Ngư�i Trung Quốc ở Madagascar, sức sống của một cộng đoàn công giáo

Dưới chế độ cộng sản của Mao Trạch �ông, hàng ngàn ngư�i Trung Quốc đã trốn ra kh�i Trung Hoa lục địa với các nhà thừa sai của mình, đa số h� là ngư�i công giáo.

Ai đi trên đảo Madagascar gặp những ngư�i Trung Quốc này đ�u ngạc nhiên, số ngư�i Trung Quốc nhi�u ít tùy theo vùng, nhưng không phải là không nhi�u, h� thư�ng là tín hữu kitô. Vấn đ� là, làm sao ở vùng tận cùng trái đất này, cách hàng ngàn cây số vùng biển � Châu, lại có một dân số Trung Quốc nhi�u như vậy ở đây? Câu trả l�i tiếc thay lại quen thuộc, nó nằm trong giòng lịch sử địa chính trị và tôn giáo của thế kỷ 20.

�a số ngư�i Trung Quốc ở đảo Madagascar là ngư�i công giáo. Sự hiện diện của h� ở đây ngày hôm nay là do lịch sử chao đảo, nhi�u biến động của Trung Quốc trong thế kỷ 20. Giữa chế độ cộng sản của Mao Trạch �ông và sự giải phóng kh�i chế độ thực dân, nhi�u tín hữu kitô, nhi�u nhà truy�n giáo Trung Quốc đã r�i đất nước h� để đến một xứ sở an bình hơn, h� tự nguyện đi hoặc bị cưỡng bức, nhi�u linh mục còn sống đã làm chứng cho việc này.

Từ lâu Madagascar là cứ điểm tạm dừng chân trên con đư�ng truy�n giáo để đến các vùng đất đông phương, một trong các nhà sáng lập Thừa sai Nước ngoài Paris (Missions Étrangères de Paris, MEP), �ức ông Pallu còn ở đó một th�i gian, nhưng sau đó Madagascar không còn là cứ điểm tạm dừng mà như�ng chỗ cho đảo Maurice bên cạnh, dân chúng, thiên nhiên, khí hậu ở đây an bình hơn.

Bị đuổi kh�i Trung Quốc cộng sản, các nhà thừa sai của hội Thừa sai Nước ngoài Paris tìm chổ trú ẩn ở đảo Madagascar

Sau Thế Chiến Thứ Hai, lịch sử biến động của cộng sản Trung Quốc dưới th�i chủ tịch h� Mao đã dẫn một làn sóng ngư�i Trung Hoa đi Madagascar, phần lớn h� ra đi vì lý do tôn giáo. Và thế là Madagascar trở thành đất biệt xứ của cộng đồng ngư�i Hoa công giáo nh� bé này, ở đây h� tái xây dựng cộng đoàn, tiến bộ và khó khăn, trong một xã hội địa phương mang nặng dấu ấn của một vài thành kiến xã hội và sắc tộc. Dưới áp lực của Cách mạng Trung Quốc, rất nhi�u nhà truy�n giáo, kể cả các nhà thừa sai của tổ chức MEP cũng phải theo các ngư�i Trung Quốc này đi đến Madagascar, đảo đã giúp cho h� có phương tiện tiếp tục làm việc tông đồ và phục vụ cho Giáo hội.

Chẳng hạn trư�ng hợp của Linh mục Henri Cotto (1908-1988), cha là linh mục đầu tiên của hội Thừa sai Nước ngoài Paris đến Madagascar năm 1953. Trước đó cha là quản trị viên của địa phận Pakhoi, ở b� biển mi�n Nam Trung Quốc, năm 1952 cha bị trục xuất ra kh�i Trung Quốc. Theo l�i yêu cầu của Giáo hội Madagascar và cũng theo ưu tiên ở đây, cha lo cho cộng đoàn ngư�i Trung Quốc di dân này. 10.000 ngư�i Trung Quốc ở đảo nói tiếng quan thoại sẽ là con chiên của cha, ngư�i mục tử đi theo đàn chiên của mình.

Từ năm mươi năm nay, cộng đoàn ngư�i Hoa ở Madagascar tập trung chính yếu trên hai chương trình: thành lập Trung tâm Công giáo Trung hoa và đi khắp nơi để gặp tín hữu Trung Quốc sống tản mác trên đảo. Vai trò của trung tâm này rất to lớn, nhất là đối với Tamatave và vùng của nó, chính yếu trong lãnh vực giáo dục, vì mư�i năm sau ngày thành lập, năm 1963, Trung tâm Công giáo Trung hoa đã nổi tiếng trong ngành giáo dục, đó là trư�ng h�c lớn nhất vùng, với gần 360 h�c sinh Trung hoa. Trư�ng nội trú này dành cho tất cả trẻ em Trung hoa, mà cha mẹ là các tiểu thương ở b� biển phía đông và ở trung tâm Madagascar. Một thành công không chối cãi được.

“Thần Khí muốn thổi đâu thì thổi� (Ga 3, 8) và sứ mệnh thích ứng theo đó.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch