Gương thánh nhân: “Hãy coi chừng ngưá»i Ä‘á»i, há» sẽ ná»™p anh em cho há»™i đồng và sẽ đánh Ä‘áºp anh em trong các há»™i đưá»ng cá»§a há». Và anh em sẽ bị Ä‘iệu ra trước mặt vua chúa, quan quyá»n vì Thầy để là m chứng cho há» và các dân ngoại biết . . . Vì danh Thầy, anh em sẽ bị má»i ngưá»i tù ghét. Nhưng kẻ nà o bá»n chà đến cùng sẽ được cứu thoát.” (Mt, 10, 17-22).
Gian lao thá» thách là cÆ¡ há»™i quý giá cho ngưá»i môn đệ là m chứng cho chúa trước mặt ngưá»i Ä‘á»i. Và kẻ nà o bá»n chà đến cùng, kẻ ấy sẽ được cứu thoát. ChÃnh các thánh Au-tinh Huy. Ni-cô-la Thể và Äa-minh Äinh Dạt đã thöïc haønh ñuùng Lôøi Chuùa, ñaõ kieân trì beà n chà chòu hình khoÃ¥ ñeán cuøng vì chúa, nên đã được cứu thoát, được lãnh triá»u thiên vÄ©nh hiển. . .
Au-tinh Phan Viết Huy, Ni-cô-la Bùi Äức Thể và Äa-minh Äinh Dạt là quân nhân o tỉnh Nam Äịnh, dưới thá»i Minh Mạng. Cả ba Ä‘á»u nhịêt thà nh thá» kÃnh Chúa và sống đạo đức lương thiện.
Theo lệnh vua, các quan phải truy lùng khắp nÆ¡i, bắt hết ngưá»i công giáo. Ai chịu bước qua tháºp giá, bỠđạo thì tha. Ai bất tuân thì bị tù đà i hoặc giết chết. Lúc đó, quan tổng trấn tỉnh Nam Äịnh Trịnh Quan Khanh không lo thi hà nh lệnh vua, nên bị khiển trách và hăm dá»a cách chức. Oâng ta hoảng hốt, sợ máºt quyá»n hà nh chức tước nên đâm ra oán ghét ngưá»i công giáo, và thá» quyết tâm diệt há».
Công việc trước tiên ông ta định là m là thanh lá»c lại hà ng ngÅ© quân đội. Biết rõ trong số các quân nhân dưới quyá»n ông có nhiá»u ngưá»i theo “Gia-tô tả đạo”. Nếu không táºn diệt há» trước, há» sẽ dung túng che chở ngưá»i đồng đạo vá»›i há». Và như thế, ông sẽ không thi hà nh đúng lện vua. Oâng cho dá»n đại tiệc thiết đãi hết các binh sÄ© công giáo trong tỉnh Nam Äịnh. Có tất cả khoảng 500 ngưá»i đến dá»± bữa tiệc nà y. Gần đến phòng tiệc, ông cho đặt sẵng má»™t cây thánh giá, vá»›i gông còm xiá»ng xÃch đòn vá»t. . .
Tiệc vừa xong, ông má»i má»i ngưá»i sang phòng đó, chỉ cho há» xem má»™t bên là thánh giá, má»™t bên là các công cụ hà nh khổ và dá»ng dạc tuyên bố:
Tôi biết anh em vì lầm lạc mà theo Gia-tô tả đạo, là thứ đạo đức vua đã cấm. Tôi thương anh em. Váºy anh em hãy bước qua tháºp giá để được vá» vá»›i gia đình và được đức vua khen thưởng. Ai ngoan cố không chịu bá» tá đạo, sẽ phải gánh chịu các hình khổ ghê gá»›m kia.
Khốn thay, hôm đó chỉ có 15 ngưá»i can đảm không bước qua thánh giá. Trong số đó, có các ông Au-tinh Huy, Ni-cô-la Thể và Äa-minh Äinh Äạt. Còn bao nhiêu ngưá»i kia Ä‘á»u nhát đảm chối chúa bỠđạo! . . . Quan tổng đốc liá»n ra lệnh gông cùm và tống giam 15 ngưá»i và o ngục.
Liên tiếp mấy ngà y liá»n, quan cho dẫn há» ra công đưá»ng tra tấn đánh Ä‘áºp tà n nhẩn, buá»™c phải đạp lên thánh giá. Vì Ä‘au đớn quá, chịu không nổi, há» bỠđạo từ từ. Sau cùng chỉ còn lại ba ông Huy, Thể và Äạt kiên trì bá»n trì bá»n đỗ theo Chúa.
Quan tổng đốc thấy cá»±c hình không thay đổi lay chuyển nởi niá»m tin sắt đá cá»§a ba chiến sÄ© dÅ©ng cảm nà y, liá»n cho gá»i hết các kỳ lão cùng quê quán vá»›i các ngà i đến, bảo phải khuyên bảo thế nà o cho các ngà i bỠđạo, bằng không sẽ bị trừng phạt nặng ná». Há» hết sức năng nÄ© khuyên lÆ¡n. Nhưng ba vị anh hùng cá»§a chúa vẫn can đảm trung kiên. Quan liá»n ra lệnh đánh đòn các kỳ lão trước mặt các ngà i. Thấy các ông bị đòn Ä‘au đớn quá, các ngà i cảm động, chịu quá khó bỠđạo! Thế là vì má»™t chút tình cảm tầm thưá»ng mà ba chiến sÄ© anh hùng cá»§a chúa đã sa ngã. Tháºt đúng, tình cảm rất nguy hại. . .
Ngưng khi được trả tá»± do vá» nhà , các ông Au-tinh Huy, Ni-cô-la Thể và Äa-minh Äạt cảm thấy áy náy trong lòng, lương tâm cắn rứt. Từ đó, các ông vô vùng cùng hối háºn, cùng nhau trở lại tỉnh Nam Äịnh, và o thẳng dinh quan tổng đốc, tuyên xin đức tin và thá» quyết không chối chúa bỠđạo.
Ngưng quan chỉ ra lệnh đánh đòn ba ông rồi Ä‘uổi vá». Má»™t hôm, nghe tin vua Minh Mạng ngạo chÆ¡i ở Huế, các ông đón đưá»ng, đệ đơn tuyên xưng đức tin lên vua. Äá»c xong, vua nổi giáºn, truyá»n tống giam các ông. . .
Và ngà y 13 tháng 6 năm 1839, hai ông Au-tinh Huy và Ni-co-la Thể bị đưa ra biển, chặt ra là m bốn, là m mồi cho cá.
Còn ông Äa-minh Äạt bị lý hình dùng dây xiết cổ đến tắt thở tại pháp trưá»ng Bải Mẫu, ngà y 18 tháng 7 năm 1839.
Äức thánh Cha Lê-ô XIII đã phong Chân phước cho ba ông ngà y 27 tháng 5 năm 1900. và ngà y 19 tháng 6 năm 1988, Äức giáo hoà ng Gioan Phaolô II đã suy tôn các ngà i lên báºc hiển thánh.
Quyết tâm: Noi gương các thánh Au-tinh Huy, Ni-cô-la Thể và Äa-minh Äạt tỠđạo, quyết chà bá»n đỗ trung thà nh tin thá» chúa đến cùng; nếu có lỡ lầm sa ngã thì cố gắn ăn năn trở vá» vá»›i chúa cà ng sá»›m cà ng tốt.
Cầu nguyện: Lạy Cha, cha đã ban cho giáo há»™i việt nam nhiá»u chứng nhân anh hùng, biết hiến dâng mạng sống, để hạt giống đức tin trổ sinh hoa trái dồi dà o trên quê hương đất nước chúng con. Xinnháºn lá»i các ngà i chuyển cầu, cho chúng con biết noi gương các ngà i để lại: luôn can đảm là m chứng cho cha và trung kiên mãi đến cùng.

