Mình mở lá»›p giáo lý dà nh cho ngưá»i chỉ tầm đạo chứ chưa muốn theo đạo. Bà i đầu tiên là “Có Thiên Chúa và Thiên Chúa là cha cá»§a chúng taâ€. Tay thì vẽ tranh. Miệng thì thuyếtminh. Tay và miệng như hai dòng nước cứ cuồn cuá»™n chảy. ThÃnh giả cứ trợn mắt mà dòm, cứ vểnh tai mà nghe. Quá đã! Bá»—ng có má»™t ông xồn xồn giÆ¡ tay chặn há»ng mình.- Không thấy Chúa mà tin có Chúa là mÆ¡ hồ.- Rất đúng, nhưng chưa phải là duy nhất đúng.- Tại sao?- Xét vá» má»™t mặt nà o đó, thì câu nói cá»§a anh là tuyệt vá»i. Nhưng xét vá» mặt khác, thì câu nói ấy chả đúng tà nà o.- Xin linh mục nói rõ hÆ¡n.- Câu nói cá»§a anh là tuyệt vá»i, vì chúng ta Ä‘ang sống trong má»™t thế giá»›i đầy sá»± gian dối.Ông cha chúng ta đã phải thốt lên rằng: “Lưỡi không xương nhiá»u đưá»ng lắc léoâ€. Quả váºy gian dối trà n lan từ vua chúa quan quyá»n cho đến hà ng lê thứ.* Ngưá»i là m chÃnh trị nói dối để cá»§ng cố địa vị. Tà o Tháo là mẫu ngưá»i tiêu biểu và o hạng nhất.* Nhà quân sá»± có thể dùng ngưá»i đẹp để chuyển trái bom giết ngưá»i đến cho đối phương.* Ngưá»i là m thương mại chú tâm tạo mẫu mã hấp dẫn để thu hút khách hà ng hÆ¡n là tănggiá trị cá»§a phẩm chất. Äó cÅ©ng là má»™t cách gian dối.* Vợ chồng yêu nhau là thế: “Ta vá»›i mình tuy hai mà má»™tâ€, váºy mà cÅ©ng giấu giếm nhau.Chồng có vợ bé mà cứ thỠđộc: “Tôi mà có vợ bé thì bà Thá»§y bắt tôi, xe há»§ lô cán tôi…â€Vợ xúc lúa má»™t bồ Ä‘em bán lấy tiá»n để ghi số Ä‘á». Chồng thắc mắc: “Tại sao bồ lúa nhà mình mau vÆ¡i thế?â€, thì vợ trả lá»i tỉnh queo: “Biết đâu à â€.* Báo chà là tiếng nói đáng tin cáºy như thế, váºy mà vẫn bị bia miệng chế giá»…u: “Nhà báo nói láo ăn tiá»nâ€.Sống trong má»™t xã há»™i đầy gian dối như thế thì ai cả tin là bị lừa ngay. Bởi váºy, khi chưathấy, thì cứ để đấy, đừng vá»™i tin. Láºp trưá»ng ấy là khôn ngoan tuyệt vá»i. Nhưng xét vá» mặt khác, thì câu nói cá»§a anh chả đúng tà nà o.- Không dám đâu. Linh mục phải phân tÃch cụ thể, thì tôi má»›i chịu.- Äồng ý. Tôi sẽ nói chuyện khoa há»c, rồi tôi sẽ dẫn chứng bằng Ä‘á»i sống thá»±c tế.·* Khoa há»c khẳng định rằng: “Váºt chất không thể tá»± hữuâ€. Nếu váºy thì váºt chất hiện hữu phải xuất phát từ má»™t siêu váºt chất. Siêu váºt chất ấy ở ngoà i tầm tay cá»§a khoa há»c . Khoahá»c chỉ là m việc vá»›i những gì có thể “Cân – Ä‘o – Ä‘ong – đếm†ấy khoa há»c đã xác nháºn là nó không thể tá»± hữu. Váºy nếu ta bảo cái siêu váºt chất ấy là Chúa thì chẳng có gì là mÆ¡ hồ.Khoa há»c không thể phá»§ nháºn ý kiến ấy, vì nó ở ngoà i tầm tay cá»§a khoa há»c.·* Chuyện Ä‘á»i thưá»ng cho phép ta tin khi ta không thấy.
1. Anh ngồi ở đây. Tôi thấy. Tôi tin có anh. Nhưng tôi không thấy cha cá»§a anh. Dù váºy tôivẫn có quyá»n khẳng định rằng anh có cha. Không những thế, tôi còn biết rõ cha anh là đà nông, mà không cần dá»±a trên bất cứ tà i liệu nà o.Trong phòng lá»›p nà y có bà n, ghế, bảng, đèn Ä‘iện, quạt Ä‘iện. Ai là m ra những thứ nà y, thìta không thấy. Nhưng chẳng ai trong chúng ta dám bảo rằng: “Chẳng có ai là m ra chúngâ€. Nếu có ai đòi thấy tác giả đã rồi má»›i dám tin, bà n ghế do thợ má»™c đóng, đèn Ä‘iện và quạt Ä‘iện do thợ nà o đó lắp ráp, thì e rằng ngưá»i ấy không bình thưá»ng.Câu nói lỡ miệng cá»§a mình là m cho bầu khà lá»›p há»c trở nên căng thẳng, mình vá»™i lái sang chuyện tiếu lâm:“Khi chưa có siêu âm, cô y tá há»™ sản phải dòm cái “ấy†cá»§a đứa bé sÆ¡ sinh, rồi má»›i chạy rahà nh lang báo tin cho thân nhân cá»§a đứa bé Ä‘ang nôn nóng chỠđợi: “con trai…con gáiâ€.Dòm và thấy trong trưá»ng hợp nà y là rất khoa há»c, rất chÃnh xác.“ Nhưng nếu ông thanh tra giáo dục há»i thầy cô đứng lá»›p rằng: tỉ lệ trai gái trong lá»›p nà y chênh lệch bao nhiêu, thì thầy cô đừng dòm, đừng thấy cái “ấy†cá»§a các em, để trả lá»i choông thanh tra má»™t cách khoa há»c và chÃnh xác. Thầy cô cứ căn cứ trên Giấy Khai Sinh mà trả lá»i. ChÃnh anh công an xã khi là m Giấy Khai Sinh, đến mục giá»›i tÃnh, anh cÅ©ng chỉ tincha mẹ cá»§a bé, chứ không cần dòm và thấyâ€.Có rất nhiá»u trưá»ng hợp, không cần thấy mà vẫn tin được. Ông Newton, má»™t nhà toán há»c vÄ© đại đã nói lên Ä‘iá»u đó: “Tôi không cần tin có Chúa nữa, vì tôi thấy Ngà i quá rõ. Tôi thấy Ngà i trong má»™t bông hoa. Tôi thấy Ngà i trong má»™t cánh bướmâ€
.2. Theo sá»± suy Ä‘oán cá»§a tôi, thì 99% kiến thức ta Ä‘ang có chồng chất trong đầu là do tinchứ không phải do thấy.* Tất cả quý vị Ä‘ang ngồi ở đây Ä‘á»u chưa bao giá» ra tá»›i Hà Ná»™i. Nhưng chúng ta vẫn tincó Hà Ná»™i là thá»§ đô cá»§a nước Việt Nam yêu dấu. Ta tin lá»i dạy cá»§a thầy cô môn Sá» – Äịa.mà chÃnh thầy cô cá»§a chúng ta cÅ©ng chưa bao giá» thấy Hà Ná»™i.* Tám mươi sáu triệu dân Việt Nam hiện Ä‘ang sống, chưa má»™t ai thấy ông Trần Hưng Äạo chiến thắng trên sông Bạch Äằng, chưa ai thấy vua Quang Trung vẻ vang vá»›i tráºn Äống Äa, nhưng tất cả Ä‘á»u tin và đá»u hãnh diện vá» Lịch Sá» cá»§a dân tá»™c mình. Nếu đòi phải thấymá»›i tin, thì môn Lịch Sá» và Äịa Lý cá»§a thế giá»›i và cá»§a các dân tá»™c sẽ bị xóa sổ trước nhất.Các trưá»ng há»c từ Mẫu giáo Mầm non cho tá»›i các Äại há»c, Cao đẳng sẽ bị đóng cá»a dầndần cho đến hết.* Nếu chỉ thấy rồi má»›i tin, thì tình nghÄ©a gia đình cÅ©ng phôi pha và tá»± há»§y diệt. Cha mẹ kểchuyện vá» Ä‘á»i ông cố ông sÆ¡, con cái vặn vẹo: “Cha mẹ đã thấy ông sÆ¡ chưa?…Con khôngthấy, con không tinâ€.* Trên Ä‘á»i có biết bao ông bà tiến sÄ©, kiến thức cồng ká»nh. Nhưng kiến thức ấy do thấy hay do tin? Khá»i trả lá»i. Ngay trong lãnh vá»±c khoa há»c thá»±c nghiệm còn có biết bao nhiêu bà máºt khoa há»c chỉ thấy hiện tượng mà không cắt nghÄ©a được. Hiện tượng cá hồi Ä‘i đẻ là má»™t trongnhững bà máºt ấy.Cá hồi từ cá»a sông, lá»™i ngược hà ng và i ngà n cây số, phải nhảy thác để vá» tá»›i nguồn,nÆ¡i “chôn nhau cắt rún†cá»§a nó. Nó phải trả giá bằng chÃnh mạng sống cá»§a mình. Nóđẻ trứng. Trứng nở con. Cá con xuôi dòng vá» cá»a sông. Hai năm sau nó lại mở cuá»™chà nh trình đầy gian khổ và nguy hiểm để vá» nguồn, để đẻ…Tại sao thế? Các nhà khoa há»c vẫn là m thinh, suy nghÄ© mà không trả lá»i được. Äó là mầu nhiệm cá»§a khoa há»c. Khoa há»c thá»±c nghiệm mà còn có bà máºt giống như mầu nhiệm, thì còn lạ chi,khi thấy trong tôn giáo có rất nhiá»u mầu nhiệm. Chỉ biết tin nháºn. Còn hiểu biết thìđà nh để đấy. Äó là số pháºn cá»§a lý trà loà i ngưá»i. Loà i ngưá»i bị giá»›i hạn trong vòng nhá» hẹp giữa vÅ© trụ bà máºt bao la. Khiêm tốn chấp nháºn. Äừng bất mãn vá»›i số pháºncá»§a mình.Äạo Tại TâmCha xứ Ä‘i thăm mục vụ, ghé nhà má»™t ông Công giáo. Má»™t ngưá»i đà n ông xồn xồn vai u bắp thịt, mặt vuông chữ Ä‘iá»n, Ä‘i đứng vững và ng như xe há»§ lô. Ông xồn xồn vồn vãđón tiếp. Cha xứ mở lá»i:- Cáºu Ä‘i đâu mà lâu quá không gặp?- Con chẳng Ä‘i đâu cả. Cứ Ä‘i là m rồi vá» nhà . Xong công tác ngoại vụ, thì ôm ngaycông tác ná»™i vụ, tiếp tay bà xã.- Biết lo cho bà xã như cáºu thì cáºu quả là ngưá»i chồng lý tưởng. Bà xã cá»§a cáºu quả là má»™t ngưá»i đà n bà có phúc hÆ¡n má»i ngưá»i nữ, trừ Äức Mẹ mà thôi.- Váºy cha đỠcá» con là tÃn đồ gương mẫu cá»§a giáo xứ Ä‘i.- Cáºu má»›i là ngưá»i chồng lý tưởng cá»§a đà n bà , nhưng chưa là ngưá»i con tuyệt vá»i cá»§a Chúa?- Tại sao váºy cha?- Tôi chả thấy cáºu Ä‘i lá»…, kể cả Chúa Nháºt.- Äạo tại tâm mà cha. Con tin Chúa. Con thá» Chúa. Mà Chúa thì ở khắp má»i nÆ¡i.- Cáºu nói rất đúng: “Äạo tại tâm†nhưng chưa đúng hết.- Ủa, tại sao rồi lại chưa đúng.
– Äạo tại tâm nhưng cái tâm má»›i chỉ là cái cốt yếu, chứ chưa phải là tất cả. Tâm là cáiruá»™t, nhưng ruá»™t phải được bảo trì bởi cái vá». Cái vá» rồi sẽ nứt Ä‘i, nhưng nứt vá» sá»›mquá thì ruá»™t tiêu ma.- Cha triết lý quá, con nghe không kịp.- Rồi, ngồi xuống Ä‘i. Cho tôi má»™t tách cà phê và má»™t Ä‘iếu Jet đã, tôi sẽ triết lý kiểu hai lúa cho mà nghe.- Jet và cà phê là nghá» cá»§a con. Có ngay.Hai cha con ngồi rỉ rả: chÃp chÃp cà phê nóng, phì phà điếu thuốc Jet. Hai vị đắng và cay quyện lấy nhau, xoắn lấy nhau. Thá»i gian như ngưng Ä‘á»ng, không gian như thuhẹp lại…châm hết má»™t ấm nước trà đặc, cha xứ bắt đầu phun châu, nhả ngá»c.- Äạo cá»§a cáºu là “Äạo tại tâmâ€. Äạo cá»§a cáºu chỉ là cái tâm trần trụi. Cái tâm thì đẹpquá, mà vì trần trụi, nên mắc cỡ quá.- Con chưa hiểu.- Thì bây giá» hiểu. Äạo tại tâm có nghÄ©a rằng cái tâm là chánh. Nhưng cái chánh thìphải có cái phụ. Nhiá»u khi cái phụ lại rất cần thiết để gìn giữ cái chánh. Tôi Ä‘an cá» má»™t số và dụ.
Và dụ một:
Bà xã cáºu Ä‘i chợ mua má»™t chục há»™t vịt vỠđể là m món omÆ¡lét. Trong trưá»ng hợp nà y thì lòng đỠvà lòng trắng là chánh,là cái tâm,còn vá» trứng là cáiphụ. Vá» là cái phụ. Nhưng phải giữ cái vá» mãi cho tá»›i khi bà xã cáºu Ä‘áºp trứng lấy tròng đỠvà tròng trắng để chiên. Cái vá» lúc ấy hết nhiệm vụ, từ hữu Ãch trở thà nh vô dụng; từ thái độ giữ gìn cẩn trá»ng, thà nh coi thưá»ng và không thương tiếc. Bá» vô sá»t rác.
Và dụ hai:
Nếu cáºu mua má»™t chục há»™t gà vỠđể là m giống, thì mầm sống là cái chánh,là cái tâm.Vá» là cái phụ. Nhưng cái phụ nà y không những cần thiết, mà còn là khẩnthiết, đến mức độ trở thà nh Ä‘iá»u kiện “ắt có và đủ†để đạt mục Ä‘Ãch là có má»™t chụcgà con ra chà o Ä‘á»i. Khi con gà con thò đầu ra và chui ra khá»i cái vá», thì cái vá» hết nhiệm vụ, trở thà nh vô dụng má»™t cách đáng ghét. Gà mẹ phải kẹp cái vá» bá» ra ngoà i ổ để cứu lấy đôi chân đỠson, non ná»›t cá»§a bầy nhà dá»… thương.
Và dụ ba:
Cáºu Ä‘i siêu thị mua má»™t há»™p bánh BÃch Quy. Bánh là ruá»™t,là cái tâm.Nhưng vẫn phải có cái vá». Vá» là phụ gồm bá»c nylông, bá»c thuốc chống ẩm và cái há»™pthiếc lòe loẹt. Những cái vá» nà y vẫn phải đồng hà nh vá»›i cái ruá»™t suốt thá»i gian chá» bạn đến chÆ¡i. Ä‚n bánh xong. Thưởng thức cái tâm xong, thì má»›i vứt cái phụ, cái vá»Ä‘i. Không cần thương tiếc.
