Chúng ta được biết rất Ãt vá» hai thánh tông đồ vì hình như các ngà i chỉ được Chúa Giêsu chá»n như những ngưá»i “phụ táâ€. Trong Phúc âm, thánh Máccô (Mc 3,18) và thánh Matthêu (Mt 10,4) xếp thánh Simon đứng thứ 11 và thánh Luca (Lc 6,15) ghi tên ngà i và o hà ng thứ 10 trong số các tông đồ. Còn thánh GiuÄ‘a, chúng ta Ä‘á»c thấy đứng thứ 11 trong Phúc âm thánh Luca và mang tên là Thađêô, đứng thứ 10 trong Phúc âm thánh Maccô và Matthêu. Sá»± kiện vá» ngôi thứ cá»§a hai thánh nhân gợi cho chúng ta hình dáng những ngưá»i thợ được thuê và o lúc 5 giá» chiá»u (Mt 20,6), và những khách má»i hèn má»n (Lc14,10) mà Chúa nói trong Phúc âm. Váºy, chúng ta có thể hiểu má»™t cách đơn sÆ¡ rằng sở dÄ© các ngà i có má»™t chá»— ngồi kém quan trá»ng trong số các tông đồ, có lẽ vì đã theo Chúa sau cùng hay vì còn trẻ tuổi.
Thánh Simon mang tên hiệu là Cananêan. Theo tiếng Hy lạp, có nghÄ©a là “nhiệt thà nhâ€; nó nhắc cho chúng ta lá»i tiên tri Êlia: “Sá»± nhiệt thà nh vá»›i Chúa Giavê đã nung nấu tôi†(III Reg 29,10). Riêng vá» cuá»™c Ä‘á»i giảng đạo và cuá»™c tá» nạn cá»§a ngà i, chúng ta có nhiá»u sá» liệu khác nhau. Theo ông Nicêphorê Callistô, má»™t tác giả thá»i danh và o thế ká»· XIV, thì thánh nhân giảng đạo ở Phi châu và miá»n Granda Britania. à kiến nà y phù hợp vá»›i sá»± quyết Ä‘oán cá»§a nhiá»u sá» gia Hy lạp, tuy nhiên Ãt được coi là chÃnh xác. Vì theo thánh Fortuna, Giám mục thà nh Poitiers và ở cuối thế ká»· thứ VI, chúng ta biết thánh Simon và thánh GiuÄ‘a được mai táng tại Ba tư. Tác giả cuốn “Dã sá» vá» các tông đồ†cÅ©ng chép: Hai thánh nhân lãnh phúc tỠđạo tại Suanir thuá»™c Ba tư. Äà ng khác, và ở thế ká»· IX, tu sÄ© dòng Êpiphanô trong cuốn “Tiểu sá» thánh Anrê tông đồ†lại viết: Tại Nicopsis, má»™t tỉnh nhá» gần miá»n Caucasie, ngưá»i ta còn giữ được hà i cốt thánh Simon. CÅ©ng nÆ¡i đây và ở quãng thế ká»· thứ VII, nhiá»u giáo hữu Hy lạp đã góp tiá»n xây má»™t nhà thá» kÃnh thánh nhân. Sau hết, từ xưa, trong Ä‘á»n thá» cổ kÃnh thánh Phêrô tại Rôma, vẫn có má»™t bà n thá» kÃnh riêng hai thánh Simon và GiuÄ‘a. Váºy phải chăng căn cứ theo những sá» liệu trên mà trong cuốn “tỠđạo†cá»§a dòng thánh Giêrônimô, ngưá»i ta đã quyết hai thánh tông đồ tỠđạo ngà y 01 tháng 07, và kÃnh lá»… các ngà i và o ngà y 28.10.
Thánh GiuÄ‘a, mặc dầu được nhắc đến nhiá»u hÆ¡n trong Phúc âm, cÅ©ng không cho chúng ta biết rõ mấy vá» dòng tá»™c, cuá»™c Ä‘á»i rao giảng và cuá»™c tỠđạo cá»§a ngà i. Tuy nhiên, Ä‘iá»u chắc chắn, ngà i là má»™t trong mưá»i hai vị tông đồ, mang tên hiệu là Thađêô và đã được thánh Giêrônimô tặng khen là “Ngưá»i có bản lÄ©nhâ€. Trong bữa tiệc ly, chÃnh ngà i đã há»i Chúa Giêsu: “Lạy Thầy, sao Thầy lại chỉ tá» mình ra cho chúng con, mà không tá» ra cho thế gian?†(Ga 14,22); và Chúa Giêsu đã trả lá»i: “Ai mến Thầy sẽ giữ lá»i Thầy và Cha Thầy sẽ yêu mến há», và chúng ta sẽ đến vá»›i há» và chúng ta sẽ ở lại nÆ¡i há»… (Gn 14,23).
Thánh GiuÄ‘a sung sướng vì là ngưá»i đầu tiên được biết cách sống thân máºt vá»›i Thiên Chúa cách hoà n hảo và thân tình hÆ¡n ông Giakêu. HÆ¡n thế, theo Phúc âm (Mt 13,55; Mc 6,3), thánh GiuÄ‘a là ngưá»i là ng Nagiarét, con ông Clôpas và bà Maria, anh em vá»›i Chúa Giêsu, thánh Simon và thánh Giacôbê sau là m giám mục thà nh Giêrusalem. Vá» sau, ông Ôrigênê tìm được má»™t bức thư nhá» cá»§a thánh GiuÄ‘a; nhỠđó, ngưá»i ta có thể Ä‘oán rằng thánh GiuÄ‘a cùng Ä‘i rao giảng Phúc âm vá»›i “Những anh em Chúa Giêsu†(x. 1Cr 9,5). Tuy nhiên không biết rõ ngà i Ä‘i rao giảng những nÆ¡i nà o!
Vì theo thánh Giêrônimô, thánh GiuÄ‘a giảng Tin mừng tại Osrosênê, và theo ông Nixêphôrê Callistô, ngà i truyá»n bá Phúc âm tại Mêsôpôtamia. Äà ng khác, thánh Paulinô Nola lại chá»§ trương thánh GiuÄ‘a là tông đồ xứ Libia. Riêng vá» cuá»™c tuẫn giáo cá»§a thánh GiuÄ‘a, hiện nay không có má»™t sá» liệu nà o xác thá»±c. Tuy nhiên cho đến bây giá» các sách “tỠđạo La tinh†vẫn giữ ý kiến cá»§a thánh giám mục Phôtuna cho rằng xác thánh tông đồ đã được mai táng tại Ba tư.
Sau hết, để bổ khuyết và o những sá» liệu trên, chúng ta cùng vá»›i tác giả Tillemont kết luáºn rằng: “Không gì chắc chắn hÆ¡n trong sá»± kiện nà y là thú nháºn chúng ta không hiểu chi vá» những Ä‘iá»u thá»±c sá»± chúng ta không biết và hãy hãm dẹp tÃnh tò mò, ngưỡng má»™ sá»± khôn ngoan cá»§a Thiên Chúa, Äấng muốn dùng Ä‘á»i sống mai ẩn cá»§a các vị đại thánh dạy chúng ta ăn ở khiêm nhưá»ng, ẩn dáºt, trước mặt nhân loại hầu được hiển sáng hÆ¡n trong vinh quang cá»§a Ngưá»i.

