Äây là lá»i răn dạy cá»§a cha mẹ đối vá»›i con cái trong gia đình, dòng tá»™c. Ăn thế nà o cho có văn hoá? Nói thế nà o cho lá»… phép, lịch thiệp? Gói, mở thế nà o cho nó đẹp vá» hình thức, có ý nghÄ©a vá» ná»™i dung? Äó chÃnh là vấn đỠná» nếp gia phong cá»§a gia đình, dòng tá»™c, có ảnh hưởng lá»›n đến xã há»™i. Nói má»™t cách khác là con ngưá»i phải có hiểu biết, có văn hoá, có nháºn thức thì giải quyết vấn đỠ“Há»c ăn, há»c nói, há»c gói, há»c mở†sẽ có hiệu quả vì nó là má»™t vấn đỠrất tế nhị cá»§a Ä‘á»i sống xã há»™i. Cuá»™c sống rất phong phú, cái gì muốn biết ta cÅ©ng phải há»c, từ đơn giản đến phức tạp, từ dá»… đến khó, từ không biết đến biết… đó chÃnh là kinh nghiệm sống cá»§a dân gian truyá»n lại cho con cháu, má»™t bà i há»c mang ý nghÄ©a nhân văn sâu sắc. Và dụ: Khi ta đóng má»™t cái Ä‘inh lên tưá»ng để treo má»™t cái ảnh, tuy đơn giản, song cÅ©ng phải há»c đóng cho thẳng thì ảnh treo má»›i cân và đẹp.
Váºy thế nà o là “Há»câ€? Há»c là há»c há»i, tìm tòi sáng tạo để mang vá» cho mình những kiến thức cần thiết cá»§a Ä‘á»i sống xã há»™i. Còn “há»c ăn†là thế nà o? là vấn đỠthuá»™c phạm trù văn hoá ẩm thá»±c, mà ngưá»i xưa đã dạy: “Ăn trông nồi…â€. Há»c ăn là thể hiện nét văn hoá đẹp, khi ngồi trong mâm cÆ¡m có đầy đủ má»i ngưá»i như: ông bà , cha mẹ, anh chị, khách… ta phải ăn thế nà o để má»i ngưá»i khá»i chê cưá»i là ngưá»i “tham ăn, tục uốngâ€, tránh ăn theo kiểu thô tục – ăn hùng hục, ăn lấy được, chá»n miếng ngon ăn trước, không để ý những ngưá»i xung quanh, trên còn có ông bà , sau đến cha mẹ, khách khứa… đó chÃnh là nghệ thuáºt mang nét văn hoá, văn minh, lịch sá»± trong sinh hoạt ẩm thá»±c, nó còn thể hiện lối sống có phép tắc, tư cách đạo đức cá»§a con ngưá»i hiểu biết hay không. Trong cuá»™c sống, ta giao tiếp vá»›i nhiá»u lá»›p ngưá»i khác nhau: công nhân, thầy cô giáo, trà thức, thứ bá»™ trưởng…
vì thế ta nên sá» dụng ngôn ngữ sao cho phù hợp vá»›i từng hoà n cảnh, từng đối tượng, từng con ngưá»i cụ thể. Muốn váºy ta phải “Há»c nóiâ€. Váºy thế nà o là há»c nói? Từ xa xưa cha ông ta đã nói: “Dạy con từ thuở còn thÆ¡…†Dạy con phải dạy từ nhá», biết cách nói năng vá»›i bố mẹ cho lá»… phép, câu nói phải có chá»§ ngữ, kÃnh trên nhưá»ng dưới. Mặt khác, bố mẹ uốn nắn cho con những cái sai, dạy cho con những Ä‘iá»u hay lẽ phải,nghÄ©a là dạy cho con đạo lý là m ngưá»i. Ngưá»i vợ khi má»›i vá» nhà chồng còn“lạ nước, lạ cáiâ€, tiếp xúc vá»›i chồng hoặc cha mẹ chồng phải nói năng cẩn tháºn để khá»i mất lòng, cân nhắc từng lá»i ăn tiếng nói, để tránh những Ä‘iá»u tiếng trong cuá»™c sống hà ng ngà y. Há»c nói là má»™t nghệ thuáºt trong giao tiếp sao cho khéo léo, được lòng má»i ngưá»i, thể hiện mình là ngưá»i có văn hoá, có tri thức (vốn sống, vốn hiểu biết). Bên cạnh vấn đỠhá»c nói là há»c gói, há»c mở. Gói như thế nà o cho thÃch mắt má»i ngưá»i, cho đẹp không phải là chuyện dá»… dà ng (vấn đỠthẩm mỹ). Vì thá»±c tế cho thấy có những ngưá»i rất khéo tay, ta quen gá»i là “bà n tay và ngâ€, nhưng lại có những ngưá»i rất vụng vá».
Bởi váºy há»c gói, há»c mở tuy đơn giản song đòi há»i con ngưá»i phải há»c táºp, quan sát, khéo léo, có con mắt nghệ thuáºtmá»›i tạo ra được những sản phẩm đẹp, ưng ý má»i ngưá»i. Vấn đỠở đây không phải là há»c gói, há»c mở mà là ý nghÄ©a chung cá»§a công việc hà ng ngà y, phải ngăn nắp, cẩn tháºn, chu đáo, sắp xếp đâu ra đấy, có ná» nếp, có khuôn phép trong gia đình. Mở rá»™ng ra vá»›i xã há»™i là luáºt lệ, quy định ta phải tuân theo kiểu như “Sống, là m việc theo pháp luáºtâ€.
Câu nói cá»§a dân gian có tác dụng răn dạy, giáo dục con ngưá»i rất hay trong cuá»™c sống, muốn là m tốt, thà nh công má»™t việc gì Ä‘á»u phải há»c há»i. Äó là bà i há»c quý báu cá»§a cha ông để lại cho chúng ta những Ä‘iá»u hay lẽ phải, muốn đạt kết quả cao phải há»c táºp, rèn luyện, phấn đấu, tu dưỡng bản thân.