Và dụ bốn:
Cáºu lấy vợ, cáºu yêu vợ. Yêu vợ là chánh,là cái tâmcá»§a tình nghÄ©a vợ chồng. Nhưng chỉ có thế thôi sao? Yêu vợ mà chỉ cócái tâm,nghÄ©a là không ve vuốt,không hôn hÃt, không “chắp cánh liá»n cà nhâ€. Như váºy là chỉ có cái chánh mà không có cái phụ; chỉ có cái ruá»™t mà không có cái vá». Cáºu cứ thá» yêu vợ kiểu “Äạo tại tâmâ€Ä‘i, rồi cáºu sẽ thấy nó sẽ Ä‘i vỠđâu? Từ chết đến chết.Cha ngụy biện quá à ! Äạo cá»§a Chúa là Thánh mà cha cứ lấy chuyện Ä‘á»i để so sánh.Chúa đã dạy rằng: “Từ nay ngưá»i ta không thá» Thiên Chúa ở Giêrusalem, cÅ©ng không thỠở Garidim, mà chỉ thá» Chúa trong tinh thần và chân lýâ€.- Tôi thấy Äức Giêsu vẫn vá» thá»§ đô mừng Lá»… Vượt Qua. Và trong Bữa Vượt Qua cuối cùng Ngưá»i đã biến hóa bánh mì và rượu nho thà nh Thân Thể và Máu Ngưá»i. Ngưá»i bảo môn đệ ăn và uống, lại còn năn nỉ:
“Anh em hãy là m việc nà y để nhá»› Thầyâ€.
Như váºy ta phải cá» hà nh Thánh lá»… và rước lá»… để nhá»› Chúa. Nhá»› trong tâm mà thôi thì Chúa không hà i lòng đâu.- Thế tại sao Chúa lại bảo chỉ thá» Chúa trong tinh thần và chân lý?- Anh phải há»i Chúa tại sao lại há»i tôi. Nhưng đây là ý kiến cá»§a tôi. Chúa nói váºy là muốn xóa bá» cái tranh chấp giữa ngưá»i Do Thái và ngưá»i Samari. Do Thái thì chorằng Ä‘á»n thỠở Giêrusalem là chÃnh thống; Ä‘á»n thỠở Garidim là xé rà o. Còn ngưá»i Samari thì cho rằng thá» Giavê ở Garidim cÅ©ng là chÃnh thống. Chúa không đồng ý sá»± tranh chấp như thế, vì cả hai Ä‘á»u thiếu cái tâmđối vá»›i Giavê, cả hai Ä‘á»u đầu cÆ¡ Giavê cho mình. Vả lại thá»i Cá»±u Ước Ä‘ang nhưá»ng chá»— cho Tân Ước. Hiến tế bằng máu chiên bò chẳng còn ý nghÄ©a gì nữa, khi máu hiến tế cá»§a “Chiên Thiên Chúaâ€Ä‘ang lừng lững bước tá»›i.- Như váºy cha biểu con phải Ä‘i Lá»… Chúa Nháºt chứ gì?- Chứ sao! Cáºu vừa ở nhà để tin và thá» Chúa trong tinh thần, vừa Ä‘i lá»… để nhá»› Chúa,để hóa thân thà nh má»™t vá»›i Chúa. Ngà i có nhắc to tiếng vá»›i cáºu đấy:
“Ai không ănThịt Tôi và không uống Máu Tôi, thì không có sá»± sống Ä‘á»i Ä‘á»iâ€.
Äạo có ruá»™t mà cÅ©ngcó vá», có cái chánh mà cÅ©ng có cái phụ. Cái ruá»™t là cái niá»m tin trong tinh thần cá»§acáºu. cái vá» là nghi thức, là kinh sách, là sá»± có mặt để hiệp thông. Nó là cái vá», là cái phụ. Nhưng cần thiết và hữu Ãch lắm đấy. Bánh BÃch Quy mà không có bao bì thì cónguy cÆ¡ mốc meo đấy. Trứng gà mà không có vá» thì eo ôi đấy. Yêu vợ mà không biểu lá»™ tình cảm thì coi chừng mất vợ đấy…Cha xứ, vợ chồng ông xồn xồn cùng cưá»i hô hố. Há» bắt tay giã từ. Hai bà n tay xiếtnhau, xoắn nhau như không muốn xa nhau.- Äi Lá»… Chúa Nháºt nhá.- Dạ.
Lm.Piô Ngô Phúc Háºu

