Má»™t buổi cầu nguyện ở Boston ngà y 30 tháng 8 – 2016 do hiệp há»™i cá»§a mục sư Billy Graham tổ chức trong chiến dịch cổ động tÃn hữu bầu cho Donald Trump. / Elise Amendola/AP
Ông Carter Charles, tác giả má»™t luáºn án vá» tôn giáo và chÃnh trị ở Mỹ, giáo sư ở trưá»ng Äại há»c Bordeaux Montaigne, phân tÃch thái độ cá»§a các tÃn hữu giáo phái phúc âm sau các lá»i tuyên bố gây tranh cãi cá»§a Tổng thống Donald Trump vá» những ngưá»i chá»§ trương thế thượng tôn cá»§a ngưá»i da trắng.
Báo Tháºp giá: Ông thấy thái độ cá»§a các Giáo há»™i như thế nà o trong bối cảnh căng thẳng chá»§ng tá»™c ở Mỹ?
Carter Charles: Donald Trump không mất các tÃn hữu giáo phái phúc âm, ngược lại là đà ng khác. Trên thá»±c tế, các tÃn hữu giáo phái phúc âm Ä‘i theo má»™t thứ tráºt phân tán. DÄ© nhiên ai cÅ©ng lên án nạn kỳ thị và những ngưá»i chá»§ trương thế thượng tôn cá»§a ngưá»i da trắng, nhưng Ä‘a số từ chối không lên án trá»±c tiếp các lá»i tuyên bố cá»§a Donald Trump. Các Giáo há»™i cá»§a ngưá»i da Ä‘en thưá»ng Ãt im lặng hÆ¡n các giáo há»™i khác và má»™t và i nhà có trách nhiệm còn tránh các vụ biểu tình chống kỳ thị. Nhưng nhiá»u ngưá»i sẵn sà ng hà nh động trên má»™t số việc để thay đổi xã há»™i mà há» nghÄ© là ông Trump Ä‘ang lèo lái. Há» không muốn thêm rắc rối khi ông đã có quá nhiá»u khó khăn vá» mặt chÃnh trị.
Äâu là sá»± “thay đổi xã há»™i†nà y?
ChÃnh yếu là đấu tranh chống phá thai, trở lại vá» vấn đỠhôn nhân đồng tÃnh và khuyến khÃch “tá»± do tôn giáo†– có nghÄ©a là cá»§ng cố sá»± thống trị cá»§a giáo phái phúc âm trong xã há»™i Mỹ. Äó là đỠtà i muôn thuở cá»§a giáo phái phúc âm. Và o cuối những năm 1970, phong trà o váºn động “Äạo đức Äa số†(Majorité Morale) do mục sư Jerry Falwell Ä‘iá»u khiển đã đưa các đấu tranh nà y và o trong chÃnh trưá»ng. Và khi Tổng thống Ronald Reagan được bầu năm 1981 thì ông được xem là tổng thống cá»§a các phong trà o giáo phái phúc âm nà y, đã được thống nhất và o thá»i đó và đã đưa ông lên nắm chÃnh quyá»n. Nếu sá»± việc đã không được như dá»± định, là vì ở Mỹ, Nghị viện và nhất là Tòa án Tối cao còn mạnh hÆ¡n tổng thống. Và từ những năm 1940, Tòa án Tối cao luôn Ä‘i ngược vá»›i chá»§ trương bảo thá»§ đạo đức, ngay cả thúc đẩy để thế tục hóa xã há»™i.
Ngà y nay, vá»›i Donald Trump, các ngưá»i thuá»™c giáo phái phúc âm nghÄ© há» có thể tìm được ngưá»i là m thuáºn lợi cho mục Ä‘Ãch cá»§a há». Và tân tổng thống đã Ä‘i theo chiá»u hướng nà y khi đỠcá» luáºt sư bảo thá»§ Neil Gorsuch và o Tòa án Tối cao. Äể có được sá»± thay đổi nà y, nhiá»u ngưá»i sẵn sà ng nhắm mắt trước các hà nh động ngông cuồng cá»§a Donald Trump hay các lá»i tuyên bố kỳ thị cá»§a ông.
Việc Mục sư Bernard trong hội đồng cố vấn của giáo phái phúc âm cho Donald Trump ra đi gần đây cũng đã gây tiếng vang…
Việc ra Ä‘i cá»§a mục sư Bernard không là gì, đó chỉ là má»™t trưá»ng hợp cá biệt. Mặt khác mục sư lại là ngưá»i đáng phải ra Ä‘i nhất. Ông là ngưá»i da Ä‘en, ông Ä‘iá»u khiển má»™t “nhà thá» khổng lồ, megachurch†ở New York, trong khu vá»±c cá»§a những ngưá»i tứ xứ ở Brooklyn, ông ở trong thà nh phần những ngưá»i Ãt bảo thá»§ nhất, nhất là vá» vấn đỠhôn nhân đồng tÃnh. Tuy nhiên các thà nh viên khác trong há»™i đồng đã không ra Ä‘i. Lấy và dụ mục sư Russell Moore: trong thá»i tranh cá», mục sư giáo phái phúc âm nà y đã chỉ trÃch Donald Trump rất mạnh là m ngưá»i ta nghÄ©, ông sẽ bị loại ra khá»i Thá»a ước các tÃn hữu báp-tÃt miá»n Nam mà ông có chân trong đó. Ngà y nay, ông tố cáo mãnh liệt chá»§ trương thế thượng tôn cá»§a ngưá»i da trắng nhưng ông không có má»™t lá»i nà o chống ông Trump, ông còn kêu gá»i không nên phối hợp lá»i nói vá»›i con ngưá»i…
DÄ© nhiên Ä‘iá»u nà y không có nghÄ©a là há» tán thà nh các lá»i tuyên bố cá»§a Donald Trump. Nhưng há» không muốn mất thế ảnh hưởng cá»§a há»™i đồng cố vấn chÃnh thức nà y. Há» xem mình như tiên tri Äanien cần phải cố vấn cho vua Nabuchodonosor. Há» là các cố vấn thì thầm và o tai tổng thống và há» chưa sẵn sà ng để từ bá» chức vụ cố vấn nà y.
la-croix.com, Gauthier Vaillant, 2017-08-22
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn

