�ức Phanxicô đảo lộn thứ trật

Thứ bảy 16 tháng 4, cùng với vị lãnh đạo chính của Giáo hội Chính thống đại kết Báctôlômêô I, �ức Phanxicô sẽ đến thăm đảo Lesbos của Hy Lạp. �ây là lần đầu tiên hai vị lãnh đạo tôn giáo cùng đi chung và hai Giáo hội cùng bắt tay làm việc chung với nhau theo cách này.

Th�i điểm ch�n để đi mang nặng ý nghĩa vì Âu Châu đang dàn xếp với Thổ Nhĩ Kỳ để đóng cửa biên giới và chận đứng làn sóng ngư�i di dân đến từ b� bên kia �ịa Trung Hải. Trước khi có l�i tuyên bố, ngư�i ta đã nhận ra tầm mức tinh thần của chuyến đi và tầm mức lịch sử của nó.

Là ngư�i con của tỉnh Piémont nước �, gia đình �ức Phanxicô đã ra đi để tìm cơ may sinh sống ở một châu lục khác, �ức Giáo hoàng Argentina có một cái nhìn sắc bén v� các vấn đ� di dân. Chắc chắn, một bài diễn văn gần đây với ngoại giao đoàn đã nhẹ nhàng mở l�i giới thiệu trước. Nhưng một chuyến đi đến Lesbos thì nặng ký hơn là một bài nói chuyện với các đại sứ. �ức Phanxicô không đồng ý với tinh thần thực tiển theo kiểu Rocard (“Chúng tôi không thể gánh m�i khốn cùng của nhân loại. Nước Pháp phải giữ tình trạng thật của mình, nước Pháp chỉ là đất tị nạn chính trị (…) nhưng không thể hơn thế.�). Khi đi đến hòn đảo tượng trưng cho các thảm kịch của th�i buổi chúng ta, �ức Phanxicô đã chống lại tất cả các nhà cầm quy�n quốc gia cũng như Liên hiệp Âu Châu. Với tất cả! Cả những ngư�i khuyên nên đóng cửa hoàn toàn hay quản trị nh� gi�t, l�c, ch�n và đuổi.

�iểm chung giữa chuyến đi Lesbos và Tông huấn Ni�m vui Yêu thương, tông huấn v� gia đình và v� hôn nhân, đó là sự bối rối mà ngài gợi lên nơi một số dư luận quần chúng công giáo, nơi mà từ hàng chục năm nay h� t� ra thần phục giáo hoàng, mà bây gi� h� đau khổ vì không còn có thể theo. Sự chia tách giữa những ngư�i tiến bộ và bảo thủ đã mất ý nghĩa trong nhi�u lãnh vực. �úng là tri�u giáo hoàng này gợi lên cảm giác khó chịu nơi những ngư�i công giáo còn bám vào việc giữ một căn tính, một giáo đi�u rõ ràng trong một thế giới thay đổi và chuộng tính tương đối. V� vấn đ� di dân, làn phân chia chủ yếu là giữa hai Âu Châu: Giáo hội Ba Lan hay Giáo hội Hungary, đó là chỉ kể có hai, h� bảo vệ tinh thần quốc gia, phù hợp với chính quy�n của h� và trái ngược với �ức Phanxicô. Còn v� hôn nhân, làn phân chia không phải là địa lý và văn hóa, nhưng là thần h�c và mục vụ. Nhưng đi�u gây khó chịu là hình ảnh một giáo hoàng làm đảo lộn các chuẩn mực và m�i g�i ngư�i công giáo chấp nhận hiểm nguy.

Với giáo hoàng này, sự thay đổi dựa trên ba nghịch lý. Nghịch lý đầu tiên ngày càng thấy rõ, là nghịch lý của tri�u giáo hoàng từ chối cải cách theo cơ cấu mà cải cách theo lối suy nghĩ, tham v�ng hơn nhưng cũng bất định hơn. Nghịch lý kế là một giáo hoàng nói mạnh nhưng cùng một lúc, không nghĩ mình có câu trả l�i cho tất cả. “Tất cả các cuộc tranh luận v� giáo đi�u, đạo đức hay mục vụ không phải được giải quyết bởi sự can thiệp của các giáo huấn�, ngài viết ngay hàng đầu tiên của Tông huấn Ni�m vui Yêu thương. Nghịch lý thứ ba: một giáo hoàng luôn có vẻ như không quan tâm đến các tiểu tiết, nhưng trong tài liệu v� gia đình, ngài m�i g�i chúng ta nhìn cụ thể vào cuộc sống để nhận định, để cứu xét từng trư�ng hợp một, để đi ra kh�i các ý thức hệ cứng ngắt, của loại lôgic làm bẹp ngư�i, hoặc có hoặc không.

�i�u kết hiệp tài liệu này và ngăn ba nghịch lý trở thành một mâu thuẫn duy nhất, chắc chắn đó là lòng nhân từ của Tin Mừng. Ch�n lựa lòng thương xót là ng�n đèn pha cho tất cả các cơn bão tố của chúng ta.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch