Sức mạnh của Sợ hãi

Sợ hãi là nhịp tim của sự bất lực. �ây là l�i của Cor de Jonghe. �úng là thế. Chúng ta có thể giải quyết hầu như m�i chuyện, ngoại trừ nỗi sợ.

Ngòi bút thiêng liêng ngư�i Bỉ, Bieke Vandekerkehove, trong quyển Vị của Thinh lặng, đã chia sẻ rất chân thành v� những con quái quấy rối cô lúc cô mắc một chứng bệnh nan y ở tuổi 19. Cô đã chỉ ra 3 con quái đã giày vò mình khi cô đối mặt với cái chết, buồn sầu, giận dữ, và sợ hãi. Và cô cho rằng chúng ta có thể dễ dàng đối mặt với 2 con quái buồn sầu và giận dữ, hơn là con thứ ba, sợ hãi. Và đây là suy nghĩ của cô:

Buồn sầu có thể giải quyết bằng những gi�t nước mắt, bằng u phi�n. Buồn sầu có thể đổ đầy chúng ta như một cốc nước, nhưng cái cốc đó có thể đổ hết đi. Nước mắt có thể xói mòn sự cay đắng của buồn sầu. Chắc chắn, chúng ta đã từng cảm nghiệm được sự giải thoát, sự xoa dịu nh� những gi�t nước mắt. Nước mắt có thể làm m�m đi trái tim và tẩy đi chua cay của buồn sầu, cho dù sự nặng n� vẫn còn đó. Buồn sầu dù có nặng n�n đến đâu, vẫn có một cái van để xả ra. Giận dữ cũng thế. Giận dữ có thể được bộc lộ và những bộc phát này giúp giải phóng giận dữ để nó không cuồng quấy trong chúng ta. Chắc chắn, chúng ta cũng từng trải qua chuyện này rồi. Tất nhiên, là khi giải phóng cơn giận, chúng ta cần cẩn tr�ng đừng để làm tổn thương ngư�i khác, và đây là mối nguy luôn tồn tại khi xử lý cơn giận dữ. Với giận dữ, chúng ta có nhi�u cách: Có thể hét lên, đánh trống, đấm, cuồng ngôn, vận động cơ thể đến khi mệt lử, đập đồ đạc, thốt ra những l�i đe d�a, và xả thịnh nộ vào đủ thứ có thể. Những chuyện này không hẳn là có lý có lẽ, và nhi�u nhứ cũng bất bình thư�ng, nhưng chúng cho chúng ta một lối thoát. Chúng ta có các công cụ để giải quyết giận dữ.

Nhưng sợ hãi, thì không có một cái van nào để xả. Thư�ng thì chúng ta không có cách nào để làm giảm bớt hay b� đi nỗi sợ hãi. Nỗi sợ làm tê liệt chúng ta, và sự tê liệt này cướp đi sức mạnh chúng ta cần có để đương đầu với nó. Chúng ta có thể đánh trống, cuồng ngôn, khóc lóc, nhưng nỗi sợ vẫn còn. Hơn nữa, không như giận dữ, nỗi sợ không thể trút lên một sự vật hay một con ngư�i khác, dù cho chúng ta có cố đến đâu chăng nữa. �ến tận cùng, chẳng có cách nào. Cái mà chúng ta sợ, không biến mất theo ý muốn của chúng ta. Chỉ có thể chịu đựng nỗi sợ hãi. Chúng ta phải sống với nỗi sợ cho đến khi nó tự tan biến dần. Có khi, như trong sách Ai Ca, tất cả những gì chúng ta có thể làm, là vùi miệng trong đất cát và ch� đợi. Với nỗi sợ, có lúc tất cả những gì chúng ta có thể làm là chịu đựng.

Chúng ta có được bài h�c nào qua đi�u này?

Nhà thơ ngư�i Nga, Anna Akhmatova, đã kể lại lần gặp một bà, khi cả hai ch� bên ngoài nhà tù. Chồng của hai ngư�i đ�u đang bị tù dưới chế độ Stalin, và cả hai đ�u đến để đưa thư và các gói đồ cho chồng mình, giống như nhi�u phụ nữ khác. Nhưng khung cảnh khá là vô lý. Tình thế lúc đó thật kỳ quái. Trước hết, các bà không chắc chồng mình có còn sống hay không, và nếu còn sống, thì cũng chẳng biết là các lá thư và gói đồ của mình có được lính gác gởi đến được tay chồng mình hay không. Hơn nữa, lính gác, chẳng vì lý do cả, lại bắt h� phải đợi hàng gi� dưới tuyết lạnh trước khi đến lấy thư và các gói đồ, và có lúc lại còn chẳng thèm tiếp. Vậy mà mỗi tuần, bất chấp sự vô lý này, các bà vẫn đến, vẫn ch� dưới tuyết, chấp nhận sự bất công này, chấp nhận trải qua th�i gian ch� đằng đẵng, và cố gắng đưa các lá thư các gói đồ đến cho ngư�i thân yêu của mình. Một sáng n�, khi h� đang ch� đợi, mà chẳng biết phải ch� đến lúc nào, thì một bà nhận ra Akhmatova, và h�i: ‘À, chị là nhà thơ. Chị có thể cho em biết chuyện gì đang xảy ra ở đây không?’ Akhmatova nhìn bà này và trả l�i: ‘Vâng, em có thể!’ Và rồi giữa hai ngư�i hé một nụ cư�i.

Tại sao lại cư�i? Chỉ là vì, khi có thể định danh chuyện gì đó, thì cho dù có vô lý hay bất công, có bất lực để thay đổi nó, vẫn là chúng ta đang tự do, đang đứng trên nó, biến đổi nó theo cách nào đó. �ịnh danh đi�u gì đó cho đúng, phần nào giải thoát chúng ta kh�i sự thống trị của nó. �ây là lý do vì sao các chế độ chuyên chế sợ hãi các nghệ sỹ, nhà văn, phê phán tôn giáo, nhà báo, và ngôn sứ. H� định danh m�i sự. �ây chính là chức năng tận cùng của ngôn sứ. Các ngôn sứ không báo trước tương lai, nhưng là định danh hiện tại cho đúng. Richard Rohr thích nói rằng: Không phải m�i sự đ�u có thể được sửa chữa và chữa lành, nhưng m�i sự cần được định danh cho đúng. James Hillman thì có cách của mình để thể hiện đi�u này. Ông đ� xuất rằng một triệu chứng đau đớn nhất khi nó không biết mình thuộc v� sự gì.

Và đi�u này có thể hữu ích cho chúng ta để giải quyết nỗi sợ hãi trong đ�i mình. Nỗi sợ có thể khiến chúng ta vô lực. Nhưng, định danh nó cho đúng, nhận ra triệu chứng này do đâu, và nhìn nhận sự bất lực của chúng ta trong hoàn cảnh đó, có thể giúp chúng ta sống với nỗi sợ đó, sống mà không buồn sầu hay giận dữ.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch