Cha xứ

Trích sách: 80 l�i hay, nghĩa cử đẹp của �ức Phanxicô. Tác giả: Rosario Carello

Cha xứ

Năm 1980, khi �ức Bergoglio 42 tuổi, cha đã trải qua một kinh nghiệm rất quan tr�ng: cha vừa được chỉ định làm giám đốc trư�ng Colegi Maximo San Miguel ở Buenos Aires, vừa làm cha xứ ở nhà th� San José, ngay bên cạnh trư�ng, đây là một khu vực cực kỳ nghèo khổ. �ối với các sinh viên trẻ, những linh mục Dòng Tên tương lai nhìn cách vị giai đoạn này làm việc là kinh nghiệm lớn nhất mà h� có thể có. “Cha luôn thúc đẩy chúng tôi đến với giáo dân. Ngài nói với chúng tôi: các con đi ra đư�ng kéo các em bé đem v� dạy giáo lý cho chúng, các con đi thăm ngư�i bệnh và ở gần h�. Và đúng vậy, vì các con chưa là linh mục, các con không phải là bác sĩ cũng không phải là y tá, các con cũng không thể đem đến cho h� viên thuốc nhức đầu. Nhưng các con phải ở với h�, phải sống giữa h�,� 30 năm sau h� còn kể cho tôi nghe như vậy.

Ngày xưa ngài đã sống thế nào thì bây gi� ngài cũng sống y như vậy: ngài thích sống giữa m�i ngư�i, ngài sống giữa h� mà không t� ra mình có uy quy�n, không hàng rào chắn, không ti�n hô hậu ủng, ngài hết sức đơn giản. “Khi chúng tôi chịu chức, giáo dân nói h� đã quen với chúng tôi từ lâu. Ông biết tại sao không? Vì �ức Bergoglio muốn chúng tôi không bao gi� được sống khép kín trong Trư�ng, chúng tôi luôn ở giữa ngư�i già, trẻ em, những ngư�i lao động, giữa chó gà và bùn lầy nước đ�ng. Chúng tôi g�i nhau là anh em. Và lần đầu tiên khi chúng tôi ngồi tòa giải tội, chúng tôi nghe các đau khổ của giáo dân như đã nghe từ bao nhiêu năm qua.� Còn cha xứ Bergoglio như thế nào ư? Y hệt như ngày hôm nay. Ngay cả những ngư�i biết ngài từ lâu cũng khó mà giải thích đi�u này: hôm nay, m�i sự hoàn tất hơn, m�i sự chín muồi hơn.

Chính trị

Khi còn trẻ, �ức Bergoglio rất thích chính trị nhưng ngài không hoạt động chính trị, ngài đ�c rất nhi�u tài liệu v� chính trị. Nhất là các tạp chí cộng sản: Nuestra Palabra và Propositos. Ngài khẳng định ngài chưa bao gi� là ngư�i cộng sản. Trong cương vị giám mục, ngài cũng không làm chính trị, dù ngài không im lặng khi biết có những ngư�i nghèo bị đau khổ, bị khai thác, bị bất công. Nhưng những chuyện này, trước hết là từ Phúc Âm. “�ối với Kitô hữu, dấn thân vào con đư�ng chính trị là một nghĩa vụ, ngài nói với một sinh viên trẻ của trư�ng Dòng Tên hai tháng sau khi được bầu ch�n. Chúng ta là Kitô hữu, chúng ta không được “rửa tay như quan Philatô�. Chính trị là đi�u quá dơ bẫn nhưng tôi tự h�i tại sao, tại sao Kitô hữu không dấn thân vào đó với một tinh thần Phúc Âm�

Chuỗi mân côi

“Cha Bergoglio sùng kính �ức Mẹ một cách đặc biệt, cha lần chuỗi mỗi ngày, luôn luôn�, những ngư�i biết cha đ�u nói như vậy, h� nhấn mạnh: “luôn luôn, luôn luôn.�

Ngày hôm đó, ngài có buổi h�p với các linh mục trong địa phận. Buổi h�p chia làm hai phần: buổi sáng và buổi chi�u nhưng buổi h�p buổi sáng kéo dài hơn dự định và tr�i thì nóng. Th�i khóa biểu làm việc không được tôn tr�ng như dự trù. Nhưng dù sao thì sau buổi ăn trưa m�i ngư�i đồng ý tạm ngưng h�p và đi nghỉ một chút. Trong th�i gian đó, các khách m�i của buổi chi�u bắt đầu đến. Trước hết h� tụ h�p với nhau ở dưới, sau h� kéo nhau lên cầu thang. H� nghĩ các giám mục đã vào phòng làm việc: nhưng ngược lại, căn phòng hoàn toàn trống. Trên ghế vẫn còn để giấy t� và các ghi chú nhưng đã đến gi� mà vẫn chưa có ai. Gần như không có ai. Nhưng ở cuối phòng, cha Bergoglio ngồi gần cửa sổ, đầu cúi xuống, tràng chuỗi trong tay, cha ở đó và đang cầu nguyện. Trong khi các giám mục đi nghỉ, vị giáo hoàng tương lai ngồi đó, ngài cầu nguyện. Chỉ có một mình ngài, duy nhất ngài.

Chuồng heo

Không có hình minh h�a nhưng các h�c sinh trẻ ở trư�ng Colegio Maximo minh h�a còn hơn cả hình. Trong những năm Bergoglio làm hiệu trưởng trư�ng, trư�ng có một chuồng heo: mỗi ngày phải đem thức ăn và nước uống đến cho heo ăn. Các h�c sinh thay phiên nhau làm việc mỗi tuần, mỗi ngày, dù mệt, dù phải dơ bẩn tay chân, ông hiệu trưởng cũng làm.

Không có một công việc thấp hèn nào mà Bergoglio không làm với các h�c sinh. Các h�c sinh này bây gi� còn nhắc lại: “Cha không bao gi� ra lệnh mà ngồi nhìn. Ngài làm gương cho chúng tôi.�

Cô đơn

“Tại sao… tại sao cha từ chối m�i giàu có của một giáo hoàng để đi sống ở một phòng nh� bên cạnh?�, một nữ sinh viên ở Viện Lêô XIII h�i ngài trong một buổi gặp gỡ với các trư�ng do các tu sĩ Dòng Tên phụ trách (ngày 7 tháng 6-2013). Câu trả l�i ngay lập tức và thật phi thư�ng: “Vì các lý do tâm lý. Ngài nói thêm: “�ó là cá tính của cha. Hơn nữa, các căn hộ của dinh giáo hoàng cũng không phải là sang tr�ng, con yên tâm… Nhưng cha không thể sống một mình, con hiểu chứ? Không phải vì đức tính riêng của cha nhưng vì cha không thể sống một mình.�

Chúng ta hãy thử ghép lại các cá tính của Bergoglio: cha không có thư ký, cha không muốn ngư�i khác làm việc của cha, cha không muốn có tài xế và ở Argentina, cha tự lo việc di chuyển. Cha luôn luôn đi tìm một hình thức cô đơn nào đó, vì rất nhi�u ngư�i muốn ở trong vòng thân thuộc của cha, một hình thức kiểu “tri�u đình�. Và ngài thì từ chối kiểu tri�u đình này. Vậy thì? Vậy thì không phải ngài sợ “cô đơn�, vì đ�i sống của ngài là đ�i sống tu sĩ. Chữ đúng sẽ là: cô lập. Ngài sợ bị cô lập. Không phải vì sẽ có cái gì xảy đến cho ngài nhưng là linh mục, dù cho là giáo hoàng, ngư�i ta không thể sống trong võ b�c, được che chở tất cả. Hay ít nhất: “đó không phải là cá tính của cha.�

Cơ quan Phi Chính Phủ

Không, Giáo hội không phải là một cơ quan Phi Chính Phủ, có nghĩa là một tổ chức không thuộc chính quy�n, một tổ chức chỉ làm việc nhân đạo. Dù cho Giáo hội làm này làm kia, nhưng Giáo hội không phải chỉ làm chừng đó. �ó là một trong những ý tưởng thiết thân của �ức Phanxicô.

Một tổ chức Phi Chính Phủ là một cơ quan, một văn phòng nơi m�i ngư�i đến làm việc cho một dự án. Giáo hội, ngài nói, là câu chuyện của một tình yêu mà chúng ta tham dự vào, nơi không phải chỉ có hiệu năng mới đáng kể. Các văn phòng cũng quan tr�ng nhưng không phải là đi�u thiết yếu cho Giáo hội. giá trị đích thực của Giáo hội là sống Phúc Âm và làm chứng nhân cho đức tin.

Con tin

Ngày 13 tháng 12 năm 1969, một vài ngày trước khi được Tổng giám mục Ramón José Castellano phong chức, Jorge Bergoglio viết một l�i cầu nguyện mà ngài đặt tên là “Credo,� đó là kim chỉ nam cho cuộc đ�i ngài. Mấy ngày sau khi ngài được bầu ch�n, l�i cầu nguyện này được nữ ký giả � Stefania Falasca đăng trên nhật báo Avvenire, nhật báo của các giám mục �.

“Con muốn tin Chúa là Chúa Cha, yêu thương con như con, con tin Chúa Giêsu là Chúa, đấng thổi Thần Khí vào cuộc đ�i con để làm cho con vui cư�i và dẫn dắt con đến sự sống đ�i sau.

Con tin vào câu chuyện đ�i con, đi dưới ánh nhìn yêu thương của Chúa, đấng, vào ngày mùa xuân, 21-09 đến tìm con để m�i con đi theo Ngài.

Con tin vào nỗi đau của con, nỗi đau làm cho con cằn cỗi vì tính ích kỷ, con lại ẩn nấp trong tính ích kỷ này.

Con tin vào tính bủn xỉn của tâm hồn con, chỉ tìm cách để nhận mà không cho… không cho.

Con tin nơi lòng tốt của ngư�i khác và con phải yêu thương h� mà không sợ hải, không bao gi� phản bội h� để mưu cầu an toàn cho mình.

Con tin vào đ�i sống tu trì.

Con tin là con muốn yêu thương rất nhi�u.

Con tin vào cái chết mỗi ngày, nóng b�ng mà con muốn trốn nhưng lại cư�i với con, m�i g�i con chấp nhận.

Con tin vào lòng kiên nhẫn của Chúa, đón nhận con, tốt lành như một đêm hè.

Con tin cha của con đang ở trên tr�i, bên cạnh Chúa.

Con tin cha Duarte (cha giải tội ngày 21-09) cũng ở trên tr�i, cầu bàu cho đ�i tu trì của con.

Con tin �ức Mẹ, Mẹ của con, thương con và không bao gi� b� con một mình.

Và con hy v�ng vào sự ngạc nhiên mỗi ngày, qua đó thể hiện tình yêu, sức mạnh, phản bội, tội lỗi, sẽ theo con cho đến lúc gặp gỡ cuối cùng khuôn mặt tuyệt v�i mà con chưa biết bởi vì con cứ vuột khuôn mặt này hoài, khuôn mặt mà con muốn biết và yêu thương. Amen.

Linh mục Duarte nói trong bản tuyên xưng đức tin này là linh mục đã giải tội lần đầu vào mùa xuân năm Jorge Mario 17 tuổi . Một cuộc gặp gỡ quyết định để khám phá ra tiếng g�i của Chúa.

Công thức để làm phép lạ

Nếu nhật báo El Literal ở Santa Fe giựt tít “Các phép lạ của linh mục Bergoglio� thì chúng ta cũng nên biết đâu là công thức để làm phép lạ? Chúng ta có thể đặt ngay trên bàn hai phụ gia sau: đức tin và quên mình. Hay: đức tin và hy sinh. Hay: đức tin và tình yêu cho những ngư�i chịu đựng. Nhưng chắc chắn là có công thức và chính �ức Bergoglio cho chúng ta công thức.

Ngài làm khi ngài chú giải đoạn Phúc Âm nói v� chuyện bánh và cá được nhân lên: “Các môn đệ lo vì không có đủ bánh cho đám đông – nhưng h� tin vào L�i Chúa.�

Trong Giáo hội cũng như trong xã hội, có một từ khóa mà chúng ta không nên sợ, đó là từ đoàn kết, có nghĩa là giao vào tay Chúa những gì chúng ta có, khả năng khiêm tốn của chúng ta, bởi vì chỉ trong sử chia sẻ, trong ơn sủng mà cuộc sống chúng ta được phong phú, được mang hoa trái! �oàn kết, đó là công thức để làm “phép lạ� của cha Bergoglio.

 

Công việc

Năm thứ ba trung h�c là một năm nhi�u bất ng� cho Jorge nhưng cũng dễ hiểu cho một gia đình di dân ở những năm 50 của thế kỷ trước. Thân phụ Mario có một ý thức nghĩa vụ v� lao động rất rõ ràng, ông ra quyết định: “Cha đã suy nghĩ kỹ, hè này con có thể làm việc. Cha sẽ tìm việc cho con.� Jorge không ng� và quá ngạc nhiên: ở nhà không thiếu gì! Mục đích của ngư�i cha không phải là phụ gia đình v� mặt kinh tế nhưng để cho con mình quen với việc làm tay chân. Trong vòng hai năm, Jorge chùi d�n trong một hãng làm bít tất, sau đó qua làm việc trong văn phòng quản trị. Tiếp theo thì chàng thanh niên trẻ vào làm việc ở phòng thí nghiệm Hickhetier và Bachmann, cha làm việc buổi sáng, buổi chi�u đi h�c ở phân khoa hóa h�c chuyên ngành thực phẩm.

Khi nghĩ v� những năm tháng này, Bergoglio cảm nhận một lòng biết ơn sâu xa với ngư�i cha đã hướng dẫn mình và biết ơn những ngư�i ngài đã gặp.

Ai hơn giáo hoàng, ngư�i đã từng làm việc, là “kỹ thuật viên�, ngư�i thông cảm với công việc làm, ni�m vui cũng như các khó khăn của giáo dân nam nữ mà ngài gặp mỗi ngày?

Cử chỉ

�ối với �ức Phanxicô, dấu hiệu của quy�n lực là tính dịu dàng. Thánh Giuse là gương mẫu của ngài. Thân sinh Chúa Giêsu là một ngư�i “vững mạnh, can đảm, một ngư�i lao động nhưng tâm hồn ngài t�a ra một sự dịu dàng vô cùng, tính dịu dàng không phải là một đức tính của ngư�i yếu nhưng ngược lại, nó diễn tả sức mạnh của tâm hồn, của khả năng quan tâm, thấu cảm, đích thực mở lòng ra với ngư�i khác, có một khả năng yêu thương. Chúng ta đừng sợ lòng tốt, đừng sợ phải t� ra dịu dàng!�

Vì thế chúng ta không ngạc nhiên khi thấy ngài đi trên xe giáo hoàng hàng gi� để gặp giáo dân, để ôm hôn giáo dân; cũng không ngạc nhiên khi thấy xe r�i Quảng trư�ng Thánh Phêrô để ngài có thể nhìn và chào m�i ngư�i, tất cả m�i ngư�i, xe vòng qua đư�ng Conciliazione, chạy đến cùng và rồi dừng trước một bà cảm động vì ngài chào bà, ngài đã cúi xuống lượm túi xách của bà bị rớt. �úng, chuyện đã xảy ra như thế.

Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch

Phanxicovn