“Cô nhi, quả phụ, và khách lạ,†đó là nguyên tắc trong Kinh thánh để nháºn ra những ngưá»i dá»… bị tổn thương nhất trong xã há»™i má»i thá»i. Cả các ngôn sứ lá»›n cá»§a Do Thái và chÃnh Chúa Giêsu, Ä‘á»u khẳng định vá»›i chúng ta rằng, đến cuối cùng chúng ta sẽ được phán xét theo cách mình đối xá» vá»›i há» khi còn sống.
Tôi nghÄ© tháºt hay khi nhìn và o bất kỳ sách nà o trong Kinh thánh, và đặt ra câu há»i nà y. “Tác giả cá»§a sách nà y xem Ä‘iá»u gì là yếu tÃnh cá»§a tôn giáo?†Bạn sẽ có nhiá»u câu trả lá»i khác nhau. Và dụ như, nếu bạn há»i câu đó vá»›i các tác giả cá»§a sách Xuất hà nh, Äệ Nhị Luáºt, Dân số, thì há» sẽ trả lá»i, tâm Ä‘iểm đức tin cá»§a há» là việc hà nh đạo cho đúng đắn, giữ các Äiá»u răn và trung thà nh vá»›i các luáºt sống đạo được ban hà nh và o thá»i cá»§a mình.
Tuy nhiên, khi các ngôn sứ lá»›n, như Isaia, Giêrêmia, Êdêkien, và Joel xuất hiện, há» lại cho chúng ta thấy má»™t cái nhìn khác. Vá»›i các vị, lòng đạo Ä‘Ãch thá»±c không chỉ là trung thà nh vá»›i việc hà nh đạo, mà còn là cách chúng ta đối xá» vá»›i ngưá»i nghèo. Vá»›i các vị, đức tin được đánh giá dá»±a trên mức độ công bằng ở nÆ¡i chúng ta sống, và mức độ công bằng đó được xác định dá»±a trên cách đối xá» vá»›i “cô nhi, quả phu, và khách lạ†khi chúng ta còn sống. Vá»›i các ngôn sứ, thá»±c thi công lý thì quan trá»ng hÆ¡n việc và o đạo và hà nh đạo.
Chúng ta thấy các ngôn sứ đã nói nhiá»u lá»i cảnh báo rằng Thiên Chúa không muốn cá»§a lá»… trên bà n thá» nhưng muốn sá»± công bằng cho ngưá»i nghèo, không muốn kinh kệ nhưng muốn công bằng cho góa phụ, không muốn lá»… lạc nhưng muốn khách lạ được tiếp đón.
DÄ© nhiên phải để ý rằng, ngoà i các ngôn sứ, trong lịch sá» Do Thái, chúng ta còn có những bà góa vÄ© đại. Vá»›i há», bản chất tôn giáo không phải chỉ là việc giữ đạo hoặc đơn thuần là giúp đỡ ngưá»i nghèo, mà là phải có má»™t tấm lòng cảm thông và khôn ngoan, từ đó vừa trung thà nh vá»›i việc giữ đạo và vừa giúp đỡ ngưá»i nghèo.
Äấy là truyá»n thống mà Chúa Giêsu kế thừa. Và Ngà i là m thế nà o? Ngà i chấp thuáºn cả ba. Vá»›i Chúa Giêsu, lòng đạo Ä‘Ãch thá»±c cần có cả ba, giữ đạo, giúp đỡ ngưá»i nghèo, và lòng thông cảm khôn ngoan. Vá»›i Chúa Giêsu, chúng ta không chá»n má»™t trong ba Ä‘iá»u, mà phải chu toà n cả ba. Ngà i đã nói rõ rằng: “Nếu các con yêu Ta, thì sẽ giữ giá»›i răn cá»§a Ta,†(Ga 14) nhưng Ngà i cÅ©ng nói rằng chúng ta sẽ được phán xét theo cách chúng ta đối xá» vá»›i ngưá»i nghèo (Mt 25,†và Ngà i còn bảo Ä‘iá»u Thiên Chúa muốn là má»™t tấm lòng cảm thông khôn ngoan (Lc 6 & 15.)
