Lá»… độ là bánh xe quay cá»§a xã há»™i, lá»… độ không bao giá» là chuyện lá»™i thá»i. Giữa cá nhân vá»›i nhau, lá»… độ giúp kết mối dây liên lạc, là m dịu căng thẳng, là m con ngưá»i sống hòa bình vá»›i nhau. Ở má»i lứa tuổi, lá»… độ là dấu hiệu cá»§a má»™t sá»± tôn trá»ng tối cần cho Ä‘á»i sống. Tại sao lá»… độ lại quan trá»ng như thế?
Xin chà o, xin chà o tạm biệt, xin lá»—i, xin vui lòng, cám Æ¡n… Má»™t cách chung chung, lá»… độ là gom lại các quy tắc, luáºt lệ xã giao để má»i ngưá»i sống hà i hòa vá»›i nhau trong xã há»™i. Lá»… độ cÅ©ng là cách tá» ra biết đối xá», biết trình bà y, biết lịch sá»±, biết giao thiệp vá»›i nhau. Dạy cho trẻ con lá»… độ từ khi còn rất nhá» là dạy cách ứng xá» văn minh. Phong cách lá»… độ cÅ©ng có thể khác nhau theo văn minh, văn hóa cá»§a từng gia đình, từng nÆ¡i. Trong những năm 1980, lá»… độ bị để qua má»™t bên vì thế hệ trẻ đòi tá»± do, há» không chịu tuân theo ká»· luáºt, bây giá» lá»… độ là điểm trá»ng tâm để má»i ngưá»i sống chung hòa bình vá»›i nhau.
Lá»… độ cÅ©ng là trá»ng tâm các giá trị kitô giáo. Nó đồng nghÄ©a vá»›i tôn trá»ng, khiêm tốn và ở má»™t chừng má»±c nà o đó là bằng chứng cá»§a sá»± bình đẳng giữa con ngưá»i vá»›i nhau. Äó là các giá trị thiết yếu để yêu thương, đối xá» tốt là nh hay có khả năng thá»±c hiện được các hà nh động tốt má»—i ngà y. Trong Ä‘á»i sống thưá»ng, từ trẻ con đến ngưá»i lá»›n, chúng ta Ä‘á»u thấy được tầm quan trá»ng cá»§a lá»… độ trong giao tiếp.
Lá»… độ, để có má»™t Ä‘á»i sống xã há»™i phát triển
Trong gia đình, trong môi trưá»ng nghá» nghiệp, giữa bạn bè vá»›i nhau, lá»… độ là chuẩn má»±c giao tế giữa ngưá»i nà y ngưá»i kia. Äó là má»™t cách để cư xá». Khi “chà o buổi sáng†vá»›i ngưá»i bán hà ng, khi nói lá»i “cám Æ¡n†vá»›i con mình, khi nói “xin vui lòng†vá»›i cá»ng sá»± viên là chúng ta đặt cho Ä‘á»i sống xã há»™i có má»™t tầm quan trá»ng. Lá»… độ là m cho nhóm lá»›n lên, để nhóm khá»i bị sống ngoà i lá».
Ngoà i việc có được má»™t tương quan tốt, lá»… độ cÅ©ng là lịch sá»± và thấu cảm. Nó là m cho ngưá»i kia trở nên nhã nhặn, tôn trá»ng ngưá»i khác. Trong má»™t cuá»™c thảo luáºn hay khi có mâu thuẫn, lá»… độ cải thiện khả năng thuyết phục, là m giảm các căng thẳng và khuyến khÃch hai bên có được hòa khÃ.Â
NÆ¡i trẻ con, lá»… độ là bà i há»c tôn trá»ng đầu tiên
Dạy cho con mình các quy tắc giữ lá»… độ là xây dá»±ng con ngưá»i cá»§a nó và giúp trẻ con tiến triển trong xã há»™i. Ngay cả những em bé nhá» nhất cÅ©ng phải hiểu và áp dụng má»™t và i nguyên tắc tôn trá»ng. Các nguyên tắc nà y cÅ©ng là cách để dạy trẻ con ngay từ nhá», tôn trá»ng ngưá»i khác như mình cÅ©ng muốn được tôn trá»ng như váºy. Äó là những Ä‘iểm chuẩn để phát triển sá»± thông cảm và nhắc cho trẻ con hiểu, những ngưá»i tuy khác nhau nhưng há» cÅ©ng bình đẳng ngang nhau.
Äể giúp cho trẻ con hiểu thế nà o là lá»… độ, trước mặt trẻ con, cha mẹ cÅ©ng phải tôn trá»ng các nguyên tắc nà y. Là m gương là chÃnh.
Lễ độ là giá trị kitô giáo thiết yếu
Chung quanh lá»… độ là cả má»™t số lượng lá»›n các giá trị kitô giáo. Bắt đầu là tha thứ, dù là ngưá»i tha thứ hay ngưá»i xin được tha thứ. Mong muốn chÃnh cá»§a tha thứ là để tránh xung đột, là loại Ä‘i các tấn công như Kinh Lạy Cha giảng dạy. Tha thứ cÅ©ng là lá»i Äức Phanxicô xin trong buổi tiếp kiến chung ngà y 13 tháng 5 năm 2015, ngà i kêu gá»i các tÃn hữu, nhất là các cặp vợ chồng, phải thưá»ng xuyên dùng ba cụm từ chÃnh cá»§a phép lá»… độ là  “xin vui lòngâ€, “cám Æ¡n†và “xin lá»—iâ€. Ngà i nhấn mạnh đến sá»± cần thiết phải luôn là m dịu xuống các căng thẳng: “Trong Ä‘á»i sống gia đình, vợ chồng thưá»ng hay gây gỗ… chén đĩa có thể bay, nhưng tôi khuyên anh chị em: đừng bao giá» kết thúc má»™t ngà y mà không là m hòaâ€.
Má»™t lá»i khuyên phải áp dụng má»—i ngà y!
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn

