nhiên nà y phát triển như con ngá»±a bất kham, xã há»™i sẽ rÆ¡i và o cảnh há»—n loạn, xáo trá»™n, đè bẹp “nhân chi sÆ¡ tÃnh bản thiện nÆ¡i con ngưá»i, có nghÄ©a sẽ giết chết tÃnh thiện nÆ¡i má»—i ngưá»i và như váºy, xã há»™i chỉ toà n là điá»u ác.
Và háºu quả là sá»± báo thù sẽ trà n lan, háºn thù sẽ không bao giá» chấm dứt, vì oan oan tương báo.
Mặc dù là luáºt tiến bá»™ nhất thá»i bấy giá», nhưng nó đã bá»™c lá»™ má»™t NHƯỢC ÄIỂM khá rõ, đó là là m cho cuá»™c sống giữa con ngưá»i vá»›i nhau không được bình yên, ngưá»i nà y cứ lo trả thù ngưá»i kia, mặc dù trả thù vẫn phải giá»›i hạn, không được Ä‘i quá xa.
Nhưng con cháu cá»§a ngưá»i bị trả thù lại mang má»™t mối thù và đến lượt há» phải trả. Cứ như váºy, oán thù sẽ không bao giá» dứt. Muốn chấm dứt oán thù nà y, cần phải chặt đứt nó ngay bây giỠđể con cháu sau nà y không bị lôi cuốn và o.
ChÃnh vì nhược Ä‘iểm nà y nên Chúa Giêsu phải lên tiếng kiện toà n lại luáºt. Ngà i nói:
“CÃ’N THẦY, THẢY BẢO CÃC CON: ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃC; TRÃI LẠI, NẾU AI VẢ Mà BÊN PHẢI CỦA CON, THÃŒ HÃY ÄÆ¯A Mà BÊN KIA CHO NÓ Ná»®A. VÀ AI MUá»N KIỆN CON ÄỂ ÄOẠT ÃO TRONG CỦA CON, THÃŒ HÃY TRAO CHO NÓ CẢ ÃO CHOÀNG Ná»®A. VÀ AI BẮT CON ÄI MỘT DẶM, THÃŒ CON HÃY ÄI VỚI NÓ HAI DẶM. AI XIN, THÃŒ CON HÃY CHO. AI MUá»N VAY MƯỢN, THÃŒ CON ÄỪNG KHƯỚC TỪâ€
Chúa Giêsu nghiêm cấm việc trả thù cho dù dưới mức độ nà o.
Không những không được trả thù, mà Chúa muốn ngưá»i môn đệ:
“ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃCâ€.
Äây là má»™t lá»i khuyên rất khôn ngoan, vì chống cá»± lại vá»›i kẻ hung ác chỉ gây khổ và là m thiệt hại cho mình.
“Äừng chống lại vá»›i kẻ ác được hiểu theo cả 2 nghÄ©a:
1/. Bây giỠmình không đủ khả năng và đủ lực để chống lại.
Trong trưá»ng hợp nà y, Chúa muốn ngưá»i môn đệ phải loại bá» ngay từ trong suy nghÄ© việc báo thù, vì rất có thể sau nà y mình có Ä‘iá»u kiện thì việc báo thù sẽ xảy ra. Như váºy ngay từ lúc mình Ä‘ang yếu thế, cÅ©ng dẹp bá» ngay ý nghÄ© báo thù để nó không được manh nha lá»›n dần lên trong suy nghÄ© cá»§a mình.
2/. Bây giá» mình có đủ Ä‘iá»u kiện để trả thù, thì cà ng không được trả thù.
Nhiá»u ngưá»i nghÄ© rằng: lá»i khuyên nà y cá»§a Chúa Giêsu cổ võ cho sá»± hèn nhát, yếu Ä‘uối và cam chịu. Há» cổ võ cho sá»± công bằng. Có thù thì phải trả, và chỉ cần trả đến mức giá»›i hạn “ Mằt Ä‘á»n mắt, răng Ä‘á»n răng†là công bằng rồi.
Nhưng những ngưá»i nà y đã lầm, vì giáo huấn cá»§a Chúa Giêsu đỠcao và cổ võ THÃI ÄỘ Sá»NG ANH HÙNG. Chỉ có những ai sống anh hùng, mạnh mẽ, há» má»›i thắng nổi cái khuynh hướng cá»§a loà i súc váºt, má»›i vượt thắng được bản năng tá»± nhiên.
“TRÃI LẠIâ€.
Cụm từ “trái lại†Matthêu dùng rất sâu sắc: Không những đừng chống cự lại kẻ hung ác mà còn là m ngược lại nữa.
Chúa Giêsu nêu ra má»™t và i trưá»ng hợp cụ thể như sau:
1/. “NẾU AI VẢ Mà BÊN PHẢI CỦA CON, THÃŒ HÃY ÄÆ¯A Mà BÊN KIA CHO NÓ Ná»®Aâ€.
Ta để ý kỹ: Äức Giêsu nói má bên phải bị vả trước, khi má bên phải bị vả, tức nó bị tát bằng mu bà n tay phải cá»§a đối phương, Ä‘iá»u nà y không nói là đau hÆ¡n so vá»›i tát bằng lòng bà n tay nhưng nó BỊ NHỤC HÆ N. Trong trưá»ng hợp bị nhục nhã như váºy, Chúa lại đòi ta tá»± nguyện đưa thêm má bên trái nữa !
Äó má»›i là lối sống anh hùng cá»§a ngưá»i môn đệ Chúa Giêsu.
Giáo huấn nà y cá»§a Chúa tháºt khó nuốt, bởi vì nó đụng đến má»™t bản năng sâu thẳm cá»§a chúng ta: bản năng trả thù!
2/. “AI MUá»N KIỆN CON ÄỂ ÄOẠT ÃO TRONG CỦA CON, THÃŒ HÃY TRAO CHO NÓ CẢ ÃO CHOÀNG Ná»®Aâ€
CÔNG DỤNG CỦA CHIẾC ÃO NGOÀI (ÃO CHOÀNG):
Nó rất quan trá»ng để giúp ngưá»i ta chống cái lạnh vá» ban đêm. Luáºt Cá»±u Ước có quy định rõ: cho dù có bị cầm cố, thì phải trả lại cho ngưá»i ta chiếc áo ngoà i, không được lấy. Tức nếu có bị xiết đồ, thì cÅ©ng phải chừa cái áo ngoà i ra.
Ở đây Chúa lại đòi ta Ä‘i quá xa: nếu bị Ä‘oạt chiếc áo trong, ta lại tá»± nguyện đưa thêm cả chiếc áo ngoà i, mặc dù luáºt không đòi há»i như thế. Có nghÄ©a đòi há»i cá»§a Chúa đã Ä‘i xa hÆ¡n cả lá» luáºt.
Sách Äệ Nhị Luáºt (Änl 24, 13) có nói: “Anh phải Ä‘em trả lại đồ cầm cho ngưá»i ấy khi mặt trá»i lặn; ngưá»i ấy sẽ đắp áo choà ng cá»§a mình mà ngá»§, sẽ chúc phúc cho anh; anh sẽ là ngưá»i công chÃnh trước nhan Ãức Chúa, Thiên Chúa cá»§a anh”. Như váºy, nếu đưa cả áo trong và áo ngoà i, ngưá»i ấy sẽ bị trần trụi và điá»u nà y không còn gì nhục nhã hÆ¡n.
3/. “AI BẮT CON ÄI MỘT DẶM, THÃŒ CON HÃY ÄI VỚI NÓ HAI DẶMâ€.
Nước Do Thái dưới thá»i Äức Giêsu, bị đô há»™ bởi Äế quốc Rôma, ngưá»i Rôma có quyá»n bắt ngưá»i Do Thái vác đồ cho lÃnh, đây là điá»u tá»± nhiên, hợp luáºt.
Nếu chẳng may váºn xui đưa đến, có ai bị bắt phải vác đồ Ä‘i má»™t dặm, Chúa lại đòi ngưá»i môn đệ Ä‘i quá xa luáºt buá»™c là tá»± nguyện Ä‘i hai dặm.
