Trân tr�ng sự phức tạp của cuộc sống

Trong một bài giảng mới đây, tôi có nêu lên việc Chúa Giêsu gây sốc v� cả hai khả năng, khả năng vui hưởng tr�n vẹn cuộc sống và khả năng buông b� chính cuộc sống đó. Trong một buổi tiệc sang tr�ng, có một phụ nữ dùng dầu thơm lau chân Ngài với tất cả lòng thương mến, chủ nhà t� ra khó chịu nhưng Ngài nói cho ông biết, Ngài vui hưởng giây phút này mà không thấy có gì là tội, và Ngài cũng đã nói với h�, bí quyết sâu đậm nhất của đ�i sống là từ b� hoàn toàn trong sự tự hiến, không vương vấn ích kỷ nghĩ cho bản thân mình.

Sau bài giảng, một thanh niên đến gặp tôi và chất vấn v� điểm đầu tiên: Làm sao Chúa Giêsu lại buông mình để hưởng thụ và hoan lạc như vậy? Tôi trả l�i: Chính ở cái phần kia, phần năng lực từ b� đã làm cho Ngài làm được như vậy. Cả hai đi�u này dựa lẫn nhau, như hai chiếc cánh vậy. Chúa Giêsu có một năng lực đáng kinh ngạc để vui hưởng cuộc sống vì Ngài cũng mang trong mình một năng lực đáng kinh ngạc như vậy, từ b� chính đ�i sống đó. Và đi�u này cũng đúng với những khía cạnh khác trong đ�i sống và sứ vụ của Ngài: Chúa có thể lên án tội lỗi, nhưng lại thương tội nhân; cực kỳ chân tình với những ngư�i theo Ngài, nhưng cũng làm h� sốc khi thấy tình thương lớn lao Ngài dành cho những ngư�i không thuộc nhóm này; và Ngài có thể làm m�i chuyện với một mức độ tự do tối thượng mà chưa từng một ai có được, và Ngài hiểu Ngài không làm đi�u gì cho chính bản thân Ngài.

Và dạng phức tạp này, dạng năng lực kéo những thứ tương phản lại với nhau trong một áp lực lành mạnh, là một trong những dấu chỉ của sự cao cả vĩ đại. Các vĩ nhân làm đúng như vậy. Tôi xin đưa ra vài ví dụ:

Dorothy Day, ngư�i sẽ sớm được phong thánh, là tượng trưng chính xác cho lý lẽ này: bà vừa quan tâm đến một đòi h�i không nhân nhượng mang tính Phúc âm đối với công bình xã hội, bà vừa quan tâm đến một đòi h�i không nhân nhượng mang tính Phúc âm đối với các đức hạnh và việc giữ đạo. Bà vừa cấp tiến vừa mộ đạo. Thư�ng thư�ng ngư�i ta ít thấy ai vừa dẫn đầu đoàn biểu tình vừa lần hạt. Nhưng Dorothy làm cả hai. �a số chúng ta không làm được. Chúng ta chỉ có thể làm được một trong hai việc này mà thôi.

Các tác phẩm của Pierre Teilhard de Chardin tiếp tục gây cảm hứng theo kiểu phân chia này cũng vì một lẽ tương tự. Ông có năng lực để cùng lúc kéo lại với nhau hai tình yêu gần như đối nghịch nhau. Ông nói là ông được sinh ra với hai tình yêu  nhạy cảm và không phai m� được: Một tình yêu dành cho Thiên Chúa và nhận thức v� một thế giới ngoài thế giới này mà ông chẳng bao gi� có thể phản bội, đồng th�i ông cũng có một tình yêu ngang như thế dành cho thế giới vật chất với các vẻ đẹp và hiện thực của nó. Với ông, cả hai đ�u là những sự thể thực không chối b�, cả hai đ�u khiến ông kinh ngạc, và ông cố gắng để sống sao cho đừng phản bội bên nào, cho dù nó sẽ tạo ra áp lực trong đ�i sống của ông. Nhưng đi�u này lại mang lại cho tác phẩm của ông một chi�u sâu hiếm có. Hầu hết các tác giả khác, thế tục hay tôn giáo, chỉ tôn tr�ng một trong hai cực này và phỉ báng cực kia.

Chúng ta cũng thấy kiểu phức tạp này trong các tác phẩm của thánh Têrêxa Hài �ồng. Một mặt, bà hoàn toàn chú tr�ng đến những sự không thuộc đ�i này, với cái nhìn của một ngư�i xem thế gian này là phù du, mong manh, ít giá trị. Tuy nhiên, mặt khác, bà lại t� ra gắn kết gần như một cách không lành mạnh với những thứ tốt đẹp của thế giới này, yêu gia đình, yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp. Bà có thể viết những trang hùng hồn v� ước mong được chết và b� lại sau lưng cuốn phim m� ảo mà chúng ta g�i là cuộc đ�i, đồng th�i bà thấy khó chịu vô cùng nếu mỗi ngày không nhận những l�i tình cảm của gia đình bà. Bà không thấy mâu thuẫn vì không có gì là mâu thuẫn. Khi được gắn với nhau, thì cả hai mong ước đ�u lành mạnh.

Thánh Augustine cũng cho chúng ta một ví dụ tương tự. Ngài viết hơn sáu ngàn trang bản thảo, trong những trang này, có những trang ngài đ� cập đến những cảm xúc tiêu cực v� tình dục, một kinh nghiệm đã giúp ngài trở lại; có những trang ngài nói đến những đi�u cốt lõi của hầu hết thần h�c chính thống phương Tây cho đến tận mư�i bảy thế kỷ sau. Ngài có thể chịu rất nhi�u áp lực. �áng buồn thay, chúng ta không được như ngài, thay vào đó chúng ta chỉ bốc và ch�n cho mình những phần những mảnh suy tư của ngài để rồi làm tổn hại đến nhãn quan tổng thể của ngài.

Carlo Carretto, ngòi bút thiêng liêng ngư�i � vừa mới mất gần đây, cũng cho thấy ông có khả năng gắn kết những chân lý tưởng như đối nghịch nhau dưới áp lực. Thật hiếm khi được thấy trong cùng một con ngư�i kết hợp lòng mộ đạo với tinh thần bài đạo, trung thành mãnh liệt với giáo hội và phê phán giáo hội cũng mãnh liệt. �ối với ông, hai đi�u này dựa vào nhau. Mỗi một đi�u được lành mạnh là nh� có đi�u kia hiện diện bên cạnh nó.

Những tư tưởng lớn và những con ngư�i vĩ đại trân tr�ng sự phức tạp một cách đúng đắn. Rõ ràng nhất là nơi Chúa Giêsu. Nơi Ngài là toàn bộ chân lý trong toàn bộ phức tạp của nó. �áng tiếc thay, chúng ta, những môn đệ của Chúa Giêsu lại không xứng đáng với Ngài. �ó chính là lý do vì sao ngày nay lại có đến hàng trăm phái Kitô giáo khác nhau. �ó cũng là lý do vì sao có những phái tự do và bảo thủ cả trong giáo hội lẫn ngoài xã hội của chúng ta. Chúng ta cảm thấy dễ khi mang những những phần nho nh� của chân lý hơn là phải chịu áp lực để trung thành với toàn cảnh rộng lớn hơn của chân lý đó.

Nhưng sự đơn giản và trong sáng không phải lúc nào cũng là bạn hữu của chúng ta.(Ronald Rolheiser, 2012-12-02)

J.B. Thái Hòa dịch

Phanxicovn