Tại sao âm nhạc của Johann Sebastian Bach là âm nhạc trên thiên đàng?

Cả cuộc đ�i, Bach phải trải qua nhi�u bi kịch nhưng sau tất cả, nhìn lại, ông vẫn cảm thấy hài lòng. Ông chỉ có một mục tiêu quan tr�ng nhất, đó là “soạn ra những bản nhạc tuyệt v�i kính dâng lên Chúa�. �i�u này ông đã thực hiện được.

Nhạc trưởng ngÆ°á»�i Anh John Eliot Gardiner (sinh năm 1943) là má»™t trong những tên tuổi nổi danh trong làng nhạc giao hưởng thính phòng Châu Âu. Khi còn nhá»�, má»—i ngày cậu bé Gardiner Ä‘á»�u được “gặp gỡâ€� nhà soạn nhạc thiên tài ngÆ°á»�i Ä�ức Johann Sebastian Bach (1685 – 1750)… trên cầu thang.

Trong một dịp tình c�, một ngư�i Do Thái đang chạy trốn quân Phát-xít �ức đã nh� cậy gia đình cậu bé Gardiner cất giữ một bức tranh chân dung của nhà soạn nhạc lừng danh, cốt để bức tranh này không l�t vào tay quân Phát-xít th�i Thế chiến II. Bức tranh được h�a sĩ ngư�i �ức Elias Gottlob Haussmann thực hiện năm 1748, chỉ vài năm trước khi Bach qua đ�i.

Ä�ó là má»™t trong rất ít những tác phẩm mỹ thuật khắc há»�a chân dung Bach khi ông còn sống. Khi được nhá»� cậy, gia đình Gardiner cảm thấy khá lo lắng nhÆ°ng há»� vẫn quyết định nhận lá»�i cất giữ bức tranh. Há»� không há»� biết rằng quyết định này sẽ có vai trò làm thay đổi cuá»™c Ä‘á»�i của cậu con trai nhá»� – John Eliot.

Ngay từ nhá»�, John Eliot đã rất quan tâm tá»›i bức tranh được treo trên cầu thang nhà mình, cậu bé bắt đầu tìm hiểu vá»� nhân vật trong tranh – nhà soạn nhạc ngÆ°á»�i Ä�ức Johann Sebastian Bach.

Gi� đây, khi đã ở tuổi 70, cậu bé John Eliot ngày nào đã trở thành một vị nhạc trưởng tài danh. Nhớ lại câu chuyện năm xưa, ông quyết định thực hiện một cuốn sách tổng hợp lại những hiểu biết của mình v� cuộc đ�i và sự nghiệp của nhà soạn nhạc thiên tài.

�ã nghiên cứu sâu sắc v� âm nhạc của Bach với tư cách một nhạc công và một nhạc trưởng, John Eliot có những trải nghiệm v� rung cảm của Bach khi sáng tác và khi đứng trước các nhạc công để chỉ đạo biểu diễn.

Cuốn sách mới xuất bản này không chỉ là một cuốn tiểu sử, khắc h�a lại cuộc đ�i Bach mà còn là chuyến hành trình khám phá tâm hồn của một nhà soạn nhạc qua chính những tác phẩm do ông sáng tạo ra.

Cho đến nay, những gì ngư�i ta biết v� cuộc sống riêng tư của Bach khá ít �i. Cả cuộc đ�i, ông phải trải qua nhi�u bi kịch gia đình. Bach trở thành trẻ mồ côi năm 9 tuổi. Ông mất đi ngư�i vợ đầu tiên sau 13 năm chung sống. Trong số 7 ngư�i con có được với ngư�i vợ đầu, 4 ngư�i con sớm qua đ�i. Kết hôn với ngư�i vợ thứ hai, ông có 13 ngư�i con nhưng 7 ngư�i chết yểu.

Trong sự nghiệp, Bach cũng gặp nhi�u khó khăn. Sinh ra trong một gia đình có truy�n thống v� âm nhạc, Bach tìm được việc khá dễ dàng. Tuy vậy, cơ hội việc làm khi đó không có nhi�u đất cho ông sáng tạo, ông phải lựa ch�n giữa việc làm một nhân viên trong tòa án, một ngư�i chơi đàn organ trong nhà th�, hoặc một thầy giáo dạy nhạc. Những công việc này thực tế đ�u không th�a mãn những kỳ v�ng của Bach.

Ban đầu, ông đồng ý làm việc trong tòa án, nhưng rồi quyết định “nhảy việc�. V� sau, ông trở thành nhạc công kiêm ngư�i đi�u khiển đoàn ca trong nhà th� St. Thomas ở thành phố Leipzig, �ức. Ông đã gắn bó với công việc này cho tới tận khi qua đ�i năm 1750.

Trong suốt sự nghiệp, Bach phải đối mặt với nhi�u sự thất v�ng. Trước tiên, công việc không đem lại cho ông đồng lương hậu hĩnh. �i�u kiện làm việc cũng không lý tưởng do nhà th� không có đủ ti�n để m�i cho ông những gi�ng ca đẹp, những nhạc công gi�i hay mua v� những nhạc cụ tốt để tương xứng với những bản nhạc tinh tế do ông sáng tác ra.

Bach đương th�i cũng rất tạo bạo trong âm nhạc, ông hy v�ng sẽ làm được nhi�u đi�u mới mẻ, cách tân, nhưng mỗi khi ông muốn giới thiệu một sự phá cách nào đó trong âm nhạc, ngư�i ta lại chặn đứng ông, bởi ở th�i đó, âm nhạc cũng được coi như một “mặt trận chính trị�. Sự táo bạo trong âm nhạc vì vậy bị coi là một mầm mống nguy hiểm cần loại trừ.

Tuy vậy, làm việc trong nhà th� vẫn là một nơi phù hợp với Bach hơn cả, bởi một trong những mục tiêu quan tr�ng nhất đối với ông chính là “soạn ra những bản nhạc tuyệt v�i kính dâng lên Chúa�.

Là một ngư�i có ni�m tin tôn giáo sâu sắc, sau tất cả, Bach cảm thấy hài lòng v� những gì mình đã làm được cho nhà th� St. Thomas nói riêng và dòng nhạc Thiên Chúa giáo nói chung. Khi làm việc trong nhà th�, ông mải mê sáng tác những bản nhạc hay để đem phục vụ giáo dân trong các nghi lễ tôn giáo.

Có giai đoạn sung sức, cứ mỗi tuần, Bach lại sáng tác xong một bản nhạc mới dài khoảng 20 phút để phục vụ trong những buổi lễ ngày Chủ Nhật, những dịp lễ các Thánh, lễ Tạ ơn… Bach là một ngư�i làm việc “điên cuồng�.

Khi được h�i v� bí quyết để thành công trong sự nghiệp, ông từng trả l�i rằng: “Tôi bắt mình phải làm việc chăm chỉ, bất cứ ai làm việc chăm chỉ rồi sẽ thành công�.

Thực tế, sự thành công của Bach khi sáng tác dòng nhạc tôn giáo còn đến từ việc ông là một con chiên ngoan đạo, kính Chúa và có đức tin sâu sắc.

�ối với nhi�u nhà soạn nhạc lừng danh khác, h� thành công theo những cách khác nhau, vì những lý do khác nhau, nhưng với Bach, ông thành công vì luôn nghĩ tới Chúa và luôn trăn trở làm sao để có thể đưa Chúa đến gần với các con chiên. �ối với Bach, cách duy nhất để ông có thể làm được đi�u đó, chính là sáng tác âm nhạc.

Bích Ng�c (dantri.com.vn)
Theo BI

Má»™t trong những tuyệt phẩm của Bach, bản “Jesu, Joy of Man’s Desiring” :