Tự hào, căn bệnh tâm hồn được văn hào Anh C.S. Lewis mô tả rõ

Tự hào, căn bệnh tâm hồn được văn hào Anh C.S. Lewis, tác giả của Thế giới Narnia mô tả rất rõ. Tự hào khi nó nói lên sự hài lòng hợp lý đối với một hành động hay một ngư�i là một giá trị tích cực. Nhưng khi bị đẩy đến quá độ thì nó mang tính hủy hoại, biến thành một căn bệnh đích thực của tâm hồn.

Tự hào do các thành công riêng của chính mình, của một ngư�i bạn hay của một ngư�i thân là một cảm nhận tuyệt v�i. Vợ chồng, cha mẹ biết ni�m vui lớn lao này khi chồng mình, vợ mình, con cái mình đã thành công được một việc gì. Tâm hồn h� tràn ngập ni�m vui, tình thương và sung mãn.

Nhưng cẩn thận, nếu cơ sở của ni�m tự hào này lại ở trong sự cạnh tranh, chứ không ở trong tình thương thì ni�m tự hào này sẽ biến thành một lực hủy hoại. Ngư�i tự hào không được nuôi dưỡng trong tình thương thì h� sẽ ở trong tình trạng cạnh tranh liên tục và đó là động lực luôn dẩy h� phải cao hơn ngư�i khác. Các thành công của h� làm cho h� vui vì h� đã thắng được ngư�i khác. �ương sự không ‘tự canh tranh’ với chính mình nhưng luôn cạnh trang với ngư�i khác.

Trong quyển sách Các n�n tảng của Kitô giáo của văn hào Anh C.S. Lewis, ông mô tả sắc bén thái độ này. Tác giả của quyển Thế giới của Narnia cho rằng ni�m tự hào “không đến từ sự th�a mãn vì mình đã chiếm được một cái gì, nhưng vì mình chiếm được hơn ngư�i khác. Trong trư�ng hợp này, so sánh khơi lên ni�m tự hào, mang lại cảm nhận mình hơn ngư�i khác�. Nếu chúng ta không cẩn thận, nếu chúng ta để thái độ này lấn chiếm tâm hồn thì sẽ rất khó để nói “ngưng�, không những thế chúng ta còn đi lui. Chúng ta vào trong quỹ đạo lúc nào cũng chạy đi tới đàng trước.

�ánh bật ni�m tự hào hủy hoại này

Thay vì xem lợi tức của mình có thích hợp với nhu cầu của mình không, thì những ngư�i này luôn so sánh với ngư�i khác: h� luôn tìm một ai đó kiếm được nhi�u hơn mình… Thay vì trau dồi hiểu biết của mình thì h� lại chạy theo thang điểm, bằng cấp. Thay vì vun trồng các quan hệ lâu dài vững mạnh thì h� lại đo giá trị của mình qua số lượng bạn bè, hay qua sự nổi tiếng của mình.

Loại tự hào này biến chúng ta thành những ngư�i bất mãn kinh niên. Thái độ này lấy mất đi ni�m vui sống của mình. Nó làm chúng ta không còn tự tin, không còn hài lòng với cuộc sống. Nó đầu độc chúng ta mỗi ngày với từng li�u lượng nh�. Nhà văn C.S. Lewis tố cáo thái độ này như sau: “Tự hào là căn bệnh ung thư gặm nhắm tinh thần, nghi�n nát khả năng yêu thương và khả năng vui hưởng. Nó nghi�n nát luôn tính hợp lý của chúng ta. Cuối cùng nó dẫn chúng ta đến hận thù, đến sỉ nhục và đến chiến tranh�.

Bạn muốn đánh bật ni�m tự hào hủy hoại này ra kh�i con ngư�i mình không? Vậy thì bạn đi tìm các triệu chứng của nó… và đừng th�a hiệp với nó. Với tinh thần khách quan, bạn hãy xét mình dù công việc xét mình này có thể (rất) đau đớn:

Bạn tìm gì trước hết nơi ngư�i khác? Lỗi lầm của h�?

Bạn thích ngồi lê đôi mách?

Bạn chê bai ngư�i khác ngay khi h� vừa quay lưng?

Bạn có khuynh hướng than phi�n?

Bạn có sống trên phương tiện của mình không?

Bạn có thư�ng thấy mình khinh khi ngư�i khác không?

Bạn có nói l�i khen dễ dàng không, bạn có cám ơn hay ngưỡng mộ ngư�i khác không?

Bạn có nuôi dưỡng thái độ chua cay không?

Bạn có hay ghen ghét đố kỵ không?

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn