Chúng con biết theo ai?

“B� Thầy, chúng con biết theo ai? Vì Thầy có l�i ban sự sống đ�i đ�i.�

Thánh Phêrô đã nói thế với Chúa Giêsu. Nhưng đó là những l�i trong một bối cảnh rất xung khắc. Chúa Giêsu vừa nói những l�i khiến những ngư�i nghe Ngài thấy chướng tai đến mức giận dữ, và Tin mừng cho chúng ta biết là m�i ngư�i cứ xì xầm rằng những l�i Chúa vừa nói thật “không thể chấp nhận được.�  Rồi Chúa Giêsu quay sang các tông đồ và h�i: “Các con cũng muốn b� đi sao?� Thánh Phêrô trả l�i: “B� Thầy chúng con biết theo ai? Nhưng câu này nghe như một tuyên bố buông b� kiểu khắc kỷ hơn là một câu h�i thật sự.

Những l�i của thánh Phêrô có hai tầm mức: Một là nghĩa bên ngoài, nó thể hiện một sự khiêm hạ và bất lực mà thỉnh thoảng chúng ta thấy mình cũng có. “Tôi chẳng còn ch�n lựa thay thế nào cả! Tôi đã dành tr�n bản thân cho mối quan hệ này và gi� tôi chẳng còn lựa ch�n nào khác. Tôi bị mắc kẹt với chuyện này rồi!� �ây là lúc chúng ta hạ mình và bất kỳ ai từng thành tâm gắn bó với sự gì đó cuối cùng sẽ thấy mình như thế, biết rằng mình không còn ch�n lựa thực tế nào nữa.

Nhưng những l�i này cũng cho thấy một tình thế tiến thoái lưỡng nan vô cùng, cụ thể là nếu đã không tìm thấy ý nghĩa cuộc đ�i trong đức tin vào Thiên Chúa, thì tôi có thể tìm được nó ở đâu nữa đây? Tất cả chúng ta, đến lúc nào đó, sẽ tự h�i mình câu đó. Nếu tôi không tin vào Chúa, không theo đạo, thì cuộc sống của tôi có ý nghĩa gì?

Chúng ta có thể đi đâu nếu không còn một ni�m tin rõ ràng vào Thiên Chúa? Rất nhi�u câu h�i như thế. Tôi nghĩ  ngay v� những nhà khắc kỷ đã vật lộn với câu h�i này và tìm thấy sự khuây kh�a trong những dạng mà Albert Camus g�i là “nổi loạn siêu hình� hay theo kiểu chủ nghĩa hưởng lạc mà Nikos Kazantzakis đã nêu lên trong quyển Zorba, ngư�i Hy Lạp. Có một chủ nghĩa khắc kỷ muốn đem lại sự cứu rỗi bằng cách tìm ra sự sống và ý nghĩa cuộc đ�i trong việc đấu tranh với những hỗn loạn và bệnh tật, chỉ vì một lý do là chúng gây đau khổ và là thứ chống đối cuộc sống. Kiểu này cũng hệt như chủ nghĩa hưởng lạc đặt n�n tảng cuộc sống trên khoái lạc. Có vẻ có nhi�u kiểu thánh nhân.

Cũng có nhi�u kiểu bất tử. Với một số ngư�i, có thể tìm thấy ý nghĩa bên ngoài một đức tin rõ ràng bằng cách để lại một di sản trên đ�i này, bằng con cái, bằng thành tựu. Chúng ta đ�u quen với câu ngạn ngữ: Trồng một cây, viết một quyển sách, có một đứa con! Các nhà thơ, nhà văn, nghệ sỹ thư�ng có không gian riêng của h� để tìm ý nghĩa cuộc đ�i bên ngoài một đức tin cụ thể. Với h�, sáng tạo và vẻ đẹp có thể là cùng đích của chính chúng. Nghệ thuật vị nghệ thuật. Sáng tạo tự nó là đủ rồi.

Và vẫn còn những ngư�i khác tìm thấy ý nghĩa cuộc đ�i đơn thuần qua việc sống tốt, sống thành thật, và thế là đủ. Cũng có những nhân đức sống chỉ vì nhân đức, và nó đã là phần thưởng cho nó rồi. Sống một cuộc đ�i tốt lành và quảng đại có thể đem lại mức ý nghĩa vừa đủ cho những ngư�i đang đi qua cuộc đ�i này.

Vậy, có vẻ ngoài một đức tin cụ thể, có nhi�u không gian khác để chúng ta tìm thấy ý nghĩa cho cuộc đ�i. Nhưng có thật thế không? Chẳng phải chúng ta tin rằng ý nghĩa đích thực chỉ có thể tìm thấy nơi Thiên Chúa hay sao? Câu nói kinh điển của thánh Augustino là gì? ‘Lạy Chúa, Ngài đã tạo thành chúng con cho Ngài, và tâm hồn chúng con khắc khoải mãi cho đến khi được nghỉ yên trong Ngài.’ Có đi�u gì khác ngoài đức tin và Thiên Chúa thật sự có thể làm lặng yên cơn khắc khoải của chúng ta sao?

Có, có nhi�u đi�u có thể làm thế, có cách đấu tranh với hỗn loạn, chữa lành bệnh tật, để lại di sản, sống vì tha nhân, kiến tạo gì đó, sáng tạo gì đó, hay đơn giản là sống thành thật và quảng đại. Nhưng tất cả chúng, là khởi đầu, để chúng ta t�a ra những đặc tính siêu việt của Thiên Chúa và làm việc với Ngài để đem lại sự sống và trật tự cho thế giới này. Làm sao lại thế?

Thần h�c Kitô giáo cho chúng ta biết rằng, Thiên Chúa là Duy nhất, là Chân, Thiện, Mỹ. Và như thế, khi một nghệ sỹ dành tr�n đ�i mình để tạo nên vẻ đẹp, khi một cặp vợ chồng sinh con cái, khi các nhà khoa h�c tìm cách chữa nhi�u chứng bệnh, khi các giáo viên giảng dạy, khi bố mẹ chăm lo cho con cái, khi những vận động viên tham gia thi đấu, khi những công nhân làm việc cật lực, khi ngư�i ta sống thành thật và quảng đại, và thậm chí cả khi những ngư�i theo chủ nghĩa khoái lạc đắm chìm trong khoái lạc đ�i này, là h�, tất cả h�, dù có đức tin hay không, đ�u đang thực hành một đức tin, bởi h� đang đặt ni�m tín thác vào sự Duy nhất, Sự thật, sự Tốt lành, hay Vẻ đẹp của Thiên Chúa.

“B� Thầy chúng con biết theo ai? Vì Thầy có l�i ban sự sống đ�i đ�i.� Có vẻ có nhi�u nơi để đi, và nhi�u ngư�i đã đi đến những nơi đó. Nhưng những nơi này không nhất thiết là những không gian trống rỗng, sai lầm và tự diệt. Tất nhiên, chúng là những thứ tự xem chính chúng là mục đích của mình, nhưng chỉ cần nhìn vào những sinh lực tích cực, tình yêu thương, sự sáng tạo, lòng quảng đại vẫn tràn đầy thế giới, thì chúng ta biết những ngư�i tìm Thiên Chúa bên ngoài một đức tin cụ thể vẫn được gặp Chúa.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch

Phanxicovn