Thiệp Giáng Sinh của �ức Phanxicô

Thiệp Giáng Sinh của �ức Phanxicô, duyên dáng và thanh nhã. Ngài ch�n bức tranh khảm «�ứcGiêsu Ra ��i» của h�a sĩ Giotto (1267-1337) để làm thiệp của Vatican gởi chúc lễ Giáng Sinh cho Giáo tri�u La Mã, cho nhân viên và cho tất cả tín hữu sẽ tham dự vào các buổi tiếp kiến và các lễ trong những ngày sắp tới.

Bức khảm này có từ năm 1313, là một trong các bức trang hoàng của ��n th� Thánh Phanxicô Axixi ở thành phố Ombrie. Thiệp có ghi câu trích từ sách Tiên tri I-saia: «Vì một trẻ thơ chào đ�i để cứu chúng ta, Thủ Lãnh của hòa bình» (“Filius datus est nobis, Princeps Pacis�, Is, 9,5). Báo Avvenire cho biết, bức khảm này là bức duy nhất trên thế giới vẽ hai Hài đồng Giêsu biểu tượng �ức Kitô có hai bản tính, một nhân tính, một thiên tính. �ức Phanxicô ch�n vì Axixi, vì «Thánh Phanxicô là ngư�i đầu tiên làm máng c�».

Theo tinh thần của các vị ti�n nhiệm, từ �ức Phaolô VI năm 1963, các giáo hoàng ch�n chủ đ� và câu Thánh Kinh đi kèm cho thiệp chúc của mình. Năm nay, để đi theo bức khảm của h�a sĩ Giotto, �ức Phanxicô ch�n câu của Tiên tri I-saia: «Vì một trẻ thơ chào đ�i để cứu chúng ta, Thủ Lãnh của hòa bình» như l�i nhắn «tư tưởng, cái nhìn, cử chỉ» của chúng ta phải được nhắm đến hòa bình, và đã được h�a sĩ đưa lên hàng đầu để khơi lên ni�m vui đích thực của lễ Giáng Sinh: một ni�m vui bình dị, khiêm tốn, xa các sự thế gian», như ngài nói trong buổi kinh Truy�n Tin chúa nhật Mùa V�ng 28 tháng 11 vừa qua.

«Kinh Thánh của ngư�i nghèo»

Theo linh mục Enzo Fortunato phụ trách báo chí của tu viện Axixi, thì bức tranh khảm này được trích từ một tuyệt tác có tên là Kinh Thánh của ngư�i nghèo, vì các bức khảm này như bài giáo lý giúp mang Tin Mừng đến không những cho ngư�i quy�n cao chức tr�ng, nhưng và nhất là mang Tin Mừng đến cho những ngư�i đơn sơ và những ngư�i không biết chữ, như Thánh Phanxicô hằng mong muốn.

�iểm gây chú ý là bức khảm vẽ hai Chúa Hài �ồng, một trên gối �ức Mẹ, �ức Mẹ âu yếm nhìn hài nhi; một trong tay cô mụ với ánh nhìn yêu thương, chăm chú, sắp cùng với một cô mụ khác tắm cho hài nhi. Linh mục Enzo Fortunato giải thích, hai Hài �ồng này tượng trưng  cho hai bản tính của Chúa Kitô: một nhân tính, một thiên tính. Chi�u kích nhân tính «rút từ» thiên tính là đặc nét loan báo của các tu sĩ Dòng Phanxicô.

Màu xanh lơ của h�a sĩ Giotto

H�a sĩ Giotto dùng màu xanh lơ chiếu trong đêm tối Bêlem để thực hiện thiên tính của Chúa Giêsu. Nghệ sĩ nhấn mạnh câu chuyện của mình bằng một loạt cảnh nho nh� hài hòa. Ông ý thức mình đang kể một câu chuyện thật – «Vừa mạnh vừa thanh thoát», linh mục Enzo cho biết. Ngư�i nghệ sĩ loại hết các tác dụng đặc biệt, chỉ dùng màu xanh lơ «bắt mắt và rất xúc động», tạo một tác dụng khó ai cưỡng lại được. Khách du lịch, khách hành hương khi bước bước qua ngưỡng cửa đ�n th� đ�u bị mê hoặc bởi bức khảm này. Sắc màu lóng lánh như vàng, nhưng lại thật hơn: vòm ngôi sao xanh lơ, từng cảnh bầu tr�i xanh lơ. �o �ức Mẹ xanh đậm hơn, sáng hơn nhưng nhất là rất «vương giả và thật».

Các vùng ngoại vi

Và để mừng lễ Giáng Sinh, và cũng dịp Năm Thánh vừa kết thúc, �ức Phanxicô ch�n bức khảm này với ba hành vi «rất con ngư�i» vì đòi h�i phải cố gắng, và «nhẹ nhàng» vì có thể làm được: hai cô mụ ôm hài nhi trong lòng, quấn tả cho hài nhi, nâng hài nhi với tình thương như Phúc Âm Thánh Luca mô tả mà h�a sĩ Giotto cảm nghiệm. «Ôm trong lòng» là hình ảnh nhân bản, như những «mảnh» nhân loại thuộc v� tôi. «Quấn tả» cho hài nhì là nói lên sự cần thiết xoa dịu nỗi đau của ngư�i khác, nỗi đau vì đói phải đến gi� cho con bú; nỗi đau vì lạnh của ngư�i buộc lòng phải r�i kh�i xứ. Và cuối cùng là «nâng đỡ» sự mong manh của cơ thể.

Ba cử chỉ này m�i g�i ngư�i tín hữu cảm nhận có sự hiện diện của Chúa. Máng c� và cánh đồng của mục tử, hai nơi ở tạm th�i của ngư�i du mục, của mục đồng, hai nơi của cuộc sống khổ đau hàng ngày trở thành trung tâm của Hy v�ng. �ó là các vùng ngoại vi mà �ức Giáo hoàng muốn nói lên qua bức khảm này để con ngư�i có thể nhận ra sự hiện diện của Chúa trong các hành vi đơn giản của đ�i sống hàng ngày.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch

Phanxicovn