Mư�i điểm trong cuộc ph�ng vấn của �ức Phanxicô v� Cải cách và v� đại kết

Trong một cuộc ph�ng vấn được tạp chí Dòng Tên La Civiltà Cattolica và nhật báo �an Mạch Dagens Nyheter đăng ngày 28 tháng 10-2016, hai ngày trước khi đi Thụy �iển, �ức Phanxicô nói lên những mong ch� của mình và cái nhìn của ngài v� Cải cách tin lành.

Báo Thập giá đ� cập đến mư�i điểm trong cái nhìn của �ức Phanxicô trong cuộc ph�ng vấn này.

�ức Phanxicô đã có cuộc ph�ng vấn với báo Dòng Tên La Civiltà cattolica do linh mục Ulf Jonsson, giám đốc tạp chí Dòng Tên �an Mạch Signum thực hiện, bài được nhật báo �an Mạch Dagens Nyheter đăng cùng ngày. Cuộc ph�ng vấn đ� cập đến vấn đ� đại kết nhân chuyến đi Thụy �iển sắp tới của �ức Phanxicô để kỷ niệm 500 năm cải cách tin lành.
1. «Một bước tiến đến sự gần gũi»

«�ể tôi được gần anh chị em hơn.» �ó là đi�u �ức Phanxicô mong ch� khi đi Thụy �iển, nơi ngài sẽ ở bên cạnh các tín hữu đa số là tin lành để kỷ niệm 500 năm Cải cách. «Mong ch� của tôi là làm một bước tiến đến sự gần gũi. Sự gần gũi làm đi�u tốt đẹp cho tất cả chúng ta, sự xa cách làm cho chúng ta bệnh. Khi xa cách, chúng ta khép mình lại, chúng ta trở thành ngư�i du mục, không cách nào gặp được chính mình. Chúng ta để cho nỗi sợ xâm chiếm, chúng ta phải h�c để tìm cách vượt lên, để gặp ngư�i khác. Nếu chúng ta không làm, thì tín hữu kitô chúng ta có nguy cơ bị bệnh chia rẽ.»

2. Tình bạn với mục sư Thụy �iển Anders Ruuth

Tôi m�i giáo sư Anders Ruuth, một ngư�i Thụy �iển, giáo sư thần h�c của đại h�c đó đến dạy các lớp thiêng liêng với tôi. Tôi còn nhớ, đó là những giây phút rất khó cho tâm hồn tôi. Tôi rất tin tưởng ở giáo sư và tôi mở lòng ra với ông. Ông đã giúp tôi rất nhi�u trong lúc đó».

�ức Giáo hoàng ca ngợi luận án của giáo sư v� «Giáo hội hoàn vũ của Nước Chúa» được trình bày ở Ba Tây vào cuối những năm 70: «Giáo sư viết bằng tiếng Thụy �iển nhưng có một đoạn bằng tiếng Anh. Ông gởi cho tôi và tôi đ�c chương này bằng tiếng Anh: thật là một món quà quý… ».

Khi là giám mục phụ tá địa phận Buenos Aires, trong những lần giáo sư trở v� từ Thụy �iển, �ức Phanxicô có gặp lại giáo sư Anders Ruuth sau này. «Nhưng đó là lần cuối: một trong hai ngư�i con trai của giáo sư (…) g�i cho tôi biết cha mình đã qua đ�i».

�ức Phanxicô thổ lộ: «Ngư�i đã làm nhi�u đi�u tốt cho đ�i tôi là giáo sư Anders Ruuth, tôi nghĩ v� giáo sư với lòng cảm mến và biết ơn sâu xa».

3. «Cải cách» và «Sách Thánh»

Theo �ức Phanxicô, ngư�i công giáo có thể đào sâu hai khía cạnh n�n tảng của tin lành được tóm trong hai chữ «cải cách» và «Sách Thánh». Ngài giải thích: «Mới đầu, Luther muốn cải cách trong th�i điểm khó khăn của Giáo hội. Luther muốn mang giải pháp đến cho một một tình huống phức tạp.»

«Từ hành động này, trở nên một «tình trạng» chia cách chứ không phải một ‘tiến trình’ cải cách cho toàn Giáo hội, dù cải cách là n�n tảng, vì Giáo hội là Giáo hội của cải cách», ngài lặp lại công thức của tin lành, theo đó Giáo hội luôn luôn cải cách. Chính «đòi h�i cải cách này» là đ� tài các cuộc thảo luận giữa các hồng y trong các buổi h�p trước mật nghị 2013, �ức Phanxicô nhắc lại trong cuộc ph�ng vấn này.

Còn v� Sách Thánh, �ức Phanxicô ca ngợi một «bước tiến lớn» mà Luther đã thành tựu khi «đặt L�i Chúa vào bàn tay của dân chúng».

4. Tinh thần đại kết trên căn bản cầu nguyện và các việc làm của lòng thương xót

Không phủ nhận tầm quan tr�ng của đối thoại thần h�c, �ức Phanxicô nhắc lại ý muốn của mình, hướng tinh thần đại kết v� «l�i cầu nguyện chung và các việc làm của lòng thương xót». Ngài nhắc lại giai thoại, theo đó �ức Thượng Phụ Chính thống Athénagoras đã nói với �ức Phaolô VI: «Chúng ta đi tới đàng trước và chúng ta gởi các nhà thần h�c đến một đảo để h� thảo luận với nhau.»
Ngài ca ngợi bản thông báo chung ký năm 1999 ở Augsbourg, ngài khuyến khích nên tiếp tục có những thảo luận v� giáo đi�u, nhưng ngài công nhận, đối thoại dưới khía cạnh này «không phải dễ». «Làm một cái gì chung là một hình thức đối thoại cao cả và có hiệu quả.» Cùng làm việc chung, «không có tính cách bè phái», đó là tầm nhìn của �ức Giáo hoàng.

