Tranh luận v� sự trinh khiết của Mẹ Maria

Bấy lâu nay, ta vẫn nghe nói đến những tranh luận liên quan đến sự trinh khiết của Mẹ Maria. Giáo Hội Công Giáo đã tuyên tín v� sự đồng trinh của Mẹ. Nhưng vẫn có nhi�u giáo phái, đặc biệt nơi các anh em Tin Lành, không tin đi�u này. Truy�n thống Matthêu và Luca khẳng định trinh khiết của Mẹ khi thụ thai và sinh hạ �ức Giêsu, nhưng lại không nói rõ là giữa Thánh Giuse và Mẹ Maria có ngư�i con nào khác hay không. Các công đồng th�i kỳ đầu dư�ng như không thấy lấn cấn gì trong chuyện này. Chỉ đến sau này, cuộc tranh luận mới bắt đầu rộ lên.

Nguyên nhân là bởi trong Kinh Thánh có một vài nơi đ� cập đến gia đình của �ức Giêsu. Mc 3,32-35, hay Mt 12,46-50, Lc 13,19-21 ta thấy có nói đến “mẹ, anh em, chị em� của �ức Giêsu. Lc 4,16-22 không nói đến anh chị em của �ức Giêsu, còn Mc 6,1-6, Mt 13,54-56 có nhắc đến tên anh em mà không nhắc đến tên chị em. Cv 1,14 nói v� anh em của �ức Giêsu khi thuật lại việc h� đang cầu nguyện với nhóm Tông �ồ. Gl 1,9 nói v� Giacobê là anh em của Chúa (có vẻ Giacobê này là Giacobê ở Mt 13,54-58). Tại 1Cr 9,5, Phaolô đòi quy�n đem theo mình trong cuộc hành trình tông đồ một nữ Kitô hữu “như các tông đồ, anh em của Chúa và Kefa�. Tin Mừng Gioan nhắc đến anh em Chúa Giêsu hai lần: tiệc cưới Cana: Ga 2,12 và Ga 7,3,5,10 nhân cuộc hành hương lên Giêrusalem lúc lễ L�u… Lúc này các anh chị em chống đối Chúa Giêsu nhưng Cv 1,14 cho thấy sau phục sinh thì không còn chống đối nữa. Ngụy Phúc Âm Giacobê cho rằng nếu có anh chị em thì đó là do con riêng của Giuse. Nhưng có hợp lý không khi cho rằng Mẹ kết hôn với một ngư�i đàn ông đã có mấy mặt con rồi?

Có hai lối giải thích liên quan đến vấn đ�. Lối thứ nhất vì nhấn mạnh đến thực tại nhân tính của Chúa Kitô phục sinh nên phải nói rõ là �ức Giêsu có thể có anh chị em ruột. Truy�n thống của nguỵ Tin Mừng Giacobê có vẻ đi theo lối này. Ngư�i ta muốn cho thấy rằng �ức Giêsu thật sự là con ngư�i, có lịch sử, có gia đình, đã chết nhưng đã sống lại. �ấng phục sinh là một con ngư�i thật sự chứ không phải thiên thần. Với cách hiểu này, h� đã vô tình cho rằng �ức Maria không đồng trinh. Còn lối giải thích thứ hai thì thiên v� ngữ nghĩa h�c. Từ “anh em, chị em� (tiếng Aram: aha, tiếng Do Thái: ah, tiếng Hy Lạp: adelphos) có nghĩa là anh em ruột, anh em h�, cháu trai, ngư�i bà con xa gần. Ví dụ: Ông Lót là cháu của Abraham nhưng được g�i là anh em Abraham. Giacop là anh em của Laban mà Laban là cậu của Giacop (St 13,8; 14,16 – St 28,20; 19,15 / Tb 7,8,4). Như thế, những “anh chị em� mà các đoạn Tân Ước trích dẫn ở trên nói đến chỉ là bà con h� hàng chứ không phải do Mẹ Maria sinh ra.

Ngư�i ta cũng đưa ra một vài lý chứng cho cách giải thích thứ nhất. Ở Mc 3,32, nếu chữ “mẹ� hiểu theo nghĩa chặt thì chữ “anh chị em� cũng phải được hiểu như vậy. Khi Cựu Ước dùng từ “anh em� thì cũng xác định luôn tương quan thực tế. Nhưng Tân Ước lại không xác định rõ như vậy. Nếu không nói đến thì có thể là anh em ruột. Bản Tân Ước tiếng Hy Lạp phân biệt rõ ràng giữa từ “anh em (adelphos)� và “anh em h� (anepsios)�. Cho nên, những nhân vật bên bản Aram có thể dùng từ “anh em� mang ý nghĩa rộng, nhưng những nhân vật bên bản Hy Lạp thì không làm thế được. Do vậy, hẳn là bên Hy Lạp đã ch�n từ đúng.

Còn các lý chứng theo ý thứ hai? Lằn ranh giữa tiếng Aram và Hy Lạp có thể hiểu được. Một nhân vật bên tiếng Hy Lạp có thể dễ dàng dùng một từ trong cách dùng tiếng Aram. Do ni�m tôn kính đối với gia đình nhân loại của Chúa Giêsu mà cộng đoàn sơ khải thích dùng câu nói cao quý “anh em của Chúa� hơn là dùng câu hói tầm thư�ng “anh em h�� của Chúa. Tại Mc 15,40 hay Mt 27,56 có ghi nhận sự hiện diện của “bà Maria, mẹ Giacobê và Giosep�. Hai ngư�i này có thể ở Mc 6,3 và Mt 13,55. Bà Maria này còn có thể là em Mẹ Maria như Ga 19,25.

Truy�n thống Gioan có vẻ thiên v� ý thứ hai. Nếu Giêsu còn có anh chị em nào khác, Ngài không thể trối Mẹ cho Gioan được (x.Ga 19,26-27). Càng không thể có chuyện các anh em có mặt cầu nguyện với các tông đồ rồi mẹ lại v� sống với một môn đệ nào đó được (x.Cv 1,12-14). Có ngư�i cho rằng Tin Mừng Gioan mang tính biểu tượng, nhưng không thể chối b� rằng nó cũng có tính lịch sử vì Gioan là chứng nhân tận mắt. Các giáo phụ như Inhaxio Antiokia (110), Justino (165), Irene Lyone (202) có lẽ không bao gi� đặt vấn đ� v� sự đồng trinh của �ức Mẹ. Tertuliano (220) thì cho rằng Giuse và Maria có con riêng. Origen lại bênh vực sự đồng trinh của �ức Mẹ.

Là con cái của Giáo Hội, thiết nghĩ chúng ta cần nghe theo l�i dạy bảo của Giáo Hội. Sự đồng trinh của �ức Mẹ không thể được chứng minh bằng những lý chứng cụ thể của các chứng từ rõ ràng nhưng đã ăn sâu vào đức tin của các Kitô hữu. Thiết nghĩa, duy trì hiệp thông đức tin thì cần thiết hơn. Mẹ là ngư�i được Thiên Chúa ch�n để trở nên mẹ �ấng Cứu Thế. Hiểu theo nghĩa này, chính Mẹ là ngư�i tu sĩ đầu tiên vì đã nói tiếng “xin vâng� với Ngài. Mẹ vẫn luôn tiếp tục thưa l�i “xin vâng� trong m�i biến cố của cuộc sống, và luôn đồng hành, gắn bó với con mình trong cả hành trình cuộc đ�i. Ta có quy�n suy đoán rằng biết đâu �ức Giêsu đã h�c cách sống sự trinh khiết vì Nước Tr�i từ mẹ mình? Mẹ chính là thụ tạo mới, được hưởng trước ơn cứu độ từ con của mình. Mẹ sống tại thế nhưng đã được sinh ra trên Thiên �àng rồi. Là thụ tạo mới, sống trên Thiên �àng, ngư�i tu sĩ đầu tiên… tất cả những chi tiết này khiến ta cảm thấy rằng Mẹ thật sự phải là một con ngư�i đồng trinh, một con ngư�i thanh khiết được Thiên Chúa tuyển lựa, một con ngư�i thuộc v� Chúa hoàn toàn mà mỗi ngư�i tu sĩ v� sau đ�u nhìn vào đó như một mẫu gương để bắt chước.

Pr. Lê Hoàng Nam, SJ

dongtenvn