Trước hiện tượng tôn giáo ‘Hội Thánh �ức Chúa Tr�i’, Ki-tô hữu nên có thái độ nào?

Trong những ngày qua, đ� tài v� hiện tượng ‘Hội Thánh �ức Chúa Tr�i’ trở nên nổi bật trên mạng xã hội nói riêng và truy�n thông trong nước nói chung. Thú thật, bản thân tôi không có đi�u kiện tìm hiểu kỹ càng hiện tượng này, và cũng không có dịp tiếp xúc trực tiếp những ngư�i của ‘Hội Thánh �ức Chúa Tr�i’, nên tôi rất dè dặt khi nói đến hiện tượng này. Tuy nhiên, vì nó gây hoang mang cho nhi�u ngư�i, nên tôi viết bài này để chia sẻ suy nghĩ của mình trước câu h�i: ngư�i Ki-tô hữu nên có thái độ gì trước hiện tượng tôn giáo này?

Dựa vào một số thông tin từ mạng Internet[1], nội dung giáo lý của ‘Hội Thánh �ức Chúa Tr�i’ có thể tóm tắt như sau: Thiên Chúa ‘có nam có nữ’, gồm �ức Chúa Tr�i Cha và �ức Chúa Tr�i Mẹ. Chúa Tr�i Cha đã tái sinh vào một ngư�i đàn ông Hàn Quốc tên là Anh Sahng-hong, và Chúa Tr�i Mẹ tái sinh chính là vợ ông, tên Zang Jah Gil. �ây là th�i cận k� ‘tận thế’, nên h� chính là ‘�ấng Cứu Chúa’ của th�i đại: sẽ cứu vớt những ai gia nhập đạo của h�. �i kèm với tín đi�u này là một số luật: Th� phượng ‘�ấng Cứu Chúa’ vào ngày Sabat (Thứ Bảy); giữ một số ngày lễ Do Thái giáo: Lễ L�u, Lễ Vượt Qua; không ăn đồ cúng; đập b� bát hương và các hình thức tôn kính tổ tiên truy�n thống; dâng cúng 10% thu nhập.

Như thế, xét theo nội dung ‘giáo lý’, ‘Hội Thánh �ức Chúa Tr�i’ hầu như không liên quan gì tới Ki-tô giáo. Nó chỉ liên quan ở cái tên và ở việc dùng một số điểm từ Kinh Thánh (nhưng lại được giải thích theo lối giản lược vào nghĩa đen – ‘fundamentalism’). Vì thế, thiết nghĩ Ki-tô hữu cần phải cẩn tr�ng khi nói v� giáo lý của h�. Công bằng mà nói, chúng ta không thể kết án h� là ‘lạc giáo’. Vì nếu ‘lạc’, thì ‘lạc’ so với giáo lý nào? Nếu nói ‘lạc’, là ta đã đặt nó trong tương quan và so sánh với tiêu chuẩn Ki-tô giáo, trong khi giáo lý của h� lại chẳng liên hệ gì đến nội dung chính yếu của Ki-tô giáo, vốn được xác định từ căn bản Mầu nhiệm Tình Yêu của Thiên Chúa Ba Ngôi, được mặc khải từ Mầu nhiệm �ức Giê-su Ki-tô nhập thể để cứu nhân loại và “chỉ một lần là đủ� (Rm 6,10), và Giáo Hội được giao phó sứ mạng rao truy�n Tin Mừng này. Do đó, v� mặt giáo lý, thiết tưởng chỉ nên nhấn mạnh sự ‘không liên hệ’ giữa h� và ta, và tạm xem h� là một ‘tôn giáo mới’ mà thôi.

Tuy nhiên, dư�ng như vấn đ� nằm ở những biến tướng trong việc thực hành của h�. Và theo thông tin từ nhi�u nguồn[2], nó có những yếu tố tiêu cực và lệch lạc. Ở đây tôi không trực tiếp bàn v� những cách thức thực hành của h�, nhưng thử suy xét vấn đ� đáng bàn với Ki-tô hữu từ ba câu h�i: tại sao hiện tượng tôn giáo này có sức lan toả mạnh mẽ? Ki-tô hữu nên tiếp cận thế nào đối với những tín hữu của ‘tôn giáo mới’ này? Và Giáo Hội Công Giáo, lẫn xã hội, có thể phản tỉnh đi�u gì?

Trước hết, thiết tưởng nội dung giáo lý của tôn giáo mới này không có nhi�u kiến giải ‘hấp dẫn – sâu xa’ v� mặt thiêng liêng. Vậy, đi�u gì khiến nhi�u ngư�i dễ dàng tin theo và gia nhập? Theo tôi, có ba yếu tố quan tr�ng: thứ nhất, những khủng hoảng tinh thần của xã hội hiện đại; thứ hai, cách thức ‘truy�n đạo’ của h�; và cuối cùng, yếu tố ‘cộng đoàn’.

Có thể nói, th�i điểm hiện tượng tôn giáo này bùng phát cũng trùng th�i điểm khủng hoảng tinh thần của xã hội. Thực vậy, có lẽ một trong những yếu tố nổi trội của th�i đại này là việc ‘thông tin sự dữ’ chiếm lĩnh m�i không gian sống của con ngư�i. Từ báo chí, mạng xã hội, cho tới các góc quán cà phê, đi�u truy�n đến tai mắt và l�t vào các câu chuyện đ�u là những thông tin v� giết chóc, thảm hoạ, chiến tranh. Hiện tượng ‘bội thực tin dữ’ này ngấm ngầm dẫn đến những khủng hoảng tinh thần nhất định: ngư�i ta hoang mang và dễ đánh mất ni�m tin vào sự thánh thiện tốt lành, vào cuộc sống. ‘Hội Thánh �ức Chúa Tr�i’ dư�ng như đã đi vào tr�ng tâm của hoàn cảnh ‘sa mạc tinh thần’ đó: h� đặc biệt nhấn mạnh đến những khủng hoảng, và diễn giải sự dữ dưới lăng kính giáo lý của h�.[3] Với cảm thức tôn giáo rất mạnh mẽ của ngư�i Việt, những diễn giải đó dễ dàng được tin nhận.

Hơn nữa, cách ‘truy�n giáo’ của h� dễ khiến ngư�i ta thấy được ‘an ủi’. Quả vậy, từ những clip trên Internet, ta có thể nhận ra một điểm đặc biệt: các tín hữu của tôn giáo này tiếp cận ngư�i khác bằng cách đồng hành cá nhân, chân thành nâng đỡ, h�i han v� cuộc sống, v� những khó khăn và khủng hoảng, rồi dần dà mới tìm cách giới thiệu giáo lý. Vì vậy, nhi�u ngư�i trong số đó, nhất là những ngư�i cô đơn và gặp khủng hoảng, cảm thấy được an ủi, được đồng hành, được đón nhận.

Yếu tố thứ ba chính là tính ‘cộng đoàn’ trong việc thực hành của tôn giáo này. Theo nhi�u thông tin, h� đặc biệt chú tr�ng việc sống và tương quan với nhau theo tính tập thể.[4] Vì thế, dù có thể mang những yếu tố tiêu cực, lệch lạc như truy�n thông phản ánh, nhưng đi�u này nhắc ta v� sức hấp dẫn của tính cộng đoàn đối với con ngư�i. �iểm này cũng dễ hiểu, vì mỗi ngư�i đ�u có nhu cầu cảm nhận mình thuộc v� một nhóm, một công đoàn nào đó. Nhu cầu đó nằm trong bản chất mang tính xã hội của con ngư�i. Vì thế, nó trổi lên mạnh mẽ trong th�i đại mà con ngư�i thấy mình bị cô lập, bị mất tính cộng đoàn vì lối sống công nghệ.

Vậy, Ki-tô hữu nên tiếp cận và có thái độ thế nào đối với những tín hữu của ‘tôn giáo mới’ này? Trước hết, chúng ta không nên quá lo lắng trước hiện tượng này, mà nên cầu nguyện để tín thác vào ý muốn của Thiên Chúa. Còn khi tiếp xúc với h�, chúng ta cần phải tôn tr�ng ‘cảm xúc tôn giáo’ của h�. Cũng đừng vội vàng ‘kết án’ h� là ‘tà đạo’, nhất là khi chưa hiểu rõ v� h�. Tuy nhiên, nếu bằng lương tâm Ki-tô giáo, chúng ta nhận ra những lệch lạc rõ ràng, nhất là trong việc thực hành của h�, gây nguy hại đến những ngư�i tin vào tôn giáo này và cho cộng đồng xã hội, cũng như làm hoang mang đức tin một số Ki-tô hữu, thì chúng ta cần có trách nhiệm đối diện vấn đ�. Nhưng phải đối diện thế nào? Có nhi�u Ki-tô hữu ‘quá khích’, cảm thấy Thiên Chúa bị h� xúc phạm, nên muốn bảo vệ Thiên Chúa bằng cách căm ghét, thậm chí sỉ nhục h�. �ó là thái độ sai trái. Thiên Chúa đâu cần chúng ta bảo vệ Ngài! �i�u Ngài muốn là chúng ta phải bảo vệ ngư�i anh chị em yếu đuối đang ở trước mặt mình, những ngư�i bị lầm lạc vì nhi�u lý do. Vì thế, đi�u căn bản là phải thật lòng yêu mến, cầu nguyện cho h�; và nếu có khả năng thích hợp, thì hãy đối thoại và giúp h� nhận ra những lầm lạc.

Câu h�i cuối cùng: trước hiện tượng tôn giáo này, xã hội và Giáo Hội Công Giáo có thể phản tỉnh được đi�u gì? V� mặt xã hội, hiện tượng này khiến tôi nhớ tới l�i phát biểu (được nhà báo Thu Hà nhắc lại) của ông Nguyễn Quốc Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên Cứu Tôn Giáo, trong cuộc ph�ng vấn gần đây trên Vietnamnet.vn, ngày 12/03/15, nhằm giải mã hiện tượng bùng phát các lễ hội tâm linh một cách lộn xộn ở Việt Nam gần đây: “dư�ng như những chính sách v� tôn giáo nghiêm tr�ng và sai lầm trước đây mà cả hiện nay nữa đã tạo ra một quá trình sa mạc hóa v� tâm linh ở Việt Nam, để gi� đây tâm hồn của ngư�i Việt đã biến thành một bãi hoang có thể chấp nhận các loại bụi gai xương rồng và không thể trồng được loại cây có hoa thơm, quả ng�t.�[5] Rõ ràng, nếu thật sự ‘Hội Thánh �ức Chúa Tr�i’ là một hiện tượng lệch lạc, thì xã hội cũng phải tự suy xét trách nhiệm. Vì tâm thức tôn giáo – khuynh hướng tìm v� đi�u thiêng liêng cho những câu h�i nội tâm – tự nó thuộc v� bản chất con ngư�i, nên nếu gặp ‘sa mạc’ thay vì ‘đất tốt’ thì nó sẽ bị biến dạng thôi!

V� mặt Giáo Hội, có lẽ đây là một cơ hội cho Giáo Hội và mỗi Ki-tô hữu cầu nguyện, phản tỉnh và h�c h�i nhi�u đi�u. Thật thế, nếu hiện tượng ‘bội thực tin dữ’ đã dẫn đến những khủng hoảng ni�m tin, thì Giáo Hội cần đi ngược chi�u: loan báo và giúp hiện thực hoá Tin Mừng và Bình An thật sự. Hơn nữa, chính chúng ta phải h�c h�i từ ‘Hội Thánh �ức Chúa Tr�i’ trong cách sống tương quan với anh chị em mình (tất nhiên là tránh đi những đi�u lệch lạc): mỗi ngư�i đ�u có những khó khăn nhất định, và đ�u có nhu cầu được nâng đỡ, vì thế Hội Thánh – mà cụ thể là từng Ki-tô hữu – cần quan tâm và giúp đỡ tha nhân cách cụ thể. Hội Thánh phải thật sự trở nên gần gũi, ấm áp với m�i ngư�i, như cách �ức Giê-su đã đến và chăm sóc các môn đệ.[6]Cuối cùng, chúng ta cần trở lại với tinh thần ‘cộng đoàn’ của Giáo Hội sơ khai, nơi m�i ngư�i cảm thấy mình cùng thuộc v� một gia đình đầy tình thương. Tất nhiên, đây là những thách đố lớn lao, nhưng đồng th�i cũng là l�i m�i g�i Thiên Chúa dành cho mỗi ngư�i trong việc xây dựng Giáo Hội, trong chính th�i đại hôm nay, trở thành điểm quy tụ nhân loại hướng v� vương quốc Tình Yêu.

Khắc Bá, S.J.

dongten

[1] Trong đó có cả trang Facebook mang tên ‘Hội Thánh của �ức Chúa Tr�i’: https://www.facebook.com/H%E1%BB%99i-Th%C3%A1nh-C%E1%BB%A7a-%C4%90%E1%BB%A9c-Ch%C3%BAa-Tr%E1%BB%9Di-774359376007813

[2] ví dụ: https://www.youtube.com/watch?v=lIofXXZzk9s

[3]https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=793462074097543&id=774359376007813

[4] http://congan.com.vn/vu-an/phong-su/giai-ma-ta-dao-hoi-thanh-duc-chua-troi_54368.html

[5] http://vietnamnet.vn/vn/tuanvietnam/da-cong-khai-ca-nhung-dieu-tung-cam-ky-225113.html

[6] Một số bạn trẻ Công Giáo chia sẻ rằng: h� đã lung lay đức tin, vì không cảm nhận được sự nâng đỡ và chăm sóc cách cụ thể trong lòng Giáo Hội.