Vá»›i Chúa, chúng ta là môn đệ Ä‘Ãch thá»±c khi có tấm lòng cảm thông, từ đó giữ các giá»›i răn, tôn kÃnh Thiên Chúa, và các ưu tiên hà ng đầu trong đạo là đến vá»›i các ngưá»i dá»… bị tổn thương nhất trong xã há»™i. Tháºt váºy, Chúa Giêsu còn có những lá»i cảnh báo mạnh hÆ¡n cả lá»i cá»§a các ngôn sứ Do Thái. Các ngôn sứ khẳng định Thiên Chúa ưu ái ngưá»i nghèo, Chúa Giêsu thì khẳng định Thiên Chúa ở trong ngưá»i nghèo (“dù anh em là m gì cho ngưá»i bé má»n nhất, là anh em là m cho Thầy.â€) Chúng ta đối xá» vá»›i ngưá»i nghèo thế nà o là đối xá» vá»›i Thiên Chúa như váºy.
HÆ¡n nữa, (và tôi không chắc chúng ta nghiêm túc đón nháºn lá»i nà y,) Chúa Giêsu dạy rằng trong ngà y Phán xét, chúng ta sẽ và o thiên đà ng hay há»a ngục tùy theo cách chúng ta đối xá» vá»›i ngưá»i nghèo, đặc biệt là cách chúng ta đối xá» vá»›i những ngưá»i dá»… bị tổn thương nhất. Trong chương 25 Tin Mừng thánh Matthêu, Chúa Giêsu đã đặt ra tiêu chuẩn phán xét. Phải thấy được rằng, trong những tiêu chuẩn nà y, không nói đến liệu chúng ta có tuân giữ giá»›i răn, có Ä‘i nhà thá», hay có Ä‘á»i sống tình dục theo đúng luáºt. Chúng ta chỉ được phán xét dá»±a theo má»™t Ä‘iá»u duy nhất, là cách đối xá» vá»›i ngưá»i nghèo. Phần nà o đáng sợ và bối rối khi chúng ta đối diện thẳng vấn đỠnà y vì chúng ta sẽ và o thiên đà ng hay há»a ngục dá»±a trên cách chúng ta đối xá» vá»›i ngưá»i nghèo.
Tôi nêu báºt Ä‘iểm nà y vì thá»i nay, nhiá»u ngưá»i trong chúng ta, các tÃn hữu kitô giữ đạo không thấy hay không thông cảm vá»›i “các cô nhi, quả phụ, và khách lạ†chung quanh chúng ta. Ai là những ngưá»i dá»… bị tổn thương nhất thá»i nay? Ai là ngưá»i không có quyá»n có quyá»n, như lá»i cá»§a Gustavo Gutierrez nói vá» ngưá»i nghèo?
Xin cho phép tôi mạo muá»™i nói ra. Những “cô nhi, quả phụ, và khách lạ†trong thế giá»›i ngà y nay, là những trẻ em không được sinh ra, ngưá»i tị nạn, và ngưá»i nháºp cư. Äáng mừng là , hầu hết các tÃn hữu kitô chân thà nh không là m ngÆ¡ trước cảnh ngá»™ cá»§a những trẻ em không được sinh ra. Nhưng Ãt đáng mừng hÆ¡n, khi nhiá»u ngưá»i trong số chúng ta lại chẳng thấy cảnh ngá»™ cá»§a hà ng triệu ngưá»i tị nạn Ä‘ang tìm kiếm ai đó để đón nháºn há». Má»—i bản tin đưa ra cho chúng ta thấy mình không chà o đón khách lạ cho lắm.
Chúng ta đã quên mất lá»i cảnh báo cá»§a Chúa: “Các ngươi phải yêu quý khách ngoại kiá»u, bởi chÃnh các ngươi cÅ©ng từng là khách ngoại kiá»u.†Äệ Nhị Luáºt 10, 18 -19.
J.B. Thái Hòa dịch
Phanxicovn