4/. “AI XIN, THÃŒ CON HÃY CHO. AI MUá»N VAY MƯỢN, THÃŒ CON ÄỪNG KHƯỚC TỪ “.
Câu cuối của bà i Tin mừng cũng là m cho ta phải suy nghĩ.
Ông bà ta thưá»ng nói: “Khi cho vay mượn, thì má»™t là mất tiá»n, hai là mất bạn”. Nhất là trong thá»i buổi hiện nay, chuyện “quỵt nợ†diá»…n ra thưá»ng xuyên, là m cho ngưá»i có lòng nhân ái muốn giúp kẻ khó khăn xem ra phải suy nghÄ© lại.
Nhưng Äức Giêsu muốn chúng ta, là những môn đệ cá»§a Ngà i, há»c nÆ¡i Ngà i lòng nhân từ, bác ái, quảng đại trước những nhu cầu có tháºt cá»§a anh em. Mở lòng ra trước ngưá»i xin, ngưá»i muốn vay mượn, dù kẻ ấy là kẻ thù hay ngưá»i không có khả năng hoà n trả.
Ở đây xin nhấn mạnh, đó là những nhu cầu có tháºt, chứ không phải giả tạo, lừa lá»c. Äức Giêsu muốn chúng ta, đừng vì chuyện nà y chuyện ná», mà đóng cá»a lòng mình lại trước những nhu cầu có tháºt cá»§a anh em, nếu há» không trả được thì chÃnh Chúa sẽ là ngưá»i trả lại cho ta trong Nước Trá»i. Äừng bao giá» ngoảnh mặt lại trước ngưá»i Ä‘ang cần ta giúp đỡ.
Như váºy, các đòi há»i cá»§a Äức Giêsu, nếu hiểu theo nghÄ©a Ä‘en, đó là những đòi há»i không thể thá»±c hiện.
Nhưng ta không nên hiểu lá»i Äức Giêsu hôm nay hoà n toà n theo nghÄ©a Ä‘en.
Äức Giêsu không cấm chống lại sá»± bất công. ChÃnh Äức Giêsu đã không để cho tên đầy tá»› vị thượng tế vả má kia, và còn há»i lại: “nếu tôi nói đúng tại sao anh đánh tôiâ€. Ngà i muốn dạy chúng ta rằng: đừng trả đũa hoặc gây ra cho đối phương cùng má»™t sá»± thiệt hại hỠđã gây ra cho mình. Thay và o đó hãy lấy lòng nhân từ mà chinh phục kẻ dữ.
Äức Giêsu cÅ©ng không cổ vÅ© sá»± nhu nhược, nhát đảm nhưng Ngà i muốn nêu cao tinh thần khoan dung, hiá»n từ, quảng đại và tha thứ. Ngà i khÃch lệ chúng ta tránh sá»± ác. Vì chỉ có má»™t tâm hồn nhẹ nhà ng thanh thoát, má»›i tiếp nháºn được Chúa và dá»… dà ng đón nháºn Æ¡n Chúa.
Tháºt ra, những lá»i Chúa Giêsu nói đây không nhằm đến ná»n luân lý trong xã há»™i. Luáºt báo thù cá»§a Luáºt Môsê, xét vá» phương diện xã há»™i há»c, đã là má»™t bước tiến quan trá»ng so vá»›i những táºp tục xa xưa, khi mà sá»± trả đũa diá»…n ra trong há»—n loạn.
Nhưng ở đây Chúa Giêsu tuyên bố: luáºt báo thù phải được bãi bá». Luáºt lệ xã há»™i không bao giỠđủ để là m cho công bằng và hòa bình chân chÃnh ngá»± trị. Chúa Giêsu kêu má»i đừng trả đũa khi bị lầm lá»—i và thiệt hại.
Chỉ có bác ái yêu thương má»›i đủ sức hóa giải sá»± oán thù nÆ¡i con ngưá»i mà thôi.
Amen.
______________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.

