Ngày 31 tháng 07 TH�NH INHAXIÔ LÔYÔLA, Linh Mục

Từ Lộ �ức (Pháp) đến Burgos (Tây Ban Nha) hơn 400km.  Tại Burgos có ��n Thánh Loyola nổi tiếng.  Từ xa, nhìn Nhà th� với dáng vẻ cổ kính và khuôn viên rộng lớn.  Bên trong Nhà th� có nhi�u nhà nguyện ở chung quanh với những cột đá cẩm thạch nhi�u màu sắc khác nhau thật lộng lẫy, có nhi�u tác phẩm nghệ thuật trên cung thánh, trên trần và trên các bức tư�ng.

Chúng tôi viếng thăm những nơi liên hệ đến cuộc hoán cải của Thánh Inhaxiô.  Hướng dẫn chương trình tham quan đã được thu âm bằng nhi�u ngôn ngữ.  Ch�n phần tiếng Việt, chúng tôi lắng nghe v� hành trình hoán cải và nên thánh của Inhaxiô, đi đến những căn phòng giới thiệu v� cuộc đ�i của thánh nhân và đến Nhà nguyện “hoán cải� dâng thánh lễ.

1. �ôi dòng tiểu sử Thánh Inhaxiô

Thánh Inhaxiô sinh tại Loyola vào năm 1491, trong một gia đình quí tộc xứ Basque của Tây Ban Nha.  Inhaxiô là ngư�i em út trong số 13 ngư�i con.  Th�i niên thiếu, Ignatiô được nhà vua ch�n làm ngư�i hầu cận, tiếp đến là chiến sĩ trong quân đội hoàng gia.

Năm 1509, Inhaxiô tòng quân Antonio Manrique de Lara, Duke thành Najera và Viceroy thành Navarre với mục đích là được thăng tiến thành một công tước.  Dưới sự lãnh đạo của Duke, Inhaxiô đã tham gia nhi�u trận đánh mà không bị thương tích gì.

� Chúa thật nhiệm mầu.  Sức mạnh lại bày t� qua sự yếu đuối như l�i thánh Phaolô:“…vì quy�n năng của Thầy được biểu lộ tr�n vẹn trong sự yếu đuối � (2 Cr 12,9).  Ngày 20 tháng 5 năm 1521, cột mốc ghi dấu đặc biệt.  Quân Pháp đánh chiếm thành Pamplona.  Inhaxiô bị một viên đạn đại bác bắn gãy chân và bị thương nặng.  Bức tượng bằng đồng phía ngoài hành lang kể lại sự kiện này.  Trở v� dưỡng bệnh trong lâu đài của gia đình, Inhaxiô giết th�i gi� bằng cách đ�c những sách kể lại những hành động phi thư�ng và lãng mạng của các hiệp sĩ.  Ngư�i chị dâu đã đem đến cho ngài cuốn “Cuộc đ�i Chúa Kitô� và cuốn “Hạnh các thánh�.  Dần dần, những quyển sách này đã thu hút ngài.  Khi đ�c v� cuộc đ�i của thánh Phanxicô Assisi, Thánh �aminh và nhi�u tu sĩ nổi tiếng khác, Inhaxiô quyết tâm noi gương các bậc thánh nhân hiến mình để đi chinh phục �ất Thánh cho Giáo hội.  Sau khi phục hồi, Inhaxiô đến thăm tu viện Santa Maria de Montserrat của dòng Biển �ức.  Tại đây, ngài treo bộ quân phục của mình trước một bức hình �ức Mẹ Maria.  Sau đó, ngài đến thị trấn Manresa, Catalonia và đã dành nhi�u tháng sống trong một hang động để thực hành khổ hạnh khắt khe.  Tại Manresa, Inhaxiô bắt đầu thay đổi lối sống và cảm nghiệm sự thay đổi trong tâm hồn xen lẫn ni�m vui và nỗi khổ đau.  �ược Chúa đánh động, từ đó ngài khởi đầu một hành trình lâu dài và đau khổ khi trở v� với �ức Kitô.  Một l�i cầu nguyện cho các hối nhân mà Inhaxiô rất tâm đắc: “Lạy Chúa, xin hãy nhận lấy tất cả tự do, trí khôn và cả ý chí con.  Tất cả những gì con có và đang làm chủ, Chúa đã cho con; nay con xin dâng lại cho Chúa.  Tất cả là của Chúa, xin Chúa xử dụng hoàn toàn theo tôn ý Ngài.  Lạy Chúa, xin hãy ban cho con tình yêu và ân sủng Chúa.  �ối với con, thế là đủ.  Amen!�

Vào năm 1522, được thấy Mẹ Thiên Chúa trong một thị kiến, ngài thực hiện cuộc hành hương đến đan viện dòng Biển �ức ở Monserrat.  Ở đây, ngài xưng thú tội lỗi, mặc áo nhặm và đặt thanh gươm trên bàn th� �ức Maria, th� hứa sẽ trở nên một hiệp sĩ cho �ức Mẹ.

Trong khoảng th�i gian một năm, ngài sống gần Manresa, có khi thì ở với các tu sĩ �a Minh, có khi thì ở nhà tế bần, nhưng lâu nhất là sống trong một cái hang ở trên đồi để cầu nguyện.  Chính trong th�i gian hoán cải này, Linh Thao là con đư�ng thiêng liêng đặc biệt và ngài bắt đầu một công trình mà sau đó rất nổi tiếng, đó là cuốn “Những Thao Luyện Tâm Linh�.

Vào năm 1523, ngài r�i Manresa đến Roma và Giêrusalem, là nơi ngài sống nh� việc khất thực và hăng say hoán cải ngư�i Hồi Giáo ở đây.  Vì lo sợ cho tính mạng của ngài, các tu sĩ Phanxicô khuyên ngài trở v� Barcelona.  Tin tưởng rằng, kiến thức uyên bác sẽ giúp đỡ tha nhân cách thiết thực hơn, ngài dành 11 năm tiếp đó trong việc h�c ở Alcalá, Salamanca và Paris.

Sau khi đi hành hương ở �ất Thánh v�, Inhaxiô quyết định trở thành một linh mục.  Việc này đòi h�i ngài phải bắt đầu lại việc h�c hành.  Inhaxiô đã cố gắng h�c tiếng La tinh và ghi tên vào h�c ở �ại h�c Paris.  Trong lúc theo h�c ở Paris, ngài đã thu phục được một nhóm nh� sinh viên thành lập một hội đoàn trong đó có Phanxicô Xaviê và Pierre Fabre.

2. Sáng lập Dòng Tên

Vào ngày lễ �ức Mẹ Hồn Xác Lên Tr�i, 15-8-1534, bảy sinh viên �ại H�c Paris cùng nhau đến nhà nguyện Các Thánh Tử �ạo ở Montmatre (Crypte du Martyrium de Montmartre) để tuyên khấn.  Chân phước Phêrô Favre, linh mục duy nhất của nhóm, dâng lễ, một lễ dành riêng cho h�.  Trước khi rước Mình Thánh Chúa, mỗi ngư�i lần lượt đ�c l�i khấn đã viết sẵn.  Trong tinh thần này, bảy anh em đã ý thức được một tâm tình: Tất cả là những ngư�i Bạn của Chúa Kitô.  Trong số bảy ngư�i đó, ngoài Thánh Inhaxiô ra còn có Thánh Phanxicô Xaviê.  Khi viếng thăm nhà nguyện Các Thánh Tử �ạo ở Montmatre, chúng tôi đ�c được một bảng bằng đồng viết bằng tiếng La tinh: “Societas Jesu Quae Sanctum Ignatium Loyolam Patrem agnoscit, Lutetiam matrem Hic nata est. – Dòng Tên sinh tại nơi đây.  Cha: Thánh Inhaxiô, Mẹ: Paris�.

Sau th�i gian sống ở Paris, Inhaxiô và nhóm bạn bảy ngư�i đã nuôi mộng sẽ đi Giêrusalem và dấn thân ở đó.  Tuy nhiên, h� cũng có một ý tưởng thứ hai, là nếu đi�u kiện không cho phép h� đi Giêrusalem, thì tất cả sẽ xin tự nguyện tùng phục �ức Thánh Cha, và sẽ đi bất cứ nơi đâu và làm bất cứ việc gì để phục vụ Giáo Hội.

Khi từng ngư�i lần lượt đã đến Roma, h� nhận được sự chúc lành của �ức Thánh Cha, Ngài cũng cho phép h� đi �ất Thánh và Ngài còn cho phép tất cả được chịu chức Linh Mục.

Trong năm đó, năm 1537, vì đi�u kiện không cho phép, nên việc đi Giêrusalem phải hoãn lại, và với th�i gian, Chúa đã muốn hướng đi khác cho những ngư�i trẻ này.  �ặc biệt trong th�i gian này Inhaxiô đã có được một thị kiến tại La Storta: “Một hôm khi còn cách xa Roma mấy dặm, đang khi cầu nguyện trong một nhà th�, Inhaxiô nhận thấy một sự thay đổi lớn lao trong tâm hồn, và thấy rõ ràng Chúa Cha đặt ông cùng Chúa Kitô, con của Ngài.  Inhaxiô không thể nào nghi ng� đi�u đó chỉ biết rằng Chúa Cha đặt mình cùng Chúa Con� (Hồi ký I-nhã số 96).  �ó chính là một trong những kinh nghiệm giúp Inhaxiô và các anh em nhận ra được ơn g�i để trở nên những ngư�i kết thân với Chúa Kitô, trở nên những môn đệ của Ngài và cùng Ngài lên đư�ng phục vụ Thiên Chúa và các linh hồn.

Trong th�i gian này, các anh em tiếp tục sống tinh thần tông đồ, giúp các các linh hồn, và đưa m�i ngư�i v� với �ức Kitô đúng theo tinh thần của Linh Thao.  �ây cũng là một trong những tr�ng tâm sống của h�.  Các anh em đ�u tiếp tục xây dựng cuộc sống của mình trên đặc sủng Linh Thao.  H� cũng nhận định và suy nghĩ v� tương lai của mình.  Một trong những đi�u h� suy nghĩ là: “Nên đặt tên cho nhóm bạn mình là gì đây?�  Với tâm tình “là những ngư�i bạn trong Chúa Kitô�, tất cả đ�u đồng tâm ch�n chính tên của �ấng đã làm cho m�i ngư�i yêu mến và ao ước phục vụ.  Vì thế, h� đã ch�n tên cho nhóm là: “Societatis Jesus – Cộng đoàn Giêsu hữu�.

Sau đó, vào Mùa Chay năm 1539 tại Roma, Inhaxiô và các bạn đã nhất trí xin lập một dòng tu mới.  �ức Thánh Cha Phaolô III đã chính thức phê chuẩn Dòng Chúa Giêsu vào năm 1540, với tên g�i “Cộng đoàn Giêsu hữu�.  Thánh Inhaxiô được bầu làm b� trên đầu tiên.  Ở đây xin mở ngoặc để phần nào trả l�i cho câu h�i: “Tại sao ở Việt Nam lại kêu Dòng Chúa Giêsu là Dòng Tên?�  Vì khi Dòng Chúa Giêsu vào Việt Nam, thì trong bối cảnh xã hội th�i đó, ai kêu tên của Ông Bà Cha Mẹ, đặc biệt tên của Chúa, thì rất phạm thượng, nên “Dòng Chúa Giêsu� đã được kêu là “Dòng Tên�, để không phạm húy, để m�i ngư�i dễ chấp nhận, và cũng dễ dàng cho anh em Giêsu Hữu th�i đó trong việc truy�n giáo.

Khi Dòng Tên được phê chuẩn và hình thành, Inhaxiô và các anh em đã quyết định một vài đi�u liên quan đến đ�i sống thiêng liêng và phục vụ.  Cộng đoàn Dòng Tên sẽ không có gi� kinh phụng vụ chung, tu sĩ dòng không có áo dòng như các tu viện và dòng Tu th�i đó, và Dòng Tên cũng không là một tu viện với một “chỗ gối đầu� êm ấm, được bao quanh bởi bốn bức tư�ng kiên cố.  Nhưng tại sao lại có những quyết định như thế?  �ơn giản là các tu sĩ Dòng Tên cần phải sống ơn g�i tông đồ mà Thiên Chúa đã m�i g�i.  Vì thế, h� đã ch�n lựa một số cách thức giúp h� dễ dàng thi hành sứ mạng tông đồ hơn.  Vì thế, tu viện của Dòng Tên sẽ là phố phư�ng và thế giới, nơi các tu sĩ Dòng Tên đặt chân tới để giúp các linh hồn và phục vụ anh chị em.  �ó chính là tinh thần sống của Inhaxiô, một ngư�i lữ hành, và của những anh em Dòng Tên từ xưa cũng như hôm nay.

Từ đó trở đi, theo gương của Chúa Giêsu, các tu sĩ Dòng Tên đã đi đến từng phố phư�ng, làng mạc…, để đem Tin Mừng của Chúa đến khắp m�i nơi, cùng chia sẻ và giúp đỡ từng tâm hồn nhận ra được tình yêu của Chúa, tin vào Tin Mừng của Ngài, và tập sống theo mẫu gương của �ức Kitô.  �ặc biệt, ở đâu cần giúp đỡ hơn, ở đâu khó khăn hơn, ở đâu Tin Mừng Chúa cần “nở hoa� hơn thì các anh em Dòng Tên quyết tâm lên đư�ng dấn thân nơi đó.  Vì vậy mà Phanxicô Xaviê đã phải xa lánh nhóm bạn, đáp tàu đến một vùng đất xa xôi và lạ lẫm ở Ấn �ộ và Nhật Bản, Mattheo Ricci và Adam Schall ở Trung Quốc, Alexandre de Rhode (cha �ắc Lộ) ở Việt Nam, và còn bao tu sĩ Dòng Tên khác đã đặt chân lên Nam Mỹ, Châu Phi.

Ngoài ra, môi trư�ng phục vụ của dòng Tên ngày xưa, cũng như hiện nay với trên 20 ngàn tu sĩ tại 127 quốc gia, không giới hạn ở một chân tr�i nào cả.  Không chỉ có chân trong tri�u đình nhà Vua th�i xưa, mà còn ở những góc phố dơ bẩn tại Manila th�i nay.  Không chỉ ở tại những đại h�c danh tiếng như Georgetown University – Hoa Kỳ, mà còn tại những vùng hoang vu đất đ� ở Việt Nam.  Thực vậy, nơi nào Vinh Danh Thiên Chúa hơn, thì các tu sĩ Dòng Tên có mặt ở đó.

3. Inhaxiô một vị thánh lớn của Giáo hội

Trong khi các bạn đồng hành được �ức Giáo Hoàng sai đi truy�n giáo thì Inhaxiô vẫn ở Roma, chăm sóc tổ chức mới của ngài nhưng vẫn dành th�i gi� để thành lập các nhà cho cô nhi cho ngư�i tân tòng. Ngài thành lập Trư�ng Roma (sau này là �ại H�c Grêgôriô), với mục đích là trư�ng này sẽ trở nên khuôn mẫu cho các trư�ng của Tu Hội.

Trong thị kiến ở La Storta, Inhaxiô xin và đã được “Chúa Cha và �ức Giêsu vác thập giá nhận Inhaxiô làm ngư�i phục vụ.�  �ức Giêsu vác thập giá đã nói với Inhaxiô: “Ta muốn con phục vụ chúng ta�.

Thánh Inhaxiô qua đ�i ngày 31-7-1556, hưởng th� 65 tuổi.  �ức Giáo hoàng Phaolô V phong chân phước cho ngài vào ngày 27-7-1609.  �ức Giáo hoàng Grêgôriô XV phong thánh ngày 13-3-1622.  Lễ kính Thánh Inhaxiô vào ngày 31-7 hằng năm.

Thánh Inhaxiô đích thá»±c là má»™t nhà thần bí.  Ngài tập trung vào Ä‘á»�i sống tâm linh dá»±a trên các ná»�n tảng thiết yếu của Kitô Giáo nhÆ° Thiên Chúa Ba Ngôi, Ã�ức Kitô, Bí Tích Thánh Thể.  Linh đạo của ngài được tá»� lá»™ trong châm ngôn của Dòng Tên “ad majorem Dei gloriamâ€� nghÄ©a là  “để Thiên Chúa được vinh danh hÆ¡n”.  Trong quan niệm của ngài, sá»± tuân phục là má»™t đức tính nổi bật nhằm đảm bảo cho thành quả và sá»± năng Ä‘á»™ng của tu há»™i.  Má»�i hoạt Ä‘á»™ng phải được hÆ°á»›ng dẫn bởi lòng yêu mến Giáo Há»™i thá»±c sá»± và tuân phục Ã�ức Thánh Cha vô Ä‘iá»�u kiện.  Vì lý do đó, má»�i thành viên của dòng phải khấn lá»�i thá»� thứ tÆ°, đó là phải đến bất cứ đâu mà Ä�ức Giáo Hoàng đã sai Ä‘i để cứu rá»—i các linh hồn.

Các linh mục Dòng Tên gồm những nhà bác h�c, thần h�c, giáo dục, khoa h�c cho đến những nhà truy�n giáo danh tiếng và nhi�u đấng tử đạo.  Những thần h�c gia vĩ đại, con cái của Thánh Inhaxiô như: Pierre Teilhard de Chardin (1881-1955) và Henri de Lubac (1896-1991) của Pháp, Karl Rahner (1904-84) của �ức, Bernard Lonergan (1904-84) của Canađa và John Courtney Murray (1904-67) của Hoa Kỳ, Hans Urs von Balthasar (1905-88), ngư�i Thụy Sĩ… �ức Giáo Hoàng Phanxicô cũng là Tu sĩ Dòng Tên.

�ến ngày 1 tháng 1 năm 2012, tổng số tu sĩ Dòng Tên là 17.637 tu sĩ, trong đó có 12.526 linh mục, 1.470 tu huynh, 2.896 h�c viên và 745 tập sinh, phục vụ tại 133 quốc gia và lãnh thổ trên thế giới trong 84 tỉnh dòng, 5 mi�n độc lập và 10 mi�n phụ thuộc.  Các tu sĩ của Dòng có mặt trong hầu hết các hoạt động của Giáo Hội (suy tư thần h�c, giảng thuyết, mục vụ giới trẻ, giúp Linh thao, truy�n giáo…) cũng như của xã hội (giáo dục, truy�n thông, phục vụ ngư�i tị nạn và di dân,…) nhằm phục vụ và thăng tiến con ngư�i.  H� là các thần h�c gia, các vị linh hướng, giáo sư, kỹ sư, nhạc sĩ, nhân viên xã hội, tâm lý gia, bác sĩ, luật sư, nhà báo, nhà truy�n giáo…(x.dongten.net).

Khi dâng lễ ở Nhà nguyện “hoán cải�, tôi suy gẫm v� ơn trở lại của thánh nhân.  Nh� đ�c sách thiêng liêng mà Inhaxiô được biến đổi.  Thiên Chúa đã dùng sách thiêng liêng như một khí cụ để hoán cải Inhaxiô.  Việc đ�c sách thiêng liêng đã tạo nên nhi�u vị thánh.  Nh� việc đ�c sách thiêng liêng, con ngư�i trau dồi tri thức v� giáo lý Kitô Giáo, đồng th�i tìm được những kiến thức cho cuộc thưa chuyện mỗi ngày với Thiên Chúa.  Một cuốn sách thiêng liêng hay có thể được coi như một ngư�i bạn tốt.

Th�i đại kỹ thuật số hôm nay, các phương tiện truy�n thông hằng ngày luôn tấn công con ngư�i bằng những âm thanh và hình ảnh thế tục, nó muốn tách lìa từng ngư�i ra kh�i Thiên Chúa.  Một quyển sách tốt có thể trở thành một ngư�i bạn tuyệt v�i, một nhà tư vấn khôn ngoan.  Một quyển sách tốt là một kho tàng tâm linh.  Một vài phút suy niệm v� một bài đ�c thiêng liêng sẽ giúp chúng ta gần Chúa hơn.
Inhaxiô là một vị đại thánh cho Giáo Hội và một nhân cách lớn cho xã hội.  Ngài là một thiên tài trong lịch sử loài ngư�i.  Nơi ngài, ân sủng và tự nhiên hòa hợp cách mỹ mãn để biến đổi một hiệp sĩ đầy tham v�ng thế tục thành một vị thánh lớn để bước theo Chúa Kitô xây dựng Vương Quốc Thiên Chúa và phục vụ m�i ngư�i.  Thật khó mà mô tả đầy đủ những đức tính phong phú và có phần đối nghịch của Inhaxiô: hăng hái nhưng biết k�m chế; dũng cảm, quyết tâm, nhưng đơn sơ, cẩn tr�ng; mạnh mẽ, cương nghị nhưng dịu dàng, yêu thương.  Một con ngư�i của những khát v�ng lớn lao.  Cả những tham v�ng, đam mê thế tục.  Trước khi hoán cải, phục vụ vua chúa trần gian, tìm kiếm danh v�ng cho bản thân.  Sau khi hoán cải, cũng với khát v�ng và hoài bão lớn lao cố hữu, nhưng được thanh luyện, để không còn tìm kiếm chính mình mà tìm vinh danh Thiên Chúa và cứu rỗi các linh hồn.

Mừng lá»… kính thánh Inhaxiô, xin Chúa cho má»—i ngÆ°á»�i chúng ta được noi gÆ°Æ¡ng ngài luôn sống và làm việc “Ä�ể Thiên Chúa được vinh hiển hÆ¡n”.

Lm Giuse Nguyễn Hữu An