�ể nhấn mạnh đến tinh thần đại kết, mới đầu ngài không dự tính sẽ dâng thánh lễ cho ngư�i công giáo Thụy �iển và những nước lân cận. Nhưng trong «cương vị mục tử», cuối cùng ngài đã thay đổi ý kiến và đã đổi chương trình đi, ngài ở lại thêm một ngày để dâng thánh lễ mà không lẫn lộn với các buổi gặp gỡ đại kết.

5. «Trong lãnh vực tôn giáo, chiêu dụ là một tội»

�ức Phanxicô nhắc lại: «Tuy nhiên, các hành động chung trong lãnh vực tôn giáo, chiêu dụ là một tội. �ức Bênêđictô XVI đã nói với chúng ta, Giáo hội không lớn lên bằng sự chiêu dụ nhưng bằng sức hấp dẫn».

6. Tên sát nhân ở thành phố Nice, «một ngư�i điên»

�ức Phanxicô nhắc đến vụ tấn công ở thành phố Nice vì cuộc ph�ng vấn nhằm vào ngày 24 tháng 9, ngài ngài tiếp gia đình các nạn nhân ở Vatican. «Tên điên đã tàn sát các nạn nhân, nghĩ rằng mình làm nhân danh Chúa. �áng thương cho ngư�i này, đây là một ngư�i mất thăng bằng! Với đức ái, chúng ta có thể nói đây là một ngư�i mất thăng bằng, nhân danh Chúa để tìm cách biện minh cho hành động của mình». �ức Phanxicô nhắc lại: «Nhưng không thể làm chiến tranh nhân danh tôn giáo, nhân danh Thiên Chúa: đó là phạm thượng, đó là việc làm của satan».

7. Tử đạo, «một hình thức của đ�i sống kitô»

�ức Phanxicô cũng nêu lên, «�ại kết trong máu gồm các kitô hữu tử đạo vì đức tin, dù cho danh xưng của h� là gì. Tử đạo là một trong các hình thức của đ�i sống kitô», theo �ức Phanxicô, «Trung �ông ngày nay là đất của các vị tử đạo». Như vẫn thư�ng hay làm, ngài kể một ví dụ cụ thể, câu chuyện của một ngư�i đàn ông hồi giáo ngài gặp ở Lesbos (Hy Lạp), ông kể cho ngài nghe cái chết của vợ mình, ngư�i vợ ông rất yêu quý. Bà vợ bị quân khủng bố giết vì bà không chịu b� cây thánh giá đang mang trên cổ. H� cắt cổ bà trước mặt chồng và các con. �úng, đó là một ngư�i tử đạo, nhưng tín hữu kitô biết có một hy v�ng. Máu của ngư�i tử đạo là hạt giống của kitô hữu, chúng ta luôn biết đi�u này.»

8. Một vài Giáo hội «khô héo»

�ức Phanxicô nói: «Các Giáo hội trẻ có tinh thần tươi sáng, có những Giáo hội già thiu thiu ngủ, h� chỉ quan tâm đến việc giữ chỗ của mình. Không phải vì h� thiếu Thần Khí, nhưng vì h� khép kín trong một cơ cấu. (…) Tôi biết đi�u này: tôi biết h� là cần thiết nhưng tôi khó đặt hy v�ng trong những lập chương này.» Theo �ức Phanxicô, Thần Khí mang đến «khả năng ước mơ, nói ngôn sứ»: «Khép mình trong các chuyện cứng ngắt thì sẽ không có khả năng cải cách.»

9. Phát triển sự siêu việt

�ức Phanxicô sẽ đi Thụy �iển, một trong các nước thế tục nhất Âu châu, ngài khẳng định «con đư�ng siêu việt là con đư�ng dành chỗ cho Chúa và vì thế, những bước đi nh� cũng là quan tr�ng, như ngư�i đi từ vô thần đến thuyết bất khả tri».
Ngài nói tiếp: «Theo tôi, vấn đ� là khi ngư�i ta khép kín, khi xem đ�i mình là toàn hảo thì mình sẽ khép kín với chính mình, không còn thấy cần một sự siêu việt căn bản. Nhưng để mở cho ngư�i khác tính siêu việt thì không cần l�i nói hay các bài diễn văn. Ai sống siêu việt thì thấy rõ: h� là chứng nhân sống.»

10. Chúa Giêsu là ai đối với �ức Giáo hoàng?

Trong cuộc ph�ng vấn, �ức Phanxicô nói một cách thân tình khi ngài nói quan hệ riêng của mình với Chúa Kitô: «�ối với tôi, Chúa Giêsu là �ấng nhìn tôi với lòng thương xót và đã cứu tôi. Quan hệ của tôi với Ngài luôn ở trên nguyên tắc này và đó là n�n tảng. Chúa Giêsu đã ban cho tôi một ý nghĩa cho cuộc sống của tôi trên quả đất này và một hy v�ng cho cái nhìn v� tương lai. Và Ngài đã cho tôi một ơn sủng to lớn: ơn biết xấu hổ».

�ức Giáo hoàng Dòng Tên nhìn cuộc sống thiêng liêng của mình được mô tả trong chương 16 của sách tiên tri Êdêkia, đặc biệt trong các câu cuối: «Và ngươi biết Ta là Giavê, để ngươi ghi nhớ mà xấu hổ, ngươi không còn dám mở miệng trước cái hổ nhục ngươi cảm thấy khi Ta ân xá cho tất cả những gì ngươi đã từng làm».

Hình: �ức Phanxicô gặp đoàn hành hương đại kết Luther ngày 13 tháng 10-2016 ServizioFotograficoOR/CPP/CIRIC

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch