Tông huấn Niá»m vui Yêu thương cá»§a Äức Phanxicô công bố ngà y 8 tháng 4-2016 được nhiệt tình đón nháºn không những trong giá»›i báo chà công giáo mà cả các báo chà thế tục. Ngoà i má»™t và i hiệp há»™i đồng tÃnh, còn thì chung chung báo chà đón nháºn má»™t cách tÃch cá»±c. Äa số các phản hồi nhấn mạnh đến tông giá»ng cá»§a tà i liệu giáo huấn. Chúng tôi ghi lại má»™t số bình luáºn tiêu biểu đây đó.
Ông Michel Danthe cá»§a báo Thá»i gian (Le Temps, Thụy SÄ©) bình luáºn: “Nếu cần phải có thêm má»™t bằng chứng nữa, thì đây là má»™t bằng chứng, nÆ¡i Äức Phanxicô, Giáo há»™i Công giáo Ä‘Ãch thá»±c đã chá»n má»™t Giáo hoà ng Dòng Tên.
Một Giáo hoà ng Dòng Tên
“Như các ngưá»i kể chuyện dà dá»m, sá»± khéo léo cá»§a giáo hoà ng trong lãnh vá»±c nà y là đặt câu chữ lại cho cuá»™c thảo luáºn. Trong tông huấn nà y, má»™t cuá»™c thảo luáºn giữa những ngưá»i ‘sốt ruá»™t muốn má»i sá»± thay đổi nhưng chưa suy nghÄ© đủ’ – cứ xem đó là những ngưá»i tiến bá»™. Và giữa những ngưá»i ‘nghÄ© rằng sẽ giải quyết được hết má»i sá»± bằng cách áp dụng luáºt chung’ – cứ xem đó là những ngưá»i bảo thá»§. Ngưá»i ta đã nói, Phanxicô là linh mục Dòng Tên. Ngà i sẽ cho ai có lý? Không ai hết, nhưng nhìn và o ná»™i dungâ€, bình luáºn gia nói tiếp.
“Trong má»™t Giáo há»™i thống trị bởi sá»± táºp trung và o giáo Ä‘iá»u, qua Tông huấn Niá»m vui Yêu thương, Äức Phanxicô hà hÆ¡i tiếp sức cho Giáo há»™i vá»›i việc đặt lên hà ng đầu từng trưá»ng hợp má»™t, mang dưỡng khà và tá»± do đến cho Giáo há»™i mà các ngưá»i bảo thá»§ không muốn Giáo há»™i có. Nhưng Äức Phanxicô không rá»i kim chỉ nam, ngà i vẫn cắm neo và o các nguyên tắc. Ngà i dùng ná»™i dung để chống cách mạng và chống chá»§ nghÄ©a bất động.â€
Má»™t táºp sách Ä‘á»c ngấu nghiến trong hai giá»
Ký giả Henri Tincq, cá»±u chá»§ bút chuyên mục tôn giáo cá»§a nháºt báo Thế giá»›i (Le Monde) không giấu niá»m lý thú cá»§a mình trên trang mạng Slate.fr: “Nhưng ai là giáo hoà ng nà y, mà trong má»™t tà i liệu trang trá»ng như má»™t thông Ä‘iệp, lại trÃch Jose-Luis Boégls, Octavio Paz, Martin Luther King hay má»™t phim tình cảm như phim Bữa tiệc cá»§a Babette (Le Festin de Babette) không? Giáo há»™i thay đổi và bạn không biết Ä‘iá»u nà y sao? Váºy để thuyết phục bạn, bạn Ä‘á»c Tông huấn Niá»m vui Yêu thương, má»™t táºp sách dà y 260 trang, nhưng chỉ cần hai giá» là đá»c xong.
“Vá» chá»§ đỠtình yêu, dục tÃnh, gia đình, Giáo há»™i Công giáo Ä‘i trở lại từ Ä‘iểm khởi hà nh đã rất xa, bà i báo viết tiếp. Từ rất lâu, Giáo há»™i đã gây ra những chuyện chế giá»…u, những cuá»™c bút chiến, những cuá»™c ra Ä‘i đột ngá»™t hoặc nhón gót Ä‘i, kể cả trong chÃnh hà ng ngá»§ cá»§a mình! Má»™t chá»§ đỠnổi báºt, mà chỉ má»™t mình nó thôi cÅ©ng đã là đáng kể, đó là sá»± ly dị cá»§a Giáo há»™i Công giáo vá»›i xã há»™i hiện đại. Má»™t Giáo há»™i Ä‘i nhưng lại bị kẹt đưá»ng trên vấn đỠgiá»›i tÃnh, mà những cấm Ä‘oán láºp Ä‘i láºp lại vá» việc ly dị, viên thuốc ngừa thai, ngưng ngang thai nghén, sống chung ngoà i hôn nhân, thụ thai nhân tạo đã cắt đứt Giáo há»™i vá»›i các môi trưá»ng khoa há»c, nữ quyá»n, các ngưá»i trẻ, các cặp và những ngưá»i chá»§ trương tiến bá»™.â€
Và ngay láºp tức, tông giá»ng thay đổi. Không còn những dứt phép thông công, những cấm Ä‘oán, những lên án. Giáo hoà ng Argentina kêu gá»i Giáo há»™i cá»§a mình có má»™t “phản ứng tá»± phê là nh mạnhâ€. (…) Ngà i muốn đổi má»›i hoà n toà n ngôn ngữ cá»§a Giáo há»™i, mà , theo ngà i phải ngưng “láºp danh mục, lên án và loại trừâ€. Giáo há»™i phải thá»±c hà nh “nháºn định†để giúp cho những ai ở trong tình trạng “bất bình thưá»ng†có phương tiện để tham dá»± và o sá»± sống. Cùng má»™t lúc là Ãt nhưng … cÅ©ng đã rất nhiá»uâ€, ký giả Henri Tincq kết luáºn.
Cái mới ở trong hình thức
Má»™t quan Ä‘iểm mà sá» gia Jean-Baptiste Noé, chuyên gia vá» lịch sá» kitô giáo cá»§a trang mạng Atlantico cùng chia sẻ. “Cái má»›i không ở trong ná»™i dung mà ở hình thức. Tông huấn có má»™t cái nhìn hết má»±c tÃch cá»±c và vui vẻ vá» gia đình, Ä‘iá»u nà y rõ rà ng qua cái tá»±a. Tông huấn nói đến niá»m vui xây dá»±ng má»™t gia đình, giáo dục con cái, xây dá»±ng để gia đình được bá»n vững và phong phú. Vấn đỠcá»§a những ngưá»i ly dị và tái hôn không phải là trá»ng tâm chÃnh cá»§a tông huấn.â€
Còn những ngưá»i tiến bá»™ thì há» sẽ thất vá»ng vì tông huấn thiếu tham vá»ng thì sá» gia gởi há» vá» vá»›i há». “Các giáo sÄ© thưá»ng á»§ng há»™ các quan Ä‘iểm khoan hòa hÆ¡n đối vá»›i giáo Ä‘iá»u, những ngưá»i nà y thưá»ng là ngưá»i Äức và ngưá»i Bắc Âu, gần như há» không có má»™t ảnh hưởng nà o trên phần còn lại cá»§a thế giá»›i. Và thưá»ng đó là những ngưá»i khá lá»›n tuổi, há» thuá»™c má»™t thế hệ khác cá»§a Giáo há»™i. Và đó cÅ©ng là má»™t trong các nghÄ©a lý cá»§a há»: há» muốn mình là ngưá»i tiến bá»™ nhưng há» lại gắn chặt vá»›i trà o lưu trà thức đã xưa và đã qua cá»§a những năm 1970-1980. Há» thuá»™c thế hệ xưa cá»§a Giáo há»™i và ảnh hưởng cá»§a há» Ä‘ang Ä‘i xuống.â€
Kiên nhẫn và bao dung
Bà Caroline Fux, nhà giá»›i tÃnh há»c cá»§a nháºt báo Thụy SÄ© Boulevard Zurich Blick cho biết, nếu bà phải giữ giáo huấn công giáo, bà sẽ hoan nghênh lá»i kêu gá»i kiên nhẫn cá»§a Äức Giáo hoà ng, nhiá»u ngưá»i sẽ bất mãn. “Nhà lãnh đạo Giáo há»™i khuyên đà n ông, đà n bà nên kiên nhẫn (Langmut). Má»™t đòi há»i bị gói trong má»™t chữ xưa cÅ© nhưng lại ‘đứng-hà ng đầu hiện nay’. Theo tá»± Ä‘iển, chữ kiên nhẫn có nghÄ©a má»™t thái độ chịu đựng, bình tÄ©nh, chế ngá»± và khoan dung chá». (…) Äó là những chuyện mà tiếc thay các cặp ngà y nay không còn giữ.â€
Ký giả Tiziana Fabi cá»§a hãng tin AFP thì đưa ra, “Äức Giám mục địa pháºn Rôma khuyến khÃch nên dạy vá» tình dục cho trẻ em. Ngược lại, ngà i cảnh báo chống việc ngừa thai, vì việc nà y xem trẻ con như kẻ thù mà đáng lý trẻ con phải được bảo vệ. Nhưng trước hết Tông huấn Niá»m vui Yêu thương khuyến khÃch các cặp vợ chồng công giáo và Äức Giáo hoà ng cảnh báo ngay từ đầu, không nên Ä‘á»c vá»™i bản văn rất dà i nà y.â€
Gương của Phi Châu
Theo trang mạng Phi Châu Voa Afrique, ký giả Albert Mianzoukouta cá»§a Äà i Phát Thanh Vatican lấy là m vui sướng khi Phi Châu được Ä‘em ra là m gương. “Tông huấn nói đến kinh nghiệm đám cưới ở Phi Châu – vừa kỳ thú và vừa hứng khởi -, bao gồm ba giai Ä‘oạn đặc biệt: đám cưới truyá»n thống, đám cưới dân sá»± và đám cưới nhà thá», dù há» là ngưá»i công giáo, tin là nh hay tôn giáo khác.
Bản tông huấn ghi nháºn, “trong má»™t và i nước, đặc biệt ở những vùng đất khác nhau cá»§a Phi Châu, sá»± thế tục hóa đã không là m suy giảm được má»™t và i giá trị truyá»n thống và trong má»—i đám cưới là sá»± kết hiệp sâu Ä‘áºm giữa hai gia đình rá»™ng mở, nÆ¡i ngưá»i dân còn giữ má»™t hệ thống đã được quy định để giải quyết các xung đột và các khó khăn.
Äức Giáo hoà ng nói vá» tình dục
Trên trang Aleteia, ông Alex Lauriot Prévost, ngưá»i lo mục vụ hôn nhân và gia đình ở địa pháºn Avignon, nhấn mạnh: “Äức Phanxicô đỠcáºp đến vấn đỠdục tÃnh má»™t cách không thể tưởng tượng được; chưa bao giá» thấy. Ngà i ấn định rõ rà ng má»™t con đưá»ng hoán cải khi nhấn mạnh sá»± lợi Ãch vá» mặt tình dục cá»§a các cặp vợ chồng và tầm mức quan trá»ng là phải tìm má»™t thế quân bằng đúng (câu số 74, 75, 151 và 152). Ngà i nhấn mạnh đến đức tin kitô giúp chúng ta đặt lại trá»ng tâm cá»§a sá»± khiêu dâm tháºt; nó giúp tránh được hai hòn đá ngầm: hòn đá không bao giá» cho mà chỉ muốn lấy, nhất là tiêu thụ các sản phẩm khiêu dâm và hòn đá ngược lại, xem thưá»ng quan hệ tình dục trong Ä‘á»i sống vợ chồng. Äiá»u nà y đưa lại con đưá»ng mà Thánh Gioan-Phaolô II đã Ä‘i: thêm má»™t lần nữa, Äức Phanxicô đã dùng lại các phân tÃch nà y để là m cho nó gần hÆ¡n vá»›i nữ phái cÅ©ng như nam phái ngà y nay.
Marta An Nguyễn chuyển dịch

