Bí ẩn v� nơi chôn cất Thánh Matthêu

Một dự án khảo cổ của Siberia đang tìm cách giải mã bí ẩn được lưu truy�n dưới đáy hồ Issyk-kul ở Kyrgystan, nơi được cho là đang chôn vui tu viện lưu giữ di hài của Thánh tông đồ Matthêu

Các thợ lặn đến từ �ại h�c bang Tomsk thuộc Siberia đã tìm thấy những phần còn lại của một n�n văn minh bị mất tích ở đáy hồ Issyk-kul tại Kyrgystan. Giáp biên giới với Trung Quốc, Kyrgystan có dân số khoảng 6 triệu ngư�i, với 64% là ngư�i Hồi giáo. T�a lạc trên dãy núi Thiên Sơn ở Nam �, hồ Issyk-kul là hồ lớn thứ 10 thế giới tính theo khối lượng nước. Nó cũng là hồ nước mặn lớn thứ hai thế giới và chẳng bao gi� bị đóng băng vào mùa đông. �i�u này đã dẫn đến cái tên có nghĩa là “hồ nóng�. Tổng cộng có đến 118 con sông và dòng suối chảy vào hồ, nhưng do không có lối thoát nước, diện tích hồ này chậm rãi phình to theo năm tháng, theo đó nuốt tr�n vô số đ�n đài và những nơi định cư của con ngư�i vào th�i cổ đại. Một điểm quan tr�ng khác là hồ Issyk-kul nằm trên con đư�ng tơ lụa th�i xa xưa.

Cuộc truy lùng tu viện bí ẩn

Chính tại nơi này, nhóm thợ lặn Siberia lần đầu tiên đã phát hiện những tàn tích mà một số ngư�i cho rằng từng thuộc v� n�n văn minh cổ Saka bị lấp tr�n trong trầm tích. Saka tồn tại cách đây khoảng 2.500 năm và “loại thức uống của thần thánh� g�i là Soma của những con ngư�i th�i đó được phản ánh và trở nên nổi tiếng trong các áng văn chương cổ đại. Tổng cộng h� đã tìm thấy hơn 200 cổ vật, được cho là thuộc v� n�n văn minh Saka, nằm rải rác ở độ sâu từ 1 m đến 22 m so với b� mặt. Các thợ lặn cũng khai quật thêm nhi�u tàn tích có niên đại gần hơn trên b� mặt, và một trong số này là một mảnh gốm sứ được in bằng chữ Armenia hoặc Syria. Cổ vật này có thể được chứng minh từng xuất hiện một tu viện Armenia tại khu hồ mà theo truy�n thuyết là nơi chôn cất thi hài và nhi�u di vật của Thánh tông đồ Matthêu.

Dù chưa rõ hết nghĩa những văn tự trên gốm sứ, một số ngư�i nghi ng� nó có thể thuộc v� một tu viện Ki tô giáo từng xuất hiện trong khu vực vào th�i trung cổ, nhi�u khả năng là vào thế kỷ 14. �iểm đáng chú ý là tu viện nằm sâu trong lòng nước, ít nhi�u được đ� cập trong các văn bản th�i đó rằng là nơi đặt nấm mồ của Thánh tông đồ Matthêu. Một trong số này bao gồm bản đồ Catalan cổ ghi nhận v� một tu viện của các anh em ngư�i Armenia có tên là Issicol. Ngư�i lập bản đồ đã sử dụng hình ảnh một cây thánh giá đang bốc cháy ngùn ngụt để đánh dấu vị trí của tu viện ở phía mũi bắc của vùng hồ, chú thích rằng đây là nơi hài cốt của Thánh tông đồ Matthêu được lưu giữ.

Vào giữa thế kỷ 19, nhà khoa h�c Nga Semenov Tian-Shansky đã tìm được cơ hội nghiên cứu bản đồ Catalan ở Venetia. Phải mất hai năm từ 1375 đến 1377, hai tác giả Abraham và Iegudi Kreskes mới vẽ xong bản đồ này. Trên bản đồ có một cấu trúc với biểu tượng thập tự giá, nằm trên b� bắc của hồ Issyk-Kul. Dòng chữ kế bên có nội dung: “�ây là Issyk-Kul. Có một tu viện của các anh em ngư�i Armenia tại đó, và là nơi đặt thánh tích của Thánh Matthêu, tông đồ và thánh sử�. Lần đầu tiên bản đồ được dịch sang tiếng Nga nh� công của h�c giả Semenov Tian-Shansky. �i�u đáng lưu ý là cấu trúc với thập tự giá nằm trên một đư�ng thẳng với vị trí của Jerusalem trên bản đồ. Trong khi rong ruổi trên đất Turkestan, Semenov Tian-Shansky cố gắng đi tìm tu viện được ghi dấu trên bản đồ. Ông nghe được nhi�u truy�n thuyết v� một thị trấn bị chìm trong nước hồ Issyk-Kul từ ngư�i Kyrgyzstan. Dân địa phương đã giới thiệu một số di vật được tìm thấy trong lòng hồ. Dù cuối cùng vẫn không tìm thấy tu viện, nhà khoa h�c Semenov Tian-Shansky vẫn đưa ra giả thuyết rằng nó từng được xây dựng ở vịnh Kurmentinskaya và dần biến mất khi hồ Issyk-Kul tăng thể tr�ng theo năm tháng.

Sau hơn một thế kỷ, một dự án mới đã tiếp tục được triển khai tại đây. Những lần lặn vào cuối năm 2015 được thực hiện tại góc đông bắc của hồ Issyk-kul. Dựa trên các tài liệu cổ đại, các tín hữu Chính Thống giáo Hy Lạp tin rằng di hài của Thánh tông đồ Matthêu được đặt tại tu viện đó, và vị thánh đã tử vì đạo trong lúc trên đư�ng thực hiện sứ mệnh du hành truy�n giáo đến Ấn �ộ để rao giảng Tin Mừng.

Tranh cãi v� thánh tích Matthêu

Nhi�u thế kỷ trôi qua, các tranh cãi v� nơi chôn cất Thánh tông đồ Mátthêu vẫn kéo dài một cách âm ỉ, và dự án khai quật phần phía bắc của hồ Issyk-kul một lần nữa đã thổi bùng những tranh cãi này. T� The Serbian Times dẫn l�i đại diện Chính Thống giáo Hy Lạp là �ức Tổng Giám mục Vladimir của vùng Tashkent và Trung � đã mô tả lại tình huống khi đó, rằng sau khi vị thánh bị giết hại một cách dã man, thi hài của ngài đã được các tín hữu giấu đi để tránh bị lăng nhục. “Thánh tích đã được canh giữ trong một tu viện, t�a lạc ở b� hồ Issyk-Kul�, theo �ức cha Vladimir. Trong khi đó, ngư�i � một mực cho rằng hài cốt của Thánh Matthêu đã lập tức được chuyển v� bán đảo Apennines (tên phổ biến hơn là bán đảo �) vào thế kỷ thứ nhất, và nay thánh tích vẫn còn được lưu giữ tại nhà th� San-Matteo ở thành phố Salerno. Tuy nhiên, vẫn chưa tìm thấy tài liệu nào chứng minh được luận điểm trên.

Chưa dừng lại ở đó, một số lãnh đạo giáo hội Chính Thống giáo lại cho rằng Thánh Matthêu qua đ�i tại Syria, trong khi những ngư�i khác tin rằng ngài được chôn cất ở Ethiopia, nơi Thánh nhân lúc đó đang rao giảng l�i của Chúa với Thánh Anrê.

LING LANG