Trong một tuyệt tác viết vỠân sủng, Piet Fransen đỠnghị chúng ta là m một trắc nghiệm xem mình hiểu vỠân sủng đến mức như thế nà o bằng cách xem phản ứng của chúng ta với câu chuyện sau:
Hãy tưởng tượng má»™t ngưá»i, suốt Ä‘á»i hoà n toà n không quan tâm gì đến Thiên Chúa hay đạo đức. Ông Ãch ká»·, chối bá» hết má»i giá»›i răn, má»i chuyện tôn giáo, căn bản ông chỉ mưu cầu khoái lạc cho riêng mình vá»›i rượu, tình dục, ca hát. Rồi, chỉ và i giá» trước khi chết, ông hối háºn vì sá»± vô trách nhiệm cá»§a mình, chân thà nh xưng tá»™i, đón nháºn các bà tÃch cá»§a Giáo há»™i, và chết vá»›i sá»± trở lại nà y.
Phản ứng bá»™c phát cá»§a chúng ta vá»›i câu chuyện nà y là gì? Chẳng phải là tuyệt vá»i khi ông được Æ¡n trở lại trước khi chết không? Hay, suy nghÄ© cá»§a chúng ta là : Kẻ ăn mà y may mắn! Ông ra Ä‘i cùng vá»›i Æ¡n đó! Ông có đủ má»i khoái lạc mà vẫn và o thiên đà ng!
Nếu chúng ta có cảm giác nà y, dù chỉ má»™t lúc, thì có nghÄ©a chúng ta chưa bao giá» hiểu được sâu sắc khái niệm ân sá»§ng. Äúng hÆ¡n, chúng ta như ngưá»i anh cá»§a đứa con hoang đà ng, chúng ta vẫn xem cuá»™c sống ngoà i căn nhà cá»§a Chúa vẫn trá»n vẹn hÆ¡n cuá»™c sống trong nhà Chúa, chúng ta vẫn là m những việc tốt là nh nhưng vì bổn pháºn cay đắng, trong lòng thầm ghen vá»›i những ngưá»i vô đạo đức. Nhưng, nếu tháºt như thế, chúng ta hẳn phải muốn tốt cho mình. Äây là má»™t mối nguy riêng cá»§a những ngưá»i tốt là nh và thà nh tÃn.
ChÃnh Chúa Giêsu đã chỉ ra Ä‘iá»u nà y trong dụ ngôn vá» những ngưá»i là m công trong vưá»n nho. Dụ ngôn nà y nhắm để trả lá»i má»™t câu há»i cá»§a thánh Phêrô. Thay mặt các môn đệ khác, thánh Phêrô há»i Chúa Giêsu há» sẽ được phần thưởng nà o cho lòng trung tÃn cá»§a há». Chúa Giêsu trả lá»i bằng cách kể cho há» nghe câu chuyện vá» ngưá»i chá»§ vưá»n nho già u có và rá»™ng rãi, ông ra chợ từ sáng sá»›m để kiếm ngưá»i là m việc cho mình. Ông mướn và i ngưá»i buổi sáng sá»›m, hứa cho há» tiá»n lương cao, rồi tiếp theo lại mướn thêm những ngưá»i khác, má»—i nhóm và o là m việc cách nhau và o giá», và đến cuối ngà y chỉ má»™t giá» trước khi hết việc, ông lại mướn và i ngưá»i khác nữa. Rồi ông bảo ngưá»i quản lý trả cho tất cả má»i ngưá»i má»™t ngà y công. Äiá»u nà y là m cho những ngưá»i đã là m suốt ngà y cảm thấy có cái gì chua cay trong lòng. Há» kiện: “Thế nà y là không công bằng! Chúng tôi là m việc cả ngà y, chịu nắng nôi thiêu đốt, còn nhóm là m cuối cùng chỉ là m có má»™t giá» mà thôi. Như thế là bất công khi há» nháºn tiá»n lương giống chúng tôi!†Ngưá»i chá»§ vưá»n rá»™ng rãi, rõ rà ng là hình ảnh cá»§a Thiên Chúa, nhẹ nhà ng trả lá»i: “Bạn à , bạn đã chẳng đồng ý vá»›i mức lương nà y rồi hay sao? Äồng lương nà y không xứng hay sao? Hay bạn Ä‘ang ghen tỵ và nổi giáºn vì tôi quá hà o phóng?â€
Chúng ta nên nhá»› câu chuyện nà y là câu trả lá»i cá»§a Chúa Giêsu cho thánh Phêrô… và , qua đó, cÅ©ng là cho tất cả ngưá»i ngay là nh Ä‘ang chịu đựng nắng nôi cá»±c nhá»c vá» mặt đạo đức và tôn giáo. Và Chúa Giêsu cam Ä‘oan vá»›i chúng ta rằng, chúng ta sẽ được nháºn lãnh rất nhiá»u khi là m việc đổ mồ hôi như thế. Nhưng, dụ ngôn cÅ©ng nói rõ, ở đó có má»™t cái bẫy: ÄÆ¡n giản là , chúng ta sẽ được thưởng thiên đà ng, và đó là tuyệt vá»i vinh phúc, nhưng, có má»™t cái bẫy, là chúng ta có thể có má»i thứ nhưng chẳng vui vẻ hưởng dùng được cái gì, vì chúng ta Ä‘ang chăm chăm xem ngưá»i khác sẽ được nháºn lãnh bao nhiêu!
Thỉnh thoảng trong những buổi giảng tÄ©nh tâm cho các linh mục và tu sÄ©, tôi nhấn mạnh Ä‘iểm nà y má»™t cách sinh động hÆ¡n. Tôi muốn há» cân nhắc má»™t kịch bản như thế nà y: Hãy tưởng tượng, bạn sống cả Ä‘á»i trung tÃn vá»›i lá»i khấn độc thân, cÅ©ng là má»™t hình thức chịu nắng nôi thiêu đốt, khi bạn lên thiên đà ng, ngưá»i đầu tiên bạn gặp là ông Hugh Hefner, ngưá»i sáng láºp tạp chà khiêu dâm Playboy. Quá sốc, bạn kiện lên Chúa: “Là m sao mà ông nà y lại ở đây? Tháºt là bất công, cuá»™c sống cá»§a ông và cuá»™c sống cá»§a con!†Và Thiên Chúa, ngưá»i chá»§ vưá»n quá đỗi rá»™ng rãi, nhẹ nhà ng trả lá»i: “Con à , chẳng lẽ con không đồng ý cuá»™c sống độc thân sao, chẳng lẽ thiên đà ng không phải là nÆ¡i tuyệt diệu cho con hay sao? Hay bạn Ä‘ang ghen tỵ và nổi giáºn vì cha đã quá hà o phóng?†Và phản ứng cá»§a những báºc thánh Ä‘Ãch thá»±c sẽ rất khác biệt, như ngưá»i cha nhân háºu, há» sẽ vui sướng chạy đến ôm ngưá»i đó và nói: “Tôi quá sức vui mừng khi anh đã là m được Ä‘iá»u nà y!â€
Thomas Halik, văn sỹ ngưá»i Tiệp, cho rằng má»™t trong những lý do mà nhiá»u ngưá»i trên thế giá»›i quay lưng vá»›i các giáo há»™i là vì há» thấy chúng ta là những “ngưá»i đạo đức đầy lòng chua cayâ€, ngưá»i anh cả cá»§a đứa em oang đà ng, chỉ biết giữ đạo, giữ đức hạnh vì bổn pháºn, nhưng trong lòng chua cay, và vì lòng ghen tỵ che giấu trong lòng, Ä‘i chỉ trÃch những ai không sống như mình. HÆ¡n trăm năm trước, Nietzsche đã lên tiếng tố cáo gần như thế.
Äáng buồn thay, lá»i tố cáo nà y đúng, và không chỉ là đúng má»™t chút mà thôi. Chúng ta quá thưá»ng xuyên là ngưá»i đạo đức đầy lòng chua cay, ngấm ngầm ghen tỵ vá»›i những ngưá»i vô luân và phê phán thế giá»›i nà y vì lòng mình đầy chua cay. Äó chÃnh là mối nguy riêng cá»§a những ngưá»i tốt là nh và trung tÃn. Thánh Phêrô và các tông đồ tiên khởi đã phải đấu tranh vá»›i chuyện nà y. Như thế thì là m sao chúng ta tránh được mối nguy đó?
Chúng ta không thể tránh khá»i tình trạng nguy hiểm nà y, nhưng chúng ta cần phải thà nh tâm nhìn nháºn rằng, cho dù chúng ta có tháºt sá»± tốt là nh và thà nh tÃn, thì còn lâu chúng ta má»›i là những vị thánh cho trá»n.(Ronald Rolheiser,)
J.B. Thái Hòa dịch
Phanxicovn

