Thà nh ngữ “Chiên Thiên Chúa†là má»™t diá»…n ngữ khá đặc biệt trong cách dùng cá»§a tác giả Gioan. Äây là má»™t tước hiệu Kitô luáºn truyá»n thống, nói vá» Äức Giêsu, mà tác giả Gioan có công sưu táºp. Tước hiệu nà y được đà o sâu, trở nên phong phú, nhằm giải quyết các vấn đỠvà ứng đáp các mối báºn tâm cá»§a cá»™ng Ä‘oà n Gioan cÅ©ng như cá»§a các môn đệ.
“Chiên Thiên Chúa†là má»™t tước hiệu cao quý, diá»…n tả sứ mạng cá»§a Äức Giêsu Cứu Thế
Tước hiệu nà y được giá»›i thiệu và mạc khải trước tiên cho các môn đệ cá»§a vị tiá»n hô Gioan (x. Ga 1,35), khi ông giá»›i thiệu Äức Giêsu là “Chiên Thiên Chúa†cho dân chúng và 2 môn đệ. Gioan ý thức rằng: pháºn vụ cá»§a ông chỉ là ngưá»i tiá»n hô, “ngưá»i kéo mà n để Äức Giêsu má»™t mình chiếm ngá»± sân khấuâ€.[2] Äức Giêsu, trong hình dung cá»§a Gioan khi giá»›i thiệu đây“Chiên Thiên Chúaâ€, là Äấng hoà n tất và là m trá»n hảo những gì đã được Sách Thánh nói đến. Ngà i là Äấng được sai đến không phải để lên án nhưng để ai tin và o Ngà i thì được cứu độ. Ẩn trong tước vị nà y nÆ¡i Äức Giêsu, có cả má»™t hệ Do thái giáo đóng vai trò là má»™t “sân khấuâ€, để nÆ¡i đó, Äức Giêsu “diá»…n viên†chiếm ngá»± phô diá»…n vẻ huy hoà ng cá»§a Con Chiên khi mạc khải, tá» lá»™ chÃnh khuôn mặt cá»§a Thiên Chúa cách thà nh toà n và chung cuá»™c nÆ¡i cuá»™c hiến tế là m Chiên Vượt qua nÆ¡i Tháºp giá.

“Chiên Thiên Chúaâ€, ám chỉ đến chiên lá»… Vượt qua
Tin Mừng Gioan xoay quanh các chá»§ đỠlá»›n vá» các ngà y lá»… cá»§a Do thái giáo. Tác giả Gioan đỠcáºp đến các lá»… cá»§a ngưá»i Do thái khoảng 28 lần (x. Ga 2,13.23; 4,45; 5,1; 6,4; 7,2.8.10-11.14.38; 10,22; 11,55-56; 12,1.12; 13,1.29; 18,28.39…). Trong đó, Lá»… Vượt Qua là má»™t trong những lá»… quan trá»ng cá»§a ngưá»i Do thái sắp đến (x. Ga 2,13.23; 6,4; 11,55; 12,1; 13,1…). Tổng trấn Philatô xét xá» Äức Giêsu lúc 12 giá» trưa và o ngà y áp lá»… Vượt Qua (x. Ga 19,14). Trong bối cảnh ấy, thà nh ngữ “Chiên Thiên Chúaâ€, trước hết ám chỉ đến chiên lá»… vượt qua (x. Xh 12,3-14.21-27.43-46) cá»§a ngưá»i Do thái. Nhá» dấu hiệu cá»§a máu con chiên bị giết, đã được bôi lên khung cá»a nhà , mà các con trai đầu lòng cá»§a Israel thoát khá»i cÆ¡n há»§y diệt cá»§a Äức Chúa YHWH (x. Xh 14,23); nhà nh hương thảo đóng vai trò quan trá»ng trong chỉ thị vá» nghi thức lá»… Vượt Qua cá»§a ngưá»i Do thái, cÅ©ng như chỉ thị vá» chÃnh con chiên vượt qua (x. Xh 12,22.46b). Tước hiệu “Chiên Thiên Chúa†còn liên quan đến ngưá»i Tôi Tá»› Ä‘au khổ cá»§a Thiên Chúa (x. Is 53,4.7.12; 42,1) như chiên bị Ä‘em Ä‘i là m thịt để sát tế là m cá»§a lá»… hiến tế cho muôn dân được cứu độ.
“Chiên Thiên Chúaâ€, mạc khải mầu nhiệm Con Thiên Chúa đến cứu độ
Äức Giêsu –“Chiên Thiên Chúaâ€, đến trong thế gian nà y là để tá» cho các môn đệ hiểu mầu nhiệm bản thân Ngưá»i và mầu nhiệm công trình Ngưá»i thá»±c hiện. Mầu nhiệm vá» sá»± hiệp thông, duy nhất và nên má»™t giữa Äức Giêsu và Chúa Cha:“thấy Ngưá»i là thấy Chúa Cha†(Ga 14,9b).Chúa Cha mạc khải chÃnh mình cho các môn đệ, nÆ¡i Äức Giêsu, Con cá»§a Ngưá»i (x. Ga 1,18; 12,45; 14,7). Äó là công việc cá»§a Äức Giêsu. Äá»i sống, lá»i nói, việc là m cá»§a Äức Giêsu chÃnh là nÆ¡i Chúa Cha tá» bà y chÃnh mình cách hoà n hảo.
NÆ¡i Äức Giêsu – “Chiên Thiên Chúaâ€, các môn đệ nháºn ra công việc cá»§a Ngưá»i chÃnh là Äấng Cứu Thế – Äấng ban Æ¡n cứu độ, Äấng mang lại cho các ông sá»± hiệp thông yêu thương, “bình đẳng†vá»›i Thiên Chúa. Ngưá»i chÃnh là sá»± sống (Ga 14,6). Sá»± hiệp nhất, ở lại cá»§a các môn đệ trong Äức Giêsu cÅ©ng chÃnh là sá»± hiệp nhất mang lại sá»± sống vÄ©nh cá»u Ä‘Ãch tháºt.
Ở đây, con đưá»ng để nháºn biết Äức Giêsu là “Chiên Thiên Chúa†cÅ©ng như công việc cá»§a Ngưá»i nÆ¡i các môn đệ, không phải là những tranh luáºn vá» Ngưá»i, nhưng là nghe và tin (x. Ga 14,11) và o Äức Giêsu. Äức Giêsu là con đưá»ng dẫn các ông đến sá»± tháºt và sá»± sống (x. Ga 14,6), từ nÆ¡i Chúa Cha.
“Bởi vì Chúa Giêsu mạc khải sá»± tháºt dẫn đến sá»± sống và mang sá»± sống Ä‘Ãch thá»±c đến cho ai tiếp nháºn sá»± tháºt nà y trong đức tin và đem nó ra thá»±c hà nh. Ngưá»i dẫn đưa kẻ tin và o Ngưá»i đến cùng Ä‘Ãch sá»± sống, đến Chúa Cha và như váºy, Ngưá»i sá» dụng ẩn dụ con đưá»ng†(Scnhackenburg).
Micael Gia Lâm C.Ss.R
dcctvn

