Các sai lầm là vị thầy vĩ đại của cuộc sống

«Cha đã phạm những sai lầm, cha vẫn còn sai lầm», �ức Phanxicô thố lộ như trên, ngài cho rằng «các lỗi lầm, kể cả những lỗi lầm trong cuộc sống của cha, đã là và vẫn còn là những vị thầy cao cả của đ�i sống. Những vị thầy vĩ đại: dạy cho mình rất nhi�u chuyện» vì đã «làm cho mình khiêm tốn» và đặt con ngư�i vào «đúng chỗ của nó». �ức giáo hoàng khuyên h� «đối thoại với những sai lầm của mình».

�ức Phanxicô đã tiếp năm bạn trẻ ngư�i Bỉ vào ngày 31-3 vừa qua, ở văn phòng dinh Tòa Thánh Vatican, trong khuôn khổ chương trình truy�n thông mục vụ của các ngư�i trẻ Bỉ.

Lucas Van Looy, đức giám mục giáo phận Gand tháp tùng h�. Các ngư�i trẻ đặt câu h�i bằng tiếng Anh và �ức Phanxicô trả l�i bằng tiếng �. Cuộc ph�ng vấn được phát trên kênh truy�n hình tiếng flamand của đài vô tuyến Bỉ VRT ngày 3 tháng 4.

Sau đây là nguyên văn cuộc gặp gỡ theo bản văn đăng ngày 5 tháng 4-2014.

Nhóm trẻ này gặp gỡ nhau từ những ngày Giới trẻ Quốc tế JMJ ở Rio năm 2013, vì h� muốn qua truy�n thông, đối thoại với các ngư�i trẻ của nước h� v� những gì h� đã làm. Tất cả có 12 ngư�i, nhưng chỉ có năm ngư�i vào phòng ph�ng vấn, những ngư�i khác thì ở ngoài.

�ức Phanxicô – … nhưng cha muốn chào h�, cả những ngư�i khác, nhưng để sau!

Bây gi� chúng ta có thể bắt đầu… từ cảm nghiệm trong tinh thần Kitô giáo của mình, nhóm ngư�i trẻ này đã làm công việc của h�, muốn chia sẻ cảm nghiệm này qua hệ thống truy�n thông. Chính trong chi�u hướng này mà h� muốn h�i �ức Phanxicô nhi�u câu h�i. Có bốn ngư�i trẻ trong nhóm này có đạo, một cô không có đạo, nhưng đối với chúng tôi, đi�u này lại là quan tr�ng vì chúng tôi sống trong một xã hội rất giáo dân và chúng tôi hiểu, chúng tôi có một l�i nhắn cho m�i ngư�i. Và vì thế cô rất vui lòng…

A, cha rất bằng lòng! Chúng ta tất cả là anh em!

*Dạ đúng vậy, câu h�i đầu tiên của chúng con là: chúng con cám ơn cha đã nhận l�i chúng con, nhưng tại sao cha tích cực nhận l�i chúng con?*

Khi cha cảm nhận có một thanh niên dù nam hay nữ, nếu h� có một nỗi thao thức, cha cảm thấy mình có bổn phận giúp h�, vì nỗi thao thức này như hạt giống, nó sẽ tiếp tục lớn lên và sẽ cho hoa trái. Và lúc này, cha cảm thấy cha làm đi�u quý nhất là đáp trả nỗi thao thức của các con.

*(Một thanh niên) – Trong thế giới này, tất cả m�i ngư�i đ�u đi tìm hạnh phúc. Nhưng chúng con xin h�i cha: Cha có hạnh phúc không? Và tại sao cha hạnh phúc?*

Cha rất hạnh phúc, rất rất hạnh phúc. Cha hạnh phúc vì… cha không biết tại sao.. có lẽ vì cha có một công việc làm, cha không bị thất nghiệp, cha có việc làm, việc làm của một mục tử! Cha hạnh phúc vì cha tìm được con đư�ng của cha trong cuộc sống, đi theo con đư�ng này làm cho cha hạnh phúc. �ến tuổi cha bây gi�, đó là một hạnh phúc bình dị. �ó không phải là hạnh phúc giống như ngư�i trẻ, có một khác biệt. Một bình an nội tâm, một bình an rất lớn, một hạnh phúc đến với tuổi. Trên đư�ng đ�i lúc nào cũng có những vấn đ�; bây gi� cũng vậy, cũng có những vấn đ� nhưng hạnh phúc này không mất đi vì các vấn đ�: nó nhìn vấn đ�, nó nâng đỡ và đi tới đàng trước; nó làm một cái gì để giải quyết vấn đ� và đi tới đàng trước. Nhưng tận trong tâm hồn là bình an và hạnh phúc này. �ối với cha, đây thật sự là ơn của Chúa. Là ơn của Chúa. Cha thật sự không xứng đáng nhận được ơn này.

*(Một thanh niên) – Qua nhi�u cách, cha đã biểu lộ tình thương của cha đối với ngư�i nghèo, với những ngư�i bị tổn thương. Tại sao đi�u này lại quá quan tr�ng đối với cha như vậy?*

Bởi vì đó là tr�ng tâm của Tin Mừng. Cha có đạo, cha tin ở Thiên Chúa, cha tin ở Chúa Giêsu Kitô và Tin Mừng của Ngài. Và tr�ng tâm của Tin Mừng là việc loan báo Tin Mừng cho ngư�i nghèo. Chẳng hạn khi con đ�c Tám mối phước thật hay Phúc Âm thánh Matêô đoạn 25, con sẽ thấy trên điểm này, quan điểm của Chúa Giêsu rất rõ. Tr�ng tâm của Phúc Âm là ở đó. Và chính Chúa Giêsu cũng nói: «Ta đến để loan báo cho ngư�i nghèo sự giải thoát, sức kh�e, ơn sủng của Thiên Chúa…». Cho ngư�i nghèo. Những ai cần ơn cứu chuộc, cần được đón nhận vào xã hội. Kế đó, nếu con đ�c Phúc Âm, con sẽ thấy Chúa Giêsu quan tâm rất nhi�u đối với những ngư�i sống bên l�: những ngư�i bị bệnh phong cùi, các bà góa, các trẻ em mồ côi, những ngư�i mù… những ngư�i sống bên l�. Và cả những ngư�i phạm tội… đi�u này làm cho cha được an ủi!

�úng, vì Chúa không hãi sợ tội lỗi! Khi Chúa gặp một ngư�i ăn cắp như ông Giakêu, một ngư�i phản bội xứ mình vì ti�n như thánh Matêô, Ngài không hãi sợ! Ngài nhìn h� và Ngài ch�n h�. Và đó là cũng là một hình thức nghèo khó: nghèo khó của tội. �ối với cha, tr�ng tâm Tin Mừng là ngư�i nghèo. Cách đây hai tháng, cha nghe có ngư�i nói: «Giáo hoàng này là ngư�i cộng sản» khi h� thấy cha quan tâm đến ngư�i nghèo. Không! �ó là c� hiệu của Phúc Âm, không phải của chủ nghĩa cộng sản: của Phúc Âm! Nhưng nghèo đói không phải là một ý thức hệ… Và chính vì đi�u này mà cha tin ngư�i nghèo là ở tr�ng tâm l�i loan báo Tin Mừng của Chúa Giêsu. Chỉ cần đ�c Phúc Âm là thấy rõ. Vấn đ� đi theo đó, là thái độ đối với ngư�i nghèo mà đôi khi trong lịch sử lại bị ý thức hệ hóa. Không, không phải như vậy: ý thức hệ lại là một chuyện khác. Cũng giống vậy trong Phúc Âm, đơn giản, rất đơn giản. Chúng ta cũng thấy đi�u này trong Cựu ước. Và chính vì vậy mà lúc nào cha cũng để ngư�i nghèo ở tr�ng tâm đ�i sống của cha, luôn luôn.

*(Một thanh nữ) – Con, con không tin vào Chúa, nhưng con cảm nghiệm những hành vi, những ý tưởng của Ngài. Có thể cha có một sứ điệp nào cho tất cả chúng con, cho những ngư�i trẻ có đạo, những ngư�i không còn tin hay tin vào một tín ngưỡng khác hoặc tin theo một cách khác không?*

Theo cha, phải đi tìm, theo cách mà ngư�i ta nói, phải xác thực. Và đối với cha, tính xác thực là: tôi nói với anh em. Chúng ta tất cả đ�u là anh em của nhau. Ngư�i tin, ngư�i không tin, ngư�i theo tín ngưỡng này, ngư�i theo tín ngưỡng kia, Do Thái giáo, Hồi giáo… chúng ta tất cả là anh em. Con ngư�i ở tr�ng tâm của lịch sử và như thế, theo cha là rất quan tr�ng: con ngư�i là trung tâm điểm. Trong giây phút này của lịch sử, con ngư�i bị loại ra kh�i trung tâm, con ngư�i trượt v� phía ngoại biên còn trung tâm – ít nhất cho đến bây gi� – là quy�n lực và ti�n bạc. Còn chúng ta, chúng ta phải làm việc cho con ngư�i, nam cũng như nữ, những con ngư�i mang hình ảnh của Thiên Chúa. Tại sao lại là ngư�i trẻ? Bởi vì ngư�i trẻ  – cha lặp lại câu cha nói ở trên – là hạt giống sẽ sinh hoa kết trái suốt trên đư�ng dài.

Nhưng cũng liên hệ với những gì cha vừa nói: trong thế giới này, khi tr�ng tâm của thế giới là ti�n bạc, quy�n lực thì ngư�i trẻ bị loại ra ngoài. Trẻ con cũng bị loại ra – chúng ta không muốn có trẻ con, chúng ta chỉ muốn có ít, gia đình thu nh� lại: ngư�i ta không muốn trẻ con. Ngư�i già cũng bị loại ra: bao nhiêu là ngư�i già âm thầm chết theo cách trợ tử ấn giấu, vì h� không được săn sóc và h� chết. Và bây gi�, ngư�i trẻ cũng bị loại ra. Chẳng hạn, các con nghĩ xem, ở �, nơi những ngư�i dưới 25 tuổi tỷ lệ thất nghiệp là 50%; ở Tây Ban Nhà là 60% và ở Andalousie, mi�n Nam Tây Ban Nha là 70%… Cha không biết con số này ở Bỉ…

*�t hơn: từ 5 đến 10%…*

Không nhi�u. Không nhi�u, tạ ơn Chúa. Nhưng các con hãy nghĩ đến một thế hệ trẻ không có việc làm! Các con sẽ nói với cha: «Nhưng h� không đói vì xã hội cung cấp cho h� cái gì để ăn». �úng, nhưng chưa đủ, vì h� không có được cảm nhận mình là ngư�i đem cơm gạo v� cho gia đình. Và đó là th�i gian của «đam mê của những ngư�i trẻ». Chúng ta ở trong văn hóa kiểu vứt đi: vứt cái gì không hữu ích cho sự toàn cầu hóa này. Những ngư�i lớn tuổi, trẻ em, những ngư�i trẻ. Làm như thế là vứt luôn tương lai của một dân tộc, vì tương lai của một dân tộc là ở nơi trẻ em, ngư�i trẻ và ngư�i già. Trẻ con và ngư�i trẻ vì h� sẽ làm cho lịch sử đi tới, ngư�i già là những ngư�i cho chúng ta ký ức của một dân tộc, cho chúng ta biết con đư�ng của dân tộc đã đi như thế nào. Và nếu chúng ta loại h� ra ngoài, chúng ta sẽ có một nhóm ngư�i không có sức mạnh vì h� sẽ không có nhi�u ngư�i trẻ, nhi�u trẻ con và không có ký ức. Và đi�u này rất trầm tr�ng! Vì thế cha nghĩ, chúng ta cần phải giúp ngư�i trẻ để h� có thể đóng một vai trò trong xã hội, một vai trò cần thiết trong giai đoạn lịch sử này.

*Nhưng cha có một sứ điệp đặc biệt, rất cụ thể cho chúng con để chúng con có thể khởi hứng cho ngư�i khác như cha đã làm? Với những ngư�i không tin chẳng hạn?*

Có một chữ dùng rất quan tr�ng: «cụ thể». �ó là một chữ cực kỳ quan tr�ng, bởi vì con tiến tới trong tinh thần cụ thể của cuộc sống. Và thư�ng thư�ng qua các hành động liên hệ với hoàn cảnh, phải làm cái này, cái kia… nhưng cũng qua các chiến lược. Cha sẽ nói một vài chuyện. �ối với công việc của cha ở Buenos Aires, cha đã nói chuyện rất nhi�u với các chính trị gia trẻ, h� đến gặp cha. Và cha bằng lòng vì dù h� thuộc cánh tả hay cánh hữu, h� cũng nói lên cho ngư�i khác nghe cùng một điệu nhạc, một phong cách mới của chính trị. Và đi�u này cho cha hy v�ng. Cha tin vào tuổi trẻ, lúc này, h� phải lên đư�ng và tiến bước. H� phải dũng cảm. Và cha hy v�ng. Cha không biết nếu cha đã trả l�i: phải cụ thể trong các hành động của chúng ta.

*(Một thanh niên) – Khi con đ�c báo, khi con nhìn chung quanh con, con tự h�i không biết giống loài nhân loại có thật sự có khả năng chăm lo cho thế giới này và cho giống loài của chính mình không. Cha có chia sẻ các hoài nghi này của con không?*

*(Nữ thông dịch viên) – Như cha nói, chúng ta vứt b�, chúng ta loại ra. Có khi nào cha cảm nhận nỗi hoài nghi này, hoài nghi và tự h�i: Ôi Chúa ơi, Chúa ở đâu trong những chuyện này?*

V� vấn đ� này, cha tự đặt cho mình hai câu h�i: Chúa ở đâu và con ngư�i ở đâu? Trong Thánh Kinh đây là câu h�i đầu tiên Chúa đặt ra cho loài ngư�i: «Adong, ngươi ở đâu?». �ó là câu h�i đầu tiên đặt ra cho con ngư�i. Và cha cũng vậy, bây gi� cha tự h�i: «Bạn, bạn là con ngư�i của thế kỷ XXI, bây gi� bạn ở đâu?». Khi đặt câu h�i này, cha nghĩ đến câu h�i khác: «Chúa, Chúa ở đâu?». Khi con ngư�i tìm thấy chính mình thì nó đi tìm Chúa. Có thể nó không thành công để tìm ra Chúa, nhưng nó đi tới trên con đư�ng chính trực, khi đi tìm sự thật trên con đư�ng của của lòng tốt và con đư�ng của cái đẹp… nó đi trên con đư�ng đúng và chắc chắn nó sẽ tìm ra Chúa! Sớm hay muộn, nó sẽ tìm ra. Nhưng con đư�ng sẽ dài và có một số ngư�i trong suốt cuộc đ�i mình, h� không tìm ra. Một cách có ý thức thì h� không tìm ra. Nhưng h� rất thật và thẳng thắn với chính mình, h� rất tốt, h� rất yêu cái đẹp, cuối cùng là h� có một nhân cách chính chắn, h� có thể gặp được Chúa, và đi�u này luôn luôn là một ân huệ. Vì gặp Chúa là một ơn. Chúng ta, chúng ta có thể vạch một con đư�ng… Một vài ngư�i gặp Chúa nơi những ngư�i khác… �ó là con đư�ng phải đi… Mỗi ngư�i phải tự mình gặp Chúa. Ngư�i ta không gặp Chúa vì nghe phong phanh, ngư�i ta cũng không trả ti�n để được gặp Chúa. �ó là con đư�ng riêng của mỗi ngư�i, chúng ta phải gặp Chúa trên con đư�ng này. Cha không biết là cha đã trả l�i đúng cho con…

*Chúng ta tất cả đ�u là con ngư�i và chúng ta đ�u phạm lỗi lầm. Các lỗi lầm của cha đã dạy cho cha những gì?*

