CỬ CHỈ �ẸP CỦA NGƯỜI MÔN �Ệ CHÚA

Ngày mỗi ngày trên và qua các phương tiện truy�n thông xã hội, chúng ta đ�c được nhi�u bản tin. Nhi�u bản tin chúng ta vừa xem và vừa tức như hai chữ “tin tức� ghép lại. Nhi�u khi tức vì chẳng hiểu sao con ngư�i này hôm nay t� ra vô cảm trước những khổ đau, hoạn nạn của ngư�i khác đến như vậy.

Dụ ngôn ngư�i Samari nhân lành trong Tin Mừng hôm nay (Lc 10,25-37) chúng ta thấy thầy Tư tế và thầy Lêvi tuy là những ngư�i đạo đức của đạo Dothái nhưng lại là những ngư�i vô cảm trước ngư�i bị cướp đánh d�c đư�ng.

Chúa Giêsu muốn cảnh báo chúng ta đừng bắt chước hai con ngư�i ấy, mà hãy làm như ngư�i Samari nhân lành, tuy là ngư�i ngoại đạo nhưng lại cứu giúp ngư�i gặp hoạn nạn trên đư�ng. Ngư�i Samari nhân lành lành chính là mô hình mẫu của m�i Kitô hữu.

Thật vậy, với tất cả tâm tình đó, Tin Mừng hôm nay chỉ muốn làm nổi bật cái tư cách dễ thương của ngư�i Samari nhân hậu.

Ta thấy hình ảnh rất đẹp khi ông ta xuống ngựa và đến cúi xuống trên con ngư�i đang nằm quằn quại trên vệ đư�ng. Ông chẳng để ý xem kẻ bất hạnh đây là ai? Là ngư�i Giuđa hay Samaria. Hai dân này vẫn coi nhau như cừu địch. Ông chỉ thấy đây là một kẻ bất hạnh, một con ngư�i như mình mà lại không được như mình. Và ông thấy bổn phận phải yêu thương ngư�i ấy như chính mình. Thế nên ông đổ dầu, đổ rượu vào các vết thương, băng bó mau lẹ, vực ngư�i ấy lên ngựa, phóng mau đến quán tr� gần nhất. Sau khi thuốc thang cho ngư�i ấy đỡ, ông giao lại cho chủ quán săn sóc và dặn rằng khi trở v� ông sẽ trang trải m�i phí tổn.

Như vậy ai là kẻ cận thân, gần gũi với ngư�i bị nạn, nếu không phải là ngư�i Samaria nhân hậu này, mặc dù ông ta không cùng nòi giống và tôn giáo với ngư�i kia? �ang khi hai thầy tư tế và Lêvi vừa là ngư�i Do Thái vừa là bậc dạy đạo đức lại coi kẻ đồng đạo, đồng bào là kẻ xa lạ… Chính những hành vi bác ái làm chứng ai thật là kẻ có lòng nhân? Ai là ngư�i nhân hậu? Ai mang bản tính nhân loại trong mình? Ai là ngư�i thật vì đã cư xử xứng đáng với nhân phẩm? Thế nên Chúa Giêsu kết luận: hãy đi và làm như vậy. Và tác giả Luca còn ngầm nói rằng: và như vậy rõ ràng Chúa không ưa lễ dâng, nhưng tìm lòng thương xót; và chính tình thương sẽ xóa b� được hận thù để làm cho những kẻ trước đây xa lạ trở nên cận thân và gần gũi.

Giáo huấn của Chúa Giêsu không khác Luật của Cựu Ước… và luật của m�i tôn giáo lớn. Sứ điệp của �ức Giêsu nhân bản một cách sâu xa. Yêu thương là luật n�n tảng của con ngư�i.

Nhưng câu trả l�i của Chúa Giêsu cho câu h�i: “Ai là ngư�i thân của của tôi?� sẽ hướng chúng ta v� cái mới mẻ thật sự có tính cách mạng của Tin Mừng. �ây là một tình yêu phổ quát, yêu thương cả “kẻ thù� mình.

Tác giả làm cho cuộc đối thoại nên phức tạp hơn, vì không đặt trực tiếp câu trả l�i trên môi Chúa Giêsu, nhưng lại để Ngư�i trả l�i bằng hai câu h�i, với mục đích kéo ngư�i đối thoại vào trong cuộc. Cách đối thoại này diễn tả rất tốt khung cảnh của một dụ ngôn, là nhắm giúp triển khai tiệm tiến cuộc đối thoại và đào sâu việc giải thích đi�u răn.

Vị thông luật không h�i để biết đi�u mà hẳn là ông không biết, nhưng h�i để kiểm tra  ý kiến của Chúa Giêsu. Thế nhưng vị Thầy lại chuyển trả lại câu h�i, đưa ông ấy đến chỗ phải diễn tả rõ ra tư tưởng của ông. Ông li�n trích dẫn hai đoạn L� Luật, tức là Ngũ Thư. �oạn thứ nhất, là �nl 6,5, thuộc v� l�i kinh Do Thái cổ điển được coi như một l�i tuyên xưng đức tin căn bản (“Nghe đây, Israel�: �nl 6,4-9); trái lại, bản văn thứ hai, lấy từ Lv 19,18, dẫn xuất từ một hợp tuyển các đi�u răn bên trong “Bộ Luật tư tế v� sự thánh thiện� (Lv 17–26).

�ặt hai đi�u răn này bên nhau (Mt 22,38-39 nhấn mạnh thêm) là do truy�n thống Kitô giáo, nhưng tác giả Lc đặt ngay trên môi vị thầy Do Thái với ý cho thấy ông rất chuyên v� lý thuyết. Phản ứng của �ức Giêsu là một l�i bình tích cực, chuẩn nhận cách “đ�c� bản văn Kinh Thánh như thế, nhưng Ngư�i thêm một lệnh thực tiễn: “Cứ làm như vậy là sẽ được sống� (c. 28). �ể được thừa hưởng sự sống đ�i đ�i, biết lý thuyết mà thôi thì không đủ; đi�u cần thiết là b�n chí thực hành lý thuyết ấy mãi mãi.

Chúa Giêsu đã cố tình ch�n một ngư�i Samari làm kiểu mẫu. Hạng ngư�i lạc đạo ấy, không hể có kiến thức của nhà luật h�c, cũng không có phẩm cách của vị tư tế hay thầy Lêvi, lại t� ra hết sức nhân ái và đạo đức. Ông đã thực hành hai đi�u răn lớn của Cựu Ước v� dức mến. Do đó, chính ông mới đáng được g�i là ngư�i Israel chân chính.

Chúa Giêsu cho thấy rằng trong vấn đ� yêu thương, không thể vạch ra một giới hạn chính xác. Ngư�i không nêu ra những tiêu chí, xác định một con số giới hạn gồm những kẻ mà ta phải yêu thương. Như trong những trư�ng hợp khác, Ngư�i thay đổi hướng nhìn, mở rộng chân tr�i. Vị thông luật h�i: “Ai là ngư�i thân cận của tôi, kẻ mà tôi phải yêu thương?�. �ức Giêsu đảo ngược câu h�i: “Ai đã t� ra là [ai đã trở thành] ngư�i thân cận với ngư�i đã bị rơi vào tay kẻ cướp?�. Như thế, Ngư�i đã thay đổi tầm nhìn. Dụ ngôn và câu h�i cuối cùng của �ức Giêsu hoàn toàn trả l�i cho câu h�i đầu tiên của vị thông luật: “Thưa Thầy, tôi phải làm gì để được sự sống đ�i đ�i làm gia nghiệp?� (c. 25).

Những l�i cuối cùng của Chúa Giêsu gặp lại l�i “Cứ làm như vậy là sẽ được sống� (c. 28) và tóm tắt sứ điệp của Ngư�i: “Ông hãy đi, và cũng hãy làm như vậy� (c. 37). Hãy trở thành ngư�i thân cận đối với kẻ đang có nhu cầu và bạn sẽ “được sự sống đ�i đ�i làm gia nghiệp� (c. 25).

Tất cả các l� luật đ�u quy v� giới luật yêu thương. Luật yêu thương là căn cốt của tất cả cuộc sống. Sống để yêu và yêu để sống. Luật đó đã được in ghi sâu tận tâm can của m�i loài thụ tạo. Luật ở tại tâm: “Thật vậy, l�i đó ở rất gần anh em, ngay trong miệng, trong lòng anh em, để anh em đem ra thực hành.� (�nl 30,14).

Chúng ta không phải tìm kiếm đâu xa, tâm yêu thương ở sẵn trong lòng ta. Hạt giống yêu thương đã được Thiên Chúa gieo trong lòng mỗi ngư�i. Chúng ta có bổn phận tưới gội, chăm sóc và làm cho hạt giống sinh xôi nảy nở. Trái tim yêu thương cần mở rộng để cho đi và đón nhận. Yêu như dòng nước luôn chảy, có ra có vào và có lên có xuống. Tình yêu như dòng nước nếu bị đóng khung khép kín, tình yêu sẽ cô đơn, lẻ loi và giá lạnh.

Thánh Gioan đã tuyên xưng: “Ai không yêu thương thì không biết Thiên Chúa vì Thiên Chúa là Tình Yêu.� (1 Ga 4,8). Vì muốn chia sẻ tình yêu, Thiên Chúa tạo dựng m�i kỳ công trong vũ trụ. M�i vật và m�i loài được hiện hữu trong tình yêu của Thiên Chúa. Dấu ấn tình yêu được lan t�a khắp cùng vũ trụ. Thiên Chúa đã quan phòng m�i sự theo thánh ý. Tình yêu có những cách thể hiện khác nhau giữa muôn loài. Cảm súc tình yêu được bày t� qua sự sống. Từ những loài có sự sống đơn sơ đến phức tạp đ�u được ngụp lặn trong biển tình của Thiên Chúa. Sống để yêu và được yêu. Kinh Thánh đã nói 686 lần v� tình yêu ‘Love, loved, loving, loves, lover’, yêu Chúa và yêu ngư�i.

Trong lãnh vực yêu thương ngư�i thân cận, ngư�i ta không được nghĩ từ bản thân, nhưng phải khởi đi từ nhu cầu thực tế của bất cứ ngư�i nào ta gặp trên đư�ng ta đi. Chỉ khi đó, đ�i sống ta mới trở thành con đư�ng đưa tới cuộc sống vĩnh cửu. Vị thông luật tưởng có thể giữ cuộc tranh luận trên bình diện lý thuyết, nào ng� �ức Giêsu đã đưa được ông v� bình diện những thực tại sống động và đặt ông trước một ch�n lựa: “Ông hãy đi, và cũng hãy làm như vậy� (c. 37). Ông không bao gi� ng� được rằng đ�i thư�ng có thể đặt ông trước những ch�n lựa éo le không sao tránh né được!

Câu chuyện hôm nay đẹp. Bài h�c này cần được suy nghĩ. Nhưng cẩn thận, nếu chúng ta chỉ dừng lại trong lãnh vực tư tưởng thì sẽ không đạt được ý của tác giả. Thánh Luca muốn chúng ta phải sống đạo chứ không phải chỉ hiểu đạo; phải thi hành lòng thương xót, chứ không phải chỉ biết đạo dạy mến Chúa yêu ngư�i.

Huệ Minh