Chúng ta có má»™t bản năng thá» phượng, sẽ vâng theo má»™t sá»± tháºt lầm lạc hÆ¡n là chấp nháºn tình trạng chân không vá» tinh thần.
Tôi vừa Ä‘á»c hồi ký đầy tình cảm và hà i hước sâu cay cá»§a David Aaronovitch, quyểnÄảng Thú váºt: Gia đình tôi và những ngưá»i cá»™ng sản khác, cá»§a nhà xuất bản Jonathan Cape. Như ông nói rõ, vá»›i cha mẹ ông và nhóm cá»™ng sản cá»§a há» trong thá»i háºu chiến ở bắc Luân Äôn, thì chá»§ nghÄ©a cá»™ng sản là má»™t đức tin hÆ¡n là má»™t hệ thống chÃnh trị. PhÃa sau những lá»i lẽ hùng hồn nói rằng Giáo há»™i là ‘vÅ©ng lầy mê tÃn,’ Hoà ng gia là ‘tà n dư phong kiến,’ cảnh sát là ‘kẻ áp bức,’ quân đội là ‘công cụ cá»§a chá»§ nghÄ©a đế quốc’ và BBC ‘là nhà thầu cho những lá»i dối trá và tuyên truyá»n,’ có má»™t sá»± tháºt rà nh rà nh rằng, ‘Nó là má»™t tôn giáo. CÅ©ng như má»™t ngưá»i Công giáo, má»™t ngưá»i cá»™ng sản thá»±c sá»± ná»— lá»±c để sống má»™t Ä‘á»i sống đức tin.’
Tôi chỉ quen biết má»™t ngưá»i cá»™ng sản, má»™t anh bạn cá»§a tôi thá»i sinh viên, và dù anh không tuyên xưng ầm Ä©, nhưng tôi thấy có ‘đức tin’ trong anh, niá»m tin cá»§a anh và o chá»§ nghÄ©a cá»™ng sản là cả cuá»™c Ä‘á»i anh. Anh sống và hÃt thở bằng chá»§ nghÄ©a cá»™ng sản. Tháºt váºy, đâu là đưá»ng phân ranh giữa sá»± đồng cảm trà thức dà nh cho má»™t đảng phái chÃnh trị, vá»›i má»™t ‘tuyên tÃn’ chÃnh trị chi phối toà n bá»™ cuá»™c sống?
Aaronovitch mô tả ‘những buổi há»p ban’ thưá»ng kỳ cá»§a Äảng giống hệt như má»™t ‘thánh lá»… thế tục dâng kÃnh sá»± hiện hữu cá»§a Äảng’ váºy. Chá»§ nghÄ©a cá»™ng sản cá»§a cha mẹ ông ảnh hưởng đến toà n bá»™ Ä‘á»i sống gia đình. Tháºt váºy, ông nói rằng ông đã gặp những ngưá»i Công giáo ‘còn giữ đạo hoặc không, nhưng từng có thá»i thÆ¡ ấu rất giống vá»›i ông …’ Ông là m rõ rằng, ‘Äảng là má»™t giáo há»™i, chứ không phải má»™t giáo phái’ bởi ‘không có những chiêu bà i tâm lý để giữ cho các thà nh viên ngoan ngoan ngoãn và trung thà nh vá»›i mình.’ Sức mạnh cá»§a nó nằm ở niá»m tin và đức tin hÆ¡n là vá» mặt tri thức.
Tất cả những Ä‘iá»u nà y khiến chúng ta phải suy nghÄ©. Quyển sách cho thấy xung lá»±c tôn giáo thâm sâu đến thế nà o trong má»i con ngưá»i. Chúng ta có má»™t bản năng thá» phượng, sẽ vâng theo má»™t sá»± tháºt lầm lạc hÆ¡n là chấp nháºn tình trạng chân không vá» tinh thần. Do đó, sá»± sụp đổ cuối cùng cá»§a chá»§ nghÄ©a cá»™ng sản là thảm há»a đối vá»›i cha mẹ cá»§a ông Aaronovitch, vá»›i các bạn bè cá»§a ông ở trong Äảng. Ông kể lại má»™t viên chức ‘choáng váng và há»i, ‘Má»i sá»± tôi sống và là m việc chỉ là ảo tưởng thôi sao?’ Câu trả lá»i thẳng thắn phải là , ‘Äúng thế.’
Äiá»u hấp dẫn trong hồi ký nà y, chÃnh là mức độ tá»± ảo tưởng cá»§a các thà nh viên trong Äảng Cá»™ng sản Anh quốc, há» tá»± dối lừa mình không chút hoà i nghi, dối lừa mình không ngừng. Ngoà i quyển sách cá»§a Aaronovitch, tôi còn Ä‘á»c được quyển sách cá»§a John Ure: Coi chừng Con gấu Nga Gá»›m ghiếc: Những khám phá ở Anh quốc lá»™t trần những ngưá»i Bolshevik. Ông Ure, má»™t nhà ngoại giao vá» hưu, đã từng đảm nhiệm vị trà ở MatxcÆ¡va trong thá»i Chiến tranh lạnh. Ông thưá»ng xuyên liên lạc vá»›i Khrushchev và gặp gỡ những ngưá»i Nga trong tháºp niên 1950, những ngưá»i đã sống qua cuá»™c Cách mạng Nga. Há» bảo ông rằng há» biết ngà y tháng chuyên quyá»n sẽ chấm hết, há» sốc trước mức độ bạo lá»±c máu lạnh cá»§a Liên bang Xô-viết má»›i sau khi chế độ cÅ© sụp đổ.
Ở nước Anh, ngưá»i ta bị lừa bịp bởi các báo cáo cá»§a Wells, George Bernard Shaw, nhà Webbs và những ngưá»i khác nói rằng nước Anh là má»™t thiên đưá»ng xã há»™i chá»§ nghÄ©a má»›i. Há» không chịu nghe những lá»i kể mắt thấy tai nghe cá»§a những ngưá»i như Robert Bruce Lockhart, Maurice Baring, John Buchan và Somerset Maugham. Aaronovitch kể lại khi các đồng chà ở Anh nghe bà i diá»…n văn nổi tiếng cá»§a Khrushchev và o năm 1956 lên án Stalin, thì hỠ‘không tin nổi và o tai mình.’
Aaronovitch kể, cha mẹ cá»§a ông ‘không chịu chấp nháºn sá»± tháºt, tháºm chà không chấp nháºn cả chÃnh mình.’
Hồi ký cá»§a Aaronovitch là má»™t bà i há»c tốt cho chúng ta biết rằng con ngưá»i đói khát má»™t chÃnh nghÄ©a để tin theo, và sá»± đói khát đó có thể chạy theo những con đưá»ng lầm lạc.
J.B. Thái Hòa chuyển dịch