Cha đã phạm nhi�u lỗi lầm. Cha đã phạm nhi�u lỗi lầm… Trong Thánh Kinh, trong sách Khôn ngoan có nói, ngư�i công chính nhất trong loài ngư�i thì h� cũng phạm bảy lỗi một ngày!… �i�u này muốn nói tất cả chúng ta đ�u phạm lỗi lầm… Ngư�i ta nói con ngư�i là sinh vật duy nhất té hai lần cùng một nơi, vì ngư�i ta không h�c ngay lập tức từ các lỗi lầm của mình. Ngư�i ta có thể nói: «Tôi không lầm» nhưng nó chẳng giải quyết gì được hết; nó chỉ làm cho mình trở nên huênh hoang, tự đủ, kiêu ngạo… Cha nghĩ các lỗi lầm, kể cả những lỗi lầm trong cuộc sống của cha, là những vị thầy cao cả của đ�i sống. Những vị thầy vĩ đại: dạy cho mình rất nhi�u chuyện. Những lỗi lầm làm cho mình bị nhục vì mình không thể tự cho mình là siêu nhân, là «siêu phụ nữ»… và rồi con bị lầm, con bị nhục và con phải xem lại chỗ đứng của mình. Cha sẽ không nói là cha đã h�c được từ tất cả lỗi lầm của mình, không, cha nghĩ cha đã không h�c từ vài lỗi lầm vì cha quá cứng đầu, không phải dễ để h�c. Nhưng cha đã h�c rất nhi�u từ lỗi lầm của cha và nó làm cho cha nên tốt, làm cho cha nên tốt. Và cũng rất quan tr�ng là phải nhận biết lỗi lầm của mình. Cha lầm ở đây, cha lầm ở kia… Và cũng phải chú ý để không rơi vào cùng lỗi lầm, cùng cái hố… �ó là một chuyện tốt, đối thoại với các lỗi lầm của mình, vì nó dạy cho mình; và đi�u quan tr�ng là nó giúp mình trở nên càng ngày càng khiêm tốn hơn, và đức tính khiêm tốn làm cho mình trở nên tốt hơn, tốt hơn cho nhi�u ngư�i, cho chúng ta, đi�u này làm cho chúng ta tốt hơn rất nhi�u. Cha không biết đây có phải là câu trả l�i…

*(Nữ thông dịch viên) – Cha có thể cho một ví dụ cụ thể v� cách cha đã h�c từ những lỗi lầm của cha? Cô (cô thiếu nữ đặt câu h�i) không dám đặt câu h�i…*

Không… cha sẽ nói cho con biết, cha đã viết trong một quyển sách, đã xuất bản. Ví dụ, trong đư�ng hướng của đ�i sống Giáo hội. Cha được phong làm b� trên rất trẻ, cha đã phạm rất nhi�u lỗi lầm vì độc đoán, chẳng hạn. Cha rất độc tài, lúc đó cha 36 tuổi… Rồi cha h�c phải đối thoại, phải lắng nghe những gì ngư�i khác nghĩ… Nhưng ngư�i ta không h�c một lần mà xong, không. Con đư�ng còn dài. �ó là một ví dụ cụ thể. Và cha biết là cách cư xử của cha có một ít độc tài ở cương vị b� trên dòng, tìm một con đư�ng để chứng minh mình không vậy hoặc để t� ra mình hơn vậy… nhưng cha lại lầm nữa! Cô bằng lòng câu trả l�i này không?… Cô còn dám h�i câu nào khác không?

*(Một thiếu nữ) Con thấy Chúa nơi những ngư�i khác. Còn cha, cha thấy Chúa ở đâu?*

Cha tìm – cha tìm! – để gặp Chúa trong m�i hoàn cảnh của cuộc sống.  Cha tìm… Cha tìm trong các bài đ�c của Thánh Kinh, cha tìm khi cử hành các phép Bí tích, trong l�i cầu nguyện và cha cũng tìm trong công việc của cha, nơi ngư�i khác, nơi những con ngư�i khác nhau… Nhất là cha tìm Chúa nơi những ngư�i đau bệnh: h� làm cho cha trở nên tốt vì khi gặp h�, cha tự h�i vì sao h� bệnh mà không phải mình? Cha tìm Chúa nơi những ngư�i bị giam giữ: tại sao h� bị giam giữ mà không phải mình? Và cha nói với Chúa: «Chúa luôn luôn làm những chuyện bất công, tại sao lại h� mà không phải là con?». Và cha tìm Chúa ở đó, nhưng luôn luôn trong đối thoại. Cha cảm thấy dễ chịu khi tìm Chúa trong suốt ngày làm việc của cha. Cha chưa làm được nhưng cha cố gắng làm, luôn luôn đối thoại. Cha chưa thật sự làm được, các thánh làm rất tốt, cha, cha chưa làm được.. Nhưng đó là con đư�ng.

*(Cô thiếu nữ) – Vì con không tin ở Chúa nên con không tài nào hiểu cha cầu nguyện như thế nào và vì sao cha cầu nguyện. Cha có thể giải thích cho con biết trong cương vị giáo hoàng, cha cầu nguyện như thế nào và tại sao cha cầu nguyện? Cha giải thích cho con cụ thể nhất có thể…*

Cha cầu nguyện như thế nào… Thư�ng thư�ng, cha cầm quyển Thánh Kinh, cha đ�c một chút, rồi cha để xuống, cha để Chúa Giêsu nhìn mình: đó là cách biểu lộ cầu nguyện thư�ng xuyên nhất của cha. Cha để Chúa nhìn mình. Cha cảm nhận – không phải là kiểu cảm nhận tình cảm – cha cảm nhận sâu đậm những gì Chúa muốn nói với cha. �ôi khi Ngài không nói… không nói gì, trống không, trống không, trống không… nhưng cha vẫn kiên nhẫn, cha ngồi đó, cha ngồi vì nếu quỳ thì cha bị đau đầu gối, và thỉnh thoảng cha ngủ gục… �ó cũng là một cách cầu nguyện, như đứa bé ở với Cha mình, quan tr�ng là: với ngư�i Cha, cha cảm thấy mình là con của cha mình. Và tại sao cha cầu nguyện? «Tại sao»… lý do? Hay cha cầu nguyện cho ai?

*Cả hai…*

Cha cầu nguyện vì cha cần cầu nguyện. �i�u này, cha cảm nhận như vậy, nó thúc đẩy cha, giống như Chúa g�i cha đến để cho Chúa nói chuyện. �ó là cha trả l�i cho câu h�i đầu. Còn cha cầu nguyện cho ai, khi cha thấy hoàn cảnh của ai làm cha xúc động, vì h� đau, vì h� có vấn đ� hay có những vấn đ� như chiến tranh… chẳng hạn. Hôm nay, cha gặp các tu sĩ ở Syria, h� cho cha xem hình… và chắc chắn chi�u nay cha sẽ cầu nguyện, cha cầu nguyện cho chuyện này, cho những ngư�i này… H� cho cha xem hình những ngư�i chết đói, xương của h� như vậy… vào lúc này, việc này cha không hiểu được, khi mình có đủ khả năng để cung cấp thức ăn cho m�i ngư�i thì có ngư�i lại chết đói, đối với cha thật khủng khiếp! Và cha phải cầu nguyện cho việc này, chính xác là cho những ngư�i này.

*Con có những nỗi sợ. Còn cha, cha sợ cái gì?*

Cha sợ chính cha! Sợ… nhưng con xem, trong Phúc Âm, Chúa Giêsu hay lặp đi lặp lại: ‘Các con đừng sợ! Các con đừng sợ!’… Vì sao Ngài hay nói như vậy? Và tại sao? Vì Ngài biết sợ là một cái gì, cha cho là, ‘bình thư�ng’. Chúng ta tất cả đ�u sợ cuộc sống, sợ khi đứng trước thách đố, sợ khi đứng trước mặt Chúa. Chúng ta tất cả đ�u sợ, tất cả. Như thế con đừng quan tâm vì sao mình sợ. Nhưng con phải cảm nhận đi�u này và không sợ và sau đó con tự nhủ: ‘Tại sao tôi lại sợ?’. Và đối diện với Chúa, đối diện với mình, tìm cách để làm sáng t� tình huống và xin ngư�i khác giúp đỡ. Nhưng nỗi sợ không phải là chuyên gia cố vấn tốt cho mình vì nó khuyên con sai. Nó đẩy con đi trên một con đư�ng không tốt. Vì thế Chúa Giêsu thư�ng hay nói: «Các con đừng sợ! Các con đừng sợ!». Và rồi chúng ta phải hiểu chính mình, tất cả: phải tự biết mình và tìm ở điểm nào mình thư�ng hay bị sai lầm nhi�u nhất, và phải sợ điểm đó. Vì có một nỗi sợ tốt và một nỗi sợ xấu. Nỗi sợ tốt là thận tr�ng. �ây là thái độ thận tr�ng: «Mình yếu ở điểm này, mình yếu ở điểm kia, phải cẩn thận đừng để bị sa ngã». Nỗi sợ xấu là nỗi sợ mà con nói, nó hủy diệt con dần dần. Nó hủy diệt con, ngăn không cho con hành động: nỗi sợ đó là nỗi sợ xấu, phải đuổi nó đi.

*(Nữ thông dịch viên) – Cô (thiếu nữ đó) đặt câu h�i vì không phải dễ ở nước Bỉ, chẳng hạn đôi khi mình nói v� đức tin của mình: và cô cũng gặp trư�ng hợp như thế, vì có rất nhi�u ngư�i không tin và cô đã nói: «Con muốn đặt câu h�i này vì con muốn có sức mạnh để làm chứng»…*

Vậy hả. Bây gi� cha hiểu nguồn gốc của câu h�i. Làm chứng trong sự giản dị nhất. Vì nếu con giương cao đức tin như một ng�n c�, như đi thánh chiến, con quá nhiệt tình lôi kéo thì sẽ không được việc. Cách tốt nhất là làm chứng trong tinh thần khiêm tốn: «Tôi như vậy» với tấm lòng khiêm tốn, không ở trong tư thế ngư�i thắng trận. �ó là một trong các tội của chúng ta, một cách cư xử không tốt, kiểu huênh hoang thắng trận. Chúa Giêsu không phải là ngư�i thắng trận, và lịch sử dạy cho chúng ta đừng trở nên ngư�i thắng trận vì những nhà thắng trận lớn là những ngư�i thua trận. Làm chứng: là một chìa khóa, là g�i h�i. Với tấm lòng khiêm tốn tôi cho bạn, không cuồng tín lôi kéo. Tôi trao tặng bạn. chỉ như thế. �ừng sợ cũng đừng đi thánh chiến!

*(Nữ thông dịch viên) – Còn một câu h�i cuối cùng…*

Câu h�i cuối cùng? Câu h�i cuối cùng lúc nào cũng là câu h�i khủng khiếp nhất, câu h�i cuối cùng…

*Câu h�i cuối cùng của chúng con: Cha có câu h�i h�i nào để h�i chúng con không?*

Câu h�i cha muốn đặt cho các con thì không đặc biệt gì. Cha lấy câu này trong Phúc Âm. Nhưng cha tin, sau khi các con nghe, thì có thể đây là câu h�i tốt cho các con lúc này. Kho tàng của các con ở đâu? �ó là câu h�i của cha. Tâm hồn của con nghỉ an ở đâu? Vì của cải của con ở đâu thì tâm hồn con sẽ ở đó… Tâm hồn gắn chặt vào của cải, vào của cải mà chúng ta ai cũng có: quy�n lực, ti�n bạc, kiêu ngạo, tất cả những sự này… hay lòng tốt, cái đẹp, ước muốn làm chuyện tốt… Ở đó có rất nhi�u kho tàng… �âu là kho tàng của con? �ó là câu h�i cha đặt cho các con nhưng các con phải tự trả l�i cho chính mình, một mình, ở nhà các con…

*Các em sẽ trả l�i cho cha trong một lá thư…*

Các con đưa cho giám mục… Cám ơn! Cám ơn tất cả các con, cám ơn! Và các con cầu nguyện cho cha!

Nguyễn Tùng Lâm dịch