Thánh nhân của �nh sáng, Thánh nhân của Bóng tối

Mẹ Têrêxa cho chúng ta thấy rằng các Thánh, những ngư�i biểu t� tình yêu Thiên Chúa, thực ra chỉ là những kẻ ăn xin.

Những gi�t nước thánh trên bức ảnh của Chân Phước Têrêxa Calcutta trong một Thánh Lễ năm 2010 đánh dấu kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của vị sáng lập Dòng Thừa Sai Bác �i tại Nhà th� St. Rita Cascia ở South Bronx – New York. �ức Thánh Cha Phanxicô đã chuẩn y một phép lạ do sự chuyển cầu của Chân Phước Têrêxa, nh� đó mở đư�ng cho việc phong thánh cho Mẹ. (ảnh CNS/Gregory A. Shemitz)

Giống như nhi�u ngư�i trên thế giới, tôi rất vui mừng khi biết quyết định gần đây của Tòa Thánh là sẽ phong thánh cho Mẹ Têrêxa, một ngư�i được coi là “thánh sống� ngay từ lúc sinh th�i. Trước hết, Mẹ Têrêxa gây chú ý cho tôi qua cuốn phim của Malcolm Muggeridge dựng từ cuốn sách Something Beautiful for God. Dĩ nhiên Muggeridge trình bày công việc của mẹ làm với những ngư�i hấp hối và những ngư�i nghèo nhất trong những ngư�i nghèo trên đư�ng phố Calcutta, nhưng đi�u đánh động tôi nhất là những hình ảnh v� nụ cư�i của một vị thánh giữa biết bao nhiêu con ngư�i đang rên xiết và đau khổ. Mẹ chiếu t�a một ánh sáng rất tươi tắn vào bóng tối dày đặc.

Cuộc đ�i của Mẹ cho thấy rất nhi�u khía cạnh và đặc tính của sự thánh thiện, nhưng tôi chỉ xin tập trung vào ba điểm.

Thứ nhất, Mẹ cho thấy một điểm đáng chú ý v� tình yêu, không phải chỉ là tình cảm nhưng luôn sẵn sàng làm đi�u tốt cho ngư�i khác. Tôi nghĩ phải công bằng mà nói rằng Mẹ Têrêxa đã đạt đến đinh điểm trong việc bày t� tình yêu theo nghĩa đúng đắn này. Mẹ đã từ b� m�i thứ làm cho cuộc sống thoải mái hơn theo quan niệm của thế gian như sự giàu có, của cải vật chất, quy�n lực, tiện nghi, xa xỉ,… để phục vụ ngư�i nghèo.

Hơn nữa, trong nhi�u thập kỷ, Mẹ đã đích thân tìm đến những con ngư�i bị tổn thương nhất trong các khu ổ chuột tồi tệ nhất thế giới và gửi các chị em trong Dòng đến những nơi khó khăn nhất hành tinh. Tôi hình dung rằng hầu hết chúng ta thể hiện đức ái ở các mức độ khác nhau, nhưng hiếm có ai thể hiện nhân đức đối thần này mạnh mẽ và triệt để hơn Mẹ. �ây không đơn giản chỉ là sự khâm phục, nhưng nó chính là một bảo chứng quan tr�ng đối với bản chất của tình yêu. Không giống như các nhân đức khác, xét theo tự nhiên lẫn thần h�c, tình yêu không có giới hạn. Thực thi triệt để công bằng sẽ loại trừ lòng thương xót; quá chừng mực sẽ trở thành kén ch�n; can đảm không suy tính là dại dột; tin không biết giới hạn là cuồng tín; hy v�ng vô chừng sẽ sa vào ảo tưởng. Nhưng yêu thương thì không bao gi� là nhi�u; không có th�i gian nào lại không phù hợp với yêu thương, vì tình yêu chính là Thiên Chúa và yêu thương là quy luật sống trên thiên đàng. Bạn hãy nhớ, trên thiên đàng không còn cần đến đức tin và đức cậy. Nhưng ở nơi cực thánh ấy, đức ái vẫn tồn tại với tất cả cư�ng độ vô biên và triệt để của nó. Lối sống của Mẹ Têrêxa, theo đó, là một linh ảnh của tình yêu đó sẽ có ở trên tr�i, khi chúng ta được kéo hoàn toàn vào sự sống của Thiên Chúa.

Khía cạnh thứ hai của sự thánh thiện nơi Mẹ là hiến mình cho việc cầu nguyện. Khi tôi ghé thăm Nhà Mẹ của Dòng Thừa Sai Bác �i ở Calcutta cách đây vài năm, đi�u tôi ấn tượng nhất là một bức tượng của Mẹ Têrêxa bằng kích thước ngư�i thật đặt ngay sau nhà nguyện, trong tư thế đang cầu nguyện: chân xếp lại, lòng bàn tay hướng lên trên, đầu cúi xuống. Kể từ thuở khai sinh cộng đoàn, Mẹ khuyên các chị em trong Dòng nên dành phần lớn th�i gian để cầu nguyện mỗi ngày; và lúc ấy, Mẹ đã lập một chi nhánh của Dòng chuyên lo việc cầu nguyện và chiêm niệm.

Mẹ hiểu rõ cầu nguyện là đi�u cần thiết trong đ�i sống thiêng liêng Kitô giáo, nghĩa là tình yêu mà Mẹ và các chị em trong Dòng nỗ lực thực hành chỉ có thể đến nh� ân sủng của Thiên Chúa, như một món quà tuyệt v�i. �ể có được món quà ấy, cần phải xin, xin đi xin lại, xin suốt cả cuộc đ�i. Mẹ biết rằng nếu không có sự nối kết với Thiên Chúa và cùng đích của Ngư�i, thì những công việc của Hội Dòng chỉ đơn thuần là làm việc tốt, và cái tôi của các nữ tu chắc chắn sẽ khẳng định bản thân h�. Các thánh, những ngư�i biểu t� tình yêu Thiên Chúa, thực ra chỉ là những kẻ ăn xin.

Tôi đã lưu ý ở trên rằng Mẹ Têrêxa đã đánh động tôi như một ánh sáng chiếu soi vào bóng tối. Do đó, thật nhiệm mầu biết bao khi chính Mẹ đã từng nói: “Nếu tôi được làm thánh, chắc chắn tôi sẽ là một vị thánh của bóng tối.� Mẹ đang đ� cập đến một đi�u gì đó mà chỉ một số ít ngư�i biết v� cuộc đ�i sinh th�i của Mẹ, trở ngược v� 50 năm trước, Mẹ Têrêxa trải qua nỗi đau đớn của sự vắng bóng Thiên Chúa. Vị thánh sống thư�ng cảm thấy bị Thiên Chúa b� rơi hoặc thậm chí Thiên Chúa không hiện hữu.

Một lần n� có một vị giám mục đến thăm quỳ gối cầu nguyện trước Thánh Thể cùng với Mẹ và các nữ tu. Một câu h�i chợt đến với ngài từ vị sáng lập thánh thiện này, khiến ngài vô cùng ngạc nhiên: “Chúa Giêsu ở đâu?� Ngư�i nữ tu ấy đã sống thử thách này nhi�u thập kỷ, thậm chí ngư�i ta thư�ng thấy Mẹ như mẫu mực của sự thánh thiện, biểu t� chi�u kích thứ ba của sự thánh thiện nơi Mẹ. Thánh là ngư�i để cho Chúa Kitô sống cuộc sống của Ngư�i nơi bản thân mình. Thật vậy, Thánh Phaolô nói: “Không phải tôi sống, mà là �ức Kitô sống trong tôi“. Chúa Giêsu là ngư�i phục vụ ngư�i nghèo và ngư�i thiếu thốn, và chắc chắn Mẹ Têrêxa thể hiện khía cạnh này trong cuộc đ�i của Chúa Giêsu; Chúa Giêsu là con ngư�i chuyên chăm cầu nguyện và cầu nguyện lâu gi�, và Mẹ đã sống chi�u kích này của Ngư�i.

Nhưng Chúa Giêsu cũng là �ấng bị đóng đinh, Ngư�i đã nói ở tột cùng nỗi đau đớn của Ngư�i rằng: “Lạy Chúa con, lạy Thiên Chúa của con, sao Ngài b� rơi con?� Vì thế, để cho Chúa Kitô có thể sống cuộc sống của Ngư�i trong ta, cần thiết phải trải nghiệm, ở mức độ nào đó, sự vắng mặt của Thiên Chúa, phải trải qua những đau đớn của việc bị đóng đinh trong m�i chi�u kích của nó. Thánh Gioan Thánh Giá, nhà thần bí vĩ đại nhất trong lịch sử Giáo Hội đã nói rất đơn giản rằng không có con đư�ng nên thánh nào mà không đi qua thập giá. Do đó, cho dẫu là một nghịch lý, 50 năm tối tăm mà Mẹ Têrêxa đã trải qua lại là một trong những chỉ số chắc chắn nhất v� sự thánh thiện của Mẹ.

Các Thánh hiện hữu cho Giáo Hội, vì nơi h� chúng ta thấy rõ lý do hiện hữu của Giáo Hội, và đây là lý do tại sao phong thánh luôn là biến cố vui vẻ. Vì vậy, chúng ta hãy vui mừng với vị thánh mới này, ngư�i mà tình yêu, đ�i sống cầu nguyện và bóng tối trong cuộc đ�i Mẹ lại là ánh sáng cho chúng ta.

�GM Robert Barron